Ношукурлик нима?
Ношукурлик – инсоннинг бор неъматларини кўрмасдан, диққатини доимо етишмайдиган нарсаларга қаратиши, ҳаётдан мунтазам норози бўлиб яшашидир.
Психотерапияда бу ҳолат қуйидаги тушунчаларга яқин:
✅Негатив фикрлаш (negative bias)
✅Доимий таққослаш
✅Қурбонлик позицияси
✅Сурункали норозилик
✅Руминация (бир хил салбий фикрларни қайта-қайта айлантириш)
Нейробиология нуқтаи назаридан
Инсон мияси хавф ва муаммоларни тезроқ пайқашга мойил қилиб яратилган. Агар инсон доимо нима етишмаётганини,
ким ундан устунлигини, қандай муаммолари
борлигини
ўйлайверса, мияда стресс тизими фаоллашиб туради.
Бу жараёнда кортизол миқдори ошади; хавотир кучаяди; уйқу бузилади; кайфият пасаяди; ҳаётдан қониқиш камаяди.
Аксинча, шукр қилиш ва миннатдорлик ҳисси миянинг мукофот тизимини фаоллаштириб, дофамин ва серотонин билан боғлиқ ижобий жараёнларни кучайтиради.
Қайси руҳий касалликларда ношукурлик кўпроқ учрайди?
1. Депрессия
Депрессияда инсон яхши воқеаларни кўрмайди; ўзини қадрсиз ҳис қилади; келажакдан умидини йўқотади.
Шу сабабли шукр қилиш қобилияти ҳам пасаяди.
2. Хавотирли бузилишлар
Хавотирли инсон бор неъматлардан кўра хавфларни кўпроқ кўради;
келажакдан қўрқади; хотиржам бўлолмайди. Бу ҳам ношукурликка ўхшаш кўриниш пайдо қилиши мумкин.
3. Нарциссик хусусиятлар
Бундай инсонларда доимо кўпроқ мақтов кутилган бўлади; эришилган нарса тез қадрсизланади;
қониқиш ҳисси қисқа давом этади.
Натижада инсон ташқи муваффақиятларга эга бўлса ҳам ички қониқишга эриша олмайди.
4. Моддий ва хулқий қарамликлар
Қимор, ижтимоий тармоқ, харид қилиш, овқатга қарамлик каби ҳолатларда инсонда “яна кўпроқ керак” механизми кучаяди.
Бу эса шукр ҳиссининг камайишига олиб келади.
Руҳий саломатликка таъсири
Шукр қилиш одати стрессни камайтиради;
депрессив фикрларни пасайтиради;
уйқуни яхшилайди;
ҳаётдан қониқишни оширади;
муносабатларни мустаҳкамлайди;
руҳий барқарорликни кучайтиради.
Шунинг учун замонавий психотерапияда ҳам “gratitude practice” (шукр машқлари) қўлланилади.
Ношукурлик руҳий касаллик эмас, лекин у кўплаб руҳий муаммолар учун қулай муҳит яратади. Шукр эса нафақат фазилат, балки руҳий саломатликни муҳофаза қилувчи руҳий ва нейробиологик омил ҳам ҳисобланади. Инсон қанча кўп бор неъматларини англаса, унинг ички хотиржамлиги ва ҳаётдан қониқиши шунча юқори бўлади.
Бу мақолани неьматларни кўрмаетганларга юбориб қўйинг.
Dr. Gavhar Darvish — PhD, 20 йиллик халқаро амалиёт.
Психиатр, нарколог, психотерапевт, болалар психиатри.
Касбий ёндашув, замонавий, миллий психотерапия ва мутахассис тавсиялари.
💬 Др. Гавҳар Дарвиш билан боғланиш учун:
1. Оффлайн кабул: +998909513444 +998339513444
2. Онлайн кабул:
@DrGDMedCenter_admin
3. Курсларда ўқиш ва ҳамкорлик учун:
@DrGDacademy_admin
📱 Instagram | 📺 YouTube | 🕊 Telegram | 🤖 TelegramBot
Ношукурлик – инсоннинг бор неъматларини кўрмасдан, диққатини доимо етишмайдиган нарсаларга қаратиши, ҳаётдан мунтазам норози бўлиб яшашидир.
Психотерапияда бу ҳолат қуйидаги тушунчаларга яқин:
✅Негатив фикрлаш (negative bias)
✅Доимий таққослаш
✅Қурбонлик позицияси
✅Сурункали норозилик
✅Руминация (бир хил салбий фикрларни қайта-қайта айлантириш)
Нейробиология нуқтаи назаридан
Инсон мияси хавф ва муаммоларни тезроқ пайқашга мойил қилиб яратилган. Агар инсон доимо нима етишмаётганини,
ким ундан устунлигини, қандай муаммолари
борлигини
ўйлайверса, мияда стресс тизими фаоллашиб туради.
Бу жараёнда кортизол миқдори ошади; хавотир кучаяди; уйқу бузилади; кайфият пасаяди; ҳаётдан қониқиш камаяди.
Аксинча, шукр қилиш ва миннатдорлик ҳисси миянинг мукофот тизимини фаоллаштириб, дофамин ва серотонин билан боғлиқ ижобий жараёнларни кучайтиради.
Қайси руҳий касалликларда ношукурлик кўпроқ учрайди?
1. Депрессия
Депрессияда инсон яхши воқеаларни кўрмайди; ўзини қадрсиз ҳис қилади; келажакдан умидини йўқотади.
Шу сабабли шукр қилиш қобилияти ҳам пасаяди.
2. Хавотирли бузилишлар
Хавотирли инсон бор неъматлардан кўра хавфларни кўпроқ кўради;
келажакдан қўрқади; хотиржам бўлолмайди. Бу ҳам ношукурликка ўхшаш кўриниш пайдо қилиши мумкин.
3. Нарциссик хусусиятлар
Бундай инсонларда доимо кўпроқ мақтов кутилган бўлади; эришилган нарса тез қадрсизланади;
қониқиш ҳисси қисқа давом этади.
Натижада инсон ташқи муваффақиятларга эга бўлса ҳам ички қониқишга эриша олмайди.
4. Моддий ва хулқий қарамликлар
Қимор, ижтимоий тармоқ, харид қилиш, овқатга қарамлик каби ҳолатларда инсонда “яна кўпроқ керак” механизми кучаяди.
Бу эса шукр ҳиссининг камайишига олиб келади.
Руҳий саломатликка таъсири
Шукр қилиш одати стрессни камайтиради;
депрессив фикрларни пасайтиради;
уйқуни яхшилайди;
ҳаётдан қониқишни оширади;
муносабатларни мустаҳкамлайди;
руҳий барқарорликни кучайтиради.
Шунинг учун замонавий психотерапияда ҳам “gratitude practice” (шукр машқлари) қўлланилади.
Ношукурлик руҳий касаллик эмас, лекин у кўплаб руҳий муаммолар учун қулай муҳит яратади. Шукр эса нафақат фазилат, балки руҳий саломатликни муҳофаза қилувчи руҳий ва нейробиологик омил ҳам ҳисобланади. Инсон қанча кўп бор неъматларини англаса, унинг ички хотиржамлиги ва ҳаётдан қониқиши шунча юқори бўлади.
Бу мақолани неьматларни кўрмаетганларга юбориб қўйинг.
Dr. Gavhar Darvish — PhD, 20 йиллик халқаро амалиёт.
Психиатр, нарколог, психотерапевт, болалар психиатри.
Касбий ёндашув, замонавий, миллий психотерапия ва мутахассис тавсиялари.
1. Оффлайн кабул: +998909513444 +998339513444
2. Онлайн кабул:
@DrGDMedCenter_admin
3. Курсларда ўқиш ва ҳамкорлик учун:
@DrGDacademy_admin
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤12👍4❤🔥1🔥1
Dr. Gavhar Darvish Teshaboyeva (PhD, psixiatr, psixoterapevt, narkolog) pinned «🚨 ОФЛАЙН ҚАБУЛГА УЛГУРМАДИНГИЗМИ? Кўпчиликдан бир хил мурожаат келмоқда: “Доктор, сизда даволанмоқчи эдим, аммо офлайн консультацияга улгурмадим…” Хушхабар! Энди бу муаммо эмас. Сиз мен билан онлайн консультация ўтиб, кейин клиникамизда тўлиқ даволаниш…»
#БирКасалликТарихи
Шукр ҳиссининг пасайиши, доимий норозилик ва астено-депрессив синдром билан келган бемор.
1989 йилда туғилган, 37 ёшли аёл
Умумий маълумот
Қабулга 37 ёшли турмуш қурган аёл мурожаат қилди.
Шикоятлари:
• Ҳаётимдан қониқмайман
• Ҳеч нарса мени хурсанд қилмайди
• Доим асабийман
• Эрим ва фарзандларимдан кўнглим тўлмайди
• Кўп чарчайман
• Уйқум яхши эмас
• Ўзимни бахтсиз ҳис қиламан
• Бошқаларнинг ҳаёти мендан яхши кўринади
Беморнинг айтишича, сўнгги 3–4 йил ичида бу ҳолат аста-секин кучайган.
