🔻آیا عمل صالح بدون ایمان موجب رستگاری می‌شود؟
✍ فرهاد شفتی
✔️در مباحث کلامی همواره این پرسش مطرح است که آیا انجام کارهای نیک، بدون باور دینی می‌تواند موجب رستگاری ابدی شود؟ پاسخ سنتی معمولاً منفی است و بر لزوم همراهی عمل صالح با ایمان تأکید می‌کند. اما در این نوشتار، فرهاد شفتی با مراجعه به بافت تاریخی و گفتمانی قرآن، خوانشی متفاوت ارائه می‌دهد. او استدلال می‌کند که آیاتی مانند آیه ۱۲۴ سوره نساء، خطاب به مخاطبان مستقیم وحی در محیط شرک‌آلود عربستان است و هدفش تفکیک مؤمنان خالص از مشرکان متکبر است، نه نفی هرگونه ارزش برای اعمال نیک غیرمؤمنان در همه زمان‌ها. نویسنده با پذیرش این اصل که عمل صالح باید «نفس» را تزکیه کند، پیشنهاد می‌دهد که شرط رستگاری، تأثیر عمل بر پالایش درون است و این ممکن است حتی برای کسانی که ایمان به مفهوم متعارف را ندارند، اما حقیقتی برتر از خود را —آگاهانه یا ناآگاهانه— می‌جویند، نیز محقق شود.
📎 پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45766/
🆔 @dinonline
✍ فرهاد شفتی
✔️در مباحث کلامی همواره این پرسش مطرح است که آیا انجام کارهای نیک، بدون باور دینی می‌تواند موجب رستگاری ابدی شود؟ پاسخ سنتی معمولاً منفی است و بر لزوم همراهی عمل صالح با ایمان تأکید می‌کند. اما در این نوشتار، فرهاد شفتی با مراجعه به بافت تاریخی و گفتمانی قرآن، خوانشی متفاوت ارائه می‌دهد. او استدلال می‌کند که آیاتی مانند آیه ۱۲۴ سوره نساء، خطاب به مخاطبان مستقیم وحی در محیط شرک‌آلود عربستان است و هدفش تفکیک مؤمنان خالص از مشرکان متکبر است، نه نفی هرگونه ارزش برای اعمال نیک غیرمؤمنان در همه زمان‌ها. نویسنده با پذیرش این اصل که عمل صالح باید «نفس» را تزکیه کند، پیشنهاد می‌دهد که شرط رستگاری، تأثیر عمل بر پالایش درون است و این ممکن است حتی برای کسانی که ایمان به مفهوم متعارف را ندارند، اما حقیقتی برتر از خود را —آگاهانه یا ناآگاهانه— می‌جویند، نیز محقق شود.
📎 پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45766/
🆔 @dinonline
دین‌آنلاین
آیا عمل صالح بدون ایمان موجب رستگاری می‌شود؟
در مباحث کلامی همواره این پرسش مطرح است که آیا انجام کارهای نیک، بدون باور دینی می‌تواند موجب رستگاری ابدی شود؟ پاسخ سنتی معمولاً منفی است و بر لزوم همراهی عمل صالح با ایمان تأکید می‌کند. اما در این نوشتار، فرهاد شفتی با مراجعه به بافت تاریخی و گفتمانی قرآن،…
❤4👍4👎2🥰1
🔻 مهمترین تغییر اجتماعی در ایران، پیش رو است
✍جوادی یگانه جامعه شناس:
✔️سکوت نهاد دین در باره بزرگترین کشتار تاریخ معاصر ایران، و بی‌تفاوتی عمومی جامعه نسبت به آتش زدن ۳۵۰ مسجد، نشان داد که دین‌خویی دیگر یکی از عناصر عام هویت ایرانی نیست.
دین بیش از آنکه ابزار انسجام اجتماعی باشد، یک عنصر واگرایانه شده است.
🆔 @dinonline
✍جوادی یگانه جامعه شناس:
✔️سکوت نهاد دین در باره بزرگترین کشتار تاریخ معاصر ایران، و بی‌تفاوتی عمومی جامعه نسبت به آتش زدن ۳۵۰ مسجد، نشان داد که دین‌خویی دیگر یکی از عناصر عام هویت ایرانی نیست.
دین بیش از آنکه ابزار انسجام اجتماعی باشد، یک عنصر واگرایانه شده است.
🆔 @dinonline
👍21👎16😢7❤3🤬3😁1
🔻حجابِ «فقه موجود» بر چهره دین
✍ محمدتقی سهرابی‌فر
✔️اگر فقه موجود بیش از آن که ریشه در وحی داشته باشد، برآمده از تحلیل‌های ظنّی و حدسی باشد، چه تأثیری بر فهم دینداران از آموزه‌های اصیل دینی خواهد گذاشت؟ محمدتقی سهرابی فر، استاد درس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم، در این یادداشت، با نگاهی انتقادی به پیامدهای ‘فقه فربه‌شده’ می‌پردازد و هشدار می‌دهد که تمرکز افراطی بر فروع فقهی می‌تواند به غفلت از تعالیم بنیادین دین و جایگزینی آرای بشری به جای پیام‌های الهی بینجامد. این نوشتار با استناد به قرآن و دیدگاه عالمانی چون علامه طباطبایی و ملاصدرا، خطر ‘کودتایی خزنده’ در ذهن دینداران و تبدیل شدن فقه به حجابی بر چهره دین را بررسی می‌کند.
📎 پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45773/
🆔 @dinonline
ایتا|بله|
✍ محمدتقی سهرابی‌فر
✔️اگر فقه موجود بیش از آن که ریشه در وحی داشته باشد، برآمده از تحلیل‌های ظنّی و حدسی باشد، چه تأثیری بر فهم دینداران از آموزه‌های اصیل دینی خواهد گذاشت؟ محمدتقی سهرابی فر، استاد درس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم، در این یادداشت، با نگاهی انتقادی به پیامدهای ‘فقه فربه‌شده’ می‌پردازد و هشدار می‌دهد که تمرکز افراطی بر فروع فقهی می‌تواند به غفلت از تعالیم بنیادین دین و جایگزینی آرای بشری به جای پیام‌های الهی بینجامد. این نوشتار با استناد به قرآن و دیدگاه عالمانی چون علامه طباطبایی و ملاصدرا، خطر ‘کودتایی خزنده’ در ذهن دینداران و تبدیل شدن فقه به حجابی بر چهره دین را بررسی می‌کند.
📎 پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45773/
🆔 @dinonline
ایتا|بله|
❤11👍5👎5
🔻انقلاب خاموش: بی‌دینی در آمریکای لاتین ۴ برابر شد، اما این «بی‌دینان» هنوز دعا می‌کنند!
✔️آمریکای لاتین در حال تجربه گسترش بی‌دینی و تحول عمیق مذهبی است: موجی از بی‌اعتقادی در حال پیشروی است، اما نه به سبک اروپا. براساس جدیدترین نظرسنجی مرکز تحقیقات پیو در شش کشور اصلی این منطقه، کاتولیک‌ها در عرض تنها یک دهه بیش از ۹ درصد از سهم جمعیتی خود را از دست داده‌اند، در حالی که شمار شهروندانی که خود را «بی‌دین»، لاادری یا بی‌اعتقاد می‌دانند، در برخی کشورها تا چهار برابر افزایش یافته است. جالب اینجاست که این «بی‌دینانِ نوظهور» اغلب هنوز به خدا باور دارند، دعا می‌کنند و برای معنویت ارزش قائلند؛ تصویری پیچیده از جامعهای که در عین دوری از نهادهای سنتی مذهبی، همچنان عمیقاً روحانی باقی مانده است. این گزارش، روندهای شگفت‌انگیز این دگردیسی معنوی را واکاوی می‌کند.
