▪️▪️

Конституциялық Сот Төрағасының орынбасары Бақыт Нұрмұханов Конституция жобасының жекелеген ережелерінің редакцияларын қайта форматтау және нақтылау туралы пікір білдірді

****

Заместитель председателя Конституционного Суда Бакыт Нурмуханов о переформатировании и уточнении редакций отдельных положений проекта Конституции

▪️▪️

«Өңірлер үшін жаңа Конституция жобасының практикалық маңызы зор» – Қызылорда облысының әкімі Нұрлыбек Нәлібаев

****

«Новый проект Конституции имеет важную практическую значимость для регионов» – аким Кызылординской области Нурлыбек Налибаев

▪️▪️

«Еңбек адамы – экономиканың құралы емес, мемлекеттің басты құндылығы» – депутат Максим Рожин

****

«Человек труда – не ресурс экономики, а высшая ценность государства» – депутат Рожин Максим

▪️▪️

Цифрлық ортада азаматтардың құқықтарын қорғаудың маңыздылығы туралы айтты – Философия, саясаттану және дінтану институтының басшысы Айгүл Сәдуақасова

****

О важности защиты прав граждан в цифровой среде – Директор Института философии, политологии и религиоведения Айгуль Садвокасова

▪️▪️

Конституцияда некенің еріктілігі қағидатын бекіту туралы айтты – Ақтөбе облысы мәслихатының төрағасы Гүлқасима Сүйінтаева

****

О закреплении принципа добровольности брака в Конституции – Председатель маслихата Актюбинской области Гулкасима Суентаева

▪️▪️

ҚР Парламенті Сенаты Төрағасының орынбасары Ольга Перепечина Құрылтайдың ішкі ұйымы мен өкілеттігі туралы сөз қозғады

****

Заместитель Председателя Сената Парламента РК Ольга Перепечина рассказала о внутренней организации и полномочиях Курултая

▪️▪️

ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты, «Ұлттық волонтерлік желі» заңды тұлғалар бірлестігінің басшысы Вера Ким Конституцияда волонтерлікті ынталандыруды бекіту туралы бастама көтерді

****

Депутат Мажилиса Парламента РК, руководитель ОЮЛ «Национальная волонтерская сеть» Вера Ким выступила с инициативой закрепить поощрение волонтерства в Конституции

▪️▪️

Премьер-министрдің орынбасары - Мәдениет және ақпарат министрі, Конституциялық реформалар жөніндегі комиссия төрағасының орынбасары Аида Балаева: «Ешкім медициналық көмек пен білім алу құқығынан айырылмайды»

****

Заместитель Премьер-Министра - министр культуры и информации, заместитель председателя Конституционной комиссии Аида Балаева: «Никто не будет лишен права на получение медицинской помощи и образования»

▪️▪️

«Қолданыстағы Конституцияны 12 адам жазған, соның үшеу шетелдік мамандар» – Ерлан Қарин

▪️▪️

«Еліміз алғашқылардың бірі болып цифрлық деректерді қорғау нормасын Ата Заңға енгізіп отыр» – Ерлан Қарин

▪️▪️

«Тұңғыш рет Конституцияда ғылым мен инновация мемлекет қызметінің стратегиялық бағыты ретінде айқындалды» – Ерлан Қарин

▪️▪️

Жаңа Конституцияның жобасына теңгені ұлттық валюта ретінде бекітетін норма енгізілді – Бақыт Нұрмұханов

Конституциялық Сот төрағасының орынбасары Бақыт Нұрмұханов жаңа Конституция жобасын жетілдіру барысы мен жалпыхалықтық талқылау нәтижесінде енгізілген негізгі өзгерістер туралы айтып берді.

✔️ Оның айтуынша, жаңа Конституция жобасы жарияланған сәттен бастап әртүрлі арналар арқылы 4 мыңнан астам ұсыныс келіп түскен. Бақыт Нұрмұханов атап өткендей, Конституциялық комиссия барлық ұсыныстар, пікірлер мен ескертулерді мұқият зерделеп жатыр.