Касаллик тарихи (Anamnesis morbi)
30 ёшларгача:
• Фаол ва ҳаётсевар бўлган
• Оиласи ва фарзандлари билан машғул бўлган
• Келажакка умид билан қараган
Кейинчалик:
• Ижтимоий тармоқларда кўпроқ вақт ўтказа бошлаган
• Ўзини бошқалар билан таққослаш кучайган
• Моддий имкониятларга нисбатан норозилик ортган
Сўнгги 2 йилда:
• Доимий қониқмаслик ҳисси
• Эрига нисбатан танқидлар кўпайиши
• Болаларнинг ютуқларини қадрламаслик
• Ҳаётидаги яхши нарсаларни сезмаслик
Сўнгги 6 ойда:
• Кайфият пасайиши
• Холсизлик
• Йиғлоқилик
• Ҳасад ҳисси кучайиши
• Уйқусизлик
Ҳаёт тарихи (Anamnesis vitae)
Болалик даври:
• Қаттиқ талабчан оилада катта бўлган
• Кўпроқ танқид қилинган
• Мақтов ва эмоционал қўллаб-қувватлаш кам бўлган
Оилавий муҳит:
• Ота-она кўпинча бошқалар билан таққослаган
• “Қара, фалончининг қизини” каби гаплар кўп бўлган
Натижада:
➡️ Инсоннинг диққати бор неъматларга эмас, етишмайдиган нарсаларга қарашга ўрганган.
Руҳий ҳолат
Қабул вақтида:
• Кайфияти тушкун
• Чарчоқ сезилади
• Ўзига ишончи пасайган
• Кўп шикоят қилади
• Ҳаётидаги ижобий воқеаларни кам эслайди.
Кузатилди:
• Астеник ҳолат
• Депрессив фон
• Доимий норозилик
• Ҳасадга мойил фикрлаш
• Салбий фильтрлаш
Психологик таҳлил
Беморда қуйидаги когнитив бузилишлар аниқланди:
• Бор яхшиликларни инкор қилиш
• Доимий таққослаш
• Камчиликларга диққат қаратиш
• Муваффақиятларни қадрламаслик
Натижада:
➡️ Ҳаёт объектив эмас, балки салбий қабул қилина бошлаган.
Суҳбат давомида бемор:
“Менда ҳеч нарса йўқ” деган фикрни бир неча марта такрорлади.
Бироқ аниқландики:
• Соғлиғи яхши
• Турмуш ўртоғи бор
• Фарзандлари соғлом
• Ўз уйи бор
• Моддий эҳтиёжлари таъминланган.
Аммо диққат доимо берилмаган неъматларга қаратилган.
➡️ Бу ҳолат шукр ҳиссининг заифлашиши билан кечувчи руҳий қониқмаслик ҳолати сифатида баҳоланди.
Асосий ташхис
Адаптация бузилиши
Қўшимча:
• Астено-депрессив синдром
• Доимий қониқмаслик синдроми
• Эмоционал чарчаш
• Негатив фикрлаш стереотиплари
Касаллик сабаблари
Болаликдаги доимий таққослаш,
эмоционал дефицит,
ижтимоий тармоқлар таъсири,
сурункали стресс,
шукр ва қаноат кўникмаларининг шаклланмаганлиги.
Патогенез (қисқача)
• Диққат маркази салбий маълумотларга йўналган
• Қониқиш ҳисси пасайган
• Доимий таққослаш стрессни оширган
• Нерв тизими чарчаган
➡️ Натижада:
• Ҳаётдан завқ йўқ
• Қувват йўқ
• Қониқиш йўқ
• Асабийлик пайдо бўлади
Даволаш режаси
Психотерапия:
• Когнитив-ҳулқ-атвор терапия
• Негатив фикрлар билан ишлаш
• Миннатдорлик кўникмасини шакллантириш
Руҳий тарбия:
• Шукр кундалиги
• Тафаккур машқлари
• Неъматларни англаш амалиёти
Оилавий ишлаш:
• Яқинлари билан муносабатларни тиклаш
• Танқидни камайтириш
• Қадрлашни ўрганиш.
Режим:
• Уйқу нормализацияси
• Жисмоний фаоллик
• Ижтимоий тармоқларни чеклаш
Даволаш прогнози
1 ой:
• Уйқу яхшиланади
• Асабийлик камаяди
3 ой:
• Кайфият кўтарилади
• Қониқиш ҳисси пайдо бўлади
6 ой:
• Ҳаётга муносабат ўзгаради
• Оилавий муносабатлар яхшиланади
• Эмоционал барқарорлик тикланади.
Бу ҳолатда муаммо:
❌ Неъматларнинг камлиги эмас
❌ Тақдирнинг оғирлиги эмас
➡️ Муаммо —
• бор яхшиликларни кўра олмаслик
• доимий таққослаш
• шукр ҳиссининг заифлашиши
Кўпинча инсонни ҳаёт эмас, ҳаётга бўлган муносабати чарчатади.
Ношукурлик баъзан ахлоқий муаммо бўлибгина қолмай, руҳий чарчаш, хавотир ва депрессив ҳолатларни ҳам кучайтирувчи психологик омилга айланиши мумкин.
Dr. Gavhar Darvish — PhD
Психиатр, психотерапевт, болалар психиатри
20 йиллик халқаро амалиёт.
📱 Instagram | 📺 YouTube | 🕊 Telegram | 🤖 TelegramBot
Шукр ҳиссининг пасайиши, доимий норозилик ва астено-депрессив синдром билан келган бемор.
1989 йилда туғилган, 37 ёшли аёл
Умумий маълумот
Қабулга 37 ёшли турмуш қурган аёл мурожаат қилди.
Шикоятлари:
• Ҳаётимдан қониқмайман
• Ҳеч нарса мени хурсанд қилмайди
• Доим асабийман
• Эрим ва фарзандларимдан кўнглим тўлмайди
• Кўп чарчайман
• Уйқум яхши эмас
• Ўзимни бахтсиз ҳис қиламан
• Бошқаларнинг ҳаёти мендан яхши кўринади
Беморнинг айтишича, сўнгги 3–4 йил ичида бу ҳолат аста-секин кучайган.
Касаллик тарихи (Anamnesis morbi)
30 ёшларгача:
• Фаол ва ҳаётсевар бўлган
• Оиласи ва фарзандлари билан машғул бўлган
• Келажакка умид билан қараган
Кейинчалик:
• Ижтимоий тармоқларда кўпроқ вақт ўтказа бошлаган
• Ўзини бошқалар билан таққослаш кучайган
• Моддий имкониятларга нисбатан норозилик ортган
Сўнгги 2 йилда:
• Доимий қониқмаслик ҳисси
• Эрига нисбатан танқидлар кўпайиши
• Болаларнинг ютуқларини қадрламаслик
• Ҳаётидаги яхши нарсаларни сезмаслик
Сўнгги 6 ойда:
• Кайфият пасайиши
• Холсизлик
• Йиғлоқилик
• Ҳасад ҳисси кучайиши
• Уйқусизлик
Ҳаёт тарихи (Anamnesis vitae)
Болалик даври:
• Қаттиқ талабчан оилада катта бўлган
• Кўпроқ танқид қилинган
• Мақтов ва эмоционал қўллаб-қувватлаш кам бўлган
Оилавий муҳит:
• Ота-она кўпинча бошқалар билан таққослаган
• “Қара, фалончининг қизини” каби гаплар кўп бўлган
Натижада:
➡️ Инсоннинг диққати бор неъматларга эмас, етишмайдиган нарсаларга қарашга ўрганган.
Руҳий ҳолат
Қабул вақтида:
• Кайфияти тушкун
• Чарчоқ сезилади
• Ўзига ишончи пасайган
• Кўп шикоят қилади
• Ҳаётидаги ижобий воқеаларни кам эслайди.
Кузатилди:
• Астеник ҳолат
• Депрессив фон
• Доимий норозилик
• Ҳасадга мойил фикрлаш
• Салбий фильтрлаш
Психологик таҳлил
Беморда қуйидаги когнитив бузилишлар аниқланди:
• Бор яхшиликларни инкор қилиш
• Доимий таққослаш
• Камчиликларга диққат қаратиш
• Муваффақиятларни қадрламаслик
Натижада:
➡️ Ҳаёт объектив эмас, балки салбий қабул қилина бошлаган.
Суҳбат давомида бемор:
“Менда ҳеч нарса йўқ” деган фикрни бир неча марта такрорлади.
Бироқ аниқландики:
• Соғлиғи яхши
• Турмуш ўртоғи бор
• Фарзандлари соғлом
• Ўз уйи бор
• Моддий эҳтиёжлари таъминланган.
Аммо диққат доимо берилмаган неъматларга қаратилган.
➡️ Бу ҳолат шукр ҳиссининг заифлашиши билан кечувчи руҳий қониқмаслик ҳолати сифатида баҳоланди.
Асосий ташхис
Адаптация бузилиши
Қўшимча:
• Астено-депрессив синдром
• Доимий қониқмаслик синдроми
• Эмоционал чарчаш
• Негатив фикрлаш стереотиплари
Касаллик сабаблари
Болаликдаги доимий таққослаш,
эмоционал дефицит,
ижтимоий тармоқлар таъсири,
сурункали стресс,
шукр ва қаноат кўникмаларининг шаклланмаганлиги.
Патогенез (қисқача)
• Диққат маркази салбий маълумотларга йўналган
• Қониқиш ҳисси пасайган
• Доимий таққослаш стрессни оширган
• Нерв тизими чарчаган
➡️ Натижада:
• Ҳаётдан завқ йўқ
• Қувват йўқ
• Қониқиш йўқ
• Асабийлик пайдо бўлади
Даволаш режаси
Психотерапия:
• Когнитив-ҳулқ-атвор терапия
• Негатив фикрлар билан ишлаш
• Миннатдорлик кўникмасини шакллантириш
Руҳий тарбия:
• Шукр кундалиги
• Тафаккур машқлари
• Неъматларни англаш амалиёти
Оилавий ишлаш:
• Яқинлари билан муносабатларни тиклаш
• Танқидни камайтириш
• Қадрлашни ўрганиш.
