رمضان هفدهم:   ریـــــاکاری

أَرَأَيْتَ الَّذي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ ... الَّذِينَ هُمْ يُرَاءُونَ / سوره ماعون

زاهدی گریخته از شهر و رمیده از خلق در زاویه هرات نان جو می‌خورد و مناجات خواجه می‌خواند. فیض مشرقی را شوق دیدار او دست داد و سبب عزلت پرسید. گفت: چیزی از باطن خلایق نمانده است، مردمان آلوده ظاهرند، هوای شهر خفقان آرد و من به ملکوت باطن گریخته‌ام.
فیض گفت: ظاهر، صورت باطن است و رکاکت ظاهر از رذالت باطن. مردمان سودا می‌کنند متاعی را که مشتری دارد. روزگار شرک آلودی ست.
زاهد گفت: حیّاک‌الله، مشتری اطوار این مردم خدا نیست. تا بازار منزلت و وجاهت ایشان گرم است خدا را چه حاجت است !
فیض گفت: تا چشم و دلِ سودایی سیر شود، اخلاص ارزان می‌فروشند و شرکِ ریا گران می‌خرند !
امان از داوری خلایق ! مردمان شوق کمال ظاهر دارند و برای پسندِ خاطر، خطر می‌کنند: خطر دلالی رضایت، شهوت رؤیت و خدعه عزت !
زاهد گفت: هر طایفه را که کمالِ تربیت نبود اما جلالِ شوکت و فساد دولت بود، خودنمایی تباه می‌کند.

فضائل القوم فی شوارق الصوم / اخلاق عامه در روشنای روزه

🆔 @dinonline

🔻زنان و جنگ

✍ سمیه عرب‌خراسانی(عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه ادیان و مذاهب)

✔️نظریات و مفاهیم علوم اجتماعی متهم به زمینه سکولاری و برخاسته از تمدنی غیر بومی_ایرانی هستند. و البته انتقاد درستی است. اما نه به آن معنا که قابل استفاده در هیچ تبیینی نباشند. نظریه‌ها، جز نظریات عددی که مناسبات طبیعی را می‌سنجند، همواره در معرض ابطال قرار دارند. این اتفاقا از نقاط قوت حوزه علوم اجتماعی است که تغییرات را به نفع باقی ماندن نظریه‌ها نادیده نمی‌گذارد. اما نکته مهمتر آن‌که مفاهیم علوم اجتماعی بسیار دور_بردتر از نظریات هستند. نظریات زمانمند و مکانمند هستند اما مفاهیم اغلب فرازمانی و فرامکانی هستند. و این باعث می‌شود قابل استفاده برای تبیین موقعیت‌های مختلف، در سطوح متفاوت باشند. آلن تورن در کتاب پارادایم اجتماعی اشاره دارد سرنوشت و آينده جوامع زنانه خواهد بود. شواهد این پیش بینی در اغلب جوامع در هر دو سوی مؤثر و مخرب قابل مشاهده است. در ایران پس از انقلاب اسلامی بویژه در حین جنگ تحمیلی نشانه‌های زنانه شدن جامعه ایرانی دیده می‌شود. حضور زنان در مجلس و پیگیری امور زنان و خانواده، تحصیل، اشتغال و مهمتر از همه حضور در جنگ دوازده روزه از نشانه‌های مثبت این تحول جنسیتی است. حضور پررنگ در اغتشاشات سال 88 و 98 و بویژه غائله مهسا 1401و بویژه تر در دیماه 1404 سویه سیاسی و اغلب منفی حضور زنان است. اما قصه این شب‌های ایران نمایش متفاوتی از زنان است. در هیچ یک از حضورهای جنبشی زنان حضور خانوادگی با همراهی کودکان و نوزادان دیده نشده است. این شب‌ها تماشاگر جمع‌هایی هستم که مادران با فرزندان خردسال و نوجوان، زیر آسمان باز و با اطلاع از خطر اصابت موشک از سمت دشمن کودک کش گردهم می ایند. تصویر مادرانی که با کودکان در خانه هستند و آن‌ها را از خطر حفظ می‌کنند، تبدیل به مادران و همسران و دخترانی شده است که پس از افطار خانواده را آماده کرده و به سمت خیابان‌ها گسیل می‌شوند. پرچم دست می‌گیرند و صدای آن‌ها در شعار دادن بر صدای مردان غلبه دارد. زنانه شدن آينده جوامع ضرورتا به معنای جایگزینی زنان بجای مردان نیست بلکه به معنای دو صدایی شدن جامعه و پرورش فرزندانی است که در تماشای این حضور، نوع متفاوتی از انسانیت چند وجهی و آموزه‌های جنسیتی را خواهند آموخت. ایران برای همه ایرانیان است و نیاز به حضور موثر همه آنان دارد. ایران امروز نسخه متفاوتی از کنشگران فعال و تأثیرگذار را اقتضا دارد که الگوی سومی از مردانگی، زنانگی، والدگری و کنشگری در عرصه پارادایم سوم بشریت، فارغ از غربی و شرقی و مبتنی بر آموزه‌های دینی را ارائه دهد. فراموش نکنیم که دین در فهم جهانی امروز نه متغییری حاشیه‌ای و وابسته بلکه متغیری مستقل و مؤثر و بیش از یک باور قلبی و اعتقاد ذهنی است.

پ.ن: چند روزی که زیر موشکباران پراکنده آسمان تهران باشید کم کم می‌توانید تخمین بزنید که صدای انفجار چقدر نزدیک و چه میزان از دلهره نیاز دارد. لرزش پنجره، بهم خوردن درها، لرزش زمین، صدای حرکت جنگنده، صدای پدافند. در عین حال در دلت پروانه‌ها پرواز می کنند که کدام خانه ویران شده و چند عزیز همشهری و هموطن را از دست داده‌ایم.به امید روزهای پرافتخار و پیروزی. الیس الصبح بقریب


🆔 @dinonline

رمضان هجدهم:   تـــوبه
یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً / سوره تحریم آیه ۸
بر اهالی قاهره فسق می‌رفت از پی فجور و ظلم بر سر جور، مردمان سخت نومید. واعظی پیوسته در گوش‌های بسته می‌خواند که: آی جماعت درهای رحمت خداوند بازست، دور مروید، همینجاست، بازآیید، مشتریست، منتظر، مهربان... دلیری کنید، هم یکی از شمایان نصوحی کند قومی را کافیست.
حمیّـتی نبود و معاصی زَفت و درشت چندان اهالی را خیره کرده بود که کسی را گمان رحمت و آمرزش نمی‌رفت.
هریکی با تسخر و ریشخند از گوشه‌ای می‌گفت: اگر ما را رب غفّـاری بود روزگار این نبود. این دوره‌گرد ریشاییل، ژاژ می‌گوید، خدا کو؟!
مجنون مغربی بر اشکوبه بازار نشسته بود شاهد ماجرا گفت: این مدعیان نشنیده‌اند که رسن بازان زُنّاربسته و دلّاکان خوکدانی توبه کرده و پیش از آهنگ رحیل، باربسته‌اند. خطرکنید و پیش آیید. توبه رزق سیاه رویان است. بشتابید، درها بروی همه بازست، از پیشینه بِبُرّید، امید بورزید و پای وعده بایستید. اگر این همه کردید و باز سیه روز ماندید مرا از چند اشکوبه بزیر افکنید.
فضائل‌القوم فی شوارق الصوم/اخلاق عامه در روشنای روزه
🆔 @dinonline

دکتر عبدالکریم سروش:

«جان ارزان آدميان»

٧ مارج ۲۰۲۶

#جان_ارزان_ادميان

@DrSoroush

👇 فایل صوتی

رمضان نوزدهم:  عُـجْـب و خودپسندی

وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِي إِنَّ النَّفْسَ لأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلا مَا رَحِمَ رَبِّي إِنَّ رَبِّي غَفُورٌ رَحِيمٌ / یوسف. ۵۳

درویشی در کوی اعیان سمرقند اهالی را آواز می‌داد که: بدگمانی بد است الا درحق خویش. خویشتن را مبینید تا دیگران را ببینید. ای شاخ نشینان، با کمالات نداشته خود را هلاک مکنید. کمالات داشته را هم به میزان دیگران ببرید تا عیار زنند. با خود خلوت و نفس را محاکمه کنید اگر وجدان بیدار دارید. خوش‌بینیِ خویش‌بین شما را از هم گرفت و به شیطان باطن سپرد. خود را متهم کنید، با خود درآویزید و بر خود بشورید که جهان از شما آغاز می‌شود. 
یکی از مریدان فیض گفت: این ایلغار اعتماد است و تخریب خویش !
فیض شنید و زیرلب خواند: اعتماد پایدار  از بدبینی آغاز می‌شود. چون خلایق وارونه می‌روند خویش را در لاهوت و دیگران در ناسوت می‌بینند !

فضائل القوم فی شوارق الصوم/اخلاق عامه در روشنای روزه

🆔 @dinonline

رمضان بیستم:  بخــشـندگی

الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ.  آل عمران ۱۳۴

خواجه‌ طوس را خدای نعمت تمام کرده بود و اسباب حشمت و شوکت بکمال. طرفه اما، خدم و حشم و ضیاع و عقار مُلک وی رشک اهالی را که احسان خواجه بدیشان رسیده و بند سخا تنیده بود، می‌انگیخت. 
مجنون مغربی در هارونیه بر سنگی نشسته و می‌دید که کروفر بخشش خواجه، مردمان را از فسوس خالی نبود و هرکه را می‌داد، آهی می‌نهاد.
غلام خواجه در گوش مجنون نجوا کرد که: جماعت را دهش نشاید که هرچه دهی، ساز می‌زنند.
مجنون گفت: خاموش، سرّ ماجرا در شهرت‌طلبی و نامجویی است. سخاوت مرده ریگ هر صراف و نوخاسته نیست. سخا پنهانی است، از گزیده مالست، بی منت و رشوت است. خواجگان نورسیده را سخاوت، مجرای شوکت در چشم خلایق است اما مردان خدای را اسباب تقرب. آنها بزرگی از مردم می‌جویند و اینها از رب ودود. طایفه را ان اندازه هوشیاری هست که تمیز دهد !


فضائل القوم فی شوارق الصوم/اخلاق عامه در روشنای روزه

🆔 @dinonline

🔻نظام ولایت فقیه؛ سرمایه اجتماعی و نوسازی سیاسی در جمهوری اسلامی

✍علی آقاجانی

✔️پس از شهادت رهبر معظم انقلاب و نظام جمهوری اسلامی، حضرت آیت الله‌العظمی شهید سیدعلی خامنه‌ای(قدس سره)، فصل نوین و حساسی از حیات جمهوری اسلامی در حال رقم خوردن است. این وجیزه بخشی از مقاله‌ای است که پیش از این نگاشته شده و در آن به برخی مباحث و راهکارهای نوسازی و نهادمندی نظام در تطبیق با تحولات و نوآمدی های سیاسی-اجتماعی پرداخته شده است. این نکات شاید بتواند پیش، حین و پس از طی کردن سازوکارهای موجود راهگشا باشد و به پایداری بیشتر نظام سیاسی در دوره التهابات اجتماعی-سیاسی کمک رساند. پس از دهه ها لزوم نوعی بازطراحی و نوسازی که به نشاط و روزآمدی نظام سیاسی در عرصه عمومی بینجامد احساس می شود. در نظام جمهوری اسلامی ایران، نظریه ولایت‌مطلقه فقیه به‌عنوان محور مشروعیت‌سیاسی و دینی شناخته می‌شود. از سوی دیگر سرمایه‌اجتماعی، به‌مثابه مؤلفه‌ای‌بنیادین در توسعه‌سیاسی و انسجام‌‌اجتماعی، نقش تعیین‌کننده‌ای در پایداری نظام‌های حکمرانی ایفا می‌کند. بررسی نسبت این دو مفهوم، به‌ویژه در بستر نظریه‌های فقهی و اجتماعی، ضرورتی علمی و عملی دارد، زیرا می‌تواند به درک عمیق‌تری از چگونگی تعامل میان مبانی‌دینی و الزامات‌اجتماعی مدرن منجر شود و راهکارهایی برای تقویت همبستگی جامعه ارائه دهد. تحلیل‌تطبیقی دیدگاه‌های فقهی درباره ولایت‌فقیه و ارزیابی تأثیرات آن بر مؤلفه‌های سرمایه‌اجتماعی، از جمله اعتمادعمومی، مشارکت‌مدنی و انسجام‌فرهنگی، با تأکید بر ظرفیت‌های بالقوه این‌نظریه برای تقویت انسجام جامعه‌اسلامی و پاسخگویی به چالش‌های معاصر امری لازم است. ولایت فقیه، در صورتی که با نهادمندی، عدالت، عقلانیت‌دینی و رضایت‌عمومی همراه باشد، سرمایه‌اجتماعی را تقویت می‌کند و به پایداری‌نظام کمک می‌نماید، در حالی که تمرکزگرایی، فقدان شفافیت و عدم نهادمندی؛ اعتماد و مشارکت‌عمومی را تضعیف می‌نماید و می‌تواند به کاهش همگرایی و انسجام‌اجتماعی منجر شود، که این امر ضرورت بازنگری نهادگرایانه را برجسته می‌سازد. پیشنهادهای تقویت نهادمندی در جهت نوسازی سیاسی مانندانتخاب مستقیم ولی‌فقیه توسط مردم، تقویت آموزش‌عمومی درباره ولایت‌فقیه، توقیت دوره رهبری، تقویت نظارت‌عمومی و رسانه‌ای بر ولی‌فقیه، تعبیه دوباره رهبری شورایی به عنوان یکی از امکانات در دسترس و… می تواند به تاب آوری توامان سیاسی و اجتماعی و تطابق صدر و ذیل ساختار اجتماعی بینجامد. ولایت‌فقیه و سرمایه‌اجتماعی نه درتقابل، بلکه درتعامل سازنده قابل فهم‌اند. بازخوانی فقهی-اجتماعی این نسبت، زمینه‌ساز بازطراحی نهادهای دینی و مدنی در جهت تحقق عدالت و انسجام‌اجتماعی است و می‌تواند الگویی برای حکمرانی دینی-مردمی در طول زمان ارائه دهد، که در آن مشروعیت الهی با اراده مردمی هم‌آوا شود. این کار برای تداوم ایده ولایت فقیه در طول زمان امری لازم و ضرور است و هیچ منفافاتی با اصالت دینی ندارد بلکه کارآمدی و همگرایی اجتماعی را تقویت می کند.

📎 پیوند به متن کامل این مقاله در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45911/


🆔 @dinonline

عبدالکریم سروش: مردم باید هوشیار باشند


مردم ما هموطنان داغ‌دیده و عزادار باید به هوش باشند و فریب مکر و خدعه دشمن را نخورند.

آن‌هایی که اکنون در داخل کشور این سختی‌ها، بمباران‌ها، خونریزی‌ها و ویرانی‌ها را تحمل می‌کنند، دل قوی دارند و بدانند ایران باقی خواهد ماند و دشمنان ناکام خواهند ماند.

نیروهای ما با ایمان و شجاعت کامل می‌جنگند و سد محکم مقابل تجاوزگران شده‌اند.

منابع ملی، تاریخی و آینده نسل‌های ما هرگز نباید وابسته به تجاوزگران شود.

بی‌طرفی در برابر بمباران و غارتگری، نهایت بی‌خبری و بی‌وجدان است. /ایسنا


🆔 @dinonline

🔻اِولین آندرهیل، تأملی در مفهوم مراقبه

✔️اولین آندرهیل (1941-1875) متفکر و عرفان‌پژوه انگلیسی بود. او با نگارش بیش از 40 کتاب به یکی از چهره‌های مهم قرن بیستم تبدیل شد. او را احیاگر مفهوم قدسیت به عنوان رسالت هر مسیحی می‌دانند. وی در خصوص عرفان و سلوک عارفانه به تأمل پرداخته بود. یکی از مباحث وی در خصوص "مراقبه" بود. او برای ورود به این بحث، ابتدا مراتب مختلف زندگی را تبیین می‌کرد.

📎متن کامل این مطلب را در ستون «با متفکران معاصر» بخوانید!



🆔 @dinonline

🔻بررسی روزه از منظر محمد غزالی با محمد سوری

✔️محمد سوری، عضو هیئت علمی و مدیر گروه فلسفه پژوهشکده فلسفه و کلام در ابتدا به رابطه تصوف با فقه پرداخت و درباره غزالی گفت: وی نخستین فقیه صوفی نبود و پیش از او افرادی مانند جنید بغدادی و ابومنصور اصفهانی در ضمن آنکه صوفی بوده‌اند فقاهت نیز می‌کرده‌اند و ادعای کسانی مانند آدام‌میتز در کتاب تمدن اسلامی که فقه و تصوف جمع ناشدنی هستند صحیح نیست.
سوری در ادامه به موضوع روزه از نگاه غزالی پرداخت...

🆔 @dinonline

🔻رمضان بیست‌و‌یکم:  عافیت طلبی
 قَالُوا يَا مُوسَى إِنَّا لَنْ‌نَدْخُلَهَاأَبَدًا مَادَامُوا فِيهَا فَاذْهَبْ أَنْتَ وَرَبُّكَ فَقَاتِلا إِنَّا هَاهُنَا قَاعِدُونَ.  سوره مائده آیه ۲۴
مجلسی از شیوخ در ری فراهم آمد تا سبب انحطاط بلاد روشن کند. هریک از مشایخ علتی گفت و دیده گریانید. داروغه سهرورد گریبان درید که خشت گنبد سلطانیه بتاراج است و عمارت در حراج. امیر پارسه در فغان که صدستون لانه موران است، والی جی از خشکی زاینده رود نالید و مهتر تبریز از خرابی ارگ و خواجه کرمان از  آفت ماهان و دیگری از ابتلای سمنان و فتنه گرگان و غصه سیستان و بغض خراسان و عُسر همدان.
مجنون مغربی در زوایه می‌شنید و گفت: شهدالله این مایه انحطاط و ادبار جز از تطاول اغیار نمی‌خیزد و اغیار، رعیت این ملک است که محنتی جز بطن و دون آن ندارد و جز عمارت نفس و عافیت عورت، رسالتی نمی‌بیند. ای خواجگان، رعایا را شریک کار ملک کنید تا بهانه بطالت از کف ایشان برون شود که هر قوم کار خویش به شمایان سپرد وگوشه عافیت نشست، خاک مذلّت بر سر خود ریخت. رعیت لاابالی مایه تباهی دولت و ولایت است!
فضائل القوم فی شوارق الصوم/اخلاق عامه در روشنای روزه
🆔 @dinonline

رمضان بیست ودوم: اعـتدال و میانه‌روی

وَعِبَادُ الرَّحْمَنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الأرض هَوْناً وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الجاهلون قَالُواْ سَلاَماً.  سوره فرقان آیه ۶۳

حاکم فرارود (ماوراءالنهر) بدلالت مشاوران و خاصّان زیرک، تَفتین مردمان و تحریک عوام می‌کرد تا میزان اعتدال ایشان بسنجد و برسبیل مقابله، تدبیر کند. قضا را جماعتِ غوغایی بمصداق "کما تکونوا یُولّی علیکم" (هر خلایقی را دولتی لایق) در افراط و تفریط از هم سبق می‌بردند و اختلال مشاعر کُندروان و اختلاف ضمایر تُندروان، سامانی نگذاشت و احدی را میانِگی نبود.
فیض مشرقی بر منبر جامع بخارا حدیث می‌خواند که: آی خلایق ! در احساس و عاطفه میانه روید. خویشتن‌داری کنید، هرکسی را بچوب مبالغه نرانید و به لفظ معاشقه نخوانید. اوضاع شما بسامان نخواهد شد تا در داوری انصاف نورزید.
یکی از زیر گفت: حد وسط کدامست، میانه کجاست؟
فیض گفت: میانه در تناسب عقل و شهوت و غضب شماست. تا آن تناسب نیابید رنگ عدالت نبینید !


فضائل القوم فی شوارق الصوم/اخلاق عامه در روشنای روزه

🆔 @dinonline

🔻عقلانیتِ قرآنی و پیامدِ آن

✔️محمدتقی سهرابی فر(استاد درس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم) در مقاله «عقلانیت قرآنی و پیامد آن» به واکاوی مفهوم «تعقّل» در قرآن می‌پردازد و از تفاوت بنیادین آن با عقلانیت رایج در سایر دانش‌ها پرده برمی‌دارد. به باور نویسنده، قرآن کریم به‌کارگیری واژه «عقل» را برای ابزار فهم کافی نمی‌داند و در عوض «قلب» را به‌عنوان کانون اندیشه معرفی می‌کند؛ قلبی که می‌اندیشد، اما هم‌زمان عرصه تزاحم میل‌ها، انگیزه‌ها و رذایل یا فضایل اخلاقی است. این مقاله با نگاهی نو به این پرسش اساسی پاسخ می‌دهد که چرا در منطق قرآن، تهذیب نفس و پالایش قلب، پیش‌شرطی ضروری برای دستیابی به فهمی استوار و پرهیز از استدلال‌های خطرناک و گمراه‌کننده است.


📎 پیوند به متن کامل این مطلب در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45913/



🆔 @dinonline

رمضان بیست وسوم: سوء و حسن عاقبت

وَقُل رَّبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَاجْعَل لِّي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطَانًا نَصِيرًا.  سوره اسرا آیه ۸۰

لاهور را دوپاره بود: اعلی و سُفلی. مردمان بالا از افاضل و اعیان نوخاسته را چندان اعتماد بود که کار جهان و خلق آن هیچ انگاشتی، غرّه خویشتن بودی و هر مفلس و خاطی و مجنون و مسجونی را تَسخَر زدی و ریشخند کردی و از برج عافیت و مسند قضاوت، بحکم منیّت بر ایشان حُکم سفاهت و بلاهت راندی.
مردمان ناحیه فرودین اما از چاشت تا شام کوشان و نگران و در قضای خویش حیران. در هر مصیبت پرسوز و بلیّه ناساز بچشم عبرت نگریستی و پُرسان از فرجام امور، چشم از ملامت دیگران بستی و بوعظ خویش بنشستی که: ما چون پرکاهیم.
مجنون مغربی را مریدان آگهیدند. گفت: نیک بختان بر خویش بیمناکند. ما را وقوف نیست که انجام کار چیست. زودا که سکنه فرازین لاهور به فرودین آن روند و پیش از مرگ بحکم ملامت، عبرت دیگران شوند !
تفسیر احوال خود کنید و تاویل قضای دیگران به روزگار وانهید که هر سواره، پیاده است !

فضائل القوم فی شوارق الصوم/اخلاق عامه در روشنای روزه

🆔 @dinonline

رمضان بیست وچهارم:  گـذشت

خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ.  س.اعراف  آ.۱۹۹

فیض مشرقی با قاضی مَروَزی بر دروازه مرو نشسته بود و از او پرسید: هیچ آیتی می‌شناسی در مصحف که هم امروز ما را خوش کند و هم ترا از وِزر قضاوت برهاند؟ درماند. فیض "خذالعفو" را خواند و گفت: رواست آیه "بگذر، نیکویی کن و از نادان بپرهیز" قوت هر روزه دیوان تو باشد.
قاضی مروزی گفت: عفو امر نیکویی است ولی ما را حدود و قصاص واجب که شریعت سامان جامعه است !
فیض گفت: قاضی مردمان را حکم به گذشت کند تا جور حدود نکشد، مشربه در دست تست. مردمان را ساغر بخشش بنوشان تا از ابریق مجازات روی بگردانند. قاضیان بر دوراهی معافات و مکافات نشسته‌اند.
مروزی مشاجره مرویان در بازار را نشان داد و گفت: روزی بی بلا نباشد، خلایق را خُلق تنگ است و معاش لنگ، کجا عفو کنند !
فیض گفت: این قضای تیره روزان است که مصیبتی از پی مصیبتی است. با ویرانی معاش مردم، عدلیه آبادان نمی‌کنند. مردم را نان دهید و گذشت بیاموزید تا از حدود و قصاص روزی نخورند !

فضائل القوم فی شوارق الصوم/اخلاق عامه در روشنای روزه

🆔 @dinonline

‍ 🔻آیا واقعاً دین می‌تواند در رفع بیماری‌های روانی، ثمربخش باشد؟

✍اریکا کرامپتون

✔️یک بار یکی از کهنه‌کاران عرصۀ بهداشت روان به من گفت: "اگر حضرت عیسی امروز بیاید، احتمالاً (به خاطر ادعای نبوّت) او را به بیمارستان روان‌پزشکی می‌فرستند." این جمله مرا دربارۀ این که امروز مردم چه دیدگاهی راجع به دین دارند به فکر فرو برد. ممکن است بیمارانی که مثل من مبتلا به بیماری‌های حادّ روانی هستند (من شیزوفرنی دارم)، دچار این توهّم شوند که مسیحای قرن بیست و یکم هستند، خودِ مسیح هستند که دوباره متولّد شده است یا تصوّر کنند که از صاحبان علوم غریبۀ دودمان چینیِ مینگ هستند!
آیا واقعاً دین می‌تواند در رفع بیماری‌های روانی، ثمربخش باشد؟
توهّماتی از این دست در میان بیماران روانی شایع است. علاقۀ بیش از حدّ این افراد به شخصیت‌های مذهبی و ابتلا به توهّم خودبزرگ‌بینی می‌تواند علامت هشداردهنده‌ای باشد که نشان می‌دهد اوضاع‌شان دارد وخیم می‌شود.

مطالعات صورت‌گرفته نشان می‌دهد که ممکن است در مرحلۀ مقدّماتیِ بعضی از بیماری‌های روانی، فرد اعتقادات خود را تغییر دهد تا بدین ترتیب بر هویتِ خودساختۀ خود مهر تأیید بزند.

مسلّماً میان دین و بیماری‌های روانی ارتباطات جدّی‌ای وجود دارد. اما آیا نقش دین در مواجهه با این قبیل بیماری‌ها درمان است یا مانع‌تراشی؟ طبق نظر کارشناسان، گاهی اوقات دین می‌تواند از طریق قرار دادن افراد در جمع، و هدف و معنا بخشیدن به زندگیِ آنها، به مبتلایان به بیماری‌های روانی کمک کند.

📎پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین آنلاین

🆔 @dinonline

رمضان بیست وپنجم: خدمت به خلق

فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاءً ۖ وَأَمَّا مَا يَنفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِ/ س.الرعد آ.۱۷

خوارزم را از بزرگان و اسلاف عادت کمال بود و طوایف این قوم یکایک تشنه مجد و دانش و بزرگی. حصیله اما اغلب نمایش بود و تفاخر دانشیان و مال اندوزان و هریک جهانی بود درخیال خویش، بی‌خبر از دیگری. مشایخ قوم جملگی واعظ غیرمتّعظ، تکرار اقاویل و نقل کماقیل، کوشا در جمع کُتب و بسط حُجب. اغنیا حریص در تکاثر مال و تفاخر آل. امرا در تدارک سوروسات دولت و تحکیم قدرت....
مجنون مغربی در آفاق خوارزم چرخید و بیچارگان دید سربسر، جملگی بیدل و پای در گِل. بر مناره شهر برآمد و آواز داد: خاکتان بر سر ! اینهمه گرد آورده‌اید که چه کنید؟ رحمت خدا از شمایان دورباد که درب خانه بروی حاجتیان بسته و در عافیت نشسته‌اید. علمی که نافع نباشد چه سود، مالی که گرهی نگشاید چه فایده، قدرتی که داد مظلومی نستاند نابود !
برخیزید و بسوی هم بشتابید و درماندگان دریابید که اگر در ثریا علامگی کنید و گنج قارون بیندوزید مطرود حقید. 


فضائل القوم فی شوارق الصوم/اخلاق عامه در روشنای روزه.

🆔 @dinonline

🔻مسجدجامعی: مسیحیت صهیونیستی پیش از صهیونیسم یهودی متولد شد / حمامی لاله‌زار: صهیونیسم از یهودیت استفاده ابزاری می‌کند
(گزارش تحلیلی – خبری نشست «جریان‌شناسی مسیحیت صهیونیستی و یهودیت امروز»)

✔️در نشست تخصصی «جریان‌شناسی مسیحیت صهیونیستی و یهودیت امروز» که با حضور دکتر محمد مسجدجامعی، سفیر اسبق ایران در واتیکان، و دکتر یونس حمامی لاله‌زار، رئیس کلیمیان ایران برگزار شد، ابعاد تازه‌ای از پیوندهای تاریخی، اعتقادی و سیاسی میان مسیحیت اونجلیکال و صهیونیسم، همچنین تفاوت‌های بنیادین یهودیت اصیل با ایدئولوژی صهیونیستی مورد واکاوی قرار گرفت. دکتر مسجدجامعی با تشریح خاستگاه کلیسای اونجلیکال در آمریکا و تفسیر خاص آن از کتاب مقدس، از تقدم تاریخی مسیحیت صهیونیستی بر صهیونیسم یهودی خبر داد و با بیان این‌که «اونجلیکال‌ها اهمیت را نه به آیین یهود، بلکه به قوم یهود می‌دهند»، تأکید کرد که این جریان دینی با وجود ریشه‌های اعتقادی، امروزه به شبکه‌ای قدرتمند سیاسی-رسانه‌ای تبدیل شده و فضای حاکم بر آمریکا در قبال اسرائیل را می‌توان به دوران مک کارتیزم تشبیه کرد. وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به گرایش اونجلیکالی شخصیت‌هایی مانند جو بایدن (علی‌رغم کاتولیک بودن) و حمایت بی‌چون‌وچرای اونجلیکال‌ها از اسرائیل، این پدیده را ناشی از «حب شیء یعمی و یصم» (دوستی کور و کرکننده) دانست و تصریح کرد که برای آنان خوب یا بد بودن یهودیان اهمیتی ندارد و حتی ترامپ که عضو هیچ کلیسایی نیست، از نگاه آنان فرستاده خدا برای تحقق اهدافشان تلقی می‌شود. در مقابل، دکتر حمامی لاله‌زار با تفکیک قاطع میان یهودیت به عنوان دینی توحیدی با قدمت بیش از ۳۳۰۰ سال و صهیونیسم به عنوان جنبشی سیاسی-ملی‌گرا که در اواخر قرن نوزدهم در اروپا شکل گرفت، تأکید کرد که نخستین مخالفان صهیونیسم، یهودیان متدین بودند و بسیاری از آنان تا امروز تابعیت اسرائیل را نپذیرفته‌اند. وی با اشاره به استفاده ابزاری صهیونیسم از باورهای دینی یهود، از جمله وعده سرزمین موعود، و نیز توجیهات خاخام‌های صهیونیست برای جنایات علیه فلسطینیان (با استناد به اقوامی مانند عمالقه یا دفاع پیشگیرانه)، این اقدامات را در تضاد آشکار با آموزه‌های تورات در زمینه عدل، انصاف و ظلم‌ستیزی دانست. رئیس کلیمیان ایران همچنین با ارج نهادن به همزیستی مسالمت‌آمیز ادیان در ایران و اشاره به این‌که یکی از بزرگ‌ترین اقلیت‌های دینی در ایران و منطقه، جمعیت یهودیان ایران هستند تأکید کرد که «ما خود را یک ملت می‌دانیم و این سرمایه بزرگ ملی است». در پایان این نشست، دکتر مسجدجامعی با پیشنهاد تدوین یک سیاست منسجم بین‌الادیانی در دستگاه دیپلماسی کشور و استفاده از ظرفیت شخصیت‌های یهودی ایران برای روشن‌سازی افکار عمومی جهان مبنی بر عدم آنتی‌سمیتیسم ایرانیان، بر ضرورت ارتباط هم‌زمان با رهبران ادیان مختلف برای تأثیرگذاری بیشتر تأکید کرد.

📎 پیوند به متن کامل این گزارش در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45933/


🆔 @dinonline

✍اشکان مهر روشن:
در پاسخ به سوالات مطرح شده مختصری را بیان می‌کنم:

1-  از جانب شخص بی‌خدایی که در ایران و بیرون از آن زیست کرده ام و در مقام نقد و معرفی در اندیشه دینی و غیر دینی کوشش کرده ام، از مهمترین عوامل موثر در رشد بی دینی میان ایرانیان را فرصتِ مشاهده، مقایسه و دسترسی به اندیشه های غیردینی، نتایج و ساختار اجتماعی آنان میدانم. شانس ورود به دایره اطلاعات (اینترنت و رسانه های اجتماعی) در سطح اندیشه، سیاست و ارزش های انسانی، امکان زیست خارج از دین را فراهم کرده است - هرچند که این امکان همواره ضددین نیست. پیش زمینه و بنیاد این اندیشه ها معمولا به طور گسسته و در خفقان دینی شکل گرفته اند و از این رو اکثرا برای جامعه دیندار ایرانی قابل فهم نیستند. به دلیل گسسته بودن این نوع جایگزین ها، طیفی از اندیشه های ضد-دین، بی دین و البته دینِ فرهنگی حاصل شده است. در این میان برخی به تضاد کلام و عمل در دینداران یا فشار اقتصادی متمرکز هستند که البته با اینکه موثر بودند اما میبایست محتاط بود که این تغییر را از جنبه هنجاری خود به روانشناسی یا جامعه شناسیِ صرف تقلیل نداد. تنوع منتج شده در اندیشه ها باعث تفاوت آرا و از بین رفتن اهمیت اجماع دینی شده است چراکه متخصصانِ امروز دیگر صرفا متخصصان دینی نیستند. در این طیف، برخی عناصر دینی جایگاه فرهنگی و ارزشی خود را از دست داده اند (مثلا حجاب، قطع دست یا سنگسار)، برخی حالت انتخابی گرفته اند (چنان دینداری گزینشی) و برخی اساسا در ضدیت با دین هستند (طرح نقد بر خدا، دفاع از موقعیت معرفتی مخالفانِ پیامبر و یا طرح طنز از مقدسات). نکته دیگر ادبیات دینی و حق زیست فرهنگی ناظر بر افراد بیرون از گروه است، برای مثال، واژه «دین گریز» به همان اندازه مناسب این دسته افراد است که واژه «قرینه گریز» را به فرد با ایمان نسبت دهیم. این حق فرد بی دین است که خود را بیرون از دین زیست کند، آن را به چالش کشیده و با آن مخالفت کند. این «گریز» نیست، ورود به فرهنگ است. ساختاری که صرف مخالفت و حق تفاوت رای بر دیگری را به مثابه «گریز» فهم کند در پی تصاحب فرهنگ است

2-  رمضان به طور خاص متمایز از دیگر مناسبت ها نیست. واضح تر بیان کنم، میبایست خارج از نگرش دینی در تنها بازی مشترک میان همه، بده-بستان براهین، به طرح اندیشه و همبستگی رجوع کرد. پرسش مورد نظر متاسفانه تصور میکند که دین در درون خود سرمایه پاسخ دهی به وضعیت انسان را دارد به طوری که برای مثال، با فرهنگ سازی دینی، تبلیغ درست و یا همدلی دینی، راهی حاصل شود اما چنین اندیشه ای کماکان با عینک دینی به انسان امروزی نگاه میکند. شرایط اما متفاوت است. دین میتواند وارد بازی فرهنگ شود اما فرهنگ نیست، میتواند وارد جامعه شود اما جامعه دیگر دینی نیست. دین امروزه نیازمند این است که خود را به واسطه روندهای هنجاری وارد مذاکره فرهنگی کند – روندهایی که خارج از متن قرآن، با همپوشانی و یا ضدیت با آن شکل گرفته اند. در این جهت میبایست همدلی، ساختاری هموار برای بده-بستان فرهنگی افراد و گفتگو با مخالفان را تمرین کرد. این «تمرین مدارا» به بیرون از دین اشاره دارد نه برگشت به دین.

3-  در ماه رمضان میبایست تحمل گرسنگی اندیشه داشت به طوری که فهم کرد حق، صدق و معنا در خدمت گروه مشخصی نیست که دیگران را از مشارکت در زمین هموارِ فرهنگ باز دارد. دین ایرانی نیازمند سکوت، گوش کردن به منتقدان و فهم افرادی است که تحقق معنا، ارزش و آزادی را بیرون از دین زیست و تمرین میکنند. رمضانِ امسال سالی است که میبایست ناظرِ تلاش ها، تالیف ها و نقدهای سیستماتیک دینداران بر ساختار اجتماعی دین در ایران بود که نتایج و ساختارِ ناهموار آن سرانجامی هولناک و حذف گرا داشته است. از مهمترین موانع راه، قبول مسئولیت طبقه روحانیت در شکل دهی به نوعی ضد فرهنگ و کج کردن زمین هموار فرهنگ به نفع دین در این سال ها است. ریاضت این ماه برای روزه دار، در کنار روزهای تلخ جنگ، در گرو نگرش به درون دین و فهمِ کمبود های آن در پاسخ به بشر امروز در معنا، سیاست و فرهنگ است. در این برهه همینطور نیازمند طرح امکان هایی برای ورود دین به فرهنگ نه در مقام تصاحب، بلکه در مقام مشارکت آن در زمینِ هموار هستیم چراکه برخلاف تصور برخی، نمیتوان دین را از جامعه ایران حذف کرد و زمین فرهنگ را برضد آن کج کرد. وارد شدن به فرهنگ بر همه گشوده است اما فرهنگی شدن زمانی رخ میدهد که پیروز بده-بستان برهان در زمین هموار آن باشیم.  دین در این حالت در تاریخ است، اما تاریخ نیست، در هویت کشور مشارکت میکند اما هویت آن نیست. متاسفانه، تغییر در اندیشه های دینی اغلب زمان بر و پر هزینه است و به این دلیل نیز امروز، فرهنگی شدنِ دین بدون هزینه و گذر از آن ممکن نیست! امروز میبایست از درونِ فرهنگ وارد دین شد و سپس با مذاکره اجتماعی بر عناصر آن، به دین، خودسازی و تزکیه بازگشت.

پاینده باشید