🤌 Мәскеудегі қазақ лоббиі Владимир Соловьевты «орнына қою» мәселесін ақылдасты
Мәскеудегі қазақ лоббиі Қазақстан мен Ресей арасындағы климаттың жылы және тұрақты болуына мүдделі. Себебі, Ресейде қазақ олигархтарының үлкен инвестициялары мен бизнестері бар. Владимир Соловьев сынды Z-пропагандистер екі жақты бизнес аһуалға тек қана кедергі келтіруде. DALA INSIDE дереккөзінің сөзінше, ол үлкен қаржылық топтарға ұнамай отыр.
Қазақстандық капиталдың Ресейдегі негізгі активтері банк саласынан қонақүйлер желісіне дейін созылып, өте ауқымды империяны құрайды. Азия-Тынық мұхит банкі Нұрсұлтан Назарбаевқа, The Carlton, Mövenpick, Pana отельдер желісі Болат Өтемұратов пен Қайрат Итемгеновке тиесілі. Сонымен бірге қазақ акционерлері КАМАЗ бен ГАЗ өндірістік топтарында өз үлестерін ұстап отыр. Осы капитал үшін Қазақстан мен Ресейдің арасы тыныш болып, түрлі саяси ойындардан аулақ жүргені тиімді. Себебі олар әзірбайжан бизнесінің Мәскеуде біршама позициясынан айрылып қалғанын өз көзімен көрді.
Мәскеулік пропагандистер анда-санда Қазақстанға тиісіп тұруды әдетке айналдырған. Кеосаян, Симоньян, Мардан, Федоров, Соловьевтар 2022 жылдан бері бұл тақырыпта тым еркінсіп кетті. Кейбір кезде Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі нота жолдап жүрді.
Мұндай саяси интригалар бизнеске де ұнамайды. Себебі, инвестициялық ахуал нашарлап, капиталдың қауіпсіздігіне қатер төнеді. Сол себепті Соловьев мәселесі осы аптада шешілуі тиіс.
https://t.me/dalainside
Мәскеудегі қазақ лоббиі Қазақстан мен Ресей арасындағы климаттың жылы және тұрақты болуына мүдделі. Себебі, Ресейде қазақ олигархтарының үлкен инвестициялары мен бизнестері бар. Владимир Соловьев сынды Z-пропагандистер екі жақты бизнес аһуалға тек қана кедергі келтіруде. DALA INSIDE дереккөзінің сөзінше, ол үлкен қаржылық топтарға ұнамай отыр.
«Жабық есік жағдайында талқыланды. Осы аптада Кремльге жақын олигарх Сулейман Керимов арқылы Владимир Соловьевке Қазақстанға мүлде тиіспеуін сыпайы түрде ескертуі тиіс. Соловьев ақылға көнбесе, Тигран Кеосаян сценарийін қайталап, Соловьевті өмірден «аластатып» жіберу вариантын қарастыруы мүмкін. Бірақ бұл ең ақырғы нұсқа. Оған дейін жеткізбейтін сияқты. Пропагандист Сулейман Керимовтен қатты қорқады», - дейді, дереккөз.
Қазақстандық капиталдың Ресейдегі негізгі активтері банк саласынан қонақүйлер желісіне дейін созылып, өте ауқымды империяны құрайды. Азия-Тынық мұхит банкі Нұрсұлтан Назарбаевқа, The Carlton, Mövenpick, Pana отельдер желісі Болат Өтемұратов пен Қайрат Итемгеновке тиесілі. Сонымен бірге қазақ акционерлері КАМАЗ бен ГАЗ өндірістік топтарында өз үлестерін ұстап отыр. Осы капитал үшін Қазақстан мен Ресейдің арасы тыныш болып, түрлі саяси ойындардан аулақ жүргені тиімді. Себебі олар әзірбайжан бизнесінің Мәскеуде біршама позициясынан айрылып қалғанын өз көзімен көрді.
Мәскеулік пропагандистер анда-санда Қазақстанға тиісіп тұруды әдетке айналдырған. Кеосаян, Симоньян, Мардан, Федоров, Соловьевтар 2022 жылдан бері бұл тақырыпта тым еркінсіп кетті. Кейбір кезде Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі нота жолдап жүрді.
Мұндай саяси интригалар бизнеске де ұнамайды. Себебі, инвестициялық ахуал нашарлап, капиталдың қауіпсіздігіне қатер төнеді. Сол себепті Соловьев мәселесі осы аптада шешілуі тиіс.
https://t.me/dalainside
👍64😁13🤮5👎2
💥 Алматы сотында атышулы адвокат Мұрат Адамды лицензиясынан айыру мәселесі қаралып жатыр
Сотқа жүгінуге Ішкі істер органдарының ұсынысы негіз болған. Аталған талап-арыз адвокаттың кәсіби қызметіне, сондай-ақ қолданыстағы заңнама мен Кәсіби этика кодексінің талаптарын сақтауына берілетін бағамен байланысты, деп хабарлайды Dalanews.kz
Алматы қаласы Әділет департаменті басшысының орынбасары Қанат Базарбаевтың айтуынша, ведомствоның ұстанымы адвокаттың әрекеттеріне қатысты нақты деректер мен құқықтық бағаға сүйене отырып қалыптастырылған.
Оның айтуынша, бұл істе шешуші мәнге 2025 жылғы 1 желтоқсанда Алматы қаласында жүргізілген санкцияланған тергеу әрекеттері ие. Дәл сол күні адвокаттың өзін ұстауы, сондай-ақ одан кейін қоғамдық кеңістіктегі әрекеттері құқықтық бағалаудың нысанына айналған.
Алматы қаласының Әділет департаментінде адвокаттың процессуалдық мәртебесі болмаған жағдайда оның тергеу әрекеттеріне қатысуға құқығы жоқ екеніне назар аударды. Алайда бұл жайт сол күні-ақ оның қоғамдық кеңістікте белсенді түрде мәлімдеме жасауына кедергі келтірмеген.
Ведомстводан мәлімдегендей, кейін сот актісімен сотқа дейінгі тергеп-тексеру органдарының әрекеттерінің заңдылығы расталған. Алайда соған қарамастан, әлеуметтік желілердегі жарияланымдар шығару жалғаса берген.
https://t.me/dalainside
Сотқа жүгінуге Ішкі істер органдарының ұсынысы негіз болған. Аталған талап-арыз адвокаттың кәсіби қызметіне, сондай-ақ қолданыстағы заңнама мен Кәсіби этика кодексінің талаптарын сақтауына берілетін бағамен байланысты, деп хабарлайды Dalanews.kz
Алматы қаласы Әділет департаменті басшысының орынбасары Қанат Базарбаевтың айтуынша, ведомствоның ұстанымы адвокаттың әрекеттеріне қатысты нақты деректер мен құқықтық бағаға сүйене отырып қалыптастырылған.
«Алдымен атап өткім келетіні, Әділет департаментінің сотқа берген талабы тек адвокаттың кәсіби мінез-құлқына және оның заңнама мен Кәсіби этика кодексінің талаптарын сақтамауына қатысты. Талап-арызды беруге Ішкі істер органдарының ұсынысы негіз болды», – деді Қанат Базарбаев.
Оның айтуынша, бұл істе шешуші мәнге 2025 жылғы 1 желтоқсанда Алматы қаласында жүргізілген санкцияланған тергеу әрекеттері ие. Дәл сол күні адвокаттың өзін ұстауы, сондай-ақ одан кейін қоғамдық кеңістіктегі әрекеттері құқықтық бағалаудың нысанына айналған.
«2025 жылғы 1 желтоқсанда түскі уақытта санкцияланған тінту жүргізіле бастады. Ал шамамен бір сағаттан кейін, түске таман, нақтырақ айтқанда сағат 12:50-де кеңсеге адвокат М. Адам келді. Ол тергеу әрекеттеріне қатысуға жіберуді талап етті. Алайда маңызды жайт – ол өзінің қорғаушы мәртебесін растайтын ешқандай құжат ұсынған жоқ. Яғни сол сәтте М. Адам іс жүзінде процесс қатысушысы болмағанын түсіну қажет», – деп түсіндірді Қанат Базарбаев.
Алматы қаласының Әділет департаментінде адвокаттың процессуалдық мәртебесі болмаған жағдайда оның тергеу әрекеттеріне қатысуға құқығы жоқ екеніне назар аударды. Алайда бұл жайт сол күні-ақ оның қоғамдық кеңістікте белсенді түрде мәлімдеме жасауына кедергі келтірмеген.
«Сол күні сәл кейінірек, шамамен сағат 14:30-да, ол әлеуметтік желілерде (Facebook, YouTube, Instagram) 16 жарияланым таратып үлгерді. Ол жазбаларында қорғауындағы адамның құқықтары бұзылды деп көрсетіп, іске жіберілмегенін және тергеу тарапынан заңсыз әрекеттер болды деп мәлімдеді. Мұны өзі қоғамды жаңылыстырып, деректерді бұрмалап отырғанын анық біле тұра жасаған. Мұның барлығы тиісті хабарлама алынғанға дейін болған», – дейді Қанат Базарбаев.
Ведомстводан мәлімдегендей, кейін сот актісімен сотқа дейінгі тергеп-тексеру органдарының әрекеттерінің заңдылығы расталған. Алайда соған қарамастан, әлеуметтік желілердегі жарияланымдар шығару жалғаса берген.
«2025 жылғы 10 желтоқсанда Алматы қаласының тергеу соты тергеу әрекеттерін заңды деп танып, шағымды қанағаттандырмағанына қарамастан, адвокат М. Адам әлеуметтік желілерде жалған жарияланымдар жасауды жалғастырды. Бұл жазбалар рұқсат етілген құқықтық қорғау шегінен шығып, сотқа дейінгі тергеп-тексеру органдары мен сотқа қысым көрсету ретінде бағалануы мүмкін. Аталған деректер ведомствоаралық тергеу-жедел тобының материалдарымен расталады», – деп атап өтті Базарбаев.Алматы қаласының Әділет департаментінде ведомствоның әрекеттері тек құқықтық сипатта екенін және адвокатура институтының өзіне қарсы бағытталмағанын атап өтті.
https://t.me/dalainside
👎7😱6👍1🤯1
💫 Kcell Қазақстанда 2026 жылы ең жылдам интернет ұсынған
Интернет қосылымының сапасын талдауға маманданған SpeedGeo платформасы Қазақстандағы байланыс нарығына қатысты жыл сайынғы зерттеу нәтижелерін ұсынды. Рейтинг мобильді интернет жылдамдығына қатысты пайдаланушылар жүргізген өлшемдер негізінде жасалған.
SpeedGeo-ның 2025 жылғы есебіне сәйкес, деректерді жүктеудің орташа жылдамдығы бойынша Kcell көш бастады.
Зерттеу SpeedGeo (V-SPEED) платформасының краудсорсингтік деректеріне негізделген. Платформа интернет жылдамдығын мобильді қосымша арқылы пайдаланушылардың өздері жасаған өлшемдер арқылы жинайды. Зертханалық жағдайдағы тестілерден айырмашылығы, бұл өлшемдер абоненттердің күнделікті қолдану тәжірибесін көрсетеді. Демек, жылдамдық үйде немесе жұмыс орнында тіркеледі.
Қазақстандағы мобильді интернет сапасын талдау барысында смартфондар мен планшеттер арқылы 59 214 тест жүргізілген. Ал сымды интернет сапасын бағалау үшін Ethernet және Wi-Fi қосылымдары арқылы жасалған 111 807 өлшем пайдаланылған.
SpeedGeo деректерінің үлгі көлемі жүздеген мың немесе миллиондаған өлшемдерді талдайтын ірі халықаралық платформалармен салыстырғанда аздау. Осыған байланысты жарияланған мәліметтерді бүкіл нарықты толық қамтитын әмбебап рейтинг ретінде емес, пайдаланушы тәжірибесіне негізделген краудсорсингтік зерттеу нәтижесі ретінде қарастырған жөн.
Интернет қосылымының сапасын талдауға маманданған SpeedGeo платформасы Қазақстандағы байланыс нарығына қатысты жыл сайынғы зерттеу нәтижелерін ұсынды. Рейтинг мобильді интернет жылдамдығына қатысты пайдаланушылар жүргізген өлшемдер негізінде жасалған.
SpeedGeo-ның 2025 жылғы есебіне сәйкес, деректерді жүктеудің орташа жылдамдығы бойынша Kcell көш бастады.
Компания желісінде download speed көрсеткіші 61,1 Мбит/с-қа жетіп, бұл нәтижемен Kcell Қазақстандағы мобильді байланыс операторлары арасында бірінші орынды иеленді.