«Талдау көрсеткендей, олардың бірқатары назар аударуға тұрарлық және баптардың мазмұнын толықтырады, кепілдіктерді күшейтеді, құқықтық нормалардың тұжырымдамасын жақсартады, сондай-ақ айқындық пен құқықтық нақтылықты арттырады», – деді Бақыт Нұрмұханов Конституциялық комиссияның кезекті отырысында.

🔹 Дәлірек айтқанда, теңгені ұлттық валюта ретінде конституциялық тұрғыда бекіту ұсынысын жүзеге асыру үшін 2-бап жаңа тармақпен толықтырылды. Қазақстан Республикасының ұлттық валютасы (ақша бірлігі) – теңге. Теңгені эмиссиялаудың айрықша құқығы Қазақстан Республикасына тиесілі. Спикердің айтуынша, азаматтардың өтініштерінде де осындай ұсыныстар болған.

🔹 Бұл баптың 6-тармағы 7-тармақ болып өзгертіліп, жоба редакциясында мынадай мазмұнда сақталады: «Қазақстан Республикасының Егемендігі, Тәуелсіздігі, унитарлығы, аумақтық тұтастығы мен басқару үлгісі өзгермейді».

«6-бапта мемлекеттік органда саяси партия ұйымын құруға жол берілмейтіні туралы норманы 1-тармақтан 2-тармаққа өзгеріссіз ауыстыру ұсынылып отыр. Бұл норма аталған баптың 2-тармағының ережелерін логикалық тұрғыдан толықтырады, онда мемлекеттің қоғамдық бірлестік ісіне, ал қоғамдық бірлестіктің мемлекет ісіне заңсыз араласуына және қоғамдық бірлестікке мемлекеттік орган функцияларын жүктеуге жол берілмейтіні жазылған», - деп хабарлады Бақыт Нұрмұханов.

🔹 Конституция жобасының азаматтық мәселелеріне арналған 12-бабы да нақтылауды қажет етеді деген ұсыныстар айтылуда. Атап айтқанда, 3-тармаққа Қазақстан Республикасының азаматы қос азаматтыққа немесе көп азаматтыққа ие бола алмайтыны, ал өзге азаматтықтың болуы заңда көрсетілген тәртіп пен шарттарға сәйкес, Қазақстан Республикасының азаматтығын тоқтатуға негіз болатыны туралы норма енгізіледі.

🔹 Енгізілген ұсыныстар ішінде Конституцияда әрбір адамның мемлекеттік билік органдары мен олардың қызметшілерінің заңсыз әрекеттері салдарынан келген залалдың өтемін алуға құқығын бекіту де ерекше қызығушылық тудырған.

«Қылмыстық-процестік кодексте қылмыстық процесті жүргізетін органның заңсыз әрекеттерінен келтірілген залалды өтеу тәртібін реттейтін 4-тарау қарастырылған. Ондағы ережелерге сәйкес, заңсыз ұстау, қамауда ұстау, үйқамаққа алу, қызметінен уақытша шеттету, арнаулы медициналық ұйымға орналастыру, соттау, медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шараларын қолдану салдарынан келтірілген залал қылмыстық процесті жүргізетін органның кінәсіне қарамастан толық көлемде бюджет қаражаты есебінен өтеледі», – деп атап өтті спикер.

🔹 Сонымен бірге, ол Конституция жобасының 18-бабы нақтыланғанын айтты. Жаңа редакцияға сәйкес, сот шешімінсіз адамды заңда көзделген мерзімдерден артық ұстауға болмайды. Сөз соңында Бақыт Нұрмұханов жаңа Конституция жобасын жетілдіру жұмыстары жалғасып жатқанын жеткізді.

▪️▪️

В проект новой Конституции внесена норма, закрепляющая тенге в качестве национальной валюты - Бакыт Нурмуханов

На очередном заседании Конституционной комиссии заместитель председателя Конституционного Суда Республики Казахстан Бакыт Нурмуханов сообщил о ходе доработки проекта новой Конституции и ключевых изменениях, внесенных в результате всенародного обсуждения.