📎 پیوند به متن کامل این گزارش در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45775/
ایتا|بله|
🆔 @dinonline
✔️آمریکای لاتین در حال تجربه گسترش بی‌دینی و تحول عمیق مذهبی است: موجی از بی‌اعتقادی در حال پیشروی است، اما نه به سبک اروپا. براساس جدیدترین نظرسنجی مرکز تحقیقات پیو در شش کشور اصلی این منطقه، کاتولیک‌ها در عرض تنها یک دهه بیش از ۹ درصد از سهم جمعیتی خود را از دست داده‌اند، در حالی که شمار شهروندانی که خود را «بی‌دین»، لاادری یا بی‌اعتقاد می‌دانند، در برخی کشورها تا چهار برابر افزایش یافته است. جالب اینجاست که این «بی‌دینانِ نوظهور» اغلب هنوز به خدا باور دارند، دعا می‌کنند و برای معنویت ارزش قائلند؛ تصویری پیچیده از جامعهای که در عین دوری از نهادهای سنتی مذهبی، همچنان عمیقاً روحانی باقی مانده است. این گزارش، روندهای شگفت‌انگیز این دگردیسی معنوی را واکاوی می‌کند.
📎 پیوند به متن کامل این گزارش در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45775/
ایتا|بله|
🆔 @dinonline
دین‌آنلاین
انقلاب خاموش: بی‌دینی در آمریکای لاتین ۴ برابر شد، اما این «بی‌دینان» هنوز دعا می‌کنند!
آمریکای لاتین در حال تجربه گسترش بی‌دینی و تحول عمیق مذهبی است: موجی از بی‌اعتقادی در حال پیشروی است، اما نه به سبک اروپا. براساس جدیدترین نظرسنجی مرکز تحقیقات پیو در شش کشور اصلی این منطقه، کاتولیک‌ها در عرض تنها یک دهه بیش از ۹ درصد از سهم جمعیتی خود را…
❤4👍3
🔻بی حجابی در تهران؛ اعتراض خاموش یا انتخاب روزمره؟ گزارش یک پژوهش از تهران امروز
✔️نتایج یک پژوهش میدانی گسترده در تهران نشان می‌دهد بی حجابی و کشف حجاب در میان زنان بالای ۱۸ سال، بیش از آنکه کنشی صرفاً سیاسی یا دینی باشد، حاصل ترکیبی پیچیده از انگیزه‌های فردی، خانوادگی و اجتماعی است. این مطالعه با بررسی دیدگاه نزدیک به هزار زن کشف‌حجاب‌کرده، تصویری چندبعدی از پدیده‌ای ارائه می‌دهد که امروز در کانون مناقشات فرهنگی و سیاست‌گذاری اجتماعی ایران قرار گرفته است.
📎 پیوند به متن کامل این گزارش در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45784/
ایتا|بله|
🆔 @dinonline
✔️نتایج یک پژوهش میدانی گسترده در تهران نشان می‌دهد بی حجابی و کشف حجاب در میان زنان بالای ۱۸ سال، بیش از آنکه کنشی صرفاً سیاسی یا دینی باشد، حاصل ترکیبی پیچیده از انگیزه‌های فردی، خانوادگی و اجتماعی است. این مطالعه با بررسی دیدگاه نزدیک به هزار زن کشف‌حجاب‌کرده، تصویری چندبعدی از پدیده‌ای ارائه می‌دهد که امروز در کانون مناقشات فرهنگی و سیاست‌گذاری اجتماعی ایران قرار گرفته است.
📎 پیوند به متن کامل این گزارش در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45784/
ایتا|بله|
🆔 @dinonline
دین‌آنلاین
بی حجابی در تهران؛ اعتراض خاموش یا انتخاب روزمره؟ گزارش یک پژوهش از تهران امروز
نتایج یک پژوهش میدانی گسترده در تهران نشان می‌دهد بی حجابی و کشف حجاب در میان زنان بالای ۱۸ سال، بیش از آنکه کنشی صرفاً سیاسی یا دینی باشد، حاصل ترکیبی پیچیده از انگیزه‌های فردی، خانوادگی و اجتماعی است. این مطالعه با بررسی دیدگاه نزدیک به هزار زن کشف‌حجاب‌کرده،…
🔻شلمغانی؛ آینه تناقض‌های نیابت خاصه: بازخوانی بحران مشروعیت در غیبت صغری بر اساس پژوهش ادموند هایز
✍سید عبدالحسین دانش مایه (دین‌پژوه و پژوهشگر مطالعات شیعه)
✔️ پژوهش‌های جدید در مطالعات تاریخی تشیع، تصویر مرسوم از بحران‌های درونی نهاد نیابت خاصه در عصر غیبت صغری را به چالش کشیده است. ادموند هایز، اسلام‌پژوه و استاد دانشگاه لیدن، در کتاب «کارگزاران امام غایب: تکوین تشیع امامی در سده چهارم قمری»، با تمرکز بر پروندۀ محمد بن علی شلمغانی، استدلال می‌کند که این چهرۀ طردشده نه یک استثنای انحرافی در حاشیۀ امامیه، که محصول تناقض‌های درونی ساختار نیابت بود. به باور هایز، شلمغانی الگویی بدیل از مدیریت غیبت ارائه داد که در آن اقتدار باطنی جایگزین نمایندگی رسمی می‌شد؛ الگویی که نهاد سفارت را تا مرز فروپاشی پیش برد و در نهایت، با ائتلاف نایب خاص و خلافت عباسی، از میان برداشته شد. این مقاله به گزارش و تحلیل این خوانش نوآورانه می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه بحران شلمغانی، نیابت خاصه را به بازتعریف مرزهای اقتدار دینی و گذار به نظم غیرمتمرکز عصر غیبت کبری واداشت.
📎 پيوند به متن کامل این گزارش کتابدر سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45791/
دین‌آنلاین را در پیامرسان‌های داخلی نیز دنبال کنید:
ایتا|بله|
🆔 @dinonline
✍سید عبدالحسین دانش مایه (دین‌پژوه و پژوهشگر مطالعات شیعه)
✔️ پژوهش‌های جدید در مطالعات تاریخی تشیع، تصویر مرسوم از بحران‌های درونی نهاد نیابت خاصه در عصر غیبت صغری را به چالش کشیده است. ادموند هایز، اسلام‌پژوه و استاد دانشگاه لیدن، در کتاب «کارگزاران امام غایب: تکوین تشیع امامی در سده چهارم قمری»، با تمرکز بر پروندۀ محمد بن علی شلمغانی، استدلال می‌کند که این چهرۀ طردشده نه یک استثنای انحرافی در حاشیۀ امامیه، که محصول تناقض‌های درونی ساختار نیابت بود. به باور هایز، شلمغانی الگویی بدیل از مدیریت غیبت ارائه داد که در آن اقتدار باطنی جایگزین نمایندگی رسمی می‌شد؛ الگویی که نهاد سفارت را تا مرز فروپاشی پیش برد و در نهایت، با ائتلاف نایب خاص و خلافت عباسی، از میان برداشته شد. این مقاله به گزارش و تحلیل این خوانش نوآورانه می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه بحران شلمغانی، نیابت خاصه را به بازتعریف مرزهای اقتدار دینی و گذار به نظم غیرمتمرکز عصر غیبت کبری واداشت.
📎 پيوند به متن کامل این گزارش کتابدر سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45791/
دین‌آنلاین را در پیامرسان‌های داخلی نیز دنبال کنید:
ایتا|بله|
🆔 @dinonline
❤5👎3
🔻زبان مسلح: گفتگوی یاسر میردامادی با داریوش آشوری در باب زبان و جنگ
✔️زبان تنها روایتگر جنگ نیست؛ خودْ اسلحه‌ای است هم‌وزن توپ و تانک. در گفت‌وگویی مفصل با داریوش آشوری، پیشگام واژه‌سازی علمی در فارسی، به نسبت پیچیده‌ی زبان و جنگ پرداخته‌ایم. از زایش ناگهانی «جنگ‌اولی» در جنگ دوازده‌روزه تا احیای «وطن‌فروش»، از تفاوت واژه‌سازی علمی و جنگی تا ملاحظات اخلاقی در پژوهش‌های زبانی. آشوری که خود «جنگ‌سوم» است و اشغال ایران در جنگ جهانی دوم را در کودکی تجربه کرده، در این گفت‌وگو نه‌تنها به ساختار زبانی جنگ می‌پردازد، که به روان‌گزیدگی‌ای که جنگ بر زبان و حافظه‌اش نهاده، اعتراف می‌کند.