Зерттеу SpeedGeo (V-SPEED) платформасының краудсорсингтік деректеріне негізделген. Платформа интернет жылдамдығын мобильді қосымша арқылы пайдаланушылардың өздері жасаған өлшемдер арқылы жинайды. Зертханалық жағдайдағы тестілерден айырмашылығы, бұл өлшемдер абоненттердің күнделікті қолдану тәжірибесін көрсетеді. Демек, жылдамдық үйде немесе жұмыс орнында тіркеледі.
Қазақстандағы мобильді интернет сапасын талдау барысында смартфондар мен планшеттер арқылы 59 214 тест жүргізілген. Ал сымды интернет сапасын бағалау үшін Ethernet және Wi-Fi қосылымдары арқылы жасалған 111 807 өлшем пайдаланылған.
SpeedGeo деректерінің үлгі көлемі жүздеген мың немесе миллиондаған өлшемдерді талдайтын ірі халықаралық платформалармен салыстырғанда аздау. Осыған байланысты жарияланған мәліметтерді бүкіл нарықты толық қамтитын әмбебап рейтинг ретінде емес, пайдаланушы тәжірибесіне негізделген краудсорсингтік зерттеу нәтижесі ретінде қарастырған жөн.
👍19👎13🔥4🤯1🤮1
❤️ «Әйел вице-президент» сценарийінде Жанасова мен Еспаеваның кандидатуралары бар
Қазақстанда енгізілуі тиіс вице-президент институтында «әйел вице-президент» сценарийі де қарастырылған дейді, DALA INSIDE дереккөзі. Оның айтуынша, үміткерлер шорт-тізімінде Президент Әкімшілігі жетекшісінің орынбасары Әсел Жанасова мен Мәжіліс вице-спикері Дәния Еспаева тұр.
Әсел Жанасова жас және энергиясы көп. Ал Дәния Еспаева парламентаризм ісінде мол тәжірибе жинаған. Бұл ретте жас энергия мен мол тәжірибе арасында таңдау жасауға тура келеді.
Бірақ дәл қазір «әйел вице-президент» сценарийі басты вариант болып қарастырылмаған. Дереккөз сөзінше, негізгі шорт-парақта Сенат спикері Мәулен Әшімбаев, Мемлекеттік кеңесші Ерлан Қарин мен Мәжіліс төрағасы Ерлан Қошанов бар. Енді Президенттің алдында күрмеуі қиын дилемма пайда болды.
Экономикалық реформалардың негізгі картинасын айқындап алған Қазақстан енді саяси трансформацияны бастап кетті. Ол шамамен 2027 жылы аяқталады деп күтілуде.
https://t.me/dalainside
Қазақстанда енгізілуі тиіс вице-президент институтында «әйел вице-президент» сценарийі де қарастырылған дейді, DALA INSIDE дереккөзі. Оның айтуынша, үміткерлер шорт-тізімінде Президент Әкімшілігі жетекшісінің орынбасары Әсел Жанасова мен Мәжіліс вице-спикері Дәния Еспаева тұр.
«Вице-президенттің мемлекет атынан халықаралық форумдарға қатысып, шетелдік делегациялармен кездесу өткізу функциясына Әсел Жұбанышқызы мен Дәния Мәдиқызы да тура келеді. Ал Парламент, яғни болашақ Құрылтаймен тығыз жұмыс істеуде Дәния Еспаеваның тәжірибесі мол. Бірақ Президент қызметін уақытша атқару қажеттілігі туындап қалса, онда Әсел Жанасованың экономикалық біліктілігі сәл жоғарырақ. Және ол логистикалық стратегияны жақсы меңгерген», - дейді, дереккөз.
Әсел Жанасова жас және энергиясы көп. Ал Дәния Еспаева парламентаризм ісінде мол тәжірибе жинаған. Бұл ретте жас энергия мен мол тәжірибе арасында таңдау жасауға тура келеді.
Бірақ дәл қазір «әйел вице-президент» сценарийі басты вариант болып қарастырылмаған. Дереккөз сөзінше, негізгі шорт-парақта Сенат спикері Мәулен Әшімбаев, Мемлекеттік кеңесші Ерлан Қарин мен Мәжіліс төрағасы Ерлан Қошанов бар. Енді Президенттің алдында күрмеуі қиын дилемма пайда болды.
«Үштіктің бірі вице-президент болса, тең баланс ұстау үшін екінші тұлғаны Құрылтай спикерлігіне, үшінші қайраткерді Үкімет басқаруға жіберу туралы шешім қабылдануы мүмкін», - дейді, дереккөз.
Экономикалық реформалардың негізгі картинасын айқындап алған Қазақстан енді саяси трансформацияны бастап кетті. Ол шамамен 2027 жылы аяқталады деп күтілуде.
https://t.me/dalainside
🤮16😁13👍5😱4👎1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔥 https://amrkts.club/4qLKpUO — AMARKETS-та шот ашу
DALAINSIDE промокоды арқылы бастапқы депозитті 2 есе арттыруға болады
DALAINSIDE промокоды арқылы бастапқы депозитті 2 есе арттыруға болады
👍12🔥3🤝3
🚢 Қазақстан Парсы шығанағындағы әскери катерлердің қозғалысын бақылауға көшті
Себебі АҚШ пен Иран арасындағы үлкен эскалация Ормуз бұғазына ауысуы мүмкін. Ол мұнай бағасын автоматты түрде барреліне 120 долларға дейін арттырады. Кеше халықаралық нарықтарда мұнай резервтері туралы жабық кеңестердің өткені белгілі болды. Бұл инвесторлардың бірден фьючерстерді қазіргі бағамен сатып алуға асығуына алып келмек.
Басты қауіп бұғаздың толық жабылуы емес, онда жартылай басқарылатын хаостың орнауында болып тұр. Яғни ресми түрде бұғаз ашық болса да, сақтандыру құны күрт өседі, кейбір танкерлер маршрутты айналып өтеді, ал кейбірі жүкті кешіктіреді. Дәл осы сценарий Brent баррелін бірден 120 долларға итермелейді деп күтілуде.
Әрине, Иран бұл ойынды жақсы түсінеді. Тегеран үшін басты мақсат бұғазды жабу емес, оны кез келген сәтте жаба алатынын дәлелдеу. Себебі Иранның өзі экспорттан айырылғысы келмейді. Бірақ Вашингтон мен Тель-Авивке ықпал ете алатын аргументі болуы тиіс. Омандағы кездесуге ең алдымен аймақтағы бірқатар араб елдерінің лидерлері қатты мүдделі болып отырғанына қарағанда, олардың қоймаларындағы мұнайдың Ормузсыз тек қағаз жүзіндегі актив екенін монархтар да түсініп отыр.
Енді осының барлығы Қазақстан үшін нені білдіреді? Мұнай баррелі 120 доллардан асса, экспорттық түсім өседі, бюджет тыныс алады, Ұлттық қорға түсетін доллар көлемі артады. Бірақ бұл әлемдік инфляцияның тағы өршуіне алып келетіні факт. Себебі қымбат мұнай автоматты түрде жанармайды қымбаттатса, логистикаға тәуелді сауда тізбектеріндегі импорттық тауарлардың құны өседі. Ол бізге инфляцияның импорттық каналы арқылы келмек.
Ормуздағы шиеленіс алыстағы соғыс емес, біздің дүкендегі бағаға, халықтың көңіл-күйіне тікелей әсер ететін фактор болып отыр. Астананың Маскаттағы кездесуді жіті бақылайтыны да содан.
https://t.me/dalainside
Себебі АҚШ пен Иран арасындағы үлкен эскалация Ормуз бұғазына ауысуы мүмкін. Ол мұнай бағасын автоматты түрде барреліне 120 долларға дейін арттырады. Кеше халықаралық нарықтарда мұнай резервтері туралы жабық кеңестердің өткені белгілі болды. Бұл инвесторлардың бірден фьючерстерді қазіргі бағамен сатып алуға асығуына алып келмек.
Қазір ірі трейдерлер мен хедж-қорлар танкерлердің нақты қозғалысын, сақтандыру тарифтерін және Парсы шығанағы аймағындағы әскери-теңіз патрульдерінің кестесін қатар қарап отыр, дейді, дереккөз.
Басты қауіп бұғаздың толық жабылуы емес, онда жартылай басқарылатын хаостың орнауында болып тұр. Яғни ресми түрде бұғаз ашық болса да, сақтандыру құны күрт өседі, кейбір танкерлер маршрутты айналып өтеді, ал кейбірі жүкті кешіктіреді. Дәл осы сценарий Brent баррелін бірден 120 долларға итермелейді деп күтілуде.
Әрине, Иран бұл ойынды жақсы түсінеді. Тегеран үшін басты мақсат бұғазды жабу емес, оны кез келген сәтте жаба алатынын дәлелдеу. Себебі Иранның өзі экспорттан айырылғысы келмейді. Бірақ Вашингтон мен Тель-Авивке ықпал ете алатын аргументі болуы тиіс. Омандағы кездесуге ең алдымен аймақтағы бірқатар араб елдерінің лидерлері қатты мүдделі болып отырғанына қарағанда, олардың қоймаларындағы мұнайдың Ормузсыз тек қағаз жүзіндегі актив екенін монархтар да түсініп отыр.
Енді осының барлығы Қазақстан үшін нені білдіреді? Мұнай баррелі 120 доллардан асса, экспорттық түсім өседі, бюджет тыныс алады, Ұлттық қорға түсетін доллар көлемі артады. Бірақ бұл әлемдік инфляцияның тағы өршуіне алып келетіні факт. Себебі қымбат мұнай автоматты түрде жанармайды қымбаттатса, логистикаға тәуелді сауда тізбектеріндегі импорттық тауарлардың құны өседі. Ол бізге инфляцияның импорттық каналы арқылы келмек.
Ормуздағы шиеленіс алыстағы соғыс емес, біздің дүкендегі бағаға, халықтың көңіл-күйіне тікелей әсер ететін фактор болып отыр. Астананың Маскаттағы кездесуді жіті бақылайтыны да содан.
https://t.me/dalainside
👍24👎3😁1
🇰🇬 Қырғызстан банктері мен қаржы жүйесі Қазақстанның орнын басуға дайын
Себебі Қазақстанның санкцияда отырған ресейлік қаржы құрылымдарымен тоқтаусыз байланыса беруі қайталама санкциялар туғызуы мүмкін. Дәл сол кезде Қырғызстанның қаржы жүйесі Орталық Азия бойынша Қазақстанның орнын баса алады. Бішкектің белді басылымы 24.kg осылай деп
жазып отыр.
Сұр импорт, санкциялық ВТБ банкінің елде жұмыс істеуі, ресейлік ЦУПИС жүйесінің біздің букмекерлік нарыққа кіріп, Біріңғай есепке алу жүйесін (БЕАЖ) қолға алуы, әлдебір банктің 17 триллион теңгеге трансшекаралық аударымдар жасағанының барлығы елімізді санкция режиміндегі қызыл нүктеге айналдырып отыр. Осы ретте БЕАЖ жүйесінің ешқандай транзакциялық инфрақұрылымы дайын емес екенін, Ұлттық банктің ол бойынша әлі ешқандай жұмыстар бастамағанын айта кету керек.
Қырғызстанда да ұқсас тәуекелдер байқалды. Сұр импорт мәселелері, кедендік статистикадағы айырмашылықтар және ресейлік қаржы/цифрлық шешімдердің кейбір элементтерін енгізу әрекеті болды. Бірақ ел кейбір механизмдерден бас тартып, ұлттық телекоммуникациялық операторды ұлттық бақылауға алу арқылы ақпараттық және қаржылық қауіпсіздікке бағытталған нақты қадамдар жасады. Сондай-ақ, кейбір банктерге салынған санкциялар банктік секторды Еуропа, Ұлыбритания және АҚШ талаптарына - AML/CFT рәсімдерін күшейтуге итермеледі.
Қазір Қырғызстан Қазақстанға қайталама санкция салынса, бірден оның орнын басып, аймақтық жетекші қаржы және логистикалық интеграторға айналуға дайын.
Себебі Қазақстанның санкцияда отырған ресейлік қаржы құрылымдарымен тоқтаусыз байланыса беруі қайталама санкциялар туғызуы мүмкін. Дәл сол кезде Қырғызстанның қаржы жүйесі Орталық Азия бойынша Қазақстанның орнын баса алады. Бішкектің белді басылымы 24.kg осылай деп
жазып отыр.
Сұр импорт, санкциялық ВТБ банкінің елде жұмыс істеуі, ресейлік ЦУПИС жүйесінің біздің букмекерлік нарыққа кіріп, Біріңғай есепке алу жүйесін (БЕАЖ) қолға алуы, әлдебір банктің 17 триллион теңгеге трансшекаралық аударымдар жасағанының барлығы елімізді санкция режиміндегі қызыл нүктеге айналдырып отыр. Осы ретте БЕАЖ жүйесінің ешқандай транзакциялық инфрақұрылымы дайын емес екенін, Ұлттық банктің ол бойынша әлі ешқандай жұмыстар бастамағанын айта кету керек.