Режим:
• Уйқу нормализацияси
• Жисмоний фаоллик
• Ижтимоий тармоқларни чеклаш
Даволаш прогнози
1 ой:
• Уйқу яхшиланади
• Асабийлик камаяди
3 ой:
• Кайфият кўтарилади
• Қониқиш ҳисси пайдо бўлади
6 ой:
• Ҳаётга муносабат ўзгаради
• Оилавий муносабатлар яхшиланади
• Эмоционал барқарорлик тикланади.
Бу ҳолатда муаммо:
❌ Неъматларнинг камлиги эмас
❌ Тақдирнинг оғирлиги эмас
➡️ Муаммо —
• бор яхшиликларни кўра олмаслик
• доимий таққослаш
• шукр ҳиссининг заифлашиши
Кўпинча инсонни ҳаёт эмас, ҳаётга бўлган муносабати чарчатади.
Ношукурлик баъзан ахлоқий муаммо бўлибгина қолмай, руҳий чарчаш, хавотир ва депрессив ҳолатларни ҳам кучайтирувчи психологик омилга айланиши мумкин.
Dr. Gavhar Darvish — PhD
Психиатр, психотерапевт, болалар психиатри
20 йиллик халқаро амалиёт.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍8❤7❤🔥5🔥3👏1
23-офлайн гурухим яқинда курсни тугатишди!
Маросимга нейротренер Устоз Ҳилола Содиқ қизини меҳмон сифатида таклиф қилдик!
Хозирда 24,25-тингловчилар гурухимиз курсни аллақачон бошлаб олишган.
26-тингловчилар гурухи эса тўлай деб қолди, 4 та жой қолди холос!
💥💥💥 ФАҚАТ 2 КУНЛИК ҚАБУЛ!
📚 “Психотерапия ва психология асослари” тингловчилар гуруҳига қабул бошланди!
⏳ Қабул фақат 2 кун давом этади!
Психотерапияни ўрганишни, инсон руҳиятини тушунишни ва амалиётда қўллашни истаганлар учун ажойиб имконият!
❓Ушбу курсда нималарни ўрганасиз?
✅ Психотерапиянинг асосий соҳалари
✅ Сезги, идрок, диққат, хотира ва тафаккур жараёнлари
✅ Шахс психологияси ва психопатология асослари
✅ Темперамент ва психотиплар билан ишлаш
✅ КБТ, РПТ ва бошқа психотерапевтик ёндашувлар ҳақида тушунчалар
✅ Оилавий ва шахсий муносабатларда психологик билимлардан фойдаланиш
🎥 Тингловчилар гуруҳи формати
▫️56 та 1 соатлик видео дарс
▫️Дарсларни ўзингизга қулай вақтда кўрасиз
▫️Курс 4–6 ойга мўлжалланган
▫️Курс тугагач ҳам 2 ой давомида материаллардан фойдаланиш имконияти
👩⚕️ Кимлар учун?
✔️ Психологлар ва талабалар
✔️ Педагоглар
✔️ Шифокорлар ва ҳамширалар
✔️ Турли соҳа вакиллари
✔️ Уй бекалари ва ўз устида ишлашни истаганлар!
⚡ Қабул фақат 2 кун очиқ!
Мурожаат учун:
@DrGDacademy_admin
📚 Билимга киритилган сармоя — бутун умрлик натижа! ✨
📱 Instagram | 📺 YouTube | 🕊 Telegram | 🤖 TelegramBot
Маросимга нейротренер Устоз Ҳилола Содиқ қизини меҳмон сифатида таклиф қилдик!
Хозирда 24,25-тингловчилар гурухимиз курсни аллақачон бошлаб олишган.
26-тингловчилар гурухи эса тўлай деб қолди, 4 та жой қолди холос!
💥💥💥 ФАҚАТ 2 КУНЛИК ҚАБУЛ!
📚 “Психотерапия ва психология асослари” тингловчилар гуруҳига қабул бошланди!
⏳ Қабул фақат 2 кун давом этади!
Психотерапияни ўрганишни, инсон руҳиятини тушунишни ва амалиётда қўллашни истаганлар учун ажойиб имконият!
❓Ушбу курсда нималарни ўрганасиз?
✅ Психотерапиянинг асосий соҳалари
✅ Сезги, идрок, диққат, хотира ва тафаккур жараёнлари
✅ Шахс психологияси ва психопатология асослари
✅ Темперамент ва психотиплар билан ишлаш
✅ КБТ, РПТ ва бошқа психотерапевтик ёндашувлар ҳақида тушунчалар
✅ Оилавий ва шахсий муносабатларда психологик билимлардан фойдаланиш
🎥 Тингловчилар гуруҳи формати
▫️56 та 1 соатлик видео дарс
▫️Дарсларни ўзингизга қулай вақтда кўрасиз
▫️Курс 4–6 ойга мўлжалланган
▫️Курс тугагач ҳам 2 ой давомида материаллардан фойдаланиш имконияти
👩⚕️ Кимлар учун?
✔️ Психологлар ва талабалар
✔️ Педагоглар
✔️ Шифокорлар ва ҳамширалар
✔️ Турли соҳа вакиллари
✔️ Уй бекалари ва ўз устида ишлашни истаганлар!
⚡ Қабул фақат 2 кун очиқ!
Мурожаат учун:
@DrGDacademy_admin
📚 Билимга киритилган сармоя — бутун умрлик натижа! ✨
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤🔥9👍8❤4🥰2🔥1
Xozirda 24-tinglovchilar guruximiz talabasi Dildoradan darslar haqida fikr-mulohazalari
#feedback
16, 17 darslar uchun
Farobiy kitobidan
Baxt saodatga yoki biror bir ezgu maqsadga erishishda: Fikrlash, bu fikrlash intilishga farmon beradi, fikrlash va tasavvur yordamida Maqsadga yetish uchun qanday xatti harakatlar qilish zarurligini bilib oladi. Bular go’zal olijanob ezgu ishlardir.
Yuqoridagi Farobiy keltirgan jumlalarni maqsadga erishish uchun formula ekan degan fikr keldi
Muhim qismi to’g’ri niyyat un ishlatish.
Berilgan vazifadan tushungan joyim shu bo’ldi ustoz aytganlariday, ajoyib kitob ekan. Nima o’qiyotganimni anglash qiyin bo’ldi.
3 ta kitobdan vazifalar o’qib chiqildi.
#feedback
16, 17 darslar uchun
Farobiy kitobidan
Baxt saodatga yoki biror bir ezgu maqsadga erishishda: Fikrlash, bu fikrlash intilishga farmon beradi, fikrlash va tasavvur yordamida Maqsadga yetish uchun qanday xatti harakatlar qilish zarurligini bilib oladi. Bular go’zal olijanob ezgu ishlardir.
Yuqoridagi Farobiy keltirgan jumlalarni maqsadga erishish uchun formula ekan degan fikr keldi
Muhim qismi to’g’ri niyyat un ishlatish.
Berilgan vazifadan tushungan joyim shu bo’ldi ustoz aytganlariday, ajoyib kitob ekan. Nima o’qiyotganimni anglash qiyin bo’ldi.
3 ta kitobdan vazifalar o’qib chiqildi.
👍2🔥2❤1
#feedback
13, 14, 15 darslar uchun vazifa:
Al-Balhiy kitobi bo’yicha;
Insonning ruhiy sog’lomligi juda murakkab jarayon ekanligi, ruhiy soglom bo’lish uchun jasaddagi o’zgarishlar ham inobatga olinishi bunda mizojning ahamiyati, organizmdagi har hil o’zgarishlar ya’ni hammasi chambarchas bog’liqligini yana ham chuqurroq angladim.
Miyadagi har hil qotib qolgan fikrlar, hayotimizdagi sodir bolayotgan voqea hodisalar va biz ularga qanday koz bilan qarashligimiz bizning ruhan va jismonan sogligimizga ta’sir qilishi xatto o’zimdagi surunkali ba’zi bir kasalliklarimni ham sababini anglagandayman.
Agar kimdur shunchaki negativ fikrlayotgan bo’lsa biz oddiy qilib bu odam doim negativ fikrlaydi deymiz lekin o’ylamaymizku bu uni ataylab qilmaydi balkim ruhiyati va tanasidagi o’zgarishlar natijasida shunday tutadi ekan o’zini.
Ustoz bu kitob shunday kitobli o’qib amal qilib ketaverasiz degan edilar lekin tushunishimcha amal qilish sog’lomlik darajasiga bog’liq agar kasallik;
**Yengil boshlang’ich bo’lsa**-o’qib, anglab amal qila oladi, ya’ni o’ziga yirdam bera oladi.
O’rta va undan yuqori bo’lsa mutahassis yordami albatta kerak ekan.
13, 14, 15 darslar uchun vazifa:
Al-Balhiy kitobi bo’yicha;
Insonning ruhiy sog’lomligi juda murakkab jarayon ekanligi, ruhiy soglom bo’lish uchun jasaddagi o’zgarishlar ham inobatga olinishi bunda mizojning ahamiyati, organizmdagi har hil o’zgarishlar ya’ni hammasi chambarchas bog’liqligini yana ham chuqurroq angladim.
Miyadagi har hil qotib qolgan fikrlar, hayotimizdagi sodir bolayotgan voqea hodisalar va biz ularga qanday koz bilan qarashligimiz bizning ruhan va jismonan sogligimizga ta’sir qilishi xatto o’zimdagi surunkali ba’zi bir kasalliklarimni ham sababini anglagandayman.
Agar kimdur shunchaki negativ fikrlayotgan bo’lsa biz oddiy qilib bu odam doim negativ fikrlaydi deymiz lekin o’ylamaymizku bu uni ataylab qilmaydi balkim ruhiyati va tanasidagi o’zgarishlar natijasida shunday tutadi ekan o’zini.