📎 پیوند به متن کامل گفت‌وگوی یاسر میردامادی با داریوش آشوری
https://www.dinonline.com/45796/
دین‌آنلاین را در پیامرسان‌های داخلی نیز دنبال کنید:
ایتا|بله|
🆔 @dinonline
✔️زبان تنها روایتگر جنگ نیست؛ خودْ اسلحه‌ای است هم‌وزن توپ و تانک. در گفت‌وگویی مفصل با داریوش آشوری، پیشگام واژه‌سازی علمی در فارسی، به نسبت پیچیده‌ی زبان و جنگ پرداخته‌ایم. از زایش ناگهانی «جنگ‌اولی» در جنگ دوازده‌روزه تا احیای «وطن‌فروش»، از تفاوت واژه‌سازی علمی و جنگی تا ملاحظات اخلاقی در پژوهش‌های زبانی. آشوری که خود «جنگ‌سوم» است و اشغال ایران در جنگ جهانی دوم را در کودکی تجربه کرده، در این گفت‌وگو نه‌تنها به ساختار زبانی جنگ می‌پردازد، که به روان‌گزیدگی‌ای که جنگ بر زبان و حافظه‌اش نهاده، اعتراف می‌کند.
📎 پیوند به متن کامل گفت‌وگوی یاسر میردامادی با داریوش آشوری
https://www.dinonline.com/45796/
دین‌آنلاین را در پیامرسان‌های داخلی نیز دنبال کنید:
ایتا|بله|
🆔 @dinonline
❤4
🔻اسقف اعظم زنِ کانتربری؛ زخم‌کهنهٔ کلیسای انگلستان و چالش تازه‌ای به نام «مسیحیت ملی‌گرا»
✔️سارا مالِلی، نخستین اسقف اعظم زن در تاریخ ۱۴۰۰ سالهٔ کلیسای انگلستان، در حالی در کلیسای جامع سنت‌پل به طور رسمی تأیید شد که انجمن عشای ربانی (انگلیکن) درگیر بحران‌های عمیق و دیرپایی است: از رسوایی‌های جنسی و شکست در حمایت از قربانیان گرفته تا شکاف بر سر ازدواج همجنس‌گرایان و کاهش بی‌سابقهٔ اعتماد به نهاد روحانیت. اما در کنار همهٔ اینها، اسقف اعظم جدید با چالشی تازه و متفاوت روبه‌روست: ظهور «مسیحیت ملی‌گرا» و تلاش جریان‌های راست افراطی برای مصادرهٔ نمادهای مسیحی به نفع یک نژادگراییِ ستیزه‌جو. مالِلی که پیش از این با شعار «اگر تنها بروی زودتر می‌رسی، اما اگر با هم بروید دورتر خواهید رفت» شناخته می‌شود، اکنون باید نشان دهد که آیا رهبری مشارکت‌جویانه‌اش می‌تواند این کلیسای زخم‌خورده و جامعۀ چندپارهٔ بریتانیا را به سوی التیامی پایدار هدایت کند یا نه.
📎 پیوند به متن کامل این گزارش به نقل از گاردین در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45803/
دین‌آنلاین را در پیامرسان‌های داخلی نیز دنبال کنید:
ایتا|بله|
🆔 @dinonline
✔️سارا مالِلی، نخستین اسقف اعظم زن در تاریخ ۱۴۰۰ سالهٔ کلیسای انگلستان، در حالی در کلیسای جامع سنت‌پل به طور رسمی تأیید شد که انجمن عشای ربانی (انگلیکن) درگیر بحران‌های عمیق و دیرپایی است: از رسوایی‌های جنسی و شکست در حمایت از قربانیان گرفته تا شکاف بر سر ازدواج همجنس‌گرایان و کاهش بی‌سابقهٔ اعتماد به نهاد روحانیت. اما در کنار همهٔ اینها، اسقف اعظم جدید با چالشی تازه و متفاوت روبه‌روست: ظهور «مسیحیت ملی‌گرا» و تلاش جریان‌های راست افراطی برای مصادرهٔ نمادهای مسیحی به نفع یک نژادگراییِ ستیزه‌جو. مالِلی که پیش از این با شعار «اگر تنها بروی زودتر می‌رسی، اما اگر با هم بروید دورتر خواهید رفت» شناخته می‌شود، اکنون باید نشان دهد که آیا رهبری مشارکت‌جویانه‌اش می‌تواند این کلیسای زخم‌خورده و جامعۀ چندپارهٔ بریتانیا را به سوی التیامی پایدار هدایت کند یا نه.
📎 پیوند به متن کامل این گزارش به نقل از گاردین در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45803/
دین‌آنلاین را در پیامرسان‌های داخلی نیز دنبال کنید:
ایتا|بله|
🆔 @dinonline
دین‌آنلاین
اسقف اعظم زنِ کانتربری؛ زخم‌کهنهٔ کلیسای انگلستان و چالش تازه‌ای به نام «مسیحیت ملی‌گرا»
سارا مالِلی، نخستین اسقف اعظم زن در تاریخ ۱۴۰۰ سالهٔ کلیسای انگلستان، در حالی در کلیسای جامع سنت‌پل به طور رسمی تأیید شد که انجمن عشای ربانی (انگلیکن) درگیر بحران‌های عمیق و دیرپایی است: از رسوایی‌های جنسی و شکست در حمایت از قربانیان گرفته تا شکاف بر سر ازدواج…
❤2
🔻سوددهی کلیساهای بزرگ و غول‌پیکر در برابر زیان کلیساهای سنتی و کوچک؛ عبور کلیساهای آمریکا از دین نهادی و سنتی به دین تجربی و مخاطب‌محور
✔️در حالی که نسل جدید در ایران و جهان به دنبال معناست، اما از قالب‌های کهنه دین فراری است. اکونومیست در گزارشی به پدیده «کلیساهای غول‌پیکر» در آمریکا پرداخته که با بهره‌گیری از هنر، موسیقی زنده، روانشناسی روز و ایجاد حس تعلق، نه تنها مانع ریزش اعضای خود شده‌اند، که به قطب‌های جذب جمعیت تبدیل گشته‌اند. شاید مهمترین درس این گزارش برای مبارزه با بی‌دینی در ایران، عبور از دینداری «آمرانه» به سوی دینداری «جذاب و کارآمد» باشد؛ جایی که مخاطب دین را راه‌حلی برای مشکلات امروز خود ببیند، نه صرفاً وصیتی برای پس از مرگ
📎 پيوند به متن کامل این گزارش در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45820/
دین‌آنلاین را در پیامرسان‌های داخلی نیز دنبال کنید:
ایتا|بله|
🆔 @dinonline
✔️در حالی که نسل جدید در ایران و جهان به دنبال معناست، اما از قالب‌های کهنه دین فراری است. اکونومیست در گزارشی به پدیده «کلیساهای غول‌پیکر» در آمریکا پرداخته که با بهره‌گیری از هنر، موسیقی زنده، روانشناسی روز و ایجاد حس تعلق، نه تنها مانع ریزش اعضای خود شده‌اند، که به قطب‌های جذب جمعیت تبدیل گشته‌اند. شاید مهمترین درس این گزارش برای مبارزه با بی‌دینی در ایران، عبور از دینداری «آمرانه» به سوی دینداری «جذاب و کارآمد» باشد؛ جایی که مخاطب دین را راه‌حلی برای مشکلات امروز خود ببیند، نه صرفاً وصیتی برای پس از مرگ
📎 پيوند به متن کامل این گزارش در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45820/
دین‌آنلاین را در پیامرسان‌های داخلی نیز دنبال کنید:
ایتا|بله|
🆔 @dinonline
دین‌آنلاین
سوددهی کلیساهای بزرگ و غول‌پیکر در برابر زیان کلیساهای سنتی و کوچک؛ عبور کلیساهای آمریکا از دین نهادی و سنتی به دین تجربی و مخاطب‌محور
در حالی که نسل جدید در ایران و جهان به دنبال معناست، اما از قالب‌های کهنه دین فراری است. اکونومیست در گزارشی به پدیده «کلیساهای غول‌پیکر» در آمریکا پرداخته که با بهره‌گیری از هنر، موسیقی زنده، روانشناسی روز و ایجاد حس تعلق، نه تنها مانع ریزش اعضای خود شده‌اند،…
❤5👎1
🔻فهم تجربه نبوی؛ بازخوانی سنت نبوی در مواجهه با ظلم معاصر
✍ عادل مرادپور
✔️در جهانی که ظلم و بیدادی بیسابقه، چهره بشریت را مخدوش کرده است، پرسشی بنیادین ذهن مؤمنان را به چالش می‌کشد: “سنت نبوی در برابر استبداد معاصر چه پاسخی دارد؟” عادل مرادپور در مقاله “فهم تجربه نبوی: بازخوانی سنت در مواجهه با ظلم معاصر” با واکاوی سیره پیامبر (ص) و مقاصد شریعت، نشان می‌دهد که عبادت واقعی در عصر ما، نه تکرار مناسک بدون روح، که جهادی همه‌جانبه برای اقامه عدالت است. از تاکید پیامبر (ص) بر وحدت در برابر دشمن مشترک تا فراخوان قرآن به “قوامین بالقسط”، این نوشتار استدلال می‌کند که مقاومت در غزه، افشای جنایات نتانیاهو، و مبارزه با استبداد، امروز مصداق عینی سنت زنده نبوی است. این مقاله، به بازگشتی انقلابی به روح پویای شریعت فرامی‌خواند: “عبادت، وقتی ارزش دارد که آمیخته با اقدام باشد.”