Қырғызстанда да ұқсас тәуекелдер байқалды. Сұр импорт мәселелері, кедендік статистикадағы айырмашылықтар және ресейлік қаржы/цифрлық шешімдердің кейбір элементтерін енгізу әрекеті болды. Бірақ ел кейбір механизмдерден бас тартып, ұлттық телекоммуникациялық операторды ұлттық бақылауға алу арқылы ақпараттық және қаржылық қауіпсіздікке бағытталған нақты қадамдар жасады. Сондай-ақ, кейбір банктерге салынған санкциялар банктік секторды Еуропа, Ұлыбритания және АҚШ талаптарына - AML/CFT рәсімдерін күшейтуге итермеледі.
Қазір Қырғызстан Қазақстанға қайталама санкция салынса, бірден оның орнын басып, аймақтық жетекші қаржы және логистикалық интеграторға айналуға дайын.
24.kg
Срединный коридор под угрозой: серый импорт и цифровая зависимость душат регион
Включение РФ в перечень юрисдикций с высоким риском отмывания денег и финансирования терроризма означает принципиальное изменение подхода европейских банков к любым операциям, связанным с российским следом. Это касается не только прямых транзакций, но и сложных…
👎21👏5🤯5😁3👍2😡2🔥1
🛑 Банк тарифтері: қымбаттамайды, жоспар да жоқ
БАҚ пен әлеуметтік желілерде Kaspi.kz қызмет көрсету шарттарын өзгертеді, яғни картаның жылдық қызметі 10 мың теңге болады деген жалған ақпарат тарады. Белгілі болғандай, іс жүзінде ешқандай қымбаттаған жоқ, жоспарланбаған да, клиенттер үшін ештеңе өзгермейді.
«Банктердің шекті тарифтері» деген не және олардан неге қорқудың қажеті жоқ? Бұл тақырыпты bes.media тілшілері зерттеп шықты.
Қазақстандағы барлық екінші деңгейлі банктер (ЕДБ) көп жылдан бері «шекті тарифтер» туралы заңдық құжаттарды тұрақты түрде жариялап келеді. Бұл құжаттарда банктер тіпті тегін көрсетілетін қызметтер бойынша да ең жоғары мүмкін болатын мөлшерлемелерді көрсетеді.
Кейбір екінші деңгейлі банктерде «шекті тарифтер» заңды тұлғалар үшін 200 млн теңгеге дейін, ал жеке тұлғалар үшін 1 млн теңгеге дейін жетеді.
Мысалы, Банк ЦентрКредит жеке тұлғалардың шотын ашу, жүргізу және жабу үшін 10 млн теңге көлемінде «шекті тариф» көрсеткен. ForteBank шот ашуға – 10 мың теңге, ай сайын жүргізуге – 20 мың теңге, жабуға – 5 мың теңге шекті тариф белгілеген. Freedom Bank алғашқы шотты ашу үшін 1 млн теңге көлемінде шекті тариф көрсеткен. Іс жүзінде мұндай тарифтер ешқайсында жоқ, қолданылмайды.
Kaspi-де «шекті тарифтер» де, нақты тарифтер де кемінде 2017 жылдан бері өзгермеген және 2026 жылы да бұрынғы деңгейінде сақталып қалады.
БАҚ пен әлеуметтік желілерде Kaspi.kz қызмет көрсету шарттарын өзгертеді, яғни картаның жылдық қызметі 10 мың теңге болады деген жалған ақпарат тарады. Белгілі болғандай, іс жүзінде ешқандай қымбаттаған жоқ, жоспарланбаған да, клиенттер үшін ештеңе өзгермейді.
«Банктердің шекті тарифтері» деген не және олардан неге қорқудың қажеті жоқ? Бұл тақырыпты bes.media тілшілері зерттеп шықты.
Қазақстандағы барлық екінші деңгейлі банктер (ЕДБ) көп жылдан бері «шекті тарифтер» туралы заңдық құжаттарды тұрақты түрде жариялап келеді. Бұл құжаттарда банктер тіпті тегін көрсетілетін қызметтер бойынша да ең жоғары мүмкін болатын мөлшерлемелерді көрсетеді.
«Шекті тариф – бұл баға прейскуранты емес, ең жоғарғы шек. Банктер базалық ережелерді жиі өзгертпеу үшін ондаған жылдарға алдын ала үлкен қор қалдырады. Іс жүзінде нақты комиссиялар, әдетте, көрсетілген ең жоғары мәндерден едәуір төмен болады. Жоғары шекті мәндердің жариялануы қызмет құнының өскенін білдірмейді — бұл заң талаптарын орындау», – деп атап өтеді bes.media.
Кейбір екінші деңгейлі банктерде «шекті тарифтер» заңды тұлғалар үшін 200 млн теңгеге дейін, ал жеке тұлғалар үшін 1 млн теңгеге дейін жетеді.
Мысалы, Банк ЦентрКредит жеке тұлғалардың шотын ашу, жүргізу және жабу үшін 10 млн теңге көлемінде «шекті тариф» көрсеткен. ForteBank шот ашуға – 10 мың теңге, ай сайын жүргізуге – 20 мың теңге, жабуға – 5 мың теңге шекті тариф белгілеген. Freedom Bank алғашқы шотты ашу үшін 1 млн теңге көлемінде шекті тариф көрсеткен. Іс жүзінде мұндай тарифтер ешқайсында жоқ, қолданылмайды.
Kaspi-де «шекті тарифтер» де, нақты тарифтер де кемінде 2017 жылдан бері өзгермеген және 2026 жылы да бұрынғы деңгейінде сақталып қалады.
👍14🤝6😁2
💥 Қазақстан биыл Қарашығанақтан шамамен 3 миллиард доллар өндіріп алуға жақын
Сот шешімі бойынша Қазақстан пайдасына 2-4 миллиард доллар сома аударылуы тиіс еді. DALA INSIDE дереккөзі KPO мен Қазақстан тарапы жүргізіп жатқан келіссөздердің 3 миллиард доллар төңірегіне тоқтағанын айтады. Бұл шамамен 1,5 триллион теңге. Егер осы сома Ұлттық Қорға түсетін болса, ол биыл республикалық бюджет Қордан алуы тиіс 2,77 триллион теңгенің жартысынан астамын жаба алады.
Есіңізде болса, биыл Қазақстан Қарашығанақ бойынша халықаралық арбитражда жеңіске жетті. Даудың мәні қарапайым тілмен айтқанда мынада. Қарашығанақ жобасы өнімді бөлу келісімі арқылы жұмыс істейді. Бұл жүйеде инвестор алдымен “шығын жұмсадым” дейді, сол шығынды өндірілген мұнайдан қайтарып алады, содан кейін ғана мемлекетпен пайданы бөліседі. Егер инвестор шығынды көп көрсетсе мемлекетке тиесілі үлес азаяды. Қазақстанның күдігі де осы болды.
Қазір төленетін өтемақының формасы келісілуде. 3 миллиард доллар Ұлттық Қорға тікелей түсуі де мүмкін, немесе PSA есептері қайта қаралып, бірнеше жыл ішінде мемлекетке көбірек үлес түрінде келуі мүмкін. Бізге бірінші сценарий қолайлы. Ақша бірден Қорға түссе, қор оны тиімді инвестициялап, үстінен пайда әкеліп, қазынаны толтыра алады.
Жалпы, бұл бірінші жеңіс емес. 2012 жылы Қарашығанақ дауы нәтижесінде консорциум Қазмұнайгазға жобаның 10% үлесін сатуға мәжбүр болды. Ал 2020 жылы тағы 1,3 миллиард доллар өтемақы төледі.
Қарашығанақтан бөлек, Қазақстан Қашаған жобасы бойынша NCOC акционерлерінен күкіртті нормадан артық сақтау фактісі бойынша экологиялық айыппұл өндіріп алуы тиіс. Қазір оның сомасы 2,3 триллион теңге айналасында болып тұр. Бірақ бұл дау әлі толық аяқталған жоқ. Кей сот шешімдері оператор пайдасына шықты, кей процестер жалғасуда. Сондықтан 2026 жылы Қашағаннан Ұлттық қорға нақты ақша түсетінін болжау қиын. Себебі апелляция, келісім, қайта есептің барлығы уақыт уақыт алады.
https://t.me/dalainside
Сот шешімі бойынша Қазақстан пайдасына 2-4 миллиард доллар сома аударылуы тиіс еді. DALA INSIDE дереккөзі KPO мен Қазақстан тарапы жүргізіп жатқан келіссөздердің 3 миллиард доллар төңірегіне тоқтағанын айтады. Бұл шамамен 1,5 триллион теңге. Егер осы сома Ұлттық Қорға түсетін болса, ол биыл республикалық бюджет Қордан алуы тиіс 2,77 триллион теңгенің жартысынан астамын жаба алады.
Есіңізде болса, биыл Қазақстан Қарашығанақ бойынша халықаралық арбитражда жеңіске жетті. Даудың мәні қарапайым тілмен айтқанда мынада. Қарашығанақ жобасы өнімді бөлу келісімі арқылы жұмыс істейді. Бұл жүйеде инвестор алдымен “шығын жұмсадым” дейді, сол шығынды өндірілген мұнайдан қайтарып алады, содан кейін ғана мемлекетпен пайданы бөліседі. Егер инвестор шығынды көп көрсетсе мемлекетке тиесілі үлес азаяды. Қазақстанның күдігі де осы болды.
«Қазақстан атынан өкілетті PSA командасы тәуелсіз аудит шақырғанда, консорциум ұсынған кейбір шығындардың біздің тараппен келісілмегені анықталған. Нақты фактілерден Қарашығанақ инвесторлары бұлтара алмады. PSA осы манипуляциялар кесірінен мемлекет үлесінің қысқарғанын дәлелдеп, халықаралық арбитражға шықты. Екі жылға созылған жабық сот процесінде Қазақстан жеңіп шықты», - деп түсіндіреді, дереккөз.
Қазір төленетін өтемақының формасы келісілуде. 3 миллиард доллар Ұлттық Қорға тікелей түсуі де мүмкін, немесе PSA есептері қайта қаралып, бірнеше жыл ішінде мемлекетке көбірек үлес түрінде келуі мүмкін. Бізге бірінші сценарий қолайлы. Ақша бірден Қорға түссе, қор оны тиімді инвестициялап, үстінен пайда әкеліп, қазынаны толтыра алады.
Жалпы, бұл бірінші жеңіс емес. 2012 жылы Қарашығанақ дауы нәтижесінде консорциум Қазмұнайгазға жобаның 10% үлесін сатуға мәжбүр болды. Ал 2020 жылы тағы 1,3 миллиард доллар өтемақы төледі.
Қарашығанақтан бөлек, Қазақстан Қашаған жобасы бойынша NCOC акционерлерінен күкіртті нормадан артық сақтау фактісі бойынша экологиялық айыппұл өндіріп алуы тиіс. Қазір оның сомасы 2,3 триллион теңге айналасында болып тұр. Бірақ бұл дау әлі толық аяқталған жоқ. Кей сот шешімдері оператор пайдасына шықты, кей процестер жалғасуда. Сондықтан 2026 жылы Қашағаннан Ұлттық қорға нақты ақша түсетінін болжау қиын. Себебі апелляция, келісім, қайта есептің барлығы уақыт уақыт алады.
https://t.me/dalainside
👍36👎3😁2😱2
💸 Жоғарғы жақты "тым мықты теңге" мәселесі алаңдата бастады
DALA INSIDE дереккөзінің айтуына қарағанда, ертеңнен бастап осы тақырып бойынша жабық есік жағдайында біршама консультация жүрмек. Доллар бағамының 500 теңгеден төмен болуы республикалық бюджетте биыл бекітілген 540 курсынан шамамен 9 пайызға ауытқып тұр және негізгі салық төлеуші болып табылатын шикізаттық экспортер компаниялардың табысын азайтып, шығынын арттырып, дисбаланс туғызуы мүмкін. Олардың табысы азайса, бюджетке төленетін корпоратив салық көлемі де құлдырап, биылғы 18,8 триллион теңге деп бекітілген салық жинау жоспары орындалмайды.
Наурыз айына 520 курсымен кіру аса маңызды. Себебі, одан кейін I тоқсан аяқталып, 2026 жылғы салық циклы басталады. Осы циклға теңге долларына 500-ден төмен курспен кірсе, экспортер компаниялар мен салық жинайтын Қаржы министрлігінде кәдімгідей проблемалар басталмақ. Ал халықаралық резервке жататын Ұлттық қор бюджетке беруі тиіс 5 миллиард доллардың үстінен жоспардан бөлек қосымша 400-500 миллион доллар жағып жіберейін деп тұр.
