Форум по развитию административной юстиции и верховенства права прошел в Астане

В Астане состоялся международный форум «Административная юстиция и ее роль в обеспечении верховенства права», посвященный пятилетию института административной юстиции в Республике Казахстан.

В мероприятии принял участие Президент Республики Казахстан Касым-Жомарт Токаев.

Выступая на форуме, Глава государства отметил значимость административной юстиции как эффективного механизма защиты прав граждан, бизнеса и инвесторов, подчеркнул роль принципов «Слышащего государства» и «Закон и Порядок» в развитии правовой системы страны, а также указал на важность новой Конституции в укреплении верховенства права, совершенствовании государственного управления и обеспечении независимости судебной власти.

Президент также подчеркнул, что закрепление административной юстиции в новой Конституции как самостоятельной формы судопроизводства имеет принципиально важное значение для дальнейшего развития правового государства.

В работе форума приняли участие судьи Конституционного Суда Канат Мусин, Роман Подопригора и Айгуль Кыдырбаева.

https://www.akorda.kz/ru/vystuplenie-glavy-gosudarstva-na-mezhdunarodnom-forume-administrativnaya-yusticiya-i-ee-rol-v-obespechenii-verhovenstva-prava-555413 

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Инициативы Казахстана в сфере защиты интеллектуальной собственности представлены на сессии ВОИС

С 1 по 5 июня 2026 года в Женеве состоялось заседание Консультативного комитета по защите прав (ККЗП), действующего в рамках Всемирной организации интеллектуальной собственности (ВОИС). В составе делегации в заседании приняли участие судья Конституционного Суда Еркин Онгарбаев и Постоянный представитель Республики Казахстан при Всемирной торговой организации и международных экономических организациях Кайрат Торебаев.

Подчеркнуто, что в Казахстане последовательно совершенствуется система охраны интеллектуальной собственности с учетом международных стандартов. Особое значение в этом контексте имеет закрепление на конституционном уровне положения об охране интеллектуальной собственности, что усиливает правовую основу защиты прав авторов, изобретателей и правообладателей.

В рамках сессии рассмотрены вопросы внедрения цифровых инструментов в сфере управления правами, повышения прозрачности процедур, а также развития механизмов правоприменения, включая обмен лучшими международными практиками.

Участие Казахстана в работе сессии подтвердило приверженность укреплению на конституционном уровне системы защиты интеллектуальной собственности как важного условия инновационного развития и экономического роста страны.

Справочно: Консультативный комитет по защите прав (ККЗП) Всемирной организации интеллектуальной собственности (ВОИС) — межправительственная экспертная площадка, созданная в 2002 году для обмена опытом и развития международного сотрудничества в сфере обеспечения соблюдения прав интеллектуальной собственности. Комитет рассматривает вопросы правоприменения, противодействия контрафакции и цифровому пиратству, а также взаимодействия судебных, правоохранительных и административных органов государств-членов. Республика Казахстан является членом ВОИС с 25 декабря 1991 года и участвует в работе ее консультативных органов, включая ККЗП.

📱 consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Экспертное мнение 💬


©️ Алмас Канатов, к.ю.н., ассоциированный профессор, исполнительный директор Института парламентаризма, член Научно-консультативного совета при Конституционном Суде РК

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

⚖️ Конституциялық Сот: еңбек даулары бойынша жүгіну мерзімі еңбекақы бойынша берешекті өндіріп алуды шектемейді

Конституциялық Сот азаматтың өтініш жасауымен еңбек даулары бойынша жұмыскердің сотқа жүгінуінің бір жылдық мерзімі туралы норманың Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкестігін тексерді. Мерзім Еңбек кодексінің 160-бабы бірінші бөлігінің 2) тармақшасында және бесінші бөлігінің үшінші абзацында белгіленген.

Өтініштің мән-жайы

Бұған дейін азамат жұмыстан шығарылғаннан кейін еңбегі үшін сыйақы алуға конституциялық құқығын қорғау үшін сотқа жүгінген. Бұл 2021 жылғы қаңтар – 2024 жылғы сәуір аралығындағы үстеме жұмысына ақы төлеу жайында. Алайда сот үстеме жұмысқа ақы төлеу туралы шешімді сотқа жүгінген жылдың алдындағы соңғы жылға ғана қатысты шығарған. Басқа талаптар бойынша еңбек даулары бойынша сотқа жүгінудің бір жылдық мерзіміне сілтеме жасалып, қанағаттандырудан бас тартылған.

Азамат азаматтық даулар бойынша талап қоюдың ескіруінің үш жылдық мерзіміне сілтеме жасап, Еңбек кодексінің аталған нормасының қолданылуы өзінің еңбегі үшін сыйақы алу құқығына нұқсан келтіреді деп санайды.

Конституциялық Соттың ұстанымы

Конституциялық Сот тексеру қорытындысы бойынша жұмыскердің сотқа жүгінуінің бір жылдық мерзімі талап қоюдың ескіруінің жалпы үш жылдық мерзімін қолдану мүмкін емес дегенді білдірмейді атап өтті. Заң шығарушы даулардың жекелеген санаттары үшін талап қоюдың ескіруінің арнаулы мерзімдерін және сотқа жүгіну мерзімдерін, егер мұндай мерзімдер құқықтық айқындылықты және құқықтық қатынастардың тұрақтылығын қамтамасыз етудегі конституциялық маңызды мақсаттарды көздесе, белгілеуге құқылы.