📎 پيوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45300/
🆔 @dinonline
✍ عادل مرادپور
✔️در جهانی که ظلم و بیدادی بیسابقه، چهره بشریت را مخدوش کرده است، پرسشی بنیادین ذهن مؤمنان را به چالش می‌کشد: “سنت نبوی در برابر استبداد معاصر چه پاسخی دارد؟” عادل مرادپور در مقاله “فهم تجربه نبوی: بازخوانی سنت در مواجهه با ظلم معاصر” با واکاوی سیره پیامبر (ص) و مقاصد شریعت، نشان می‌دهد که عبادت واقعی در عصر ما، نه تکرار مناسک بدون روح، که جهادی همه‌جانبه برای اقامه عدالت است. از تاکید پیامبر (ص) بر وحدت در برابر دشمن مشترک تا فراخوان قرآن به “قوامین بالقسط”، این نوشتار استدلال می‌کند که مقاومت در غزه، افشای جنایات نتانیاهو، و مبارزه با استبداد، امروز مصداق عینی سنت زنده نبوی است. این مقاله، به بازگشتی انقلابی به روح پویای شریعت فرامی‌خواند: “عبادت، وقتی ارزش دارد که آمیخته با اقدام باشد.”
📎 پيوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45300/
🆔 @dinonline
دین‌آنلاین
فهم تجربه نبوی؛ بازخوانی سنت نبوی در مواجهه با ظلم معاصر
در جهانی که ظلم و بیدادی بیسابقه، از فلسطین تا یمن و از میانمار تا سوریه، چهره بشریت را مخدوش کرده است، پرسشی بنیادین ذهن مؤمنان را به چالش می‌کشد: "سنت نبوی در برابر استبداد معاصر چه پاسخی دارد؟" عادل مرادپور در مقاله "فهم تجربه نبوی: بازخوانی سنت در مواجهه…
👎6❤3👍1
🔻راز پیروزی وزرای مهدی(عج) از نگاه ابن‌عربی: «صدق» به‌جای شمشیر
✍ محمدجواد ادبی
✔️در منظومه فکری ابن‌عربی، وزرای حضرت مهدی(عج) نه به واسطه ادوات جنگی که به پشتوانه «صدق تام» به پیروزی می‌رسند. مقاله پیش‌رو با واکاوی باب سیصد و شصت و ششم فتوحات مکیه، نشان می‌دهد که چگونه «همت» عین «صدق» تلقی شده و با الهام از داستان بایزید بسطامی، به ابزاری برای حیات‌بخشی و غلبه بر دجال تبدیل می‌شود. در این نگاه، نصرت الهی برادر صدق است و فتوحات آخرالزمانی اصحاب مهدی(عج) حاصل ایمانی خلل‌ناپذیر و استعدادی صادقانه است که تاریخ را بازنویسی می‌کند.
📎 پیوند به متن کامل این مطلب در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45836/
دین‌آنلاین را در پیامرسان‌های داخلی نیز دنبال کنید:
ایتا|بله|
🆔 @dinonline
✍ محمدجواد ادبی
✔️در منظومه فکری ابن‌عربی، وزرای حضرت مهدی(عج) نه به واسطه ادوات جنگی که به پشتوانه «صدق تام» به پیروزی می‌رسند. مقاله پیش‌رو با واکاوی باب سیصد و شصت و ششم فتوحات مکیه، نشان می‌دهد که چگونه «همت» عین «صدق» تلقی شده و با الهام از داستان بایزید بسطامی، به ابزاری برای حیات‌بخشی و غلبه بر دجال تبدیل می‌شود. در این نگاه، نصرت الهی برادر صدق است و فتوحات آخرالزمانی اصحاب مهدی(عج) حاصل ایمانی خلل‌ناپذیر و استعدادی صادقانه است که تاریخ را بازنویسی می‌کند.
📎 پیوند به متن کامل این مطلب در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45836/
دین‌آنلاین را در پیامرسان‌های داخلی نیز دنبال کنید:
ایتا|بله|
🆔 @dinonline
❤5👍5👎5
رمضان یکم: توکل
وَمَن يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ ۚ إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ ۚ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْرًا سوره طلاق/۳
"مجنون مغربی" را گذر بر گورستان افتاد و "فیض مشرقی" را دید گوشه بنشسته و آیه سیم سوره طلاق را زمزمه می‌کند (ومن یتوکل علی الله ..) پرسید چه می‌جویی؟ گفت توکل. کار بدو سپرده‌ام و اعتماد بر تدبیر و تقدیر او دارم.
مجنون گفت ناکرده کار و نارفته راه ؟! باید که اعتماد و گمان نیک بر خالق هستی داشت اما توکل در کمند آگاهی از قدرت او و اراده توست. برخیز که زاویه نشستن، مقام تسلیم و کار اولیای سوخته است. فیض گفت ما تسلیم حقیم و برخاست. مجنون گفت هان، رسیدی. برخیز و توکل کن، خدا سالک عاطل نمی‌خواهد !
فضائل القوم فی شوارق الصوم / اخلاق عامه در روشنای روزه
🆔 @dinonline
وَمَن يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ ۚ إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ ۚ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْرًا سوره طلاق/۳
"مجنون مغربی" را گذر بر گورستان افتاد و "فیض مشرقی" را دید گوشه بنشسته و آیه سیم سوره طلاق را زمزمه می‌کند (ومن یتوکل علی الله ..) پرسید چه می‌جویی؟ گفت توکل. کار بدو سپرده‌ام و اعتماد بر تدبیر و تقدیر او دارم.
مجنون گفت ناکرده کار و نارفته راه ؟! باید که اعتماد و گمان نیک بر خالق هستی داشت اما توکل در کمند آگاهی از قدرت او و اراده توست. برخیز که زاویه نشستن، مقام تسلیم و کار اولیای سوخته است. فیض گفت ما تسلیم حقیم و برخاست. مجنون گفت هان، رسیدی. برخیز و توکل کن، خدا سالک عاطل نمی‌خواهد !