Қазақстан - классикалық экспорттық экономика. Мұнай, уран, мыс, ферроқорытпа, астықтың бәрі сыртқа доллармен сатылады. Ал шығындардың басым бөлігі теңгемен төленеді. Егер әлемдік нарықта өнім тоннасына 1000 доллар тұрса, курс 550 болғанда экспорттаушы 550 мың теңге алады, ал курс 500 болса 500 мың теңге ғана түседі. Бір тоннадан 50 мың теңге жоғалтқан кәсіпорын жалақыны көтермейді, жаңа техника алмайды, кейде жұмысшыларды қысқартады. Осылайша қымбат теңге біртіндеп зауыттың тынысын тарылтады.
Бұл құбылысты экономистер "голланд ауруы" деп атайды. Шикізаттан доллар көп келеді, ұлттық валюта күшейеді, ал өңдеу өнеркәсібі бәсекеге қабілетсіз болып қалады. Қазақстан бұл циклді 2006, 2013, 2022 жылдары бастан өткерген болатын. Әр кезеңде теңге күшейгенде импорт көбейіп отырды да, отандық өндіріс кері кетіп жүрді.
Биыл экономиканы 1 триллион теңгемен кредиттеуді бастап кеткен Үкіметке дәл қазір "голланд ауруы" еш қажет емес. Себебі ондай жағдайда бұл жұмыстың барлық эффектісі жойылып кетпек. Дереккөздің сөзінше, енді қымбат теңге мәселесін шешуге бір апта ғана қалып отыр.
https://t.me/dalainside
DALA INSIDE дереккөзінің айтуына қарағанда, ертеңнен бастап осы тақырып бойынша жабық есік жағдайында біршама консультация жүрмек. Доллар бағамының 500 теңгеден төмен болуы республикалық бюджетте биыл бекітілген 540 курсынан шамамен 9 пайызға ауытқып тұр және негізгі салық төлеуші болып табылатын шикізаттық экспортер компаниялардың табысын азайтып, шығынын арттырып, дисбаланс туғызуы мүмкін. Олардың табысы азайса, бюджетке төленетін корпоратив салық көлемі де құлдырап, биылғы 18,8 триллион теңге деп бекітілген салық жинау жоспары орындалмайды.
"Негізі Үкімет салық аптасының бітуін күткен еді. Ол апта өтті. Енді ертең қор биржасындағы котировкаларға қарайды. Теңге курсы құлдырамаса, онда Қаржы министрлігі Ұлттық банктен Жинақтаушы зейнетақы қоры үшін валюта сатып алуды күшейтуді және керісінше алтын бойынша айналау операцияларын уақытша тоқтата тұруды сұрауы мүмкін. Бір сөзбен айтқанда, мемлекет қор биржасында теңгені көбірек сатып, долларды көбірек алып, теңгені 520 курсына құлатуға тырысып көреді", - дейді, дереккөз.
Наурыз айына 520 курсымен кіру аса маңызды. Себебі, одан кейін I тоқсан аяқталып, 2026 жылғы салық циклы басталады. Осы циклға теңге долларына 500-ден төмен курспен кірсе, экспортер компаниялар мен салық жинайтын Қаржы министрлігінде кәдімгідей проблемалар басталмақ. Ал халықаралық резервке жататын Ұлттық қор бюджетке беруі тиіс 5 миллиард доллардың үстінен жоспардан бөлек қосымша 400-500 миллион доллар жағып жіберейін деп тұр.
Қазақстан - классикалық экспорттық экономика. Мұнай, уран, мыс, ферроқорытпа, астықтың бәрі сыртқа доллармен сатылады. Ал шығындардың басым бөлігі теңгемен төленеді. Егер әлемдік нарықта өнім тоннасына 1000 доллар тұрса, курс 550 болғанда экспорттаушы 550 мың теңге алады, ал курс 500 болса 500 мың теңге ғана түседі. Бір тоннадан 50 мың теңге жоғалтқан кәсіпорын жалақыны көтермейді, жаңа техника алмайды, кейде жұмысшыларды қысқартады. Осылайша қымбат теңге біртіндеп зауыттың тынысын тарылтады.
Бұл құбылысты экономистер "голланд ауруы" деп атайды. Шикізаттан доллар көп келеді, ұлттық валюта күшейеді, ал өңдеу өнеркәсібі бәсекеге қабілетсіз болып қалады. Қазақстан бұл циклді 2006, 2013, 2022 жылдары бастан өткерген болатын. Әр кезеңде теңге күшейгенде импорт көбейіп отырды да, отандық өндіріс кері кетіп жүрді.
Биыл экономиканы 1 триллион теңгемен кредиттеуді бастап кеткен Үкіметке дәл қазір "голланд ауруы" еш қажет емес. Себебі ондай жағдайда бұл жұмыстың барлық эффектісі жойылып кетпек. Дереккөздің сөзінше, енді қымбат теңге мәселесін шешуге бір апта ғана қалып отыр.
https://t.me/dalainside
👎14👍8🤯6🤮3💯2
🛢️💥 Шесхаристі жару үшін Киев Вашингтонның рұқсатын алған
Новороссийск портындағы «ВПУ-2» бойынша инциденттен кейін, Киев Дональд Трамп әкімшілігіне КТК құбырының инфрақұрылымы зардап шекпейді деген гарантия берген, дейді DALA INSIDE дереккөзі. Енді СБУ-ның Қара теңіздегі Новороссийск бағытындағы соққыларының барлығы КТК инфрақұрылымына тимейтіндей етіп жасалуда. Және оның барлығын Сhevron алпауыты арқылы АҚШ тікелей бақылап отыр.
КТК-ның экспорттық қуатында өзгеріс жоқтығын Қазақстан тарапы да растады. Бүгін Қазақстанның Энергетика министрлігі дрондар шабуылынан кейін тұтанған өрт қазақстандық мұнай өндіруші кәсіпорындардың өндірістік көрсеткіштеріне әсер етпегенін мәлімдеді. Ол толық шындыққа жанасады.
Кеше Новороссийск портын СБУ дрондары шабуылдап, Қара теңіздегі ең ірі мұнай аударып тиеу нысандарының бірі саналатын «Шесхарис» терминалы өртенді. Осы терминал Ресейдің оңтүстігіндегі мұнай логистикасының негізгі тораптарының бірі саналады. Ал өткен жылдың соңында, Украина камикадзе катер арқылы нысаналы соққы жасап, КТК инфрақұрылымы тізбегіндегі соңғы және маңызды саты - үш ВПУ-дың бірін және ең қуатты, жұмыс жасап тұрған ВПУ-2 құрылғысын жарып жібергені есте. Содан кейін КТК-ның танкерлерге мұнай құю инфрақұрылымында тек екі ВПУ ғана қалды. Оның бірі, ВПУ-3 кішкентай және тоқтамай жұмыс істеген жағдайда жылына 36 миллион тонна ғана мұнайды танкерге құя алады.
Каспий құбыр консорциумы ВПУ-1 және ВПУ-2 құрылғыларын келесы жылы жаңартуды жоспарлап отырған. Бұл құрылғылардың бірі Біріккен Араб Әмірліктеріндегі Drydocks World Dubai кеме жөндеу зауытынан шығып, Қазақстанға бет алған болатын. Ал екіншісінде буйдың қондырмасының ішіне кабель төсеу және герметизациялау, люк қақпақтарын келтіру мен дәнекерлеу жұмыстары аяқталды. Қазір біз алдырайын деп тұрған осы қондырғыларға абайсыздан Иран ракетасы тиіп кете ме деген қауіптер жоғары болып тұр.
https://t.me/dalainside
Новороссийск портындағы «ВПУ-2» бойынша инциденттен кейін, Киев Дональд Трамп әкімшілігіне КТК құбырының инфрақұрылымы зардап шекпейді деген гарантия берген, дейді DALA INSIDE дереккөзі. Енді СБУ-ның Қара теңіздегі Новороссийск бағытындағы соққыларының барлығы КТК инфрақұрылымына тимейтіндей етіп жасалуда. Және оның барлығын Сhevron алпауыты арқылы АҚШ тікелей бақылап отыр.
«Олар (СБУ) кеше «Шесхарис» мұнай құю терминалының КТК-ға қатысы жоқ инфрақұрылымын жарды. Және оны алдын-ала Вашингтонға ескерткен. Себебі Шевронның шағымынан кейін Киев тарапы Ақ үйден ультиматум алған болатын. Егер Шевронның Қазақстандағы бизнесіне нұқсан келетін болса, АҚШ Украинаға көзқарасын өзгертуі мүмкін деген сигнал берілді. Киев қазір Пентагон беріп отырған спутниктік барлау ақпаратына толық тәуелді. Президент Зеленский бірден өз қарулы күштеріне КТК-ға тиіспеуді бұйырған және ол бұйрық өз күшін сақтап тұр», - деп хабарлады дереккөз.
КТК-ның экспорттық қуатында өзгеріс жоқтығын Қазақстан тарапы да растады. Бүгін Қазақстанның Энергетика министрлігі дрондар шабуылынан кейін тұтанған өрт қазақстандық мұнай өндіруші кәсіпорындардың өндірістік көрсеткіштеріне әсер етпегенін мәлімдеді. Ол толық шындыққа жанасады.
«Қазақстан мұнайын өндіру мен экспорттау штаттық режимде жалғасып жатыр. Қазақстан мұнайын жеткізуге пайдаланылатын экспорттық инфрақұрылым жұмысына қатысты ешқандай іркіліс тіркелген жоқ. Энергетика министрлігі жағдайды инфрақұрылым операторларымен бірлесіп бақылауда ұстап отыр», — делінген хабарламада.
Кеше Новороссийск портын СБУ дрондары шабуылдап, Қара теңіздегі ең ірі мұнай аударып тиеу нысандарының бірі саналатын «Шесхарис» терминалы өртенді. Осы терминал Ресейдің оңтүстігіндегі мұнай логистикасының негізгі тораптарының бірі саналады. Ал өткен жылдың соңында, Украина камикадзе катер арқылы нысаналы соққы жасап, КТК инфрақұрылымы тізбегіндегі соңғы және маңызды саты - үш ВПУ-дың бірін және ең қуатты, жұмыс жасап тұрған ВПУ-2 құрылғысын жарып жібергені есте. Содан кейін КТК-ның танкерлерге мұнай құю инфрақұрылымында тек екі ВПУ ғана қалды. Оның бірі, ВПУ-3 кішкентай және тоқтамай жұмыс істеген жағдайда жылына 36 миллион тонна ғана мұнайды танкерге құя алады.
Каспий құбыр консорциумы ВПУ-1 және ВПУ-2 құрылғыларын келесы жылы жаңартуды жоспарлап отырған. Бұл құрылғылардың бірі Біріккен Араб Әмірліктеріндегі Drydocks World Dubai кеме жөндеу зауытынан шығып, Қазақстанға бет алған болатын. Ал екіншісінде буйдың қондырмасының ішіне кабель төсеу және герметизациялау, люк қақпақтарын келтіру мен дәнекерлеу жұмыстары аяқталды. Қазір біз алдырайын деп тұрған осы қондырғыларға абайсыздан Иран ракетасы тиіп кете ме деген қауіптер жоғары болып тұр.
https://t.me/dalainside
👍35🤯2🤮2
💥 Министрлік VS отандық бизнес: кім жеңеді?
Туризм және спорт министрлігінің бастамасымен Қазақстанда спорттық бәс тігулер бойынша барлық төлемдер тоқтатылды. Бұл шешім бизнес қауымдастықтың заңды наразылығын туғызды.
Букмекерлер қауымдастығы осы мәселеге байланысты Қазақстан Республикасының Туризм және спорт министрлігіне, Президент Әкімшілігіне, Премьер-Министрге, Ұлттық қауіпсіздік комитетіне және ҚР Әділет министрлігіне ашық хат жолдады. Ашық хат Exclusive.kz сайтында жарияланды.
Қауымдастықтың айтуынша, 2024 жылдың жазында заңнамаға енгізілген өзгерістер күшіне енгеннен кейін Туризм және спорт министрлігі олардың орындалуын қамтамасыз ету үшін қажетті шараларды қабылдамаған. Осыған қарамастан, Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдары реттеу құралдарын Ұлттық банк, Қаржы мониторингі агенттігі, Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі, сондай-ақ Ұлттық ақпараттық технологиялар инфрақұрылымы негізінде енгізуді ұсынған. Алайда Туризм және спорт министрлігі қазақстандық мемлекеттік органдар ұсынған құралдарды пайдаланудан бас тартты.