Конституциялық Сот сотқа жүгінудің бір жылдық мерзімін белгілеу еңбегі үшін сыйақыдан, оның ішінде нақты орындалған үстеме жұмысқа ақы алудан айыруға алып келуі мүмкін деп көрсетті. Жұмыс берушінің орындалмаған міндеті болған кезде соттар жұмыскердің сот арқылы қорғалу және еңбегі үшін сыйақы алу құқықтарының конституциялық кепілдіктерін сақтауға, сондай-ақ еңбегімен тапқан ақша қаражатын төлеу жөніндегі міндетті жұмыс берушінің ұзақ уақыт бойы бұзуының құқықтық сипатын ескеруге тиіс.

Конституциялық Соттың қорытындылары

Конституциялық Сот тексеру қорытындысы бойынша Еңбек кодексінің 160-бабының аталған нормаларын төмендегідей түсіндірмеде Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес келеді деп таныды:

еңбек даулары бойынша сотқа жүгінудің осы бапта көзделген бір жылдық мерзімі жұмыс беруші тиісті сомаларды төлеу жөніндегі міндетті орындамаған жағдайда, үстеме жұмыс ақысын қоса алғанда, өзіне тиесілі жалақыны және еңбегіне ақы төлеуге байланысты өзге де міндетті төлемдерді өндіріп алу туралы талаптар бойынша жұмыскердің сот арқылы қорғалу құқығын Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (Жалпы бөлім) 178-бабына сәйкес талап қоюдың ескіруінің жалпы үш жылдық мерзімі шегінде іске асыруға кедергі келтірмейді.

Үкіметке осы нормативтік қаулы жарияланған күннен бастап бір жылдан кешіктірмей Конституциялық Соттың құқықтық ұстанымдарына сәйкес Еңбек кодексіне өзгерістер мен толықтырулар туралы заң жобасына бастамашылық жасау ұсынылды.

🔗КС нормативтік қаулысының толық мәтінімен сілтеме бойынша танысуға болады https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/documents/details/1023078?lang=kk

📱 consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

⚖️ Конституционный Суд: срок обращения по трудовым спорам не ограничивает взыскание задолженности по оплате труда

Конституционный Суд рассмотрел обращение гражданина о проверке на соответствие Конституции подпункта 2) части первой и абзац третий части пятой статьи 160 Трудового кодекса, устанавливающей годичный срок для обращения работника в суд по трудовым спорам.

История обращения

Гражданин после увольнения обратился в суд за защитой конституционного права на вознаграждение за труд. Речь шла об оплате за сверхурочные работы в период с января 2021 года по апрель 2024 года. Однако суд вынес решение об оплате за сверхурочную работу только за последний год перед обращением в суд. В удовлетворении других требований было отказано со ссылкой на годичный срок для обращения в суд по трудовым спорам.

Гражданин, ссылаясь на трехлетний срок исковой давности по гражданским спорам, посчитал, что действие указанной нормы Трудового кодекса ущемляет его право на вознаграждение за труд.

Позиция Конституционного Суда

Конституционный Суд по итогам проверки отметил, что годичный срок для обращения работника в суд не означает невозможности применения общего трехгодичного срока исковой давности. Законодатель вправе устанавливать специальные сроки исковой давности и сроки обращения в суд для отдельных категорий споров, если такие сроки преследуют конституционно значимые цели обеспечения правовой определенности и стабильности правоотношений.

Конституционный Суд указал, что установление годичного срока обращения в суд может привести к потере вознаграждения за труд, в том числе оплаты за фактически выполненную сверхурочную работу. При наличии неисполненной обязанности работодателя суды должны соблюдать конституционные гарантии права работника на судебную защиту и права на вознаграждение за труд, а также учитывать правовую природу длящегося нарушения обязанности работодателя по выплате заработанных денежных средств.

Выводы Конституционного Суда

Конституционный Суд признал указанные нормы статьи 160 Трудового кодекса соответствующими Конституции в следующем истолковании:

предусмотренный данной статьей годичный срок обращения в суд по трудовым спорам не препятствует реализации права работника на судебную защиту по требованиям о взыскании причитающейся ему заработной платы и иных обязательных выплат, связанных с оплатой труда, включая оплату за сверхурочную работу, при наличии неисполненной обязанности работодателя по выплате соответствующих сумм в пределах общего трехлетнего срока исковой давности в соответствии со статьей 178 Гражданского кодекса (Общая часть).

Правительству рекомендовано не позднее одного года со дня опубликования настоящего нормативного постановления инициировать проект закона об изменениях и дополнениях в Трудовой кодекс в соответствии с правовыми позициями Конституционного Суда.

🔗С полным текстом нормативного постановления КС можно ознакомиться по ссылке https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/documents/details/1023078?lang=ru
 
📱 consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok