ОРАНГИЗДА ЧАҚИМЧИ БОР
Каъбул Аҳбордан ривоят қилинади: "Бану Исроил қабиласига қаҳатчилик келди. Мусо алайҳиссалом қабила аҳли билан уч марта сув-ёмғир сўраб чиқдилар. Уларга сув берилмади. Шундан сўнг Мусо алайҳиссалом: "Эй Роббим, бандаларинг сувсизлик ва очликдан Сенга уч марта зорланиб, илтижо қилиб, нажот беришингни сўрадилар. Сен уларнинг илтимосларини, дуоларини ижобат қилмайман. Чунки сизларнинг орангизда чақимчи бор. У чақимчиликни узлуксиз давом эттириб келяпти". Мусо алайҳиссалом сўради: "Ким у? Бизлар уни орамиздан ҳайдаб чиқарайлик". Аллоҳ: "Эй Мусо! Сизларни чақимчиликдан қайтариб, Ўзим чақимчилик қилайми?" деди.
"Кўҳна дунё ва ривоятлари" китобидан.
👉 @diyonatli
Каъбул Аҳбордан ривоят қилинади: "Бану Исроил қабиласига қаҳатчилик келди. Мусо алайҳиссалом қабила аҳли билан уч марта сув-ёмғир сўраб чиқдилар. Уларга сув берилмади. Шундан сўнг Мусо алайҳиссалом: "Эй Роббим, бандаларинг сувсизлик ва очликдан Сенга уч марта зорланиб, илтижо қилиб, нажот беришингни сўрадилар. Сен уларнинг илтимосларини, дуоларини ижобат қилмайман. Чунки сизларнинг орангизда чақимчи бор. У чақимчиликни узлуксиз давом эттириб келяпти". Мусо алайҳиссалом сўради: "Ким у? Бизлар уни орамиздан ҳайдаб чиқарайлик". Аллоҳ: "Эй Мусо! Сизларни чақимчиликдан қайтариб, Ўзим чақимчилик қилайми?" деди.
"Кўҳна дунё ва ривоятлари" китобидан.
👉 @diyonatli
👍4
АБУ УМОМАНИНГ ЎГИТЛАРИ
Сулаймон ибн Амирдан:
"Абу Умома билан Шомда бир дафн маросимида бирга эдик. Жаноза ўқилгач, маййитни кўма бошлашди. Шунда Абу Умома Баҳилий баланд овозда деди:
- Эй инсонлар! Бугун сиз яхшиликва ёмонликлар ажратиб олинаётган ҳаёт уйида яшамоқдасиз. Ва (қабрни кўрсатиб) жуда яқин бир кунда бошқа уйга, мана бундай қабрга кўчиб ўтишга мажбурсиз. Бу қабр ёлғизлик, қоронғулик уйидир, бўрилар уйидир, сиқилиш ва танглик-қийинчилик уйидир.
Бу ердан эса қиёматнинг мушкул, қийноқли майдонларидан бирига ўтасиз ва у ерда Аллоҳнинг амри келгунига қадар ушлаб туриласиз. Бу узоқ кутиш асносида бир неча юзлар оқаради, бир қанчаси эса қораяди. Шундан сўнг яна бошқа бир майдонга кетасиз. У ерда сизни қоронғу зулмат босади. Кейин нур тарқатилади. Бу нур фақат мўминларга берилади, кофир ва мунофиқлар бу нурдан бенасибдирлар. Аллоҳ субҳонаҳу ва таолонинг Китобидаги: "Ёки (крфирларнинг қилган амаллари) устма-уст тўлқин ва унинг устидан (қора) булут қоплаб олган денгиздаги зулматларга ўхшайди. (Улар) устма-уст зулматлардир: қўлини чиқарди (қараса) уни кўра олмас. Кимга Аллоҳ нур (омонлик) бермаса, бас, унинг (учун) ҳеч қандай нур йўқдир" (Нур сураси, 40)ояти каримаси бунга ишора этмоқда. У кун худди кўр киши кўзи кўрадиган кишининг кўзидан фойдаланолмагани каби кофир ва мунофиқ кимсалар ҳам мўминнинг нуридан фойдалана олмайдилар. У кун эркак ва аёл мунофиқлар мўминларга: "Бизга қаранглар, биз ҳам сизларнинг нурингиздан озгина олиб фойдаланайлик", дейдилар (Уларга): "Ортингизга қайтиб, нур истангизлар", - дейилур (Ҳадид сураси, 13-оят). Ҳолбуки, бу мунофиқлар алданишлари учун бир ҳийладир. Шундан сўнг мунофиқлар нур тарқатилган жойга қайтиб келсалар ҳам у ерда ҳеч нарса топа олмаслар ва яна бир бор қайтаётганларида: "Сўнг улар билан мўминлар ўртасида дарвозали бир девор урилурки, унинг ичида раҳмат, ташқарисида эса (дўзах) бўлур" (Ҳадид сураси, 13-оят). Шунда мунофиқлар билан мўминлар бир-биридан ажралган бўладилар, - деди" (Ибн Касир тафсири, 4-жилд, 308-бет; Ибн Абу Ҳотимдан).
"Ғам-қайғусиз яшай десангиз (ўксинма)" китобидан.
👉 @diyonatli
Сулаймон ибн Амирдан:
"Абу Умома билан Шомда бир дафн маросимида бирга эдик. Жаноза ўқилгач, маййитни кўма бошлашди. Шунда Абу Умома Баҳилий баланд овозда деди:
- Эй инсонлар! Бугун сиз яхшиликва ёмонликлар ажратиб олинаётган ҳаёт уйида яшамоқдасиз. Ва (қабрни кўрсатиб) жуда яқин бир кунда бошқа уйга, мана бундай қабрга кўчиб ўтишга мажбурсиз. Бу қабр ёлғизлик, қоронғулик уйидир, бўрилар уйидир, сиқилиш ва танглик-қийинчилик уйидир.
Бу ердан эса қиёматнинг мушкул, қийноқли майдонларидан бирига ўтасиз ва у ерда Аллоҳнинг амри келгунига қадар ушлаб туриласиз. Бу узоқ кутиш асносида бир неча юзлар оқаради, бир қанчаси эса қораяди. Шундан сўнг яна бошқа бир майдонга кетасиз. У ерда сизни қоронғу зулмат босади. Кейин нур тарқатилади. Бу нур фақат мўминларга берилади, кофир ва мунофиқлар бу нурдан бенасибдирлар. Аллоҳ субҳонаҳу ва таолонинг Китобидаги: "Ёки (крфирларнинг қилган амаллари) устма-уст тўлқин ва унинг устидан (қора) булут қоплаб олган денгиздаги зулматларга ўхшайди. (Улар) устма-уст зулматлардир: қўлини чиқарди (қараса) уни кўра олмас. Кимга Аллоҳ нур (омонлик) бермаса, бас, унинг (учун) ҳеч қандай нур йўқдир" (Нур сураси, 40)ояти каримаси бунга ишора этмоқда. У кун худди кўр киши кўзи кўрадиган кишининг кўзидан фойдаланолмагани каби кофир ва мунофиқ кимсалар ҳам мўминнинг нуридан фойдалана олмайдилар. У кун эркак ва аёл мунофиқлар мўминларга: "Бизга қаранглар, биз ҳам сизларнинг нурингиздан озгина олиб фойдаланайлик", дейдилар (Уларга): "Ортингизга қайтиб, нур истангизлар", - дейилур (Ҳадид сураси, 13-оят). Ҳолбуки, бу мунофиқлар алданишлари учун бир ҳийладир. Шундан сўнг мунофиқлар нур тарқатилган жойга қайтиб келсалар ҳам у ерда ҳеч нарса топа олмаслар ва яна бир бор қайтаётганларида: "Сўнг улар билан мўминлар ўртасида дарвозали бир девор урилурки, унинг ичида раҳмат, ташқарисида эса (дўзах) бўлур" (Ҳадид сураси, 13-оят). Шунда мунофиқлар билан мўминлар бир-биридан ажралган бўладилар, - деди" (Ибн Касир тафсири, 4-жилд, 308-бет; Ибн Абу Ҳотимдан).
"Ғам-қайғусиз яшай десангиз (ўксинма)" китобидан.
👉 @diyonatli
👏2
"ОТАСИГА РАҲМАТ" ЁКИ "БАРАКАЛЛА, ЎҒЛИМ!".
(Жиззахлик қадрдоним ҳикоясидан)
Гоҳ-гоҳида отам менга қараб, ўғлим сенга раҳмат, деб қўярдилар. Мен бу гапни отам нима учун айтаётганини тушунмасдим. Бу гапнинг айтиш сабабларини кейинчалик раҳматли падаримизнинг қадрдонларидан билиб олдим...
Қиблагоҳимиз ёз фаслининг иссиқ кунларидан бирида - жума куни вафот этганлар. Мана орамиздан кетганига 15-йил бўлганига қарамасдан, ҳар йили ўша куни барча қон-қариндошлар қаторида қиблагоҳимизнинг тенгдош, улфатлари бўлган қадрдонларини ҳам уйга таклиф этамиз.
Бир гал Мадамин оқсоқол гап орасида шундай деб қолди:
- Бир куни эски улфатлар чойхона сўрисида суҳбатлашиб ўтирган эдик. Бир киши хизмат машинасидан тушди-да, бир чойнак чойни олиб, ёнимиздан ўтириш учун изн сўради. У ёқ-бу ёқдан суҳбатлашдик. Билсак, у киши вилоятдаги каттакон раҳбарлардан бўлиб, қўшни қишлоқда яқинда вафот этган қариндошиникига таъзияга келган экан. Гапдан-гап очилиб, меҳмон қишлоқ қабристонига зиёратга борганини ва унга олиб бориладиган йўлга асфальт ўтказилганини, ичи ҳам озода ва анча тартибли эканини айтиб, "бунга бош бўлган кишиларнинг отасига қарадик. Чунки сен яқиндагина бизлардан дуо олиб, бу хайрли ишга қўл урган эдинг-да.
Меҳмон кетишга кетди-ю, лекин отанг бир нуқтага узоқ тикилганча жим турди ва кейин бизлардан сен ва болаларинг ҳақига дуо қилишимизни сўради. Биз сени ва аҳли оилангни дуо қилдик. Шундай дея отахон гапини тугаллади.
Ҳалқумимга бир нарса тиқилгандек бўлди. Кўзимга келган қувонч ёшларини секин артим-да, холисона қилинган яхшилик ҳеч қачон изсиз кетмаслигига яна бир бор имон келтирдим...
Воқеа сабоғи:
"Ота дуосини олган ва ул зотнинг раҳматига сазовор бўлганлар дунё бойлигининг ярмисини қўлга киритгани кабидир. Қолган ярмисини қўлга киритгани кабидир. Қолган ярмиси эса..., вақтлар ўтиб, ўзи тарбиялаган зурриётлар меҳри ва эътибори орқали намоён бўлиши мумкин.
"Фарзанднома" китобидан.
👉 @diyonatli
(Жиззахлик қадрдоним ҳикоясидан)
Гоҳ-гоҳида отам менга қараб, ўғлим сенга раҳмат, деб қўярдилар. Мен бу гапни отам нима учун айтаётганини тушунмасдим. Бу гапнинг айтиш сабабларини кейинчалик раҳматли падаримизнинг қадрдонларидан билиб олдим...
Қиблагоҳимиз ёз фаслининг иссиқ кунларидан бирида - жума куни вафот этганлар. Мана орамиздан кетганига 15-йил бўлганига қарамасдан, ҳар йили ўша куни барча қон-қариндошлар қаторида қиблагоҳимизнинг тенгдош, улфатлари бўлган қадрдонларини ҳам уйга таклиф этамиз.
Бир гал Мадамин оқсоқол гап орасида шундай деб қолди:
- Бир куни эски улфатлар чойхона сўрисида суҳбатлашиб ўтирган эдик. Бир киши хизмат машинасидан тушди-да, бир чойнак чойни олиб, ёнимиздан ўтириш учун изн сўради. У ёқ-бу ёқдан суҳбатлашдик. Билсак, у киши вилоятдаги каттакон раҳбарлардан бўлиб, қўшни қишлоқда яқинда вафот этган қариндошиникига таъзияга келган экан. Гапдан-гап очилиб, меҳмон қишлоқ қабристонига зиёратга борганини ва унга олиб бориладиган йўлга асфальт ўтказилганини, ичи ҳам озода ва анча тартибли эканини айтиб, "бунга бош бўлган кишиларнинг отасига қарадик. Чунки сен яқиндагина бизлардан дуо олиб, бу хайрли ишга қўл урган эдинг-да.
Меҳмон кетишга кетди-ю, лекин отанг бир нуқтага узоқ тикилганча жим турди ва кейин бизлардан сен ва болаларинг ҳақига дуо қилишимизни сўради. Биз сени ва аҳли оилангни дуо қилдик. Шундай дея отахон гапини тугаллади.
Ҳалқумимга бир нарса тиқилгандек бўлди. Кўзимга келган қувонч ёшларини секин артим-да, холисона қилинган яхшилик ҳеч қачон изсиз кетмаслигига яна бир бор имон келтирдим...
Воқеа сабоғи:
"Ота дуосини олган ва ул зотнинг раҳматига сазовор бўлганлар дунё бойлигининг ярмисини қўлга киритгани кабидир. Қолган ярмисини қўлга киритгани кабидир. Қолган ярмиси эса..., вақтлар ўтиб, ўзи тарбиялаган зурриётлар меҳри ва эътибори орқали намоён бўлиши мумкин.
"Фарзанднома" китобидан.
👉 @diyonatli
👍1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
Абдулҳамид домла маъруза қиладилар
ДАН ходимининг саволига жавоб
ДАН ходимининг саволига жавоб
👍6🔥1
ДУШМАН
Нафсингни ўлдирсанг узр сўрашдан қутуласан, ўлкада ҳеч қандай душманинг бўлмайди. Бир киши пайғамбарлар ва авлиёлар ҳақида ўйлаб шубҳага тушади. “Пайғамбарларнинг нафслари ўлмаганмиди? Уларга нега ҳасад қилишар, душман бўлишар эди?”, деса, эй ҳақиқат ахтарувчи, қулоғингни оч! Бу шубҳага, бу иккиланишга берадиган жавобимиз шундай: “У Худони танимаслар ўзларининг душманлари эди, улар ўзларига жароҳат етказаётган эдилар. Душман деб жонга қасд қилганларни айтадилар. Ўз-ўзича жон талашганни душман демайдилар. Кўршапалак қуёшнинг душмани эмас, ҳижобга кирган ўз ўзига душман бўлгандир. Қуёшнинг нури уни ўлдиради, аммо қуёш кўршапалакдан зарар кўрадими? Кўршапалак унга ёмонлик қила оладими? Бир азоб, азият етказувчини душман дейиш мумкин. Қўлидан келган тошнинг қуёш таъсирида лаълга айланишига тўсқинлик қилсин! Ҳолбуки. кофирларнинг ҳаммаси ҳам пайғамбарлар жавҳарларидаги нурдан ўзларини бебаҳра колдирадилар! Халқ шу биттагина одамнинг кўзига қандай парда бўлсин? Билъакс ўз кўзларини кўр қилади, ёмон ахволга солади. Хўжайинига ўчакишиб ўзини ўлдирган араб қул каби! Қул хўжайинига зиён етказиш учун ўзини томдан ташлайди, ҳалок бўлади! Бемор шифокорга, бола уни улғайтирганга душман бўлибди, бундан кимга зарар?! Аслида бемор ҳам, бола ҳам ўзининг йўлини тўсаяпти”.
Жалолиддин Румий.
👉 @diyonatli
Нафсингни ўлдирсанг узр сўрашдан қутуласан, ўлкада ҳеч қандай душманинг бўлмайди. Бир киши пайғамбарлар ва авлиёлар ҳақида ўйлаб шубҳага тушади. “Пайғамбарларнинг нафслари ўлмаганмиди? Уларга нега ҳасад қилишар, душман бўлишар эди?”, деса, эй ҳақиқат ахтарувчи, қулоғингни оч! Бу шубҳага, бу иккиланишга берадиган жавобимиз шундай: “У Худони танимаслар ўзларининг душманлари эди, улар ўзларига жароҳат етказаётган эдилар. Душман деб жонга қасд қилганларни айтадилар. Ўз-ўзича жон талашганни душман демайдилар. Кўршапалак қуёшнинг душмани эмас, ҳижобга кирган ўз ўзига душман бўлгандир. Қуёшнинг нури уни ўлдиради, аммо қуёш кўршапалакдан зарар кўрадими? Кўршапалак унга ёмонлик қила оладими? Бир азоб, азият етказувчини душман дейиш мумкин. Қўлидан келган тошнинг қуёш таъсирида лаълга айланишига тўсқинлик қилсин! Ҳолбуки. кофирларнинг ҳаммаси ҳам пайғамбарлар жавҳарларидаги нурдан ўзларини бебаҳра колдирадилар! Халқ шу биттагина одамнинг кўзига қандай парда бўлсин? Билъакс ўз кўзларини кўр қилади, ёмон ахволга солади. Хўжайинига ўчакишиб ўзини ўлдирган араб қул каби! Қул хўжайинига зиён етказиш учун ўзини томдан ташлайди, ҳалок бўлади! Бемор шифокорга, бола уни улғайтирганга душман бўлибди, бундан кимга зарар?! Аслида бемор ҳам, бола ҳам ўзининг йўлини тўсаяпти”.
Жалолиддин Румий.
👉 @diyonatli
👍2
ЭРКАКЛАРНИНГ ТИЛЛА ТАҚИШЛАРИ ВА ИПАК КИЙИШЛАРИ
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар:
"Ким дунёда ипак кийса, охиратда киймайди".
Имом Бухорий ва Муслим ривояти.
Бу ҳукм барча эркакларга тегишли. Зеро, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай айтганлар:
"Тилла ва ипак кийиш умматимнинг эркакларига ҳаром, аёлларига эса ҳалол қилинди".
Имом Термизий ривояти.
Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу айтадилар: "Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бизни тилла ва кумуш идишда ичиш ва ейишдан, ипак ва дийбож (кимхоб) кийиш ва унга ўтиришдан қайтардилар".
Имом Бухорий ривояти.
Қайси эркак ипак кийишни ҳалол санаса, кофирдир. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам эса фақатгина қичима, қўтир ёки бошқа касали бор одамларга ва душман билан олишаётган жангчиларга ипак кийишга рухсат берганлар. Анас розияллоҳу анҳу айтадилар: "Зубайр ва Абдураҳмон ибн Авф розияллоҳу анҳумо қичима бўлганлари сабабли, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уларга ипак кийишга рухсат бердилар". Муттафақун алайҳ.
Бироқ эркакларнинг зийнат учун ипак кийишлари ҳаромлигига мусулмонлар ижмо қилишган. Таркибининг кўп қисмини ипак ташкил этган кийимлар ҳам ҳаромдир.
Шунингдек, эркакларга тилла буюмлардан фойдаланиш ҳам тақиқланган. Бинобарин, тилла узук, тилла айил, тилла дастали қилич ишлатиш ҳам мумкин эмас.
Зеро, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи вассалам бир кишининг қўлида тилла узукни кўриб, уни ечиб: "Сизлардан бир киши дўзахдан бир бўлак чўққа интилиб, уни қўлига тақади", деганлар.
Имом Муслим ривояти.
Зар жиякли, тилла билан оро берилган либосларни кийиш ҳам эркакларга ман қилинган.
Уламолар ёш боланинг тилла ва ипак кийиши жоиз ёки жоиз эмаслиги хусусида ихтилоф қилишган. Баъзи уламолар бунга рухсат берган бўлсалар, қолганлари жоиз эмас, дейишган ва Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи вассаламнинг ушбу ҳадисларини ҳужжат қилиб келтиришган: "Бу иккиси (яъни, тилла ва ипак) эркак умматига ҳаромдир".
Имом Абу Довуд ривояти.
Имом Аҳмад ва бошқа уламолар фикрига кўра, ҳадиси шарифдаги ҳукм ёш болаларга ҳам тааллуқли.
Аллоҳдан Ўзи суйган ва рози бўлган нарсаларга муваффақ этишини сўраймиз. Албатта, У саҳий ва марҳаматли Зотдир.
"Гуноҳи кабиралар" китобидан.
👉 @diyonatli
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар:
"Ким дунёда ипак кийса, охиратда киймайди".
Имом Бухорий ва Муслим ривояти.
Бу ҳукм барча эркакларга тегишли. Зеро, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай айтганлар:
"Тилла ва ипак кийиш умматимнинг эркакларига ҳаром, аёлларига эса ҳалол қилинди".
Имом Термизий ривояти.
Ҳузайфа ибн Ямон розияллоҳу анҳу айтадилар: "Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бизни тилла ва кумуш идишда ичиш ва ейишдан, ипак ва дийбож (кимхоб) кийиш ва унга ўтиришдан қайтардилар".
Имом Бухорий ривояти.
Қайси эркак ипак кийишни ҳалол санаса, кофирдир. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам эса фақатгина қичима, қўтир ёки бошқа касали бор одамларга ва душман билан олишаётган жангчиларга ипак кийишга рухсат берганлар. Анас розияллоҳу анҳу айтадилар: "Зубайр ва Абдураҳмон ибн Авф розияллоҳу анҳумо қичима бўлганлари сабабли, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уларга ипак кийишга рухсат бердилар". Муттафақун алайҳ.
Бироқ эркакларнинг зийнат учун ипак кийишлари ҳаромлигига мусулмонлар ижмо қилишган. Таркибининг кўп қисмини ипак ташкил этган кийимлар ҳам ҳаромдир.
Шунингдек, эркакларга тилла буюмлардан фойдаланиш ҳам тақиқланган. Бинобарин, тилла узук, тилла айил, тилла дастали қилич ишлатиш ҳам мумкин эмас.
Зеро, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи вассалам бир кишининг қўлида тилла узукни кўриб, уни ечиб: "Сизлардан бир киши дўзахдан бир бўлак чўққа интилиб, уни қўлига тақади", деганлар.
Имом Муслим ривояти.
Зар жиякли, тилла билан оро берилган либосларни кийиш ҳам эркакларга ман қилинган.
Уламолар ёш боланинг тилла ва ипак кийиши жоиз ёки жоиз эмаслиги хусусида ихтилоф қилишган. Баъзи уламолар бунга рухсат берган бўлсалар, қолганлари жоиз эмас, дейишган ва Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи вассаламнинг ушбу ҳадисларини ҳужжат қилиб келтиришган: "Бу иккиси (яъни, тилла ва ипак) эркак умматига ҳаромдир".
Имом Абу Довуд ривояти.
Имом Аҳмад ва бошқа уламолар фикрига кўра, ҳадиси шарифдаги ҳукм ёш болаларга ҳам тааллуқли.
Аллоҳдан Ўзи суйган ва рози бўлган нарсаларга муваффақ этишини сўраймиз. Албатта, У саҳий ва марҳаматли Зотдир.
"Гуноҳи кабиралар" китобидан.
👉 @diyonatli
👍2
ОЛТИ НАРСА КИФОЯ ЭКАН
Ҳофиз Абу Нуъайм "Ҳилятул-авлия ва тобақотул-асфия" - да келтиришича, Шақиқ Балхий шогирди Ҳотами Асомдан: "Шунча вақт ичида мендан нималарни ўргандинг?" деб сўради. Шунда у: "Олти нарсани" деб, қуйидагиларни айтди:
Биринчиси: "Қарасам, одамларнинг барчаси ризқ масаласида шубҳаланишар экан, мен эса Аллоҳга таваккал қилдим. Чунки У Зот: "Ер юзида нимаики жонзот бўлса, албатта унинг ризқи Аллоҳнинг зиммасидадир", деган. Мен ҳам ўшаларданман, шунинг учун Роббим кафиллигини Ўз зиммасига олган нарса билан ўзимни машғул қилмадим".
Иккинчиси: "Ҳар бир одамнинг сирини айтадиган, дардлашадиган дўсти бор экан. Мен эса ўлимдан кейин менга дўст бўладиган нарса - хайрли амални ихтиёр қилдим".
Учинчиси: "Ҳар бир одамнинг душмани бор экан. Мен ҳам ўзимга душман изладим. Қарасам, мени ғийбат қилганлар, молимни тортиб олганлар ёки менга зулм қилганлар душманим эмас экан. Менинг ҳақиқий душманим Аллоҳ таолога итоат қилганимда гуноҳ-маъсиятга буюрадиган шайтон ва унинг лашкарлари экан. Шунинг учун уларни ўзимга душман билиб, уларга қарши уруш очдим, уларнинг биронтасини ўзимга яқин йўлатмайман".
Тўртинчиси: "Ҳар бир одамнинг ортидан талаб қилиб юрувчиси бор экан. Менинг ортимдан талаб қилувчи эса ўлим фариштаси экан. Шунинг учун ўзимни унга фориғ қилдим. Мабодо келиб қолса, ҳеч ҳам иккиланмай, у билан кетавераман".
Бешинчиси: "Одамларни кўриб, бирини яхши кўрдим, бошқасини эса ёмон кўрдим. Яхши кўрганим менга бирон нарса бермади. Ёмон кўрганим эса мендан бирон нарса олмади. Билсам, бу ҳасад экан. Тезда қалбимни ундан тозаладим. Одамларнинг барчасини яхши кўраман, ўзимга раво кўрмаган нарсаларни уларга ҳам раво кўрмайман".
Олтинчиси: "Ҳар бир одамнинг яшайдиган ва талпинадиган уйи бор экан. Менинг ҳақиқий уйим эса қабрим экан. Шунинг учун нима қилсам қабрим обод бўладиган бўлса, ана шуни қилишга ҳаракат қилдим. Чунки хароба уйда асло яшаб бўлмайди".
Шунда Шақиқ: "Етарли, бошқасига муҳтож ҳам эмасмиз", деди".
"Кўҳна дунё ва ривоятлари" китобидан.
👉 @diyonatli
Ҳофиз Абу Нуъайм "Ҳилятул-авлия ва тобақотул-асфия" - да келтиришича, Шақиқ Балхий шогирди Ҳотами Асомдан: "Шунча вақт ичида мендан нималарни ўргандинг?" деб сўради. Шунда у: "Олти нарсани" деб, қуйидагиларни айтди:
Биринчиси: "Қарасам, одамларнинг барчаси ризқ масаласида шубҳаланишар экан, мен эса Аллоҳга таваккал қилдим. Чунки У Зот: "Ер юзида нимаики жонзот бўлса, албатта унинг ризқи Аллоҳнинг зиммасидадир", деган. Мен ҳам ўшаларданман, шунинг учун Роббим кафиллигини Ўз зиммасига олган нарса билан ўзимни машғул қилмадим".
Иккинчиси: "Ҳар бир одамнинг сирини айтадиган, дардлашадиган дўсти бор экан. Мен эса ўлимдан кейин менга дўст бўладиган нарса - хайрли амални ихтиёр қилдим".
Учинчиси: "Ҳар бир одамнинг душмани бор экан. Мен ҳам ўзимга душман изладим. Қарасам, мени ғийбат қилганлар, молимни тортиб олганлар ёки менга зулм қилганлар душманим эмас экан. Менинг ҳақиқий душманим Аллоҳ таолога итоат қилганимда гуноҳ-маъсиятга буюрадиган шайтон ва унинг лашкарлари экан. Шунинг учун уларни ўзимга душман билиб, уларга қарши уруш очдим, уларнинг биронтасини ўзимга яқин йўлатмайман".
Тўртинчиси: "Ҳар бир одамнинг ортидан талаб қилиб юрувчиси бор экан. Менинг ортимдан талаб қилувчи эса ўлим фариштаси экан. Шунинг учун ўзимни унга фориғ қилдим. Мабодо келиб қолса, ҳеч ҳам иккиланмай, у билан кетавераман".
Бешинчиси: "Одамларни кўриб, бирини яхши кўрдим, бошқасини эса ёмон кўрдим. Яхши кўрганим менга бирон нарса бермади. Ёмон кўрганим эса мендан бирон нарса олмади. Билсам, бу ҳасад экан. Тезда қалбимни ундан тозаладим. Одамларнинг барчасини яхши кўраман, ўзимга раво кўрмаган нарсаларни уларга ҳам раво кўрмайман".
Олтинчиси: "Ҳар бир одамнинг яшайдиган ва талпинадиган уйи бор экан. Менинг ҳақиқий уйим эса қабрим экан. Шунинг учун нима қилсам қабрим обод бўладиган бўлса, ана шуни қилишга ҳаракат қилдим. Чунки хароба уйда асло яшаб бўлмайди".
Шунда Шақиқ: "Етарли, бошқасига муҳтож ҳам эмасмиз", деди".
"Кўҳна дунё ва ривоятлари" китобидан.
👉 @diyonatli
ИНСОН
Инсон вужуди ўрмонга ўхшайди. Агар огоҳ бўлсанг, бу
вужуддан чекин! Вужудимизда минглаб бўрилар, тўнғизлар...,
яхши-ёмон, ҳалол-ҳаром минглаб сифатлар бор. Қайси атвор
устун бўлса, шунинг ҳукми ҳукмдир. Маъдан таркибида олтин
мисдан кўпроқ бўлса, олтин ҳисобланади. Вужудингда қайси
табиат устун бўлса, шунга мослашишинг керак. Инсон баъзан
бўри бўлса, баъзи лаҳзаларда Юсуфдек хушсурат бўлади.
Кўнгилда ҳар лаҳза бошқа бир туйғу бош кўтаради...
Инсон баъзан шайтонлашади, баъзан малакка айланади, баъзан тузоқ
бўлади, баъзан йиртқич ҳайвон!
Жалолиддин Румий.
👉 @diyonatli
Инсон вужуди ўрмонга ўхшайди. Агар огоҳ бўлсанг, бу
вужуддан чекин! Вужудимизда минглаб бўрилар, тўнғизлар...,
яхши-ёмон, ҳалол-ҳаром минглаб сифатлар бор. Қайси атвор
устун бўлса, шунинг ҳукми ҳукмдир. Маъдан таркибида олтин
мисдан кўпроқ бўлса, олтин ҳисобланади. Вужудингда қайси
табиат устун бўлса, шунга мослашишинг керак. Инсон баъзан
бўри бўлса, баъзи лаҳзаларда Юсуфдек хушсурат бўлади.
Кўнгилда ҳар лаҳза бошқа бир туйғу бош кўтаради...
Инсон баъзан шайтонлашади, баъзан малакка айланади, баъзан тузоқ
бўлади, баъзан йиртқич ҳайвон!
Жалолиддин Румий.
👉 @diyonatli
КИМНИНГ ҲАҚИҚАТИ ТЎҒРИ?
Дунёда ҳар хил одамлар бор. Уларнинг дунёқараши, фикрлаши ҳам турлича. Қизиғи, ҳамма ўзини ҳақ деб билади. Ҳатто баъзилар: “Ҳар кимнинг ўз ҳақиқати бор. Менинг ҳақиқатимни сиз тан олмаслигингиз мумкин. Балки сизнинг фикрингиз менга ёқмас”, дейди. Хўш, ундай бўлса, кимнинг гапи тўғри? Миллиардлаб инсонлар “ҳақиқати” орасида қайси бири асл ҳақиқат?
Одатда, ҳар бир одамнинг шахсий ҳақиқати ақлга суянади. Ҳар ким ўзича ўйлайди, мушоҳада юритади, тасаввуридаги идеал нарсани ҳақ деб билади. Аниқроғи, нафсига нима ёқса, ўша нарсани тўғри деб ўйлайди. Аслида ҳақиқат битта бўлади. Бу Ислом йўлидир. Исломнинг бош манбаи бўлмиш Қуръонда келган ҳақиқат ўзгармас, инсоннинг ақл-заковати билан ўлчанмайдиган ҳақиқатдир. Чунки Қуръон Буюк Аллоҳнинг Каломи, ожиз инсоннинг сўзи эмас.
Аллоҳ таоло шундай деган: “Аллоҳ ҳаққа ҳидоят қилади...” (Юнус сураси, 35-оят).
“Шак-шубҳасиз, (бу сурада зикр қилинган нарсалар) айни ҳақиқатнинг ўзидир!” (Воқеа сураси, 95-оят).
Кимда-ким Қуръон кўрсатган йўлдан юрса, зинҳор адашмайди. Бу Китоб башариятни энг тўғри йўлга бошлайди. Бунга ҳеч қандай шубҳа йўқ.
Қуръони карим инсон нафсини ислоҳ қилади, виждонини уйғотади, қалб кўзини очади. Асл фитратига гард юқмаган гўдак она сутидан бўлак нарсани хушламаганидек, қалби пок инсон ҳам ҳақиқатдан ўзга нарсани ҳазм қилолмайди, ёлғон-яшиқни кўтаролмайди.
Демак, Қуръон бизни ҳақ йўлга бошлайди, тўғри фикрлашни ўргатади, мушоҳада юритишга ундайди. Қуръонга асосан фикрлаган инсоннинг гапи доим ҳақ бўлади.
"Қуръон - қалблар шифоси" китобидан.
👉 @diyonatli
Дунёда ҳар хил одамлар бор. Уларнинг дунёқараши, фикрлаши ҳам турлича. Қизиғи, ҳамма ўзини ҳақ деб билади. Ҳатто баъзилар: “Ҳар кимнинг ўз ҳақиқати бор. Менинг ҳақиқатимни сиз тан олмаслигингиз мумкин. Балки сизнинг фикрингиз менга ёқмас”, дейди. Хўш, ундай бўлса, кимнинг гапи тўғри? Миллиардлаб инсонлар “ҳақиқати” орасида қайси бири асл ҳақиқат?
Одатда, ҳар бир одамнинг шахсий ҳақиқати ақлга суянади. Ҳар ким ўзича ўйлайди, мушоҳада юритади, тасаввуридаги идеал нарсани ҳақ деб билади. Аниқроғи, нафсига нима ёқса, ўша нарсани тўғри деб ўйлайди. Аслида ҳақиқат битта бўлади. Бу Ислом йўлидир. Исломнинг бош манбаи бўлмиш Қуръонда келган ҳақиқат ўзгармас, инсоннинг ақл-заковати билан ўлчанмайдиган ҳақиқатдир. Чунки Қуръон Буюк Аллоҳнинг Каломи, ожиз инсоннинг сўзи эмас.
Аллоҳ таоло шундай деган: “Аллоҳ ҳаққа ҳидоят қилади...” (Юнус сураси, 35-оят).
“Шак-шубҳасиз, (бу сурада зикр қилинган нарсалар) айни ҳақиқатнинг ўзидир!” (Воқеа сураси, 95-оят).
Кимда-ким Қуръон кўрсатган йўлдан юрса, зинҳор адашмайди. Бу Китоб башариятни энг тўғри йўлга бошлайди. Бунга ҳеч қандай шубҳа йўқ.
Қуръони карим инсон нафсини ислоҳ қилади, виждонини уйғотади, қалб кўзини очади. Асл фитратига гард юқмаган гўдак она сутидан бўлак нарсани хушламаганидек, қалби пок инсон ҳам ҳақиқатдан ўзга нарсани ҳазм қилолмайди, ёлғон-яшиқни кўтаролмайди.
Демак, Қуръон бизни ҳақ йўлга бошлайди, тўғри фикрлашни ўргатади, мушоҳада юритишга ундайди. Қуръонга асосан фикрлаган инсоннинг гапи доим ҳақ бўлади.
"Қуръон - қалблар шифоси" китобидан.
👉 @diyonatli
👍2
ҚУРЪОН КЎРСАТМАЛАРИГА РИОЯ ЭТИШ
Аллоҳ таоло инсонни мукаммал суратда яратди. Комил қилиб яратгандан кейин ҳам уни ўз ҳолига ташлаб қўйгани йўқ, башариятни ҳидоят йўлига бошловчи Китоблар нозил қилди. Жумладан, одамлар адашиб кетмасинлар, тўғри йўлдан юрсинлар, бахтли бўлсинлар, деб Қуръонни туширди.
Қуръони каримда шундай марҳамат қилинади: “Сизларга Аллоҳ тарафидан нур ва очиқ китоб келди. Аллоҳ у сабабли Ўзининг ризолигига эргашган зотларни нажот-омонлик йўлларига ҳидоят қилади, Ўз изну иродаси билан уларни зулматлардан нурга чиқаради, тўғри йўлга ҳидоят қилади” (Моида сураси, 15-16-оятлар).
Илм-фан шунча ривожлангани билан инсон ўз танаси, руҳияти ҳақида ҳалигача тўлиқ тасаввурга эга бўлганича йўқ. Одамлар учун нима яхши-ю, нима ёмон эканини Аллоҳ билади, биз билмаймиз. Шунинг учун Қуръон кўрсатмалари биз учун зарур. Зеро, Қуръон Аллоҳнинг топшириқларини, энг гўзал одоб-ахлоқларни ўргатади, ўтган халқлар ҳаётидан ибратли қиссаларни баён этади. Ким Қуръонга риоя қилса, нажот топади. Дунёю охират саодатини бошқа йўллардан излаган кимса адашади.
“Алиф, Лам, Ро. (Эй Муҳаммад, бу Қуръон) Сиз одамларни Парвардигорларининг изни-иродаси билан зулматлардан нурга, қудрат ва ҳамд Эгаси бўлган Зотнинг йўлига олиб чиқишингиз учун нозил қилган Китобдир” (Иброҳим сураси, 1-оят).
Қуръонга амал қилган инсон, энг аввало, эътиқодини тўғрилаб олади, ширк нима, куфр нима, нифоқ нималигини билиб, имонга путур етказадиган иллатлардан узоқ юради. Қолаверса, Қуръонга амал қилган банда Қуръон нимага буюрса, ўша ишларни қилади, Қуръон қайтарган нарсалардан қайтади. Шу билан бирга Қуръон одоблари билан хулқланади.
Аллоҳ таоло айтади: “Ва барчаларингиз Аллоҳнинг Арқонига боғланинг, (фирқа-фирқа бўлиб) бўлиниб кетмангиз!” (Оли Имрон сураси, 103-оят).
Бу оятда Аллоҳ таоло бандаларини Қуръони каримни маҳкам ушлашга, турли гуруҳларга бўлиниб кетмасликка буюрмоқда. Агар одам ўз ақлига суяниб ўйлаб чиқарган ҳар хил йўлларга юриб кетса, жаннат йўлидан адашади.
Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади: “Албатта, бу Қуръон энг тўғри йўлга ҳидоят қилади, яхши амалларни қиладиган мўминларга катта ажр-мукофот борлигини хушхабар беради” (Исро сураси, 9-оят).
Бақара сурасининг илк оятларида шундай дейилган: “Алиф Лом Мим. Бу Китоб (Аллоҳ томонидан нозил қилингани)да шак-шубҳа йўқ. У тақводорларга ҳидоят (манбаи)дир” (Бақара сураси, 1-2-оятлар).
Қуръони карим ҳақ Калом эканига зиғирча шубҳа йўқ. Қуръон тақводорларга ҳидоят маёғидир.
Бир нарсага эътибор қаратайлик: Қуръон тақвосиз қалбни тўғри йўлга бошламайди. Банда Қуръони каримдан ўзи учун насиҳат олдими, Қуръон кўрсатмасига амал қилдими, демак ўша инсон қалбида тақво бор экан.
"Қуръон - қалблар шифоси" китобидан.
👉 @diyonatli
Аллоҳ таоло инсонни мукаммал суратда яратди. Комил қилиб яратгандан кейин ҳам уни ўз ҳолига ташлаб қўйгани йўқ, башариятни ҳидоят йўлига бошловчи Китоблар нозил қилди. Жумладан, одамлар адашиб кетмасинлар, тўғри йўлдан юрсинлар, бахтли бўлсинлар, деб Қуръонни туширди.
Қуръони каримда шундай марҳамат қилинади: “Сизларга Аллоҳ тарафидан нур ва очиқ китоб келди. Аллоҳ у сабабли Ўзининг ризолигига эргашган зотларни нажот-омонлик йўлларига ҳидоят қилади, Ўз изну иродаси билан уларни зулматлардан нурга чиқаради, тўғри йўлга ҳидоят қилади” (Моида сураси, 15-16-оятлар).
Илм-фан шунча ривожлангани билан инсон ўз танаси, руҳияти ҳақида ҳалигача тўлиқ тасаввурга эга бўлганича йўқ. Одамлар учун нима яхши-ю, нима ёмон эканини Аллоҳ билади, биз билмаймиз. Шунинг учун Қуръон кўрсатмалари биз учун зарур. Зеро, Қуръон Аллоҳнинг топшириқларини, энг гўзал одоб-ахлоқларни ўргатади, ўтган халқлар ҳаётидан ибратли қиссаларни баён этади. Ким Қуръонга риоя қилса, нажот топади. Дунёю охират саодатини бошқа йўллардан излаган кимса адашади.
“Алиф, Лам, Ро. (Эй Муҳаммад, бу Қуръон) Сиз одамларни Парвардигорларининг изни-иродаси билан зулматлардан нурга, қудрат ва ҳамд Эгаси бўлган Зотнинг йўлига олиб чиқишингиз учун нозил қилган Китобдир” (Иброҳим сураси, 1-оят).
Қуръонга амал қилган инсон, энг аввало, эътиқодини тўғрилаб олади, ширк нима, куфр нима, нифоқ нималигини билиб, имонга путур етказадиган иллатлардан узоқ юради. Қолаверса, Қуръонга амал қилган банда Қуръон нимага буюрса, ўша ишларни қилади, Қуръон қайтарган нарсалардан қайтади. Шу билан бирга Қуръон одоблари билан хулқланади.
Аллоҳ таоло айтади: “Ва барчаларингиз Аллоҳнинг Арқонига боғланинг, (фирқа-фирқа бўлиб) бўлиниб кетмангиз!” (Оли Имрон сураси, 103-оят).
Бу оятда Аллоҳ таоло бандаларини Қуръони каримни маҳкам ушлашга, турли гуруҳларга бўлиниб кетмасликка буюрмоқда. Агар одам ўз ақлига суяниб ўйлаб чиқарган ҳар хил йўлларга юриб кетса, жаннат йўлидан адашади.
Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади: “Албатта, бу Қуръон энг тўғри йўлга ҳидоят қилади, яхши амалларни қиладиган мўминларга катта ажр-мукофот борлигини хушхабар беради” (Исро сураси, 9-оят).
Бақара сурасининг илк оятларида шундай дейилган: “Алиф Лом Мим. Бу Китоб (Аллоҳ томонидан нозил қилингани)да шак-шубҳа йўқ. У тақводорларга ҳидоят (манбаи)дир” (Бақара сураси, 1-2-оятлар).
Қуръони карим ҳақ Калом эканига зиғирча шубҳа йўқ. Қуръон тақводорларга ҳидоят маёғидир.
Бир нарсага эътибор қаратайлик: Қуръон тақвосиз қалбни тўғри йўлга бошламайди. Банда Қуръони каримдан ўзи учун насиҳат олдими, Қуръон кўрсатмасига амал қилдими, демак ўша инсон қалбида тақво бор экан.
"Қуръон - қалблар шифоси" китобидан.
👉 @diyonatli
👍1
НАСИҲАТ
Ҳазрат Сулаймон ҳар тонг одамларни тўғри йўлга бошлаш учун масжидга кириши билан гоҳ сўз, гоҳ мақол-у иборалар, гоҳ ҳаракат билан, гоҳ намоз ўқиб халққа насиҳат қилар эди. Ҳаракат амал шаклидаги насиҳат кишиларни кўпроқ жалб қилади... чунки бу насиҳатни карларнинг қалб қулоқлари хам эшитади! Шу билан бирга бу насихатда буйруқ ваҳми ҳам озроқ... Шунинг учун одамларга кучли таъсир қилади! Бир киши ҳийла билан тузоғига бир қуш туширди. Қуш унга: “Эй улуғ инсон. Сен қанча ҳўкизлар, қўйларни единг, туяларни қурбон қилдинг. Шулар билан тўймагач мен билан ҳам тўймайсан сен! Мени қўйиб юбор. сенга уч насиҳат айтайин... Қара-чи аҳмоқманми, ақллиманми? Биринчи насиҳатни сенинг қўлингда эканимда, иккинчисини томсувоқ қилинган том тепасида, учинчисини дарахт устида айтаман. Бу уч насиҳат сенга бахт келтиради. Қўлингдалигимда берадиган насиҳатим шу: “Бўлмағур сўзларга, уларни ким айтса ҳам, ишонма”. Бу насиҳатни айтиб озод бўлди, девор устига қўниб: “Бўлиб ўтган нарсага ғам ема, фурсатни бой бердингми, ўкинма!” деди. Кейин “Миттигина танамда ўн дирҳам оғирликдаги бебаҳо гавҳар бор. Сенга ҳам, болаларингга ҳам етиб-ортади... Ўша гавҳар сенинг насибанг эди. Аммо насиб қилмаган экан. Бундай гавҳар ҳеч қаерда йўқ” деди. Овчи тўлғок тутаётган аёлдек фарёд қила бошлади. Қуш: “Сенга “Ўтган ишга ачинма” деб насиҳат қилмаганмидим? Нега ғам ейсан: ё насиҳатимни тушунмадинг, ёки карсан сен. Яна сенга: “Ҳар қандай гапга ишонаверма” демадимми? Бу иккинчи насиҳатим эмасмиди? Мен ўзим уч дирҳам ҳам эмасман, ичимга ўн дирҳамлик гавҳар қандай сиғсин?”. Бу сўзлардан кейин овчи ўзига келди: “Хўп, учинчи насиҳатингни айтчи!” деди. Қуш унга: “Ҳа, Худо йўлида иккитасига амал қилдинг-ки, учинчисини текинга айтаман-да-а?!”. Уйқусираган билимсиз кишига насиҳат бериш қурғоқ ерга уруғ сочишдир. Аҳмоклик ва билимсизлик, жоҳиллик йиртиғини ямаб бўлмайди... Эй насиҳатгўй, унга ҳикмат уруғини кўп сочма.
Жалолиддин Румий.
👉 @diyonatli
Ҳазрат Сулаймон ҳар тонг одамларни тўғри йўлга бошлаш учун масжидга кириши билан гоҳ сўз, гоҳ мақол-у иборалар, гоҳ ҳаракат билан, гоҳ намоз ўқиб халққа насиҳат қилар эди. Ҳаракат амал шаклидаги насиҳат кишиларни кўпроқ жалб қилади... чунки бу насиҳатни карларнинг қалб қулоқлари хам эшитади! Шу билан бирга бу насихатда буйруқ ваҳми ҳам озроқ... Шунинг учун одамларга кучли таъсир қилади! Бир киши ҳийла билан тузоғига бир қуш туширди. Қуш унга: “Эй улуғ инсон. Сен қанча ҳўкизлар, қўйларни единг, туяларни қурбон қилдинг. Шулар билан тўймагач мен билан ҳам тўймайсан сен! Мени қўйиб юбор. сенга уч насиҳат айтайин... Қара-чи аҳмоқманми, ақллиманми? Биринчи насиҳатни сенинг қўлингда эканимда, иккинчисини томсувоқ қилинган том тепасида, учинчисини дарахт устида айтаман. Бу уч насиҳат сенга бахт келтиради. Қўлингдалигимда берадиган насиҳатим шу: “Бўлмағур сўзларга, уларни ким айтса ҳам, ишонма”. Бу насиҳатни айтиб озод бўлди, девор устига қўниб: “Бўлиб ўтган нарсага ғам ема, фурсатни бой бердингми, ўкинма!” деди. Кейин “Миттигина танамда ўн дирҳам оғирликдаги бебаҳо гавҳар бор. Сенга ҳам, болаларингга ҳам етиб-ортади... Ўша гавҳар сенинг насибанг эди. Аммо насиб қилмаган экан. Бундай гавҳар ҳеч қаерда йўқ” деди. Овчи тўлғок тутаётган аёлдек фарёд қила бошлади. Қуш: “Сенга “Ўтган ишга ачинма” деб насиҳат қилмаганмидим? Нега ғам ейсан: ё насиҳатимни тушунмадинг, ёки карсан сен. Яна сенга: “Ҳар қандай гапга ишонаверма” демадимми? Бу иккинчи насиҳатим эмасмиди? Мен ўзим уч дирҳам ҳам эмасман, ичимга ўн дирҳамлик гавҳар қандай сиғсин?”. Бу сўзлардан кейин овчи ўзига келди: “Хўп, учинчи насиҳатингни айтчи!” деди. Қуш унга: “Ҳа, Худо йўлида иккитасига амал қилдинг-ки, учинчисини текинга айтаман-да-а?!”. Уйқусираган билимсиз кишига насиҳат бериш қурғоқ ерга уруғ сочишдир. Аҳмоклик ва билимсизлик, жоҳиллик йиртиғини ямаб бўлмайди... Эй насиҳатгўй, унга ҳикмат уруғини кўп сочма.
Жалолиддин Румий.
👉 @diyonatli