Ustoz bu kitob shunday kitobli o’qib amal qilib ketaverasiz degan edilar lekin tushunishimcha amal qilish sog’lomlik darajasiga bog’liq agar kasallik;
**Yengil boshlang’ich bo’lsa**-o’qib, anglab amal qila oladi, ya’ni o’ziga yirdam bera oladi.
O’rta va undan yuqori bo’lsa mutahassis yordami albatta kerak ekan.
👍7🔥5
Агар сиз психология, психотерапия йўлида кетмоқчи бўлсангиз — битта ҳақиқатни билинг: устозсиз бу йўл узоқ ва хатарли.
Психология, психотерапия, нафс билан ишлаш —
бу китобдан ўқиб, сертификат олиб, мутахассис бўладиган соҳалардан эмас.
Бу йўлда энг муҳим нарса —
кимдан ўрганаётганингиз.
🌿 Нега айнан мендан устозлик олиш сиз учун муҳим?
✔ 20 йиллик психотерапия амалиёти
✔ Инсон нутқи, характер, темперамент, нафс психодинамикасини чуқур кўра олиш
✔ Фақат менга тегишли бўлган — 5 мезонли диагностика модели
✔ 20000+ реал амалиёт кейслари
✔ Интегратив илм + классик психотерапия + нейроилм интеграцияси
Сиз шунчаки “курсда ўқиб” мутахассис бўлиб қолмайсиз.
Сиз устоз тажрибасини ўзингизга мерос қиласиз.
🌿 Устозсиз йўлга чиққан мутахассис нимага адашади?
— симптомни кўради, илдизни кўрмайди
— беморнинг нафс динамикасини ажрата олмайди
— эмоционал чегарани қўя олмайди
— техника бўйича ишлайди, лекин инсонни тушунмайди
— ва энг ёмони: яхши нияти билан беморга зарар етказиши мумкин.
Чунки психотерапия — инсон руҳияти билан ишлаш.
Бу ерда хатога ўрин йўқ.
🌿 Устозлик — сизга таянч, йўл, тозалаш ва ривожланиш имкони.
Курс давомида сиз:
✔ тўғри диагностика қилиш
✔ нафс динамикасини англаш
✔ характер ва темпераментни ажратиш
✔ “симптом → илдиз” боғланишини топиш
✔ профессионал терапия сессияси олиб бориш
✔ мутахассис этикасини эгаллаш
✔ ўзингизни таниган ҳолда бошқани даволашни ўрганасиз.
Бу билимлар китобларда ёзилмаган.
Бу — устоздан шогирдга ўтадиган ҳикмат ва тажриба.
🌿 Агар сиз ҳақиқий мутахассис бўлмоқчи бўлсангиз — танлов аниқ.
📌 Устоз-шогирдлик сизнинг келажагингизни шакллантиради.
Сизни ҳимоя қилади.
Сизни чинакам профессионалга айлантиради.
🔥 Агар сиз руҳий соғлиқ соҳасида ҳақиқий натижа берувчи мутахассис бўлмоқчи бўлсангиз — навбатдаги 26-гурухга қўшилинг.
🌿 Нима учун айнан ҳозир?
Чунки бу соҳа жуда тез ўзгаряпти, “мода”га айланди,
шу билан бирга — сифат ҳам пасайиб бораяпти.
Кундалик тармоқларда “психологман” деб чиқaетганлар кўп,
аммо уларнинг кўпчилиги:
— диагностикани билмайди,
— нафсни ажрата олмайди,
— инсон психодинамикасини тушунмайди.
Бу — хавфли.
Сизнинг устозинг ким бўлиши:
беморларингиз тақдирига тенг таъсир қилади.
Шунинг учун устоз танлаш — профессионал қарор эмас,
бу — масъулият.
🌿 Мендан устозлик олиш — сиз учун 3 та асосий кафолат:
1️⃣ Мутахассис сифатида адашмайсиз
Мен сизга методлар эмас, “илдизни кўриш” қобилиятини ўргатаман.
Бу эса айни вақтда бозорда энг кам учрайдиган маҳорат.
2️⃣ Қалб ва илмий билим ўртасидаги мувозанат
Нафс психологияси + классик психотерапия + нейробиология —
бу интеграцияни мен ўзим бирлаштирганман.
Сизга ҳам ўргатаман.
3️⃣ Келажакда сизга эҳтиёж ниҳоятда катта бўлади
Бугундан 1–2 йилдан кейин — ҳақиқий мутахассислар керак бўлади.
Тажрибасиз, устозсиз психологлар эса бозордан чиқиб кетади.
Сиз бу йўлда етакчи бўлишингиз мумкин.
Бу курс сизга шу имкониятни беради.
🌿 Шогирдликни олганлар нима дейишади?
— “Мен биринчи марта инсонни тўғри баҳолашни ўргандим”
— “Мен сеансда ўзимни йўқотмай қўйдим”
— “Хатоларимни корекция қилиш учун кимдир орқамда турганини ҳис қилдим”
— “Устозлик — менга руҳий иммунитет берди”
Улар нафақат мутахассисга айланишди —
улар борликни бошқача кўра бошлашди.
🌿 Агар сизда ҳам қуйидагилар бор бўлса — демак, йўлингиз тайёр:
✔ инсонни тушунишим керак деб ҳис қиласиз
✔ нафс психологиясига қизиқасиз
✔ профессионал бўлишни истайсиз
✔ беморларга зарар етказиб қўйишдан қўрқасиз
✔ амалиётга тайёрсиз
✔ сизни бошлаб қўйишадиган, тўғрилайдиган инсонга эҳтиёж бор
Шу — сиз учун белгидир.
🔥 Эслатма: қабул чекланган. Мен ҳар оқимда фақат 8-12 та шогирд оламан (4 та жой қолди).
Сифат сақланиши учун бундан кўп ола олмайман.
Бугун қабулнинг охирги куни.
Агар сиз ўринни банд қилмоқчи бўлсангиз, @DrGDacademy_admin билан боғланинг.
📱 Instagram | 📺 YouTube | 🕊 Telegram | 🤖 TelegramBot
Психология, психотерапия, нафс билан ишлаш —
бу китобдан ўқиб, сертификат олиб, мутахассис бўладиган соҳалардан эмас.
Бу йўлда энг муҳим нарса —
кимдан ўрганаётганингиз.
🌿 Нега айнан мендан устозлик олиш сиз учун муҳим?
✔ 20 йиллик психотерапия амалиёти
✔ Инсон нутқи, характер, темперамент, нафс психодинамикасини чуқур кўра олиш
✔ Фақат менга тегишли бўлган — 5 мезонли диагностика модели
✔ 20000+ реал амалиёт кейслари
✔ Интегратив илм + классик психотерапия + нейроилм интеграцияси
Сиз шунчаки “курсда ўқиб” мутахассис бўлиб қолмайсиз.
Сиз устоз тажрибасини ўзингизга мерос қиласиз.
🌿 Устозсиз йўлга чиққан мутахассис нимага адашади?
— симптомни кўради, илдизни кўрмайди
— беморнинг нафс динамикасини ажрата олмайди
— эмоционал чегарани қўя олмайди
— техника бўйича ишлайди, лекин инсонни тушунмайди
— ва энг ёмони: яхши нияти билан беморга зарар етказиши мумкин.
Чунки психотерапия — инсон руҳияти билан ишлаш.
Бу ерда хатога ўрин йўқ.
🌿 Устозлик — сизга таянч, йўл, тозалаш ва ривожланиш имкони.
Курс давомида сиз:
✔ тўғри диагностика қилиш
✔ нафс динамикасини англаш
✔ характер ва темпераментни ажратиш
✔ “симптом → илдиз” боғланишини топиш
✔ профессионал терапия сессияси олиб бориш
✔ мутахассис этикасини эгаллаш
✔ ўзингизни таниган ҳолда бошқани даволашни ўрганасиз.
Бу билимлар китобларда ёзилмаган.
Бу — устоздан шогирдга ўтадиган ҳикмат ва тажриба.
🌿 Агар сиз ҳақиқий мутахассис бўлмоқчи бўлсангиз — танлов аниқ.
📌 Устоз-шогирдлик сизнинг келажагингизни шакллантиради.
Сизни ҳимоя қилади.
Сизни чинакам профессионалга айлантиради.
🔥 Агар сиз руҳий соғлиқ соҳасида ҳақиқий натижа берувчи мутахассис бўлмоқчи бўлсангиз — навбатдаги 26-гурухга қўшилинг.
🌿 Нима учун айнан ҳозир?
Чунки бу соҳа жуда тез ўзгаряпти, “мода”га айланди,
шу билан бирга — сифат ҳам пасайиб бораяпти.
Кундалик тармоқларда “психологман” деб чиқaетганлар кўп,
аммо уларнинг кўпчилиги:
— диагностикани билмайди,
— нафсни ажрата олмайди,
— инсон психодинамикасини тушунмайди.
Бу — хавфли.
Сизнинг устозинг ким бўлиши:
беморларингиз тақдирига тенг таъсир қилади.
Шунинг учун устоз танлаш — профессионал қарор эмас,
бу — масъулият.
🌿 Мендан устозлик олиш — сиз учун 3 та асосий кафолат:
1️⃣ Мутахассис сифатида адашмайсиз
Мен сизга методлар эмас, “илдизни кўриш” қобилиятини ўргатаман.
Бу эса айни вақтда бозорда энг кам учрайдиган маҳорат.
2️⃣ Қалб ва илмий билим ўртасидаги мувозанат
Нафс психологияси + классик психотерапия + нейробиология —
бу интеграцияни мен ўзим бирлаштирганман.
Сизга ҳам ўргатаман.
3️⃣ Келажакда сизга эҳтиёж ниҳоятда катта бўлади
Бугундан 1–2 йилдан кейин — ҳақиқий мутахассислар керак бўлади.
Тажрибасиз, устозсиз психологлар эса бозордан чиқиб кетади.