فضائل القوم فی شوارق الصوم / اخلاق عامه در روشنای روزه
🆔 @dinonline
❤33👍9
Audio
✅ سحرگاهی ١٤٤٧ (١)
مُلكِ صورت
🔶 من خود گرفتم كه به مُلكِ صورت، چون سلیمان به‌برگ* باشی، هم آید روزی كه اسیر كمندِ مرگ باشی. عصای قالبت به زیر زَنَخ* برزده‌اند و اجزای وجودت كَمانی. چون گُمانی كَج می‌برند كه خواجه را حیاتی است، در جمع دنیا و آلات شهوات در كار شده. همی ناگاهی دابّۀ* اجلْ آن عصای مُهلت را خُرد گرداند، سلیمان حیاتت از پای درافتد، معلوم تو گردد كه از این حیات فانی، طَرْفی بر نشاید بست و در این سرای خاكدانی نشاید نشست. آیا چه ساعت بُوَد كه تَبَرِ اجلْ قصر عمرت قاصر گرداند، بنیاد نهالت مُنكَسِر* شود، ایوان حیاتت در خاك افتد، سرای اَملت* بی‌خداوند ماند، مركب وجودت را از طویلۀ عمر باز گشایند نوبتی: (لِكُلِّ اَجَلٍ كِتَابٌ) [رعد: ۳۸].
🔹واژگان
به‌برگ: برخوردار، فراهم؛
زنخ:چانه؛
دابّه:جنبنده؛
منکسر: شکسته؛
اَمَل: امید و آرزو
📖 مجالس صدرالدین اُشنُهی، نسخهٔ شمارهٔ ۱۷۹۷ در کتابخانه سپهسالار، برگ ۸٥ آ و ۸٥ ب.
Ⓜ️ موسیقی زمینه: قطعهٔ Belalım اثر هنرمند معاصر ترک Mehmet Yefilay.
#سحرگاهی
#رمضان
#صدرالدین_اشنهی
🆔 @Mohammed_Soori
🆔 @Qavaami_54
🆔 @dinonline
📆 پنجشنبه ۳۰ بهمن ١٤٠٤ / ۱ رمضان ١٤٤٧
مُلكِ صورت
🔶 من خود گرفتم كه به مُلكِ صورت، چون سلیمان به‌برگ* باشی، هم آید روزی كه اسیر كمندِ مرگ باشی. عصای قالبت به زیر زَنَخ* برزده‌اند و اجزای وجودت كَمانی. چون گُمانی كَج می‌برند كه خواجه را حیاتی است، در جمع دنیا و آلات شهوات در كار شده. همی ناگاهی دابّۀ* اجلْ آن عصای مُهلت را خُرد گرداند، سلیمان حیاتت از پای درافتد، معلوم تو گردد كه از این حیات فانی، طَرْفی بر نشاید بست و در این سرای خاكدانی نشاید نشست. آیا چه ساعت بُوَد كه تَبَرِ اجلْ قصر عمرت قاصر گرداند، بنیاد نهالت مُنكَسِر* شود، ایوان حیاتت در خاك افتد، سرای اَملت* بی‌خداوند ماند، مركب وجودت را از طویلۀ عمر باز گشایند نوبتی: (لِكُلِّ اَجَلٍ كِتَابٌ) [رعد: ۳۸].
🔹واژگان
به‌برگ: برخوردار، فراهم؛
زنخ:چانه؛
دابّه:جنبنده؛
منکسر: شکسته؛
اَمَل: امید و آرزو
📖 مجالس صدرالدین اُشنُهی، نسخهٔ شمارهٔ ۱۷۹۷ در کتابخانه سپهسالار، برگ ۸٥ آ و ۸٥ ب.
Ⓜ️ موسیقی زمینه: قطعهٔ Belalım اثر هنرمند معاصر ترک Mehmet Yefilay.
#سحرگاهی
#رمضان
#صدرالدین_اشنهی
🆔 @Mohammed_Soori
🆔 @Qavaami_54
🆔 @dinonline
📆 پنجشنبه ۳۰ بهمن ١٤٠٤ / ۱ رمضان ١٤٤٧
🙏6❤4
رمضان دوم: حسد
قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ ... وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ سوره فلق/۵
فیض مشرقی را آواز دادند که فلان در همسایگی تملق تو می‌کند. گفت این تنها یکی از ارکان حسد است. از شر او بخدا پناه باید برد تا به دو رکن دیگر نرسد.
یعنی در مصیبت من شادی کند و در شادمانی من هلاک شود. از حسادت او ما را آن مایه زیان نرسد که خود او را. حسود آسوده ننشیند تا نعمت تو را بقیمت جان تباه کند.
یکی از مریدان پرسید ما را از حسادت او هم سودی هست ؟
فیض گفت: بجای حسد رشک برید تا خیرخواه کهتران باشید و غبطه خوار مهتران.
فضائل القوم فی شوارق الصوم / اخلاق عامه در روشنای روزه
🆔 @dinonline
قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ ... وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ سوره فلق/۵
فیض مشرقی را آواز دادند که فلان در همسایگی تملق تو می‌کند. گفت این تنها یکی از ارکان حسد است. از شر او بخدا پناه باید برد تا به دو رکن دیگر نرسد.
یعنی در مصیبت من شادی کند و در شادمانی من هلاک شود. از حسادت او ما را آن مایه زیان نرسد که خود او را. حسود آسوده ننشیند تا نعمت تو را بقیمت جان تباه کند.
یکی از مریدان پرسید ما را از حسادت او هم سودی هست ؟
فیض گفت: بجای حسد رشک برید تا خیرخواه کهتران باشید و غبطه خوار مهتران.
فضائل القوم فی شوارق الصوم / اخلاق عامه در روشنای روزه
🆔 @dinonline
❤25
🟡 نشست رایگان و آنلاین «شراب شرنگ» ؛ شنبه ٢ اسفند ۱۴۰۴
دهخدا در شرح معنای شرنگ به «خاصیت دارویی» آن اشاره و نقل می‌کند:
«حنظل... و آن گیاهی است پهن برگ.
خوردن دو درهم تخم سائیده آن سه هفته تریاق است مَر [بیماری] اِستِسقا را و [البته] کِثارِ آن مُوُّرِثِ هلاکت [و مرگ].
➖ «شراب شرنگ» نشستی آنلاین و رایگان است برای آنهایی که می‌خواهند از دل رنج‌های گذشته و حال معنایی برای آینده خود بیابند و بسازند.
➖ سخنران: دکتر حسین محمودی (استاد فلسفه)
➖ زمان: شنبه ۲ اسفند / ساعت ۱۹
⬅️ لطفا از طرف خانه خرد و خیال، به دوستانی که این روزها درگیر رنج و درد هستند، این نشست را معرفی و همرسانی کنید.
📌 برای اطلاع از نحوه حضور در این نشست رایگان، به آیدی زیر پیام دهید:
@Kheradvakhiyal1
خانه خرد و خیال | @kheradvakhiyal
سایت | اینستاگرام | توییتر
🔚
دهخدا در شرح معنای شرنگ به «خاصیت دارویی» آن اشاره و نقل می‌کند:
«حنظل... و آن گیاهی است پهن برگ.
خوردن دو درهم تخم سائیده آن سه هفته تریاق است مَر [بیماری] اِستِسقا را و [البته] کِثارِ آن مُوُّرِثِ هلاکت [و مرگ].
➖ «شراب شرنگ» نشستی آنلاین و رایگان است برای آنهایی که می‌خواهند از دل رنج‌های گذشته و حال معنایی برای آینده خود بیابند و بسازند.
➖ سخنران: دکتر حسین محمودی (استاد فلسفه)
➖ زمان: شنبه ۲ اسفند / ساعت ۱۹
⬅️ لطفا از طرف خانه خرد و خیال، به دوستانی که این روزها درگیر رنج و درد هستند، این نشست را معرفی و همرسانی کنید.