✔️ Бакыт Нурмуханов отметил, что с момента публикации проекта новой Конституции по различным каналам поступило более 4 000 предложений. Все поступающие предложения, отклики и замечания, как подчеркнул спикер, тщательно изучаются Конституционной комиссией.

«Анализ показывает, что ряд из них заслуживает внимания, восполняют содержание статей, усиливают гарантии, улучшают формулировки правовых норм, вносят большую ясность и правовую определенность», – отметил он.

🔹 В частности, в реализацию предложения о конституционном закреплении тенге в качестве национальной валюты статья 2 была дополнена 6 пунктом. Национальная валюта (денежная единица) Республики Казахстан – тенге. Исключительное право эмиссии тенге принадлежит Республике Казахстан. Спикер добавил, что аналогичное предложение содержится и в обращениях граждан.

🔹 Пункт 6 данной статьи становится пунктом 7 и остается в редакции Проекта: «Суверенитет, Независимость, унитарность, территориальная целостность, форма правления Республики Казахстан неизменны».

«В статье 6 норму о недопустимости создания в государственных органах организаций политических партий предлагается из пункта 1 перенести в пункт 2 в такой же редакции. Представляется, что она будет логично дополнять положения пункта 2 данной статьи, согласно которым не допускаются незаконное вмешательство государства в дела общественных объединений и общественных объединений в дела государства, а также возложение на общественные объединения функций государственных органов», – сообщил Нурмуханов.

🔹 Статья 12 проекта, посвященная вопросам гражданства, также предлагается к уточнению. Отметим, в пункт 3 вносится положение о том, что гражданин Республики Казахстан не может иметь двойного или множественного гражданства, а наличие иного гражданства является основанием для прекращения гражданства Республики Казахстан в порядке и на условиях, определяемых законом.

🔹 Cреди внесенных предложений большой интерес представляет и закрепление в Конституции права каждого на возмещение вреда, причиненного в результате противоправных действий органов государственной власти и их служащих.

«В УПК предусмотрена глава 4, регулирующая порядок возмещения вреда, причиненного незаконными действиями органа, ведущего уголовный процесс. Согласно ее положениям вред, причиненный лицу в результате незаконного задержания, содержания под стражей, домашнего ареста, временного отстранения от должности, помещения в специальную медицинскую организацию, осуждения, применения принудительных мер медицинского характера, возмещается из бюджетных средств в полном объеме независимо от вины органа, ведущего уголовный процесс», – отметил спикер.

🔹 Кроме того, он рассказал, что уточнена статья 18 проекта Конституции. Так, согласно новой редакции без судебного решения человек не может быть подвергнут задержанию свыше сроков, предусмотренных законом. В завершение Бакыт Нурмуханов подчеркнул, что работа по доработке проекта новой Конституции продолжается.

▪️▪️

Конституция қоғамның ортақ құндылықтары мен жауапкершілігін айқындайды – Аида Балаева

Бүгінде Мемлекет басшысының ел дамуының стратегиялық бағдарына негізделген саяси реформаларының нәтижесінде Қазақстанда әділетті әрі ашық қоғам қалыптасты деуге толық негіз бар. Бұл туралы Конституция жобасын талқылау барысында Премьер-министрдің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева мәлімдеді.

«Азаматтардың Ата Заңның әрбір жолына үңіліп, оның мазмұны мен болашақтағы ықпалын терең пайымдауы – қоғамның саяси мәдениетінің кемелденгенін және азаматтық жауапкершіліктің артқанын айқын аңғартады»,– деп атап өтті Аида Балаева.

✔️ Үкімет басшысының орынбасары қоғамда бұл мәселеге қатысты әртүрлі көзқарас бар екенін атап өтіп, олардың ешқайсысы ескерусіз қалмайтынын жеткізді.

✔️ Премьер-министрдің орынбасары әлеуметтік желілерде мемлекет кепілдік беретін білім беру мен денсаулық сақтау саласындағы әлеуметтік міндеттемелер қысқартылады деген жаңсақ пікірлердің таралғанын тілге тиек етіп, олардың шындыққа сәйкес келмейтінін айтты. Сонымен қатар, жаңа Конституция жобасының преамбуласы мен бірінші бабында Қазақстанның әлеуметтік мемлекет мәртебесі нақты айқындалғанына назар аударды.