Нәтижесінде салада заң күшіне енгенімен, оны іске асыратын нақты құралдар болмаған жағдай қалыптасты. Бір қызығы, Туризм және спорт министрлігі мемлекеттік органдар мен бизнес ұсынған шешімдерді енгізуден бас тартты. Осыған байланысты қауымдастық сотқа жүгінді. Сот бұл істі қарап, қауымдастықтың талабын қанағаттандырған болатын.
Алайда Туризм және спорт министрлігі сот шешімін де, мемлекеттік органдардың ұстанымын да елемей, жұмыс істемейтін ресейлік ЦУПИС жүйесін енгізуге табандап отырғандықтан, отандық букмекерлік нарықта төлем коллапсы орын алды.
https://t.me/dalainside
Туризм және спорт министрлігінің бастамасымен Қазақстанда спорттық бәс тігулер бойынша барлық төлемдер тоқтатылды. Бұл шешім бизнес қауымдастықтың заңды наразылығын туғызды.
Букмекерлер қауымдастығы осы мәселеге байланысты Қазақстан Республикасының Туризм және спорт министрлігіне, Президент Әкімшілігіне, Премьер-Министрге, Ұлттық қауіпсіздік комитетіне және ҚР Әділет министрлігіне ашық хат жолдады. Ашық хат Exclusive.kz сайтында жарияланды.
«Біз Қазақстан спортын қолдаймыз, салық төлейміз және гуманитарлық көмек көрсетеміз. Біз өркениетті әрі ашық реттеу жүйесінің сөзсіз жақтастарымыз. Сондықтан да сала бірнеше рет реттеу және мониторинг құралдарын енгізді. Ал Туризм және спорт министрлігі соңғы екі жылда, керісінше, Қазақстанның реттеу жүйесіне Ресейдің жеке құрылымдары мен ЦУПИС құралдарын енгізуге бар күшін жұмсады. Бұл ретте Ресейдің өзінде мұндай жүйені қолдану спорт саласында дағдарысқа әкелген. Ресейлік спортшылар халықаралық олимпиадалық қозғалыстан шеттетілді, букмекерлер тарапынан спорт федерацияларын қаржыландыру күрт қысқарды, сондай-ақ мемлекет тарапынан спортқа бөлінетін шығындар азайды», — деп жазылған хатта.
Қауымдастықтың айтуынша, 2024 жылдың жазында заңнамаға енгізілген өзгерістер күшіне енгеннен кейін Туризм және спорт министрлігі олардың орындалуын қамтамасыз ету үшін қажетті шараларды қабылдамаған. Осыған қарамастан, Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдары реттеу құралдарын Ұлттық банк, Қаржы мониторингі агенттігі, Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі, сондай-ақ Ұлттық ақпараттық технологиялар инфрақұрылымы негізінде енгізуді ұсынған. Алайда Туризм және спорт министрлігі қазақстандық мемлекеттік органдар ұсынған құралдарды пайдаланудан бас тартты.
«Ұсынылған барлық шешімдер толық көлемде 2024 жылдың өзінде іске қосылуы мүмкін еді. Туризм және спорт министрлігінің өз өтініші бойынша қазақстандық финтех-компаниялар 2023 жылы-ақ технологиялық шешімдерін ұсынған болатын. Олар 2024 жылы іске қосылып, кейін мемлекеттік органның балансына берілмек еді. Бұл ұсыныс 2023 жылы Қаржы мониторингі агенттігінің, Ұлттық банктің және Туризм және спорт министрлігінің алаңдарында депутаттардың қатысуымен қаралды. 2024 жылы талқылау «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының алаңында ведомствоаралық жұмыс тобы шеңберінде жалғасты. Оған Туризм және спорт министрлігі, Цифрлық даму министрлігі, Әділет министрлігі және бірнеше саланың өкілдері қатысты. Талқылау келісудің соңғы кезеңіне жетіп, ұсыныс Әділет министрлігі мен Цифрлық даму министрлігі тарапынан мақұлданған кезде Туризм және спорт министрлігінің өкілдері ешқандай түсініктеме берместен жұмыс тобынан шығып кетті», — деп келтіріледі хатта.
Нәтижесінде салада заң күшіне енгенімен, оны іске асыратын нақты құралдар болмаған жағдай қалыптасты. Бір қызығы, Туризм және спорт министрлігі мемлекеттік органдар мен бизнес ұсынған шешімдерді енгізуден бас тартты. Осыған байланысты қауымдастық сотқа жүгінді. Сот бұл істі қарап, қауымдастықтың талабын қанағаттандырған болатын.
Алайда Туризм және спорт министрлігі сот шешімін де, мемлекеттік органдардың ұстанымын да елемей, жұмыс істемейтін ресейлік ЦУПИС жүйесін енгізуге табандап отырғандықтан, отандық букмекерлік нарықта төлем коллапсы орын алды.
https://t.me/dalainside
👍17😡7😱3👎1
🙅 Жоғары жақ "әзірге Қайрат Қожамжаровты қатты қудаламайық" деп шешті
DALA INSIDE инсайдерінің айтуынша, жабық кабинеттегі пікір алмасуларда елдегі конституциялық өзгерістер толық орнығып, саяси трансформация аяқталмайынша, Қайрат Қожамжаровтың жүйкесін қоздыра беру кері әсер тигізеді деген ортақ консенсус пайда болды. Оның қолында бар бірнеше компромат биыл жарық көрмегені абзал.
Бұған дейін "Әділетті Қазақстан" Қайрат Қожамжаровқа оның сенімді серігі, бұрынғы бас көлік прокуроры Мақсат Дүйсеновті елге экстрадициялап алып келу арқылы айтарлықтай қысым көрсетпек болған. Алайда, экстрадиция іске аспай қалды да, оның алдында әзірленген "А" жоспары толығымен бұзылды.
Нақты айтсақ, 2025 жылдың қыркүйегінде Мақсат Дүйсеновке Интерпол желісі арқылы халықаралық іздеу жарияланып, көп ұзамай ол Германияда ұсталды. Сол кезде Дүйсенов құқық қорғаушылар арқылы саяси баспана сұрап өтініш берген. 2026 жылдың қаңтарында Германия соты бұрынғы прокурор Мақсат Дүйсеновті бостандыққа шығарды. Сот Дүйсеновке қатысты қудалау саяси себептерге байланысты болуы мүмкін деген қорытындыға келген. Қазіргі уақытта ол бостандықта жүр. Қазақстанның оны экстрадициялау туралы сұранысы ресми түрде кері қайтарылған. Қазақстанда оған 22 миллион доллар көлемінде пара алды, қылмыстық жолмен алынған табысты заңдастырды және алаяқтық жасады деген айыптар тағылған болатын.
Қожамжаров тарапынан Қазақстан билігіне "мен тыныш жүремін, сендер де тыныш жүріңдер" деген сигнал берілгені анық. Және ол өзінің позициясын Мақсат Дүйсеновтің саяси баспана алуы арқылы жақсы күшейтіп алды. Қазақстанның дәл қазір бұл текетіресті ушықтырмай, ішкі саяси трансформацияны тез өткізіп алуға акцент беруі заңды. Сондықтан тараптар уақытша тайм-аут алып отыр.
https://t.me/dalainside
DALA INSIDE инсайдерінің айтуынша, жабық кабинеттегі пікір алмасуларда елдегі конституциялық өзгерістер толық орнығып, саяси трансформация аяқталмайынша, Қайрат Қожамжаровтың жүйкесін қоздыра беру кері әсер тигізеді деген ортақ консенсус пайда болды. Оның қолында бар бірнеше компромат биыл жарық көрмегені абзал.
"Қожамжаровтың сенімді серігі Мақсат Дүйсенов Германияның арнайы қызметіне біздің билік тұлғаларына қатысты бірнеше құнды дерек беріп үлгерген. Соның арқасында саяси бостандық алды. Енді немістерде де бізге ықпал ете алатын рычагтар бар сияқты. Осындай құнды деректердің негізгі папкасы Қожамжаровтың қолында екенін біздегілердің барлығы жақсы біледі", - дейді дереккөз.
Бұған дейін "Әділетті Қазақстан" Қайрат Қожамжаровқа оның сенімді серігі, бұрынғы бас көлік прокуроры Мақсат Дүйсеновті елге экстрадициялап алып келу арқылы айтарлықтай қысым көрсетпек болған. Алайда, экстрадиция іске аспай қалды да, оның алдында әзірленген "А" жоспары толығымен бұзылды.
Нақты айтсақ, 2025 жылдың қыркүйегінде Мақсат Дүйсеновке Интерпол желісі арқылы халықаралық іздеу жарияланып, көп ұзамай ол Германияда ұсталды. Сол кезде Дүйсенов құқық қорғаушылар арқылы саяси баспана сұрап өтініш берген. 2026 жылдың қаңтарында Германия соты бұрынғы прокурор Мақсат Дүйсеновті бостандыққа шығарды. Сот Дүйсеновке қатысты қудалау саяси себептерге байланысты болуы мүмкін деген қорытындыға келген. Қазіргі уақытта ол бостандықта жүр. Қазақстанның оны экстрадициялау туралы сұранысы ресми түрде кері қайтарылған. Қазақстанда оған 22 миллион доллар көлемінде пара алды, қылмыстық жолмен алынған табысты заңдастырды және алаяқтық жасады деген айыптар тағылған болатын.
"Дүйсенов білуімше Германияда қалды. Себебі енді Интерпол Германия бойынша екінші экстрадиция запросын қабылдамайды. Ал Дүйсенов басқа елге кетсе, Қазақстан тез арада Интерполға өтінімін қайта беруі мүмкін. Дүйсенов Қожамжаровпен тығыз байланыста және елдегі құқық қорғау органдарының ішкі жаңалықтарын толық біліп отыр", - дейді, дереккөз.
Қожамжаров тарапынан Қазақстан билігіне "мен тыныш жүремін, сендер де тыныш жүріңдер" деген сигнал берілгені анық. Және ол өзінің позициясын Мақсат Дүйсеновтің саяси баспана алуы арқылы жақсы күшейтіп алды. Қазақстанның дәл қазір бұл текетіресті ушықтырмай, ішкі саяси трансформацияны тез өткізіп алуға акцент беруі заңды. Сондықтан тараптар уақытша тайм-аут алып отыр.
https://t.me/dalainside
😁30😱11👎1
🤡 "Ескі Қазақстан" бизнесі: қағаздағы өндіріс пен ауадан жасалған зауыттар
"Ескі Қазақстанның" прожектілік экономикасы өзінің зардабын қатты тигізуде. Себебі, “миллиард долларлық жобаларды жариялау” жанрының аяғы қайғылы аяқталды. Жүздеген инвестжобалар, мыңдаған меморандумдар аяқсыз қалып, ұмытылып кетті.
Прожектілік экономиканың сценарийі бір. Алдымен халықаралық форум өтеді, сосын меморандумға қол қойылады, кейін инвесторлар туралы жаңалықтар тарайды. Ал бірнеше жылдан кейін сол жобалардың көпшілігі үнсіз жоғалып кетеді. Айқын мысалдарын келтіре аламыз.
Tyson Foods: жалған аграрлық революция
2019 жылы Қазақстан аграрлық саладағы “ғасыр жобасын” жариялады. Америкалық Tyson Foods компаниясы елде алып ет өңдеу кешенін салуы тиіс еді. Ол тәулігіне 2000 ірі қара өңдейді, инвестиция көлемі 300 млн доллардан асады, мыңдаған жұмыс орны ашылады деген жарнамадан құлақ тұнды. Бұл Қазақстанды әлемдік ет экспорты нарығына шығарады деп айтылды. Бірақ бірнеше жылдан кейін жоба жойлып кетті. Қысқаша айтқанда зауыт та жоқ, өндіріс те жоқ, тек пиар пресс-релиз ғана қалды.
Qazaq Soda: аймақтық иллюзия
Жамбыл облысындағы Qazaq Soda зауытына келейік. Инвесторы түркиялық Yıldırım Holding, ал жобаның құны 400 млн доллар деп жарнамаланды.
Алғашқы жоспар бойынша кәсіпорын 2024 жылы іске қосылуы керек еді. Енді оны қайта қарап, мерзім 2026 жылға жылжыған. Қазақстандағы индустриялық жобалардың өмір циклі көбіне дәл осындай: жариялау - кешігу - тағы кешігу.
Металлургиядағы ауыр сабақ
Қарағанды облысындағы ферросилиций зауыты да индустрияландырудың символы ретінде ұсынылған. Бірақ 2024 жылы зауытта ауыр өндірістік апат болып, төрт жұмысшы қаза тапты. Бұл трагедия бір маңызды шындықты көрсетті. Лента кесуге асығу қарапайым қауіпсіздік шарттарын ұмытып кетуге алып келген.
2024 жылы Қазақстанда тікелей инвестиция балансы минусқа кетіп қалды. Теріс мәнде 2,6 млрд доллар болды. Яғни елге келген инвестициядан шығып кеткен капитал көп болды. Бұл инвесторлардың дивидендтерді шығара бастады, кейбір ірі жобалардың инвестициялық циклі аяқталғанын байқатты. Ал жаңа индустриялық жобалар жеткіліксіз болуда.
https://t.me/dalainside
"Ескі Қазақстанның" прожектілік экономикасы өзінің зардабын қатты тигізуде. Себебі, “миллиард долларлық жобаларды жариялау” жанрының аяғы қайғылы аяқталды. Жүздеген инвестжобалар, мыңдаған меморандумдар аяқсыз қалып, ұмытылып кетті.
Прожектілік экономиканың сценарийі бір. Алдымен халықаралық форум өтеді, сосын меморандумға қол қойылады, кейін инвесторлар туралы жаңалықтар тарайды. Ал бірнеше жылдан кейін сол жобалардың көпшілігі үнсіз жоғалып кетеді. Айқын мысалдарын келтіре аламыз.
Tyson Foods: жалған аграрлық революция
2019 жылы Қазақстан аграрлық саладағы “ғасыр жобасын” жариялады. Америкалық Tyson Foods компаниясы елде алып ет өңдеу кешенін салуы тиіс еді. Ол тәулігіне 2000 ірі қара өңдейді, инвестиция көлемі 300 млн доллардан асады, мыңдаған жұмыс орны ашылады деген жарнамадан құлақ тұнды. Бұл Қазақстанды әлемдік ет экспорты нарығына шығарады деп айтылды. Бірақ бірнеше жылдан кейін жоба жойлып кетті. Қысқаша айтқанда зауыт та жоқ, өндіріс те жоқ, тек пиар пресс-релиз ғана қалды.
Qazaq Soda: аймақтық иллюзия
Жамбыл облысындағы Qazaq Soda зауытына келейік. Инвесторы түркиялық Yıldırım Holding, ал жобаның құны 400 млн доллар деп жарнамаланды.
Басшысы Иылдырым - Назарбаевтың жақын араласатын досы болды. Зауыт кальцинацияланған сода өндіруі тиіс болатын.
Алғашқы жоспар бойынша кәсіпорын 2024 жылы іске қосылуы керек еді. Енді оны қайта қарап, мерзім 2026 жылға жылжыған. Қазақстандағы индустриялық жобалардың өмір циклі көбіне дәл осындай: жариялау - кешігу - тағы кешігу.
Металлургиядағы ауыр сабақ
Қарағанды облысындағы ферросилиций зауыты да индустрияландырудың символы ретінде ұсынылған. Бірақ 2024 жылы зауытта ауыр өндірістік апат болып, төрт жұмысшы қаза тапты. Бұл трагедия бір маңызды шындықты көрсетті. Лента кесуге асығу қарапайым қауіпсіздік шарттарын ұмытып кетуге алып келген.
2024 жылы Қазақстанда тікелей инвестиция балансы минусқа кетіп қалды. Теріс мәнде 2,6 млрд доллар болды. Яғни елге келген инвестициядан шығып кеткен капитал көп болды. Бұл инвесторлардың дивидендтерді шығара бастады, кейбір ірі жобалардың инвестициялық циклі аяқталғанын байқатты. Ал жаңа индустриялық жобалар жеткіліксіз болуда.
https://t.me/dalainside
🤯18😱8
🐺 Қой терісіндегі қасқыр. Әлнұр Мұсаевтың "трансформациясы" замандастарының күлкісін келтірді
Кезінде Рахат Әлиевтің оң қолы болған, Ұлттық қауіпсіздік комитетін басқарып, Рахаттың барлық қандықол тапсырмаларын орындаған Әлнұр Мұсаевтың қазір өзін оппозиционер, әділдік іздеуші ретінде көрсетуі оппозиция өкілдерінің шамына тиюде. Осы аптада Гүлжан Ерғалиева шыдай алмады. Бұл үнге басқа да оппозиционерлер қосылмақ.
Оның сөзінше, қазір Әлнұр Мұсаев кейбір аңғал журналистердің арқасында біздің қоғамға Қазақстан саясатының білгірі ғана емес, тіпті елдің тағдырына төрелік айтатын төреші мен пайғамбар ретінде көрсетіліп жүр. Бұл цинизмнің шыңы болып табылады.
Гүлжан Ерғалиева Динара Егеубаеваны да бір түйреп өткен екен.
Оппозиция өкілі, DALA INSIDE ақпарат сұраған дереккөз осы аптада бірнеше тұлғаның Әлнұр Мұсаевтың кезінде істеген былықтарын жариялайтынын жеткізді. 30 жылдан бері оппозицияға қатысы бар жандарды кезінде Әлнұр Мұсаевтың қатты қудалағаны рас. Ол әсіресе бандит спортшылар мен титушкалар тобын ұтымды қолданды. Бірақ мансабының осы кезеңін қазіргі видеоларында мүлде айтып жүрген жоқ.
https://t.me/dalainside
Кезінде Рахат Әлиевтің оң қолы болған, Ұлттық қауіпсіздік комитетін басқарып, Рахаттың барлық қандықол тапсырмаларын орындаған Әлнұр Мұсаевтың қазір өзін оппозиционер, әділдік іздеуші ретінде көрсетуі оппозиция өкілдерінің шамына тиюде. Осы аптада Гүлжан Ерғалиева шыдай алмады. Бұл үнге басқа да оппозиционерлер қосылмақ.
"Ол биліктің Қажыгелдинге, Сәрсенбаевқа және басқа да тұлғаларға қарсы репрессияларын еске ала бастағанда, бұл әңгіме қорқынышты сипат алды. Себебі ол мұның бәріне өзі еш қатысы жоқ адамдай сөйлейді. Бұрынғы "қасапшы" Мұсаев, Рахат Әлиевтің тәлімгері ретінде, 1997 жылы қызметінен кеткеннен кейін экс-премьер-министр Әкежан Қажыгелдинді қудалаумен тікелей айналысқан. Ол Назарбаевтың күйеу баласымен бірге Қажыгелдин шетелге алып кетті делінген "ұрланған қаржыны" іздеу науқанын бастаған. 2006 жылы киллер Ибрагимовтың айғақтарына сәйкес, Мұсаев Алтынбек пен оның екі серігін ұрлап әкеткеннен кейін атып тастау туралы бұйрықты жеке өзі берген. Ал қазір ол еш қысылмастан билікті оппозицияны қудалады деп айыптайды, бұл процестерге өзі мүлде қатыспағандай кейіп танытады. Ол сондай-ақ бүгінгі билік оппозиционер Марат Жыланбаев пен журналист Мұхаметкәрімді түрмеде ұстап отырғанына "қатты өкініш білдіретінін" айтады. Оның сөзінше, олар режим қорқатын мықты адамдар, сондықтан бостандықтан айырылған. Алайда Рахат Әлиевтің ықпалы күшейген жылдары дәл сол Мұсаев менің үйіме бандиттерді жіберіп, олар менің отбасымды өлімші етіп соққыға жыққан. Ол банкирлер Тимралиев пен Хасеновтің 2007 жылғы ұрлануына, азапталуына және өлтірілуіне қатысы бар адамдардың қатарында болды, олардың әк салынған бөшкелерге салынып жерленген жерін де білген, бірақ бұл туралы жылдар бойы үндемеді", - деп ашына жазады, Гүлжан Ерғалиева.
Оның сөзінше, қазір Әлнұр Мұсаев кейбір аңғал журналистердің арқасында біздің қоғамға Қазақстан саясатының білгірі ғана емес, тіпті елдің тағдырына төрелік айтатын төреші мен пайғамбар ретінде көрсетіліп жүр. Бұл цинизмнің шыңы болып табылады.
Гүлжан Ерғалиева Динара Егеубаеваны да бір түйреп өткен екен.
"Егеубаеваның рөлі туралы бөлек айтуға болады. Ол не Назарбаев билігі тұсындағы өз елінің шынайы тарихын шынымен білмейді, не жағдайды мүлде түсінбейтіндей деңгейде аңғал, немесе керісінше Назарбаев әулетінің беделін тазарту үшін саналы түрде жұмыс істеп жүр. Ал Мұсаев солардың ішіндегі ең қанқұйлы тұлғалардың бірі".
Оппозиция өкілі, DALA INSIDE ақпарат сұраған дереккөз осы аптада бірнеше тұлғаның Әлнұр Мұсаевтың кезінде істеген былықтарын жариялайтынын жеткізді. 30 жылдан бері оппозицияға қатысы бар жандарды кезінде Әлнұр Мұсаевтың қатты қудалағаны рас. Ол әсіресе бандит спортшылар мен титушкалар тобын ұтымды қолданды. Бірақ мансабының осы кезеңін қазіргі видеоларында мүлде айтып жүрген жоқ.
https://t.me/dalainside
🔥18👍16😱6🤯1
🚀 Соғыстың Каспийге жеткені Қазақстанды алаңдата бастады
Израиль армиясы кеше Каспий жағалауындағы Бандар-Анзали ауданында Иран әскери-теңіз нысандарына соққы жасады. Соғыс тұңғыш рет Каспийге қарай ауысып отыр. Осы уақытқа дейін Иран үшін негізгі әскери-энергетикалық қысым Парсы шығанағы, Ормуз бұғазы, Хузестан, Бушер, Бандар-Аббас бағыттарында болған еді. Түнгі соққылар Каспийдің “тыныш айлақ” статусын шайқалтып отыр. Қазақстан үшін Каспий экспорт, логистика, транзит, порт инфрақұрылымы, экология және геосаяси тепе-теңдік тоғысқан ең маңызды экономикалық кеңістік.
Астана шұғыл консультациялар бастайды, дейді DALA INSIDE дереккөзі. Каспий теңізі әскери ұрыс алаңына айналса, Қазақстанның халықаралық транзиті, мұнай-газ экспорты мен теңіздің экологиясы үлкен қауіп төніп тұр. Транскаспий халықаралық көлік бағдары, яғни Орта дәліз соңғы жылдары Қазақстанның басты геоэкономикалық үмітіне айналған еді. 2025 жылы осы маршрутпен 4,12 миллион тонна жүк тасымалданып, шамамен 77 мың контейнер өткен. Ресейге санкция салынғаннан кейін, Қазақстан Транскаспий арқылы Еуразияның басты транзиттік коридорын құрып жатқан болатын. Үлкен инвестициялық жобалар мен жоспарлар жасалып қойылған. Каспий теңізіндегі кемелерге соққы жасала бастаса, Транскаспий тасымалы уақытша тоқтауы мүмкін.
Онымен бірге, Қазақстан 2025 жылы Ақтау порты арқылы танкерлерге 3,2 миллион тонна мұнай тиеп берген. Оның ішінде Баку–Тбилиси–Жейхан бағытына 1,2 миллион тонна жіберді. Осы арқылы Қазақстан КТК құбырына деген тәуелділікті азайтуға күш салған. Каспийдегі әскери эскалация осы балама маршруттың бағасын өсіріп, техникалық және коммерциялық тұрақтылығын әлсіретеді. Оның үстіне, ҚазМұнайГаз былтыр Ақтау–Баку бағытының өзінде технологиялық шектеулер мен тасымал үзілістері болғанын жасырмай мәлімдеген еді. Соғыс факторы қосылса, бұл маршруттағы әрбір тонна мұнайдың құны мен тәуекелі одан сайын артады.
Ормуз бағыты бұзылғаннан кейін Каспий Иранмен халықаралық сауда үшін қауіпсіздеу бағыт ретінде қарастырыла басталған еді. Ресей астығын Иранға осы теңіз арқылы жөнелткен. Яғни Парсы шығанағы жабылған сайын Каспийдің экономикалық маңызы өсе түсті. Бірақ дәл сол сәтте Бандар-Анзалиге соққы жасалуы Каспийдің де қауіпсіз емес екенін көрсетті. Бұл халықаралық инвесторлардың Транскаспий жобасынан үрке бастауына алып келуі мүмкін.
DALA INSIDE бұл маңызды жағдайды бақылап отырмақ.
https://t.me/dalainside
Израиль армиясы кеше Каспий жағалауындағы Бандар-Анзали ауданында Иран әскери-теңіз нысандарына соққы жасады. Соғыс тұңғыш рет Каспийге қарай ауысып отыр. Осы уақытқа дейін Иран үшін негізгі әскери-энергетикалық қысым Парсы шығанағы, Ормуз бұғазы, Хузестан, Бушер, Бандар-Аббас бағыттарында болған еді. Түнгі соққылар Каспийдің “тыныш айлақ” статусын шайқалтып отыр. Қазақстан үшін Каспий экспорт, логистика, транзит, порт инфрақұрылымы, экология және геосаяси тепе-теңдік тоғысқан ең маңызды экономикалық кеңістік.
Астана шұғыл консультациялар бастайды, дейді DALA INSIDE дереккөзі. Каспий теңізі әскери ұрыс алаңына айналса, Қазақстанның халықаралық транзиті, мұнай-газ экспорты мен теңіздің экологиясы үлкен қауіп төніп тұр. Транскаспий халықаралық көлік бағдары, яғни Орта дәліз соңғы жылдары Қазақстанның басты геоэкономикалық үмітіне айналған еді. 2025 жылы осы маршрутпен 4,12 миллион тонна жүк тасымалданып, шамамен 77 мың контейнер өткен. Ресейге санкция салынғаннан кейін, Қазақстан Транскаспий арқылы Еуразияның басты транзиттік коридорын құрып жатқан болатын. Үлкен инвестициялық жобалар мен жоспарлар жасалып қойылған. Каспий теңізіндегі кемелерге соққы жасала бастаса, Транскаспий тасымалы уақытша тоқтауы мүмкін.
Онымен бірге, Қазақстан 2025 жылы Ақтау порты арқылы танкерлерге 3,2 миллион тонна мұнай тиеп берген. Оның ішінде Баку–Тбилиси–Жейхан бағытына 1,2 миллион тонна жіберді. Осы арқылы Қазақстан КТК құбырына деген тәуелділікті азайтуға күш салған. Каспийдегі әскери эскалация осы балама маршруттың бағасын өсіріп, техникалық және коммерциялық тұрақтылығын әлсіретеді. Оның үстіне, ҚазМұнайГаз былтыр Ақтау–Баку бағытының өзінде технологиялық шектеулер мен тасымал үзілістері болғанын жасырмай мәлімдеген еді. Соғыс факторы қосылса, бұл маршруттағы әрбір тонна мұнайдың құны мен тәуекелі одан сайын артады.
Ормуз бағыты бұзылғаннан кейін Каспий Иранмен халықаралық сауда үшін қауіпсіздеу бағыт ретінде қарастырыла басталған еді. Ресей астығын Иранға осы теңіз арқылы жөнелткен. Яғни Парсы шығанағы жабылған сайын Каспийдің экономикалық маңызы өсе түсті. Бірақ дәл сол сәтте Бандар-Анзалиге соққы жасалуы Каспийдің де қауіпсіз емес екенін көрсетті. Бұл халықаралық инвесторлардың Транскаспий жобасынан үрке бастауына алып келуі мүмкін.
«Астананың қолында тек дипломатиялық рычагтар бар. Ол соғысқа араласа алмайды. Бірақ Сhevron мен ExxonMobil лоббиі арқылы Вашингтонға шығып, ЦАХАЛ-дың Каспийге тиіспеуін сұрайтыны анық. Өткенде Украина КТК инфрақұрылымына тиісе бастағанда дәл осы механизмді қолданған болатын. Және одан нәтиже болды», - дейді, дереккөз.
DALA INSIDE бұл маңызды жағдайды бақылап отырмақ.
https://t.me/dalainside
🔥22😢6🤮6👎2
👮 Алматы полициясы толық тазаланбақ
Әл-Фараби даңғылындағы резонансты жол-көлік апатынан кейін, бұған қалалық Полиция департаментінің басшылық құрамының қатысы анықталуда. Экс-депутат Әбенов жариялаған видеода заңгер Молдахан Әділетхан түнде жарысқан тұлғалардың ішінде Полиция департаменті басшысының орынбасары болды деген дерек келтіреді.
Енді, CMN.KZ дереккөздерінің мәліметінше, департамент басшысының орынбасары, қызмет бағыты бойынша жауапты Ержан Узабаев ауру парағы бойынша (больничный) демалысқа кеткен. Оның қызметтен айрылуы ықтимал. Онымен бірге, Алматы қаласы әкімшілік полиция басқармасының басшысы Серік Шумаев қызметінен босатылған. Сонымен қатар, арнайы батальонның үш взвод командирі және патрульдік полиция полкінің бір рота командирі де лауазымынан айырылған.
Апаттың басты триггері - түнгі уақытта жоғары жылдамдықта «шашка» (жолда қауіпті маневр жасап жарысу) жасау. Бұл Алматыда бұрыннан бар, бірақ көбіне жазасыз қалатын құбылыс. Онымен бай-бағлан, шенеуіктердің балалары, яғни "мажорлар" айналысады. Алдымен бұл резонансты жасыруға тырысу апатқа қатысы бар көліктердің ішінде ықпалды тұлғалармен немесе құқық қорғау органдарымен байланысы бар адамдар болған деген күдікке апарып соқтырды.
Бірақ Астанадан келген сигнал "заң алдында бәрінің тең екенін" білдіріп отыр. Ешкім де тиісті жазадан құтылмайды.
https://t.me/dalainside
Әл-Фараби даңғылындағы резонансты жол-көлік апатынан кейін, бұған қалалық Полиция департаментінің басшылық құрамының қатысы анықталуда. Экс-депутат Әбенов жариялаған видеода заңгер Молдахан Әділетхан түнде жарысқан тұлғалардың ішінде Полиция департаменті басшысының орынбасары болды деген дерек келтіреді.
Енді, CMN.KZ дереккөздерінің мәліметінше, департамент басшысының орынбасары, қызмет бағыты бойынша жауапты Ержан Узабаев ауру парағы бойынша (больничный) демалысқа кеткен. Оның қызметтен айрылуы ықтимал. Онымен бірге, Алматы қаласы әкімшілік полиция басқармасының басшысы Серік Шумаев қызметінен босатылған. Сонымен қатар, арнайы батальонның үш взвод командирі және патрульдік полиция полкінің бір рота командирі де лауазымынан айырылған.
Апаттың басты триггері - түнгі уақытта жоғары жылдамдықта «шашка» (жолда қауіпті маневр жасап жарысу) жасау. Бұл Алматыда бұрыннан бар, бірақ көбіне жазасыз қалатын құбылыс. Онымен бай-бағлан, шенеуіктердің балалары, яғни "мажорлар" айналысады. Алдымен бұл резонансты жасыруға тырысу апатқа қатысы бар көліктердің ішінде ықпалды тұлғалармен немесе құқық қорғау органдарымен байланысы бар адамдар болған деген күдікке апарып соқтырды.
Бірақ Астанадан келген сигнал "заң алдында бәрінің тең екенін" білдіріп отыр. Ешкім де тиісті жазадан құтылмайды.
https://t.me/dalainside
👍73👏10
🏦 Қазақстандағы бірнеше банк қызметкерлердің жалақысын өсіру жоспарынан айнып қалды
Еліміздегі бірнеше банк биыл жалақыны индексациялауды кейінге қалдыруы мүмкін. DALA INSIDE дереккөзінің сөзінше, супертабыс дәуірі 2025 жылмен бітті. Биыл барлығында проценттік түсім азаятындықтан, банктер ең кемі шығындарды өсірмеуге, қажет болған жағдайда тіпті қысқартуға да тырысатын болады. Кредиттен келетін кіріс төмендейді, және оған қоса жеке тұлғаларға берілген кепілсіз несиелер бойынша пайдаға баяғыдай 20% емес, енді 25 пайыз корпоративті табыс салығы салынып отыр.
Расымен, 2023–2025 жылдар банктер үшін «алтын кезең» болды. Жоғары базалық ставка арқасында өскен пайыздық мөлшерлемелер, белсенді тұтынушылық несиелеу және цифрлық сервистердің өсуі қаржы ұйымдарының кірісін бұрын-соңды болмаған деңгейге шығарды. Бірақ осы ойын ережесіне мемлекет енгізген үлкен өзгерістер биылдан бастап күшіне енді де, банкирлер мерекесі тез аяқталды.
Ұлттық Банк мәліметіне сай, тек ақпан айының өзінде банк сектордың жиынтық пайдасы өткен жылмен салыстырғанда 13,3 пайызға төмендеген. Бұл 2019 жылғы дағдарыстан бергі ең әлсіз нәтиже. Қаңтарда да дәл осындай төмендеу тіркелген. Яғни бұл бір реттік құбылыс емес, жүйелі өзгерістің белгісі. Нарықтағы ең ірі ойыншылардың өзінде табыстың қысқаруы байқалады.
Билік банктердің халыққа беретін несиелеріне талаптарды қатаңдатқан еді. Банктер үшін ең табысты сегмент тұтынушылық кепілсіз несиелер болып келді. Адамдар белсенді түрде несие алып, банктер жоғары пайызбен табыс тауып отырды. Енді бұл нарық тежеле бастады. Қарыз алушыларға қойылатын талаптар күшейді, тәуекелдер мұқият есептелетін болды. Оған қоса, пруденциялық нормативтер күшейді. Қарапайым тілмен айтқанда, банктер енді бұрынғыдай еркін ақша айналдыра алмайды. Оларға көбірек резерв ұстап отыру міндеттелді. Мысалы, ең төменгі резервтік талаптардың өсуі банктерді шамамен 3 триллион теңгені айналымнан шығарып, «қатып қалған» резервке жіберуге мәжбүрлейді. Бұл ақша енді несие ретінде экономикаға жұмыс істемейді, тиісінше банктер де одан табыс таба алмайды.
Мұның бәрі инфляцияны тежеу үшін жасалып отыр. Ұлттық Банк артық ақша массасын қысқартып, бағаның өсуін бақылауға алғысы келеді. Банктерге қойылатын талаптар күшейген сайын, қаржы нарығында басқа ойыншылардың рөлі арта бастайды. Микроқаржы ұйымдары мен кредиттік серіктестіктер үшін жағдай салыстырмалы түрде жеңілірек. Оларда реттеу жұмсақтау, сондықтан олар кейбір сегменттерде банктерге қарағанда икемдірек жұмыс істей алады. Бұл нарықтағы тепе-теңдікті өзгертіп, банктердің үлесін қысқартуы мүмкін.
Енді банктерге тәуекелді төмендету, тиімділікті арттыру, жаңа өнімдер ойлап табу сынды жаңа жағдайға бейімделу керек. Әзірге олар ең оңай жолдан – шығындарды қызметкерлер есебінен қысқартудан бастап отыр.
https://t.me/dalainside
Еліміздегі бірнеше банк биыл жалақыны индексациялауды кейінге қалдыруы мүмкін. DALA INSIDE дереккөзінің сөзінше, супертабыс дәуірі 2025 жылмен бітті. Биыл барлығында проценттік түсім азаятындықтан, банктер ең кемі шығындарды өсірмеуге, қажет болған жағдайда тіпті қысқартуға да тырысатын болады. Кредиттен келетін кіріс төмендейді, және оған қоса жеке тұлғаларға берілген кепілсіз несиелер бойынша пайдаға баяғыдай 20% емес, енді 25 пайыз корпоративті табыс салығы салынып отыр.
«Банктерде ішкі паника басталды. Әсіресе акционерлердің көңіл-күйі жоқ. Олар баяғыдай жақсы дивиденд ала алмайтынын түсініп отыр. Балансында мемлекеттен алған қарыз бар банктерге енді тіпті оңай болмайды. Басқа да активтерін сатып жатқан ірі олигарх өз банкін сату бойынша келіссөздерді бастап кетті», - дейді, инсайдер.
Расымен, 2023–2025 жылдар банктер үшін «алтын кезең» болды. Жоғары базалық ставка арқасында өскен пайыздық мөлшерлемелер, белсенді тұтынушылық несиелеу және цифрлық сервистердің өсуі қаржы ұйымдарының кірісін бұрын-соңды болмаған деңгейге шығарды. Бірақ осы ойын ережесіне мемлекет енгізген үлкен өзгерістер биылдан бастап күшіне енді де, банкирлер мерекесі тез аяқталды.
Ұлттық Банк мәліметіне сай, тек ақпан айының өзінде банк сектордың жиынтық пайдасы өткен жылмен салыстырғанда 13,3 пайызға төмендеген. Бұл 2019 жылғы дағдарыстан бергі ең әлсіз нәтиже. Қаңтарда да дәл осындай төмендеу тіркелген. Яғни бұл бір реттік құбылыс емес, жүйелі өзгерістің белгісі. Нарықтағы ең ірі ойыншылардың өзінде табыстың қысқаруы байқалады.
Билік банктердің халыққа беретін несиелеріне талаптарды қатаңдатқан еді. Банктер үшін ең табысты сегмент тұтынушылық кепілсіз несиелер болып келді. Адамдар белсенді түрде несие алып, банктер жоғары пайызбен табыс тауып отырды. Енді бұл нарық тежеле бастады. Қарыз алушыларға қойылатын талаптар күшейді, тәуекелдер мұқият есептелетін болды. Оған қоса, пруденциялық нормативтер күшейді. Қарапайым тілмен айтқанда, банктер енді бұрынғыдай еркін ақша айналдыра алмайды. Оларға көбірек резерв ұстап отыру міндеттелді. Мысалы, ең төменгі резервтік талаптардың өсуі банктерді шамамен 3 триллион теңгені айналымнан шығарып, «қатып қалған» резервке жіберуге мәжбүрлейді. Бұл ақша енді несие ретінде экономикаға жұмыс істемейді, тиісінше банктер де одан табыс таба алмайды.
Мұның бәрі инфляцияны тежеу үшін жасалып отыр. Ұлттық Банк артық ақша массасын қысқартып, бағаның өсуін бақылауға алғысы келеді. Банктерге қойылатын талаптар күшейген сайын, қаржы нарығында басқа ойыншылардың рөлі арта бастайды. Микроқаржы ұйымдары мен кредиттік серіктестіктер үшін жағдай салыстырмалы түрде жеңілірек. Оларда реттеу жұмсақтау, сондықтан олар кейбір сегменттерде банктерге қарағанда икемдірек жұмыс істей алады. Бұл нарықтағы тепе-теңдікті өзгертіп, банктердің үлесін қысқартуы мүмкін.
Енді банктерге тәуекелді төмендету, тиімділікті арттыру, жаңа өнімдер ойлап табу сынды жаңа жағдайға бейімделу керек. Әзірге олар ең оңай жолдан – шығындарды қызметкерлер есебінен қысқартудан бастап отыр.
https://t.me/dalainside
👍9👏4😁3👎1🤯1
💥 Электронды құжат айналымы платформасы бойынша қате шешімдерден мемлекет 1,5 млрд теңге үнемдей алмаған
2024–2025 жылдары "IPESOFT Kazakhstan" компаниясы мемлекеттік сатып алуларда үш рет жеңіске жетіп, төмен баға ұсынып, барлық тексерістерден өткен. Алайда әр жолы түрлі себептермен процесс аяқсыз қалған деп жазады, QUMASH.
Арнаның жазуынша, алдымен келісімшарт "ЭЦҚ жоқ" деген уәжбен біржақты тәртіппен бұзылған. Кейін сот бұл функцияның болғанын анықтады, ал мәселе компанияға демонстрация өткізу үшін қажетті қолжетімділіктер берілмегенінен туындағаны белгілі болды. Бұл бюджет қаражатын үнемдеуге мүмкіндік берер еді. Бірақ, өкінішке қарай, ақша үнемдеуге мүмкіндік берілмеді. Одан кейін компания қайтадан конкурсты ұтқанымен, «қаржыландырудың өзгеруіне» байланысты келісімшарт жасалмаған. Осы жағдай бірнеше рет қайталанған.
Олардың пікірінше, бұрын бұл жүйені 17 млрд теңгеге сатып алу жоспарланған болса, енді шығындар оны тұрақты түрде сүйемелдеуге жұмсалатын болады.
https://t.me/dalainside
2024–2025 жылдары "IPESOFT Kazakhstan" компаниясы мемлекеттік сатып алуларда үш рет жеңіске жетіп, төмен баға ұсынып, барлық тексерістерден өткен. Алайда әр жолы түрлі себептермен процесс аяқсыз қалған деп жазады, QUMASH.
Арнаның жазуынша, алдымен келісімшарт "ЭЦҚ жоқ" деген уәжбен біржақты тәртіппен бұзылған. Кейін сот бұл функцияның болғанын анықтады, ал мәселе компанияға демонстрация өткізу үшін қажетті қолжетімділіктер берілмегенінен туындағаны белгілі болды. Бұл бюджет қаражатын үнемдеуге мүмкіндік берер еді. Бірақ, өкінішке қарай, ақша үнемдеуге мүмкіндік берілмеді. Одан кейін компания қайтадан конкурсты ұтқанымен, «қаржыландырудың өзгеруіне» байланысты келісімшарт жасалмаған. Осы жағдай бірнеше рет қайталанған.
"2024 жылдың наурыз айында «Ұлттық ақпараттық технологиялар» АҚ-да (НИТ) өкілеттіктерді теріс пайдалану фактісі бойынша қылмыстық іс қозғалды. Алайда тергеу бір жылдан астам уақыт бойы іс жүзінде алға жылжымаған. Нәтижесінде мемлекет Documentolog жүйесіне көшті, ол «сыйлық» ретінде берілгені айтылды. Бірақ мұнда бір маңызды жайт бар: бұл жүйені қызмет көрсету және дамыту құқығы тек оның әзірлеушісінің қолында. Яғни, біз алдағы жылдарға бір ғана жеткізушіге тәуелді болып қалдық", - деп жазады, QUMASH телеграм-арнасы.
Олардың пікірінше, бұрын бұл жүйені 17 млрд теңгеге сатып алу жоспарланған болса, енді шығындар оны тұрақты түрде сүйемелдеуге жұмсалатын болады.
https://t.me/dalainside
👎9😡8
💡 Бозымбаев эффектісі: Қазақстан энергокешенін түгел жаңалауда
Тіпті соңғы 12 айда үлкен өзгерістер орын алған. 2025 жылдың қорытындысы бойынша электр энергиясын тұтыну көлемі 3,8 пайызға өсіп, 124,6 млрд кВт·саға қа жетті. Ал өндіру 4,4 пайызға өсіп, 123,1 млрд кВт·сағат болған. Үкімет 2025 жылғы электр тапшылығын шамамен 1,5 млрд кВт·сағат деп бағалады.
Алдымен 2026–2030 жылдарға арналған көмір генерациясын дамыту жөніндегі Ұлттық жоба бекітілді. Онда 2030 жылға дейін 7,8 ГВт қуатты іске қосу және жаңарту жоспарланғаны көрсетілген. Оның ішінде 8 жаңа станция салу және 11 қолданыстағы станцияны жаңғырту қарастырылған. Жалпы инвестиция көлемі кемінде 7,5 трлн теңге деп бағаланып отыр, қаржыландыру бюджеттен тыс қаражат, яғни инвестициялар тарту есебінен жүзеге асырылмақ. Бүгінгі Үкімет отырысында «таза көмір» технологияларын енгізу, станциялар бойынша жол карталарын әзірлеу, сондай-ақ көмір химиясын мемлекеттік қолдау шараларын және «Бәйтерек» холдингі арқылы қаржыландыру тетіктерін пысықтау қажеттігі атап өтілді.
Екінші жүйелік блок - электр желілері мен диспетчерлеу. Ұлттық оператор болып табылатын «KEGOC» АҚ Оңтүстік аймақты күшейту және Батыс аймақты Бірыңғай энергетикалық жүйемен біріктіру жобалары бойынша ілгерілеудің жедел қарқынын тіркеп отыр. Жобалардың құны Оңтүстік бойынша 154 млрд теңгені, Батыс бойынша 202 млрд теңгені құрады. Батыс жобасы бойынша Еуропалық қайта құру және даму банкімен және Қазақстанның Даму банкімен несиелік келісімдер көрсетілген.
Үшінші блок — жаңартылатын энергия көздері мен энергия жинақтау жүйелеріне жеке капитал мен халықаралық жобалық қаржыландыруды тарту. Еуропалық қайта құру және даму банкі Жамбыл облысында (Мирный аумағында) қуаты 1 ГВт жел электр станциясы және 300 МВт/600 МВт·сағат аккумуляторлық сақтау жүйесін (BESS) қамтитын жобаға 250 млн долларға дейін несие мақұлдады. Жобаға TotalEnergies (60%), КазМунайГаз (20%) және Самрук-Қазына (20%) қатысады. Маңғыстау облысындағы гибридті жоба (77 МВт жел станциясы + 50 МВт күн станциясы) бойынша ЕҚДБ 90 млн долларға дейін несие беріп, қалғанын CTF қоры қаржыландырмақ.
Бұл қандай нәтижелерге алып келеді? Базалық сценарий бойынша биыл 2,6 ГВт-тан астам жаңа қуат енгізілуі тиіс. Негізгі шешуші тұс - Алматы энергия торабы бойынша кестенің орындалуы мен негізгі байланыстырушы желілердің (оңтүстік пен батыс) аяқталуына тіреліп тұр.
Ал 2030 жылға дейін 8 жаңа электр станциясын саламыз да, 11 қолданыстағы станцияны түгел жаңартамыз. Жаңа станциялардың ішінде көмір, гидроаккумуляторлы станциялар да қарастырылған. Демек Қазақстан электр қуаты бойынша ешкімге қол жаймайтын болады.
https://t.me/dalainside
Тіпті соңғы 12 айда үлкен өзгерістер орын алған. 2025 жылдың қорытындысы бойынша электр энергиясын тұтыну көлемі 3,8 пайызға өсіп, 124,6 млрд кВт·саға қа жетті. Ал өндіру 4,4 пайызға өсіп, 123,1 млрд кВт·сағат болған. Үкімет 2025 жылғы электр тапшылығын шамамен 1,5 млрд кВт·сағат деп бағалады.
Қазақстан алдымен осы тапшылықты жою, болашақтың сенімді энергетикалық базасын қалыптастыруды өте қарқынды жүргізуде. Бұған дейін "Ескі Қазақстан" олигархтары тозығы жеткен кеңестік энергонысандардың базасын еш модернизация жасамай, шірігенше пайдаланып келген еді. Енді бұл мафияның барлығы жойылып, жаңа Үкімет таза қазақстандық энергобаза құруды қолға алды. Осы ретте вице-премьер Қанат Бозымбаевтың стратегиялық шешімдері мен іскерлігін атап өту керек.
Алдымен 2026–2030 жылдарға арналған көмір генерациясын дамыту жөніндегі Ұлттық жоба бекітілді. Онда 2030 жылға дейін 7,8 ГВт қуатты іске қосу және жаңарту жоспарланғаны көрсетілген. Оның ішінде 8 жаңа станция салу және 11 қолданыстағы станцияны жаңғырту қарастырылған. Жалпы инвестиция көлемі кемінде 7,5 трлн теңге деп бағаланып отыр, қаржыландыру бюджеттен тыс қаражат, яғни инвестициялар тарту есебінен жүзеге асырылмақ. Бүгінгі Үкімет отырысында «таза көмір» технологияларын енгізу, станциялар бойынша жол карталарын әзірлеу, сондай-ақ көмір химиясын мемлекеттік қолдау шараларын және «Бәйтерек» холдингі арқылы қаржыландыру тетіктерін пысықтау қажеттігі атап өтілді.
Екінші жүйелік блок - электр желілері мен диспетчерлеу. Ұлттық оператор болып табылатын «KEGOC» АҚ Оңтүстік аймақты күшейту және Батыс аймақты Бірыңғай энергетикалық жүйемен біріктіру жобалары бойынша ілгерілеудің жедел қарқынын тіркеп отыр. Жобалардың құны Оңтүстік бойынша 154 млрд теңгені, Батыс бойынша 202 млрд теңгені құрады. Батыс жобасы бойынша Еуропалық қайта құру және даму банкімен және Қазақстанның Даму банкімен несиелік келісімдер көрсетілген.
Үшінші блок — жаңартылатын энергия көздері мен энергия жинақтау жүйелеріне жеке капитал мен халықаралық жобалық қаржыландыруды тарту. Еуропалық қайта құру және даму банкі Жамбыл облысында (Мирный аумағында) қуаты 1 ГВт жел электр станциясы және 300 МВт/600 МВт·сағат аккумуляторлық сақтау жүйесін (BESS) қамтитын жобаға 250 млн долларға дейін несие мақұлдады. Жобаға TotalEnergies (60%), КазМунайГаз (20%) және Самрук-Қазына (20%) қатысады. Маңғыстау облысындағы гибридті жоба (77 МВт жел станциясы + 50 МВт күн станциясы) бойынша ЕҚДБ 90 млн долларға дейін несие беріп, қалғанын CTF қоры қаржыландырмақ.
Бұл қандай нәтижелерге алып келеді? Базалық сценарий бойынша биыл 2,6 ГВт-тан астам жаңа қуат енгізілуі тиіс. Негізгі шешуші тұс - Алматы энергия торабы бойынша кестенің орындалуы мен негізгі байланыстырушы желілердің (оңтүстік пен батыс) аяқталуына тіреліп тұр.
Ал 2030 жылға дейін 8 жаңа электр станциясын саламыз да, 11 қолданыстағы станцияны түгел жаңартамыз. Жаңа станциялардың ішінде көмір, гидроаккумуляторлы станциялар да қарастырылған. Демек Қазақстан электр қуаты бойынша ешкімге қол жаймайтын болады.
https://t.me/dalainside
👏32👍18🤮3