📌 برای اطلاع از نحوه حضور در این نشست رایگان، به آیدی زیر پیام دهید:
@Kheradvakhiyal1
خانه خرد و خیال | @kheradvakhiyal
سایت | اینستاگرام | توییتر
🔚
خانه خرد و خیال
آموزش گفتگو و شنیدن
❤2🙏1
🔻ریشه‌های تکاملی دین؛ محصول جانبی ذهن یا راهکاری برای بقا؟
✍ هادی صمدی
✔️به تازگی مدخل «رویکردهای تکاملی به دین» در دانشنامه‌ی فلسفی استنفورد منتشر شده که در چند پست خلاصه‌ی آن را خواهیم دید.
دین پدیده‌ای جهانی است. چرا و چگونه دین پدید آمد؟ پاسخ‌های سنتی به این پرسش غالباً در چارچوب الهیات و متافیزیک ارائه می‌شد، اما انقلاب داروینی و پیدایش علوم شناختی در قرن بیستم، ابزارها و مفاهیم جدیدی برای ارائه‌ی تبیین‌های طبیعی از دین فراهم آورد. نظریه‌پردازان امروزی با بهره‌گیری از زیست‌شناسی و روانشناسی تکاملی، انسان‌شناسی و علوم شناختی، به دنبال یافتن ریشه‌های دین در تاریخ تکامل انسان هستند.
دو رویکرد اصلی در باب خاستگاه‌های تکاملی دین عرضه شده: «دین به عنوان محصول جانبی تکامل» و «دین به عنوان مزیتی تکاملی». در دیدگاه نخست، دین عارضه‌ای ناخواسته از کارکرد عادی سایر توانایی‌های شناختی تکامل‌یافته مانند تشخیص عاملیت، نظریه ذهن، و تفکر غایت‌شناختی تلقی می‌شود. در دیدگاه دوم، دین خود راهکاری سازش‌دهنده است که با افزایش همکاری و انسجام گروهی، بقای حاملان خود را تسهیل کرده است.
دین به مثابه محصول جانبی تکامل
این دیدگاه که در علوم شناختی دین رایج‌تر است، بر این اصل استوار است که دین به خودی خود یک صفت سازش‌دهنده نبوده است. به عبارت دیگر، انتخاب طبیعی مستقیماً به نفع باورها و رفتارهای دینی عمل نکرده است، بلکه دین به عنوان عارضه‌ای جانبی یا محصول فرعی ناخواسته‌ی سایر سامانه‌های شناختی که برای اهداف دیگری تکامل یافته بودند، پدید آمده است.
مهمترین کاندیداها برای سامانه‌های شناختی، که دین محصول فرعی آنها باشد، عبارتند از:
سامانه‌ی بیش‌فعال تشخیص عاملیت: نیاکان ما در محیطی پرخطر زندگی می‌کردند که در آن، تشخیص سریع وجود یک شکارچی یا یک انسان دیگر، مسئله‌ای حیاتی بود. خطای نوع اول (تشخیص عاملی در جایی که وجود ندارد) هزینه‌ی بسیار کمتری نسبت به خطای نوع دوم (تشخیص ندادن عاملی که وجود دارد) داشت. در نتیجه، ذهن ما به سمت تشخیص عاملیت در محرک‌های مبهم، تمایل پیدا کرد (هر چند بسیاری از آنها عامل‌های فرض‌شده وجود نداشتند). عارضه‌ی جانبی این سامانه‌ی بسیار حساس، «انسان‌گونه‌انگاری» و نسبت دادن عاملیت و نیت به پدیده‌های طبیعی (مانند رودها، کوه‌ها، طوفان‌ها) و در نهایت، به موجودات فراطبیعی بوده است.
نظریه ذهن: توانایی حدس زدن حالات ذهنی دیگران (باورها، امیال، نیات) یکی از مهمترین دستاوردهای تکامل اجتماعی انسان است که همکاری در گروه‌های بزرگ را ممکن می‌سازد. اما این توانایی چنان قدرتمند و خودکار است که به سختی می‌توان آن را خاموش کرد. عارضه‌ی جانبی آن، «ذهن‌خوانی» در مورد موجودات غیبی است. اگر بتوانیم ذهن یک انسان دیگر را بخوانیم، به راحتی می‌توانیم برای خدا یا ارواح نیز نیات و مقاصدی قائل شویم. همچنین، ادامه‌ی این فرآیند ذهنی برای عزیزان از دست رفته، می‌تواند به باور به زندگی پس از مرگ منجر شود.
تفکر غایت‌شناختی و علی: پژوهش‌های روانشناسی رشد نشان می‌دهد که کودکان به طور طبیعی تمایل دارند پدیده‌های طبیعی را بر اساس هدف و کارکرد توضیح دهند. این تفکر غایت‌شناختی، که ریشه در نیاز به پیش‌بینی و کنترل محیط دارد، در بزرگسالی نیز به شکل تعدیل شده‌ای باقی می‌ماند. عارضه‌ی جانبی آن، تمایل به دیدن جهان به عنوان صحنه‌ای هدفمند و دارای طرح و برنامه‌ای هوشمندانه است؛ دیدگاهی که هسته‌ی مرکزی بسیاری از ادیان را تشکیل می‌دهد.
«نظریه‌ی ذهن وجودی» نیز این گرایش را تقویت می‌کند و باعث می‌شود رویدادهای مهم زندگی (مرگ، تولد، بیماری) را دارای معنایی عمیق‌تر و هدفی فراتر از تصادف بدانیم.
تمایل به مفاهیم حداقل-شهود-شکن: چرا برخی مفاهیم دینی (مانند خدایی که همه جا حضور دارد) در فرهنگ‌های مختلف ماندگار می‌شوند، در حالی که مفاهیم عجیب و غریب دیگر (مانند یک فنجان چای سخنگو) ناپدید می‌گردند؟ پاسخ این نظریه این است که ذهن ما به طور بهینه‌ای برای به خاطر سپردن و انتقال مفاهیمی طراحی شده که عمدتاً با شهودهای روزمره‌ی ما همخوان هستند اما در یک یا دو ویژگیِ به یادماندنی، آنها را نقض می‌کنند. داستان‌های اسطوره‌ای مملو از این موجودات هستند. مثلاً رستمی که بیش از حد قوی است سال‌های طولانی زندگی می‌کند. خدایی که اغلب مانند یک انسان رفتار می‌کند اما می‌تواند نامرئی شود، نمونه‌ای از یک مفهوم حداقل-شهود-شکن است. دین، انباشته از چنین مفاهیمی است که به راحتی در حافظه باقی می‌مانند و منتقل می‌شوند.
بر اساس این رویکرد دین «طبیعی» است. یعنی برای دیندار بودن، نیازی به آموزش و القای مستقیم نیست؛ ذهن انسان به طور پیش‌فرض به سمت تفکر دینی گرایش دارد.
شواهد تجربی متعددی نشان‌دهنده‌ی عمق و خودکار بودن این گرایش‌های شناختی‌اند.
🆔@evophilosophy
🆔@dinonline
✍ هادی صمدی
✔️به تازگی مدخل «رویکردهای تکاملی به دین» در دانشنامه‌ی فلسفی استنفورد منتشر شده که در چند پست خلاصه‌ی آن را خواهیم دید.
دین پدیده‌ای جهانی است. چرا و چگونه دین پدید آمد؟ پاسخ‌های سنتی به این پرسش غالباً در چارچوب الهیات و متافیزیک ارائه می‌شد، اما انقلاب داروینی و پیدایش علوم شناختی در قرن بیستم، ابزارها و مفاهیم جدیدی برای ارائه‌ی تبیین‌های طبیعی از دین فراهم آورد. نظریه‌پردازان امروزی با بهره‌گیری از زیست‌شناسی و روانشناسی تکاملی، انسان‌شناسی و علوم شناختی، به دنبال یافتن ریشه‌های دین در تاریخ تکامل انسان هستند.
دو رویکرد اصلی در باب خاستگاه‌های تکاملی دین عرضه شده: «دین به عنوان محصول جانبی تکامل» و «دین به عنوان مزیتی تکاملی». در دیدگاه نخست، دین عارضه‌ای ناخواسته از کارکرد عادی سایر توانایی‌های شناختی تکامل‌یافته مانند تشخیص عاملیت، نظریه ذهن، و تفکر غایت‌شناختی تلقی می‌شود. در دیدگاه دوم، دین خود راهکاری سازش‌دهنده است که با افزایش همکاری و انسجام گروهی، بقای حاملان خود را تسهیل کرده است.
دین به مثابه محصول جانبی تکامل
این دیدگاه که در علوم شناختی دین رایج‌تر است، بر این اصل استوار است که دین به خودی خود یک صفت سازش‌دهنده نبوده است. به عبارت دیگر، انتخاب طبیعی مستقیماً به نفع باورها و رفتارهای دینی عمل نکرده است، بلکه دین به عنوان عارضه‌ای جانبی یا محصول فرعی ناخواسته‌ی سایر سامانه‌های شناختی که برای اهداف دیگری تکامل یافته بودند، پدید آمده است.
مهمترین کاندیداها برای سامانه‌های شناختی، که دین محصول فرعی آنها باشد، عبارتند از:
سامانه‌ی بیش‌فعال تشخیص عاملیت: نیاکان ما در محیطی پرخطر زندگی می‌کردند که در آن، تشخیص سریع وجود یک شکارچی یا یک انسان دیگر، مسئله‌ای حیاتی بود. خطای نوع اول (تشخیص عاملی در جایی که وجود ندارد) هزینه‌ی بسیار کمتری نسبت به خطای نوع دوم (تشخیص ندادن عاملی که وجود دارد) داشت. در نتیجه، ذهن ما به سمت تشخیص عاملیت در محرک‌های مبهم، تمایل پیدا کرد (هر چند بسیاری از آنها عامل‌های فرض‌شده وجود نداشتند). عارضه‌ی جانبی این سامانه‌ی بسیار حساس، «انسان‌گونه‌انگاری» و نسبت دادن عاملیت و نیت به پدیده‌های طبیعی (مانند رودها، کوه‌ها، طوفان‌ها) و در نهایت، به موجودات فراطبیعی بوده است.
نظریه ذهن: توانایی حدس زدن حالات ذهنی دیگران (باورها، امیال، نیات) یکی از مهمترین دستاوردهای تکامل اجتماعی انسان است که همکاری در گروه‌های بزرگ را ممکن می‌سازد. اما این توانایی چنان قدرتمند و خودکار است که به سختی می‌توان آن را خاموش کرد. عارضه‌ی جانبی آن، «ذهن‌خوانی» در مورد موجودات غیبی است. اگر بتوانیم ذهن یک انسان دیگر را بخوانیم، به راحتی می‌توانیم برای خدا یا ارواح نیز نیات و مقاصدی قائل شویم. همچنین، ادامه‌ی این فرآیند ذهنی برای عزیزان از دست رفته، می‌تواند به باور به زندگی پس از مرگ منجر شود.
تفکر غایت‌شناختی و علی: پژوهش‌های روانشناسی رشد نشان می‌دهد که کودکان به طور طبیعی تمایل دارند پدیده‌های طبیعی را بر اساس هدف و کارکرد توضیح دهند. این تفکر غایت‌شناختی، که ریشه در نیاز به پیش‌بینی و کنترل محیط دارد، در بزرگسالی نیز به شکل تعدیل شده‌ای باقی می‌ماند. عارضه‌ی جانبی آن، تمایل به دیدن جهان به عنوان صحنه‌ای هدفمند و دارای طرح و برنامه‌ای هوشمندانه است؛ دیدگاهی که هسته‌ی مرکزی بسیاری از ادیان را تشکیل می‌دهد.
«نظریه‌ی ذهن وجودی» نیز این گرایش را تقویت می‌کند و باعث می‌شود رویدادهای مهم زندگی (مرگ، تولد، بیماری) را دارای معنایی عمیق‌تر و هدفی فراتر از تصادف بدانیم.
تمایل به مفاهیم حداقل-شهود-شکن: چرا برخی مفاهیم دینی (مانند خدایی که همه جا حضور دارد) در فرهنگ‌های مختلف ماندگار می‌شوند، در حالی که مفاهیم عجیب و غریب دیگر (مانند یک فنجان چای سخنگو) ناپدید می‌گردند؟ پاسخ این نظریه این است که ذهن ما به طور بهینه‌ای برای به خاطر سپردن و انتقال مفاهیمی طراحی شده که عمدتاً با شهودهای روزمره‌ی ما همخوان هستند اما در یک یا دو ویژگیِ به یادماندنی، آنها را نقض می‌کنند. داستان‌های اسطوره‌ای مملو از این موجودات هستند. مثلاً رستمی که بیش از حد قوی است سال‌های طولانی زندگی می‌کند. خدایی که اغلب مانند یک انسان رفتار می‌کند اما می‌تواند نامرئی شود، نمونه‌ای از یک مفهوم حداقل-شهود-شکن است. دین، انباشته از چنین مفاهیمی است که به راحتی در حافظه باقی می‌مانند و منتقل می‌شوند.
بر اساس این رویکرد دین «طبیعی» است. یعنی برای دیندار بودن، نیازی به آموزش و القای مستقیم نیست؛ ذهن انسان به طور پیش‌فرض به سمت تفکر دینی گرایش دارد.
شواهد تجربی متعددی نشان‌دهنده‌ی عمق و خودکار بودن این گرایش‌های شناختی‌اند.