Сиз бу йўлда етакчи бўлишингиз мумкин.
Бу курс сизга шу имкониятни беради.
🌿 Шогирдликни олганлар нима дейишади?
— “Мен биринчи марта инсонни тўғри баҳолашни ўргандим”
— “Мен сеансда ўзимни йўқотмай қўйдим”
— “Хатоларимни корекция қилиш учун кимдир орқамда турганини ҳис қилдим”
— “Устозлик — менга руҳий иммунитет берди”
Улар нафақат мутахассисга айланишди —
улар борликни бошқача кўра бошлашди.
🌿 Агар сизда ҳам қуйидагилар бор бўлса — демак, йўлингиз тайёр:
✔ инсонни тушунишим керак деб ҳис қиласиз
✔ нафс психологиясига қизиқасиз
✔ профессионал бўлишни истайсиз
✔ беморларга зарар етказиб қўйишдан қўрқасиз
✔ амалиётга тайёрсиз
✔ сизни бошлаб қўйишадиган, тўғрилайдиган инсонга эҳтиёж бор
Шу — сиз учун белгидир.
🔥 Эслатма: қабул чекланган. Мен ҳар оқимда фақат 8-12 та шогирд оламан (4 та жой қолди).
Сифат сақланиши учун бундан кўп ола олмайман.
Бугун қабулнинг охирги куни.
Агар сиз ўринни банд қилмоқчи бўлсангиз, @DrGDacademy_admin билан боғланинг.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤7👍4🔥2
#feedbackUstozShogirdlikKursi
Бу курс оркали ман жуда куп психологик илмлар олдим. Шахс психологияси, психотерапия турлари, темпераментлар, психопатологиялар, консультация канака утиши, мижозлар билан менталитетимизга мослаб ишлашни, анализ килишни ургандим. Мухими хамма маълумотлар киска ва тушунарли эди.
Энг асосийси нафс нималигини ва у билан кандай курашишни ургандим.
узимни ва атрофдагиларни тушунишни бошладим. фарзандларимни тарбиясини хам индивидуал Характерига ва темпераментига қараб
методларни ургандим. Шу пайтгача фақат рус тилида илм олганман, бу биринчи узбекча курсим, ва курс бахонасида кўп китоб ўқиб тилимни хам анча ривожлантириб олдим ☺️
Уйлайманки бу курс хар бир аелга керак. Касбидан қатъий назар - ўзи учун, ўзини англаши ва оила азолари билан муносабатларини яхшилаш учун керак бу илмлар.
Барча илмлар учун Нурли устозамга ГАВХАР ДАРВИШГА
ўз миннатдорчилигимни билдириб қоламан. 💞
——————————
Самарқандлик шогирдингиз Ирода💫
https://t.me/DrGavharDarvish
Бу курс оркали ман жуда куп психологик илмлар олдим. Шахс психологияси, психотерапия турлари, темпераментлар, психопатологиялар, консультация канака утиши, мижозлар билан менталитетимизга мослаб ишлашни, анализ килишни ургандим. Мухими хамма маълумотлар киска ва тушунарли эди.
Энг асосийси нафс нималигини ва у билан кандай курашишни ургандим.
узимни ва атрофдагиларни тушунишни бошладим. фарзандларимни тарбиясини хам индивидуал Характерига ва темпераментига қараб
методларни ургандим. Шу пайтгача фақат рус тилида илм олганман, бу биринчи узбекча курсим, ва курс бахонасида кўп китоб ўқиб тилимни хам анча ривожлантириб олдим ☺️
Уйлайманки бу курс хар бир аелга керак. Касбидан қатъий назар - ўзи учун, ўзини англаши ва оила азолари билан муносабатларини яхшилаш учун керак бу илмлар.
Барча илмлар учун Нурли устозамга ГАВХАР ДАРВИШГА
ўз миннатдорчилигимни билдириб қоламан. 💞
——————————
Самарқандлик шогирдингиз Ирода💫
https://t.me/DrGavharDarvish
❤12🔥7🥰2
Dr. Gavhar Darvish Teshaboyeva (PhD, psixiatr, psixoterapevt, narkolog)
#feedbackUstozShogirdlikKursi Бу курс оркали ман жуда куп психологик илмлар олдим. Шахс психологияси, психотерапия турлари, темпераментлар, психопатологиялар, консультация канака утиши, мижозлар билан менталитетимизга мослаб ишлашни, анализ килишни ургандим.…
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤1
Руҳий тарбияланган бола — руҳий соғлом жамият пойдевори
Инсон жамиятининг келажаги иқтисодий бойлик, технология ёки инфратузилма билан эмас, балки руҳан соғлом инсонлар билан белгиланади. Руҳан соғлом инсон эса тасодифан шаклланмайди. У соғлом тарбия, меҳр-муҳаббат, ахлоқий қадриятлар ва тўғри муносабатлар муҳитида вояга етади.
Шунинг учун ҳам:
Руҳий тарбияланган бола — руҳий соғлом жамият пойдеворидир.
Руҳий тарбия нима?
Кўпчилик тарбия деганда одоб-ахлоқ қоидаларини ўргатишни тушунади. Аммо руҳий тарбия бундан кенгроқ тушунчадир.
Руҳий тарбия — болада ҳиссиётларни англаш ва бошқариш,
ўзини қадрлаш, меҳр ва раҳмдиллик, сабр,
масъулият, виждон,
маънавий барқарорлик
каби сифатларни шакллантириш жараёнидир.
Бошқача айтганда, руҳий тарбия инсоннинг ички дунёси билан ишлашдир.
Илмий нуқтаи назар
Сўнгги ўн йилликларда неврология ва ривожланиш психологияси соҳасидаги тадқиқотлар болалик давридаги эмоционал муҳит мия ривожланишига кучли таъсир қилишини кўрсатди.
Хусусан, хавфсиз эмоционал боғланиш болада стрессга чидамлиликни оширади;
меҳр ва қўллаб-қувватлаш муҳитида ўсган болаларда хавотир ва депрессия хавфи камаяди; доимий танқид, таҳқир ва қўрқув муҳити эса боланинг эмоционал ривожланишини секинлаштириши мумкин.
Психотерапевтлар боланинг дастлабки 5–7 йиллик ҳаётини шахсият шаклланишининг асосий даври деб ҳисоблайдилар. Бу даврда бола дунё хавфсизми ёки хавфлими, мен қадрлиманми ёки қадрсизманми, деган ички хулосаларни шакллантиради.
Кейинчалик бу хулосалар унинг муносабатлари, ўзини баҳолаши ва руҳий саломатлигига таъсир қилади.
Нейробиология нима дейди?
Бола меҳр, хавфсизлик ва қабул қилинганликни ҳис қилганда мияда ижобий нейрон алоқалар шаклланади.
Меҳр-муҳаббат ва яқинлик ҳисси окситоцин ажралишига,
стресс гормони кортизолнинг пасайишига,
эмоционал назорат учун масъул бўлган префронтал кортекснинг яхши ривожланишига
ёрдам беради.
Шу сабабли руҳий тарбия фақат ахлоқий эмас, балки биологик жараён ҳамдир.
Ўзбек менталитетида тарбия инсоннинг ташқи хулқи билан чекланмайди. Асосий эътибор қалб тарбиясига ҳам қаратилган.
«Албатта, Аллоҳнинг ҳузурига соғлом қалб билан келган кишигина нажот топур».
Демак, тарбиянинг марказида қалб, ният ва ички дунё туради.
Ота-она — биринчи руҳий тарбиячи
Бола тарбияни биринчи навбатда сўздан эмас, муносабатдан ўрганади.
Агар уйда меҳр бўлса, ҳурмат бўлса, адолат бўлса, шукр бўлса,
сабр бўлса, бола шу муҳитни ўзлаштиради.
Агар уйда жанжал,
таҳқир, қўрқитиш,
доимий танқид
устун бўлса, бу ҳам боланинг ички дунёсига кўчади.
Шунинг учун бола тарбияси ота-онанинг ўзини тарбия қилишидан бошланади.
Нега бу жамият учун муҳим?
Руҳий тарбияланган бола катта бўлганда, масъулиятли фуқаро, меҳрибон турмуш ўртоғи,
онгли ота ёки она,
ҳалол мутахассис,
фойдали жамият аъзоси бўлиб етишади.
Руҳий тарбия етишмаган жойда эса тажовузкорлик,
гиёҳвандлик,
жиноятчилик,
оилавий низолар,
депрессия ва хавотир бузилишлари
каби муаммолар кўпайиши мумкин.
Шунинг учун руҳий тарбия бир оиланинг эмас, бутун жамиятнинг келажагига қаратилган сармоядир.
Болага яхши кийим, яхши мактаб ёки яхши касб бериш муҳим. Аммо буларнинг барчасидан олдин унинг қалбига эътибор бериш зарур.
Чунки келажакда жамиятни илмли инсонлар эмас, балки илмли ва руҳан соғлом инсонлар юксалтиради.
Руҳий тарбияланган бола — руҳий соғлом жамият пойдеворидир.
Шунинг учун фарзанд тарбиясида ақлни ўқитиш билан бирга қалбни ҳам тарбиялашни унутмайлик. Бу нафақат педагогик вазифа, балки илмий, ижтимоий масъулият ҳамдир.
Dr. Gavhar Darvish — PhD, 20 йиллик халқаро амалиёт.
Психиатр, нарколог, психотерапевт, болалар психиатри.
Касбий ёндашув, замонавий, миллий психотерапия ва мутахассис тавсиялари.
💬 Др. Гавҳар Дарвиш билан боғланиш учун:
1. Оффлайн кабул: +998909513444 +998339513444
2. Онлайн кабул:
@DrGDMedCenter_admin
3. Курсларда ўқиш ва ҳамкорлик учун:
@DrGDacademy_admin
📱 Instagram | 📺 YouTube | 🕊 Telegram | 🤖 TelegramBot
Инсон жамиятининг келажаги иқтисодий бойлик, технология ёки инфратузилма билан эмас, балки руҳан соғлом инсонлар билан белгиланади. Руҳан соғлом инсон эса тасодифан шаклланмайди. У соғлом тарбия, меҳр-муҳаббат, ахлоқий қадриятлар ва тўғри муносабатлар муҳитида вояга етади.
Шунинг учун ҳам:
Руҳий тарбияланган бола — руҳий соғлом жамият пойдеворидир.
Руҳий тарбия нима?
Кўпчилик тарбия деганда одоб-ахлоқ қоидаларини ўргатишни тушунади. Аммо руҳий тарбия бундан кенгроқ тушунчадир.
Руҳий тарбия — болада ҳиссиётларни англаш ва бошқариш,
ўзини қадрлаш, меҳр ва раҳмдиллик, сабр,
масъулият, виждон,
маънавий барқарорлик
каби сифатларни шакллантириш жараёнидир.
Бошқача айтганда, руҳий тарбия инсоннинг ички дунёси билан ишлашдир.
Илмий нуқтаи назар
Сўнгги ўн йилликларда неврология ва ривожланиш психологияси соҳасидаги тадқиқотлар болалик давридаги эмоционал муҳит мия ривожланишига кучли таъсир қилишини кўрсатди.
Хусусан, хавфсиз эмоционал боғланиш болада стрессга чидамлиликни оширади;
меҳр ва қўллаб-қувватлаш муҳитида ўсган болаларда хавотир ва депрессия хавфи камаяди; доимий танқид, таҳқир ва қўрқув муҳити эса боланинг эмоционал ривожланишини секинлаштириши мумкин.
Психотерапевтлар боланинг дастлабки 5–7 йиллик ҳаётини шахсият шаклланишининг асосий даври деб ҳисоблайдилар. Бу даврда бола дунё хавфсизми ёки хавфлими, мен қадрлиманми ёки қадрсизманми, деган ички хулосаларни шакллантиради.
Кейинчалик бу хулосалар унинг муносабатлари, ўзини баҳолаши ва руҳий саломатлигига таъсир қилади.
Нейробиология нима дейди?
Бола меҳр, хавфсизлик ва қабул қилинганликни ҳис қилганда мияда ижобий нейрон алоқалар шаклланади.
Меҳр-муҳаббат ва яқинлик ҳисси окситоцин ажралишига,
стресс гормони кортизолнинг пасайишига,
эмоционал назорат учун масъул бўлган префронтал кортекснинг яхши ривожланишига
ёрдам беради.
Шу сабабли руҳий тарбия фақат ахлоқий эмас, балки биологик жараён ҳамдир.
Ўзбек менталитетида тарбия инсоннинг ташқи хулқи билан чекланмайди. Асосий эътибор қалб тарбиясига ҳам қаратилган.
«Албатта, Аллоҳнинг ҳузурига соғлом қалб билан келган кишигина нажот топур».
Демак, тарбиянинг марказида қалб, ният ва ички дунё туради.
Ота-она — биринчи руҳий тарбиячи
Бола тарбияни биринчи навбатда сўздан эмас, муносабатдан ўрганади.
Агар уйда меҳр бўлса, ҳурмат бўлса, адолат бўлса, шукр бўлса,
сабр бўлса, бола шу муҳитни ўзлаштиради.
Агар уйда жанжал,
таҳқир, қўрқитиш,
доимий танқид
устун бўлса, бу ҳам боланинг ички дунёсига кўчади.
Шунинг учун бола тарбияси ота-онанинг ўзини тарбия қилишидан бошланади.
Нега бу жамият учун муҳим?
Руҳий тарбияланган бола катта бўлганда, масъулиятли фуқаро, меҳрибон турмуш ўртоғи,
онгли ота ёки она,
ҳалол мутахассис,
фойдали жамият аъзоси бўлиб етишади.
Руҳий тарбия етишмаган жойда эса тажовузкорлик,
гиёҳвандлик,
жиноятчилик,
оилавий низолар,
депрессия ва хавотир бузилишлари
каби муаммолар кўпайиши мумкин.
Шунинг учун руҳий тарбия бир оиланинг эмас, бутун жамиятнинг келажагига қаратилган сармоядир.
Болага яхши кийим, яхши мактаб ёки яхши касб бериш муҳим. Аммо буларнинг барчасидан олдин унинг қалбига эътибор бериш зарур.
Чунки келажакда жамиятни илмли инсонлар эмас, балки илмли ва руҳан соғлом инсонлар юксалтиради.
Руҳий тарбияланган бола — руҳий соғлом жамият пойдеворидир.
Шунинг учун фарзанд тарбиясида ақлни ўқитиш билан бирга қалбни ҳам тарбиялашни унутмайлик. Бу нафақат педагогик вазифа, балки илмий, ижтимоий масъулият ҳамдир.
Dr. Gavhar Darvish — PhD, 20 йиллик халқаро амалиёт.
Психиатр, нарколог, психотерапевт, болалар психиатри.
Касбий ёндашув, замонавий, миллий психотерапия ва мутахассис тавсиялари.
1. Оффлайн кабул: +998909513444 +998339513444
2. Онлайн кабул:
@DrGDMedCenter_admin
3. Курсларда ўқиш ва ҳамкорлик учун:
@DrGDacademy_admin
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤14
Ёзги таътил бошланди. Кўпчилик ота-оналарнинг хаёлида бир хил саволлар:
❓ Болам вақтини қандай тўғри ўтказсин?
❓ Қайси тўгаракка берсам яхши?
❓ Қайси касбга қизиқиши бор?
❓ Уни қандай тарбияласам, ҳам замонавий, ҳам миллий қадриятларга содиқ инсон бўлиб улғайсин?
Аслида бу саволларнинг жавоби битта жойдан бошланади:
✅ ФАРЗАНДИНГИЗНИ ТАНИШДАН.
Ҳар бир бола Аллоҳ томонидан ўзига хос қилиб яратилган:
🔹 Темпераменти турлича
🔹 Психотипи турлича
🔹 Интеллекти турлича
🔹 Қалб ва нафс ҳолати турличаi
Шунинг учун ҳам ҳар бир болага бир хил тарбия, бир хил ёндашув ёки бир хил касб тўғри келавермайди.
Бугунги кунда кўплаб ота-оналар фарзандига яхши таълим беришга ҳаракат қилади. Аммо боланинг табиати, миллий илдизлари, маънавий эҳтиёжлари ва руҳий хусусиятларини ҳисобга олмаган тарбия кўпинча кутилган натижани бермайди.
Фарзанд тарбияси — фақат билим бериш эмас.
Бу:
🌱 Миллий қадриятларни сингдириш,
🌱 Оилавий анъаналарни давом эттириш,
🌱 Каттага ҳурмат, кичикка иззатни ўргатиш,
🌱 Ватанпарварлик ва масъулият туйғусини шакллантириш,
🌱 Қалб тарбияси ва ахлоқий камолотга йўналтиришдир.
Бизнинг кўп йиллик тажрибамиз шуни кўрсатадики, ўз фарзандининг табиати ва ички дунёсини англаган ота-она уни миллий ва маънавий қадриятлар асосида ҳам муваффақиятли тарбиялай олади.
📚 Бу билимларни 2 йўл билан олишингиз мумкин:
1️⃣ БЕПУЛ
Telegram каналимиздаги мақола ва аудиолар орқали:
https://t.me/YaqinOzbek ва https://t.me/DrGavharDarvish
2️⃣ «ФАРЗАНДИМ — ЖИГАРБАНДИМ» КУРСИ, тингловчилар гурухи
Бу курсда сиз:
✔ Фарзандингизнинг ички дунёсини англашни
✔ Темпераментига мос тарбия беришни
✔ Миллий ва исломий қадриятларни сингдиришни
✔ Руҳий соғлом ва масъулиятли шахс тарбиялашни
✔ Келажак касби ва ҳаёт йўлини тўғри танлашга ёрдам беришни ўрганасиз.
Фарзандингизни ўзгартиришга шошилманг.
Аввало уни таниб олинг.
Чунки фарзандини танимаган ота-она тарбиялайди, фарзандини таниб олган ота-она эса камолга етаклайди.
📩 Рўйхатдан ўтиш учун: @DrGDacademy_admin
Фарзандингиз учун бу ёзни оддий таътилга эмас, келажагига сармояга айлантиринг.
❓ Болам вақтини қандай тўғри ўтказсин?
❓ Қайси тўгаракка берсам яхши?
❓ Қайси касбга қизиқиши бор?
❓ Уни қандай тарбияласам, ҳам замонавий, ҳам миллий қадриятларга содиқ инсон бўлиб улғайсин?
Аслида бу саволларнинг жавоби битта жойдан бошланади:
✅ ФАРЗАНДИНГИЗНИ ТАНИШДАН.
Ҳар бир бола Аллоҳ томонидан ўзига хос қилиб яратилган:
🔹 Темпераменти турлича
🔹 Психотипи турлича
🔹 Интеллекти турлича
🔹 Қалб ва нафс ҳолати турличаi
Шунинг учун ҳам ҳар бир болага бир хил тарбия, бир хил ёндашув ёки бир хил касб тўғри келавермайди.
Бугунги кунда кўплаб ота-оналар фарзандига яхши таълим беришга ҳаракат қилади. Аммо боланинг табиати, миллий илдизлари, маънавий эҳтиёжлари ва руҳий хусусиятларини ҳисобга олмаган тарбия кўпинча кутилган натижани бермайди.