✔️ Одан бөлек, мемлекет азаматтардың ақысыз негізде медициналық көмек алуына кепілдік беретіні айқындалды.

«Тегін» деген ұғым құқықтық тұрғыдан нақтырақ – «азаматтар ақы төлемей, заңда белгiленген тәртіппен медициналық көмек алуға құқылы» деген тұжырымдамамен алмасты. Яғни, азаматтардың ақысыз негізде көмек алуына мемлекет кепілдік береді»,– деді Аида Балаева.

✔️ Ол сондай-ақ аталған қызметтердің ешқашан өздігінен тегін болмағанын, олардың әрдайым мемлекеттік бюджет есебінен қаржыландырылып келгенін түсіндірді. Қазіргі таңда мемлекеттік бюджеттің шамамен 40 пайызы әлеуметтік салаға бағытталып отыр.

✔️ Мәдениет және ақпарат министрі Конституция жобасының 32 және 33-баптарында азаматтардың ақысыз медициналық көмек пен бастауыш және орта білім алу құқықтары сақталғанын ерекше атап өтті. Сонымен қатар, ақылы медициналық көмек алу құқығы азаматтардың денсаулығын сақтаудағы мүмкіндіктерін кеңейтетін маңызды норма екенін айтты.

✔️ Сонымен бірге ол бірқатар ұғымдарды нақтылау жөнінде ұсыныстарын білдірді. Атап айтқанда, 33-баптағы «бастауыш және орта білім» тіркесін «жалпы орта білім» немесе «орта мектеп» ұғымымен алмастыру қажеттігін айтты. Себебі, құқықтық тұрғыда білім туралы құжат тек 9 және 11-сыныптардан кейін беріледі.

✔️ Сондай-ақ жоғары білім алу құқығын тек мемлекеттік жоғары оқу орындарымен шектемеу қажеттігін атап өтті. Оның айтуынша, қазіргі таңда барлық мемлекеттік жоғары оқу орындары коммерциялық емес акционерлік қоғам мәртебесінде жұмыс істейді және азаматтар мемлекеттік грантты жекеменшік университеттерде де пайдалана алады.

✔️ Аида Балаева жаңа Конституция жобасында дін мен мемлекеттің ара-жігі нақты ажыратылып, білім беру мен тәрбие жүйесінің зайырлы сипаты айқындалғанын айтты. Бұл көпконфессиялы қоғамда қоғамдық келісім мен тұрақтылықты нығайтуға ықпал етеді.

🔹 Сонымен қатар, Конституцияда некенің ер адам мен әйел адамның ерікті таңдауы мен тең құқығына негізделген одақ екені нақты бекітілген.

«Аталған норма отбасы институтының тұрақтылығын нығайтуға, дәстүрлі құндылықтарды жоғарғы құқықтық деңгейде қорғауға және әйелдердің құқығы мен заңды мүдделерін күшейтуге сеп болары анық»,– деді Үкімет басшысының орынбасары.

🔹 Сөз бостандығына қатысты мәселеге де тоқталған Аида Балаева жаңа Конституция жобасы халықаралық тәжірибеге сүйене отырып, сөз бостандығына кепілдік беретінін айтты. Мәдениет және ақпарат министрі журналистердің ашық хатына байланысты медиақауымдастықтың үндеуімен мұқият танысқанын айтып, бұл түзетулер ешқандай жағдайда сөз бостандығын шектеуге әкеп соқпайтынын жеткізді.

🔹 Сөз соңында Аида Балаева жаңа Конституция жобасында мәдениет, шығармашылық, ғылым мен білімді дамытуға ерекше мән берілгенін еске салды. Тарихи-мәдени мұраны сақтау, ұлттық мәдениетті ұлықтау, ғылым мен инновацияны дамыту мемлекеттің стратегиялық басымдықтары ретінде айқындалғанын айтты. Сондай-ақ жасанды интеллект қолданылған жағдайда да шешуші рөл әрдайым адам ақыл-ойына тиесілі болып қала беретінін атап өтті.