🆔@evophilosophy
🆔@dinonline
❤1
Audio
1⃣
✅ سحرگاهی ١٤٤٧ (۲)
دورِ جور
🔶 آورده‌اند که وقتی سلطانی را که اقلیم عالمی زیر نگین داشت و بر خلق جهان مزیّتِ نصرت و تمکین داشت، دردی مُبْرِح* و رنجی موجِع* روی به وی نهاد... چنان‌که همه شب در بی‌قراری به روز می‌رسانید و همه روز تا شب در ناله می‌گذرانید. اطبای عصر در قصرش جمع شدند و اتفاق کردند که پسرکی باید که بر مادر و پدر یگانه بود و مادر و پدرش هم بر مادر و پدر یگانه بوده باشند تا شکم وی بشکافند و پادشاه پای در شکمش کند تا این درد قرار گیرد. این چنان پسری درویشی بود که از تصاریف* دور جور، کارش به جان و کاردش به استخوان رسیده بود؛ رائض* تقدیر، تَنگ* زمان بر وی تَنگ کشیده. 👇
🆔 @Mohammed_Soori
🆔 @Qavaami_54
🆔 @dinonline
📆 آدینه ۱ اسفند ١٤٠٤ / ۲ رمضان ١٤٤٧
✅ سحرگاهی ١٤٤٧ (۲)
دورِ جور
🔶 آورده‌اند که وقتی سلطانی را که اقلیم عالمی زیر نگین داشت و بر خلق جهان مزیّتِ نصرت و تمکین داشت، دردی مُبْرِح* و رنجی موجِع* روی به وی نهاد... چنان‌که همه شب در بی‌قراری به روز می‌رسانید و همه روز تا شب در ناله می‌گذرانید. اطبای عصر در قصرش جمع شدند و اتفاق کردند که پسرکی باید که بر مادر و پدر یگانه بود و مادر و پدرش هم بر مادر و پدر یگانه بوده باشند تا شکم وی بشکافند و پادشاه پای در شکمش کند تا این درد قرار گیرد. این چنان پسری درویشی بود که از تصاریف* دور جور، کارش به جان و کاردش به استخوان رسیده بود؛ رائض* تقدیر، تَنگ* زمان بر وی تَنگ کشیده. 👇
🆔 @Mohammed_Soori
🆔 @Qavaami_54
🆔 @dinonline
📆 آدینه ۱ اسفند ١٤٠٤ / ۲ رمضان ١٤٤٧
🔥1
DinOnline دین‌آنلاین
1⃣ ✅ سحرگاهی ١٤٤٧ (۲) دورِ جور 🔶 آورده‌اند که وقتی سلطانی را که اقلیم عالمی زیر نگین داشت و بر خلق جهان مزیّتِ نصرت و تمکین داشت، دردی مُبْرِح* و رنجی موجِع* روی به وی نهاد... چنان‌که همه شب در بی‌قراری به روز می‌رسانید و همه روز تا شب در ناله می‌گذرانید.…
2⃣
👆
🔶 پادشاه ایشان را بخواند و بر بساط خود بنشاند و به مواعید خوب مستظهر* گردانید و آن پسر از ایشان به پنج هزار دینار سرخ بخرید و ایشان از غایت بی‌طاقتی بفروختند. پس پادشاه فرمود که چون فروختید پسر را بکشید تا خونش در گردن من نباشد. پدر کارد تیز می‌کرد و مادر دست و پای فرزند می‌بست و پادشاه منتظر خون نشسته و آن طفل بیچاره بخندید و باز نگریست. پادشاهش سؤال کرد که در این وقت موجب خنده چیست؟ طفلک گفت: از حال خودم خنده می‌آید و بر بخت خودم گریه می‌آید. طفلی را که کاری پیش آید، به کنار مادر رود. چون داد نیابد، دست در دامن شفقت پدر زند. اگر از هر دو ناامید گردد، به درگاه پادشاه نعرۀ تظلم بردارد. مرا پدر کارد از بهر حلق من تیز می‌کند و مادر دست و پای من به ریسمان می‌بندد و پادشاه از بهر انتظار خون من بر سر پای ایستاده است و سخن در جان من می‌رود. ندانم تا قصۀ غصۀ خود بر که خوانم و مرهم درد خود از که ستانم؟
🔹واژگان
مُبْرِح: سخت؛ جانگداز
موجع: به دردآورنده
تصاریف: حوادث زمانه
رائض: رام‌‌کننده ستوران
تنگ: دوالی که بر زین اسب بندند یا بدان بار را بر پشت چارپا محکم سازند
مستظهر: دلگرم
📖 تحفة أهل الوصول في علم الفصول
(مجالس صدرالدین اُشنُهی)، نسخهٔ خطی شمارهٔ ۱۷۹۷ در کتابخانه سپهسالار، برگ ۱۷۳ آ.
Ⓜ️ موسیقی زمینه: هَمس اثر هنرمند معاصر عرب محمد نَعیم.
🆔 @Mohammed_Soori
🆔 @Qavaami_54
🆔 @dinonline
📆 آدینه ۱ اسفند ١٤٠٤ / ۲ رمضان ١٤٤٧
👆
🔶 پادشاه ایشان را بخواند و بر بساط خود بنشاند و به مواعید خوب مستظهر* گردانید و آن پسر از ایشان به پنج هزار دینار سرخ بخرید و ایشان از غایت بی‌طاقتی بفروختند. پس پادشاه فرمود که چون فروختید پسر را بکشید تا خونش در گردن من نباشد. پدر کارد تیز می‌کرد و مادر دست و پای فرزند می‌بست و پادشاه منتظر خون نشسته و آن طفل بیچاره بخندید و باز نگریست. پادشاهش سؤال کرد که در این وقت موجب خنده چیست؟ طفلک گفت: از حال خودم خنده می‌آید و بر بخت خودم گریه می‌آید. طفلی را که کاری پیش آید، به کنار مادر رود. چون داد نیابد، دست در دامن شفقت پدر زند. اگر از هر دو ناامید گردد، به درگاه پادشاه نعرۀ تظلم بردارد. مرا پدر کارد از بهر حلق من تیز می‌کند و مادر دست و پای من به ریسمان می‌بندد و پادشاه از بهر انتظار خون من بر سر پای ایستاده است و سخن در جان من می‌رود. ندانم تا قصۀ غصۀ خود بر که خوانم و مرهم درد خود از که ستانم؟
🔹واژگان
مُبْرِح: سخت؛ جانگداز
موجع: به دردآورنده
تصاریف: حوادث زمانه
رائض: رام‌‌کننده ستوران
تنگ: دوالی که بر زین اسب بندند یا بدان بار را بر پشت چارپا محکم سازند
مستظهر: دلگرم
📖 تحفة أهل الوصول في علم الفصول
(مجالس صدرالدین اُشنُهی)، نسخهٔ خطی شمارهٔ ۱۷۹۷ در کتابخانه سپهسالار، برگ ۱۷۳ آ.
Ⓜ️ موسیقی زمینه: هَمس اثر هنرمند معاصر عرب محمد نَعیم.
🆔 @Mohammed_Soori
🆔 @Qavaami_54
🆔 @dinonline
📆 آدینه ۱ اسفند ١٤٠٤ / ۲ رمضان ١٤٤٧
😢4❤1
رمضان سوم: غرور
...إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ ۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُم بِاللَّهِ الْغَرُورُ. سوره لقمان/ آیه ۳۳
مجنون مغربی را آینه پیش رو بود و زیرلب حدیث نفس می‌کرد. فیض از سر شیطنت پرسید: به چند می ارزی ؟ گفت: ما را قیمت نی چون از اندازه فزونیم. فیض گفت: آینه باژگونه کن تا اندازه بینی !
مجنون آه کشید و گفت امان از وهم و پندار. مرشدی کو ما را دست گیرد و اندازه حقیقی نماید. آدمی اسیر خیال و پندار خویش است. مال، جمال، علم و مقام چهار وسوسه خیال انگیزست که دزدانه در اندازه ما دست می‌برد و امر بر ما مشتبه می‌شود.
فیض گفت: هول انگیزست، چاره در تربیت است!
مغربی گفت: باید جان آدمی فربه شود تا در دام اوهام چارگانه نیفتد. غرور آینه کاستی‌های درون ماست. آدمی اگر سرشارست، طعمه غرور ناپایدار نیست. مال و جمال در بند زوال، علم میراث گذشتگان و مقام مایه هلاک است.
فیض گفت: غفرالله لک، وسوسه پنجمی هم بیفزا و آن توهم تقواست. آه از غرور عبادت !
فضائل القوم فی شوارق الصوم / اخلاق عامه در روشنای روزه
🆔 @dinonline
...إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ ۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُم بِاللَّهِ الْغَرُورُ. سوره لقمان/ آیه ۳۳
مجنون مغربی را آینه پیش رو بود و زیرلب حدیث نفس می‌کرد. فیض از سر شیطنت پرسید: به چند می ارزی ؟ گفت: ما را قیمت نی چون از اندازه فزونیم. فیض گفت: آینه باژگونه کن تا اندازه بینی !
مجنون آه کشید و گفت امان از وهم و پندار. مرشدی کو ما را دست گیرد و اندازه حقیقی نماید. آدمی اسیر خیال و پندار خویش است. مال، جمال، علم و مقام چهار وسوسه خیال انگیزست که دزدانه در اندازه ما دست می‌برد و امر بر ما مشتبه می‌شود.
فیض گفت: هول انگیزست، چاره در تربیت است!
مغربی گفت: باید جان آدمی فربه شود تا در دام اوهام چارگانه نیفتد. غرور آینه کاستی‌های درون ماست. آدمی اگر سرشارست، طعمه غرور ناپایدار نیست. مال و جمال در بند زوال، علم میراث گذشتگان و مقام مایه هلاک است.
فیض گفت: غفرالله لک، وسوسه پنجمی هم بیفزا و آن توهم تقواست. آه از غرور عبادت !
فضائل القوم فی شوارق الصوم / اخلاق عامه در روشنای روزه
🆔 @dinonline
❤9🔥4👏3🙏1