Фарзанд тарбияси — фақат билим бериш эмас.
Бу:
🌱 Миллий қадриятларни сингдириш,
🌱 Оилавий анъаналарни давом эттириш,
🌱 Каттага ҳурмат, кичикка иззатни ўргатиш,
🌱 Ватанпарварлик ва масъулият туйғусини шакллантириш,
🌱 Қалб тарбияси ва ахлоқий камолотга йўналтиришдир.
Бизнинг кўп йиллик тажрибамиз шуни кўрсатадики, ўз фарзандининг табиати ва ички дунёсини англаган ота-она уни миллий ва маънавий қадриятлар асосида ҳам муваффақиятли тарбиялай олади.
📚 Бу билимларни 2 йўл билан олишингиз мумкин:
1️⃣ БЕПУЛ
Telegram каналимиздаги мақола ва аудиолар орқали:
https://t.me/YaqinOzbek ва https://t.me/DrGavharDarvish
2️⃣ «ФАРЗАНДИМ — ЖИГАРБАНДИМ» КУРСИ, тингловчилар гурухи
Бу курсда сиз:
✔ Фарзандингизнинг ички дунёсини англашни
✔ Темпераментига мос тарбия беришни
✔ Миллий ва исломий қадриятларни сингдиришни
✔ Руҳий соғлом ва масъулиятли шахс тарбиялашни
✔ Келажак касби ва ҳаёт йўлини тўғри танлашга ёрдам беришни ўрганасиз.
Фарзандингизни ўзгартиришга шошилманг.
Аввало уни таниб олинг.
Чунки фарзандини танимаган ота-она тарбиялайди, фарзандини таниб олган ота-она эса камолга етаклайди.
📩 Рўйхатдан ўтиш учун: @DrGDacademy_admin
Фарзандингиз учун бу ёзни оддий таътилга эмас, келажагига сармояга айлантиринг.
❤14🥰3
“Ҳай болага қаттиқ гапирма, травма қилиб қўясан!”
Охирги йилларда тарбия ҳақидаги ҳар қандай суҳбат деярли шу жумла билан тугайди.
Болага танбеҳ берманг — травма бўлади.
Талаб қўйманг — травма бўлади.
Қаттиқроқ гапирманг — травма бўлади.
Лекин илм ҳақиқатан ҳам шундай дейдими?
Болалик травмаси мавзусини дунёда энг машҳур тарғиб қилган олимлардан бири Бессел ван дер Колк ҳисобланади. Унинг ишлари миллионлаб инсонларнинг травма ҳақидаги тасаввурини ўзгартирди.
Аммо қизиқ жиҳати шундаки, ҳатто унинг қарашлари ҳам бугунги кунда илмий баҳсларга сабаб бўлмоқда.
Масалан, кўпчилик мутахассислар ҳар қандай руҳий қийинчиликни фақат болалик травмаси билан тушунтириш тўғри эмаслигини таъкидлайдилар.
Чунки инсон руҳиятига нафақат травма, балки:
• генетика,
• темперамент,
• оилавий муҳит,
• тарбия услуби,
• ижтимоий шароит,
• ҳаёт тажрибаси,
• маънавий қадриятлар
ҳам таъсир қилади.
Энг муҳими, психологияда “ноқулайлик” ва “травма” бир хил тушунча эмас.
Боланинг хафа бўлиши — ҳар доим ҳам травма эмас.
Унинг йиғлаши — ҳар доим ҳам травма эмас.
Унга “йўқ” дейиш — ҳар доим ҳам травма эмас.
Чегара қўйиш — травма эмас.
Масъулият ўргатиш — травма эмас.
Травма одатда болада узоқ вақт давомида хавфсизлик ҳисси йўқолганда, доимий таҳқир, зўравонлик, рад этилиш ёки оғир руҳий жароҳатлар натижасида шаклланади.
Албатта, болага ҳар куни бақириш, ҳақорат қилиш, камситиш унинг руҳиятига зарар етказади.
Лекин меҳр билан, ҳурмат билан ва мақсадли қўйилган талаблар эса аксинча боланинг шахс сифатида шаклланишига хизмат қилади.
Шунинг учун тарбиянинг мақсади болани ҳеч қачон хафа қилмаслик эмас.
Тарбиянинг мақсади — болани ҳаётга тайёрлаш.
Меҳрсиз талаб золимликка айланади.
Талабсиз меҳр эса эркаланишга айланади.
Руҳий соғлом бола айнан шу иккиси ўртасидаги мувозанатда вояга етади.
Dr. Gavhar Darvish — PhD, 20 йиллик халқаро амалиёт.
Психиатр, нарколог, психотерапевт, болалар психиатри.
Касбий ёндашув, замонавий, миллий психотерапия ва мутахассис тавсиялари.
💬 Др. Гавҳар Дарвиш билан боғланиш учун:
1. Оффлайн кабул: +998909513444 +998339513444
2. Онлайн кабул:
@DrGDMedCenter_admin
3. Курсларда ўқиш ва ҳамкорлик учун:
@DrGDacademy_admin
📱 Instagram | 📺 YouTube | 🕊 Telegram | 🤖 TelegramBot
Охирги йилларда тарбия ҳақидаги ҳар қандай суҳбат деярли шу жумла билан тугайди.
Болага танбеҳ берманг — травма бўлади.
Талаб қўйманг — травма бўлади.
Қаттиқроқ гапирманг — травма бўлади.
Лекин илм ҳақиқатан ҳам шундай дейдими?
Болалик травмаси мавзусини дунёда энг машҳур тарғиб қилган олимлардан бири Бессел ван дер Колк ҳисобланади. Унинг ишлари миллионлаб инсонларнинг травма ҳақидаги тасаввурини ўзгартирди.
Аммо қизиқ жиҳати шундаки, ҳатто унинг қарашлари ҳам бугунги кунда илмий баҳсларга сабаб бўлмоқда.
Масалан, кўпчилик мутахассислар ҳар қандай руҳий қийинчиликни фақат болалик травмаси билан тушунтириш тўғри эмаслигини таъкидлайдилар.
Чунки инсон руҳиятига нафақат травма, балки:
• генетика,
• темперамент,
• оилавий муҳит,
• тарбия услуби,
• ижтимоий шароит,
• ҳаёт тажрибаси,
• маънавий қадриятлар
ҳам таъсир қилади.
Энг муҳими, психологияда “ноқулайлик” ва “травма” бир хил тушунча эмас.
Боланинг хафа бўлиши — ҳар доим ҳам травма эмас.
Унинг йиғлаши — ҳар доим ҳам травма эмас.
Унга “йўқ” дейиш — ҳар доим ҳам травма эмас.
Чегара қўйиш — травма эмас.
Масъулият ўргатиш — травма эмас.
Травма одатда болада узоқ вақт давомида хавфсизлик ҳисси йўқолганда, доимий таҳқир, зўравонлик, рад этилиш ёки оғир руҳий жароҳатлар натижасида шаклланади.
Албатта, болага ҳар куни бақириш, ҳақорат қилиш, камситиш унинг руҳиятига зарар етказади.
Лекин меҳр билан, ҳурмат билан ва мақсадли қўйилган талаблар эса аксинча боланинг шахс сифатида шаклланишига хизмат қилади.
Шунинг учун тарбиянинг мақсади болани ҳеч қачон хафа қилмаслик эмас.
Тарбиянинг мақсади — болани ҳаётга тайёрлаш.
Меҳрсиз талаб золимликка айланади.
Талабсиз меҳр эса эркаланишга айланади.
Руҳий соғлом бола айнан шу иккиси ўртасидаги мувозанатда вояга етади.
Dr. Gavhar Darvish — PhD, 20 йиллик халқаро амалиёт.
Психиатр, нарколог, психотерапевт, болалар психиатри.
Касбий ёндашув, замонавий, миллий психотерапия ва мутахассис тавсиялари.
1. Оффлайн кабул: +998909513444 +998339513444
2. Онлайн кабул:
@DrGDMedCenter_admin
3. Курсларда ўқиш ва ҳамкорлик учун:
@DrGDacademy_admin
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔥16👍12❤10
Bessel van der Kolkнинг болалик травмаси ҳақидаги ишлари жуда машҳур бўлса-да, айрим нуқталари илмий жамоатчиликда баҳсли ҳисобланади.
Асосий баҳсли нуқталар
1. «Травма танада сақланади» ғояси
Ван дер Колкнинг энг машҳур ғояси — травма фақат хотирада эмас, балки танада ҳам сақланади («The Body Keeps the Score»).
Бу фикрнинг умумий қисми (травма автоном нерв тизими, гормонлар ва тана реакцияларига таъсир қилиши) кенг қабул қилинган.
Лекин баъзи олимлар унинг бу ғояси жуда кенгайтириб талқин қилинганини, «танада сақланган хотира» тушунчаси нейробиологик жиҳатдан аниқ исботланмаганини таъкидлайдилар.
2. Репрессия қилинган (унутилган) болалик травмалари
Энг катта баҳс шу ерда. Ван дер Колк узоқ йиллар давомида инсон қаттиқ травмани онгдан чиқариб юбориши, кейин терапияда уни қайта эслаши мумкинлигини қўллаб-қувватлаган.
Хотира тадқиқотчилари, хусусан Elizabeth Loftus ва Richard McNally эса: оғир травмалар одатда яхши эсда қолишини;
терапия жараёнида сохта хотиралар ҳам шаклланиши мумкинлигини;
репрессия назарияси учун кучли эмпирик далиллар етарли эмаслигини таъкидлайдилар.
3. Илк нейровизуализация тадқиқотлари
Ван дер Колкнинг баъзи машҳур PET-scan тадқиқотлари кейинчалик методологик танқидларга учраган: назорат гуруҳлари чекланганлиги;
намуна ҳажми кичиклиги;
натижалардан жуда кенг хулосалар чиқарилганлиги сабабли.