🔹 Қорытындылай келе, Премьер-министрдің орынбасары жаңа Конституция елдің бірлігі мен тұрақты дамуын қамтамасыз ететін негізгі құқықтық тірек екенін баса айтты.

▪️▪️

Конституция определяет общие ценности и ответственность общества — Аида Балаева

Сегодня, по итогам политических реформ, основанных на стратегическом курсе развития страны, обозначенном Главой государства, есть все основания утверждать, что в Казахстане формируется справедливое и открытое общество. Об этом заявила заместитель Премьер-министра — Министр культуры и информации Аида Балаева в ходе обсуждения проекта Конституции.

«Тот факт, что граждане внимательно вникают в каждую строку Основного закона, глубоко осмысливая его содержание и влияние на будущее, наглядно свидетельствует о зрелости политической культуры общества и росте гражданской ответственности»,— отметила Аида Балаева.

✔️ Заместитель Премьер-министра подчеркнула, что в обществе существуют различные точки зрения по данному вопросу, и ни одна из них не остается без внимания.

✔️ Кроме того, министр обратила внимание на распространяющиеся в социальных сетях ошибочные мнения о якобы сокращении социальных обязательств государства в сферах образования и здравоохранения, отметив, что они не соответствуют действительности. Она подчеркнула, что в преамбуле и первой статье проекта новой Конституции четко закреплен статус Казахстана как социального государства.

✔️ Отметим, в документе ясно определено, что государство гарантирует гражданам получение медицинской помощи на бесплатной основе.

«Важно ясно понимать следующее: понятие «бесплатно» в правовом смысле было уточнено и заменено формулировкой «граждане имеют право получать медицинскую помощь без оплаты в порядке, установленном законом». Иными словами, государство гарантирует гражданам получение помощи на безвозмездной основе», — пояснила Аида Балаева.

✔️ Она также разъяснила, что данные услуги никогда не были «бесплатными» сами по себе, поскольку всегда финансировались за счет государственного бюджета. В настоящее время около 40 процентов государственного бюджета направляется на социальную сферу.

✔️ Министр культуры и информации особо подчеркнула, что в статьях 32 и 33 проекта Конституции сохранены права граждан на бесплатную медицинскую помощь, а также на получение начального и среднего образования. При этом она отметила, что право на получение платных медицинских услуг является важной нормой, расширяющей возможности граждан по сохранению и укреплению здоровья.

✔️ Вместе с тем Аида Балаева высказала предложения по уточнению ряда формулировок. В частности, она предложила заменить в статье 33 выражение «начальное и среднее образование» на понятие «общее среднее образование» или «средняя школа», поскольку с правовой точки зрения документы об образовании выдаются после окончания 9 и 11 классов.

✔️ Также было отмечено, что право на получение высшего образования не следует ограничивать исключительно государственными высшими учебными заведениями. По её словам, сегодня все государственные вузы функционируют в форме некоммерческих акционерных обществ, а граждане могут использовать государственные гранты и в частных университетах.

✔️ Аида Балаева подчеркнула, что в проекте новой Конституции четко разграничены религия и государство, а светский характер системы образования и воспитания закреплен на конституционном уровне. Это, по ее словам, способствует укреплению общественного согласия и стабильности в многоконфессиональном обществе.

🔹 В Конституции четко закреплено, что брак является союзом, основанным на добровольном выборе и равноправии мужчины и женщины.

«Указанная норма, несомненно, будет способствовать укреплению устойчивости института семьи, защите традиционных ценностей на высшем правовом уровне, а также усилению прав и законных интересов женщин», — подчеркнула заместитель Премьер-министра.

🔹 Затрагивая вопрос свободы слова, министр отметила, что проект новой Конституции, опираясь на международный опыт, гарантирует свободу выражения мнений. Министр сообщила, что внимательно ознакомилась с обращением медиасообщества, в том числе с открытым письмом журналистов, и подчеркнула, что предлагаемые изменения ни при каких условиях не приведут к ограничению свободы слова.