4. Барча муаммоларни «болалик травмаси» билан тушунтириш
Замонавий психиатрияда муҳим танқидлардан бири:
ҳар қандай депрессия, хавотир, шахс хусусияти ёки ҳаётий қийинчиликни фақат болалик травмаси билан изоҳлаб бўлмайди.
Чунки руҳий саломатликка:
генетика,
темперамент,
тарбия,
ижтимоий муҳит,
шахсий қарорлар,
диний-маънавий омиллар ҳам таъсир қилади.
Аммо нима қабул қилинган?
Ван дер Колкнинг ҳамма ишлари рад этилмаган.
Қуйидагилар ҳозирги илмда кенг қабул қилинган: болалик травмалари катта ёшдаги руҳий саломатликка таъсир қилиши;
PTSD ва комплекс травма мавжудлиги;
травманинг тана ва нерв тизимида физиологик из қолдириши;
психотерапия, ҳаракат, нафас машқлари ва танавий ёндашувларнинг айрим беморларда фойда бериши.
Ван дер Колкнинг асосий хатоси деб кўп олимлар «репрессия қилинган хотиралар» ва «танада сақланган хотира» ғояларини илмий далиллардан кўра кенгроқ талқин қилганини кўрсатадилар. Лекин унинг болалик травмасининг аҳамияти ҳақидаги умумий фикри замонавий психотравматологияда муҳим ўрин тутади. Шунинг учун бу соҳада уни «бутунлай нотўғри» ёки «бутунлай ҳақ» деб баҳолаш эмас, балки танқидий қабул қилиш мақбул ҳисобланади.
Мақоладан чиқарган хулосангизни бўлишинг.
📱 Instagram | 📺 YouTube | 🕊 Telegram | 🤖 TelegramBot
Асосий баҳсли нуқталар
1. «Травма танада сақланади» ғояси
Ван дер Колкнинг энг машҳур ғояси — травма фақат хотирада эмас, балки танада ҳам сақланади («The Body Keeps the Score»).
Бу фикрнинг умумий қисми (травма автоном нерв тизими, гормонлар ва тана реакцияларига таъсир қилиши) кенг қабул қилинган.
Лекин баъзи олимлар унинг бу ғояси жуда кенгайтириб талқин қилинганини, «танада сақланган хотира» тушунчаси нейробиологик жиҳатдан аниқ исботланмаганини таъкидлайдилар.
2. Репрессия қилинган (унутилган) болалик травмалари
Энг катта баҳс шу ерда. Ван дер Колк узоқ йиллар давомида инсон қаттиқ травмани онгдан чиқариб юбориши, кейин терапияда уни қайта эслаши мумкинлигини қўллаб-қувватлаган.
Хотира тадқиқотчилари, хусусан Elizabeth Loftus ва Richard McNally эса: оғир травмалар одатда яхши эсда қолишини;
терапия жараёнида сохта хотиралар ҳам шаклланиши мумкинлигини;
репрессия назарияси учун кучли эмпирик далиллар етарли эмаслигини таъкидлайдилар.
3. Илк нейровизуализация тадқиқотлари
Ван дер Колкнинг баъзи машҳур PET-scan тадқиқотлари кейинчалик методологик танқидларга учраган: назорат гуруҳлари чекланганлиги;
намуна ҳажми кичиклиги;
натижалардан жуда кенг хулосалар чиқарилганлиги сабабли.
4. Барча муаммоларни «болалик травмаси» билан тушунтириш
Замонавий психиатрияда муҳим танқидлардан бири:
ҳар қандай депрессия, хавотир, шахс хусусияти ёки ҳаётий қийинчиликни фақат болалик травмаси билан изоҳлаб бўлмайди.
Чунки руҳий саломатликка:
генетика,
темперамент,
тарбия,
ижтимоий муҳит,
шахсий қарорлар,
диний-маънавий омиллар ҳам таъсир қилади.
Аммо нима қабул қилинган?
Ван дер Колкнинг ҳамма ишлари рад этилмаган.
Қуйидагилар ҳозирги илмда кенг қабул қилинган: болалик травмалари катта ёшдаги руҳий саломатликка таъсир қилиши;
PTSD ва комплекс травма мавжудлиги;
травманинг тана ва нерв тизимида физиологик из қолдириши;
психотерапия, ҳаракат, нафас машқлари ва танавий ёндашувларнинг айрим беморларда фойда бериши.
Ван дер Колкнинг асосий хатоси деб кўп олимлар «репрессия қилинган хотиралар» ва «танада сақланган хотира» ғояларини илмий далиллардан кўра кенгроқ талқин қилганини кўрсатадилар. Лекин унинг болалик травмасининг аҳамияти ҳақидаги умумий фикри замонавий психотравматологияда муҳим ўрин тутади. Шунинг учун бу соҳада уни «бутунлай нотўғри» ёки «бутунлай ҳақ» деб баҳолаш эмас, балки танқидий қабул қилиш мақбул ҳисобланади.
Мақоладан чиқарган хулосангизни бўлишинг.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍7❤3⚡1
https://t.me/addlist/pL-yA_5OtxdjZTc0
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤4
Руҳий тарбия қачон бошланади?
Кўпчилик руҳий тарбияни бола гапиришни ёки мактабга боришни бошлаганда деб ўйлайди.
Аслида эса руҳий тарбия бола туғилгандан эмас, ҳатто туғилишидан аввал бошланади.
Она ҳомиладорлик даврида ҳис қилаётган хавотир, қўрқув, хотиржамлик, муҳаббат ва хавфсизлик ҳисси боланинг асаб тизими шаклланишига таъсир қилади.
Замонавий нейробиология шуни кўрсатадики:
• Бола аввал ҳис қилади, кейин тушунади.
• Аввал муносабатни қабул қилади, кейин тарбияни.
• Аввал муҳаббатни ҳис қилади, кейин қоидаларни ўрганади.
Исломда ҳам тарбия туғилишдан анча аввал бошланади:
Солиҳ жуфт танлаш,
ҳалол ризқ,
онага яхши муносабат,
оиладаги меҳр ва хотиржамлик келажак авлод тарбиясининг биринчи босқичидир.
Шунинг учун руҳий соғлом бола тарбияси:
❌ фақат яхши мактабдан эмас,
❌ фақат яхши ўқитувчидан эмас,
✅ руҳий соғлом ота-онадан бошланади.
“Болани тарбиялашдан аввал ўзингизни тарбияланг. Чунки бола сизни эшитганидан кўра кўпроқ кузатади.”
Dr. Gavhar Darvish — PhD, 20 йиллик халқаро амалиёт.
Психиатр, нарколог, психотерапевт, болалар психиатри.
Касбий ёндашув, замонавий, миллий психотерапия ва мутахассис тавсиялари.
💬 Др. Гавҳар Дарвиш билан боғланиш учун:
1. Оффлайн кабул: +998909513444 +998339513444
2. Онлайн кабул:
@DrGDMedCenter_admin
3. Курсларда ўқиш ва ҳамкорлик учун:
@DrGDacademy_admin
📱 Instagram | 📺 YouTube | 🕊 Telegram | 🤖 TelegramBot
Кўпчилик руҳий тарбияни бола гапиришни ёки мактабга боришни бошлаганда деб ўйлайди.
Аслида эса руҳий тарбия бола туғилгандан эмас, ҳатто туғилишидан аввал бошланади.
Она ҳомиладорлик даврида ҳис қилаётган хавотир, қўрқув, хотиржамлик, муҳаббат ва хавфсизлик ҳисси боланинг асаб тизими шаклланишига таъсир қилади.
Замонавий нейробиология шуни кўрсатадики:
• Бола аввал ҳис қилади, кейин тушунади.
• Аввал муносабатни қабул қилади, кейин тарбияни.
• Аввал муҳаббатни ҳис қилади, кейин қоидаларни ўрганади.
Исломда ҳам тарбия туғилишдан анча аввал бошланади:
Солиҳ жуфт танлаш,
ҳалол ризқ,
онага яхши муносабат,
оиладаги меҳр ва хотиржамлик келажак авлод тарбиясининг биринчи босқичидир.
Шунинг учун руҳий соғлом бола тарбияси:
❌ фақат яхши мактабдан эмас,
❌ фақат яхши ўқитувчидан эмас,
✅ руҳий соғлом ота-онадан бошланади.
“Болани тарбиялашдан аввал ўзингизни тарбияланг. Чунки бола сизни эшитганидан кўра кўпроқ кузатади.”
Dr. Gavhar Darvish — PhD, 20 йиллик халқаро амалиёт.
Психиатр, нарколог, психотерапевт, болалар психиатри.
Касбий ёндашув, замонавий, миллий психотерапия ва мутахассис тавсиялари.
1. Оффлайн кабул: +998909513444 +998339513444
2. Онлайн кабул:
@DrGDMedCenter_admin
3. Курсларда ўқиш ва ҳамкорлик учун:
@DrGDacademy_admin
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤8💯4
Dr. Gavhar Darvish Teshaboyeva (PhD, psixiatr, psixoterapevt, narkolog)
#БуМифИшонманг #Миф23 Миф: “Психотроп дорилар ўзига қарам қилади” Кўпчилик шундай ўйлайди: • “Бошласам, кейин тўхтай олмайман” • “Бу дорилар наркотик” • “Улар одамни боғлаб қўяди” ❌ Илмий жиҳатдан — бу умумий ҳолатда нотўғри. ❗️Миф қаердан келган? Барча…
#БуМифИшонманг
#Миф24
Миф: «Руҳият илмлари менталитет, дин ва миллат танламайди»
Кўпчилик шундай ўйлайди:
• «Психотерапия, психология ҳамма учун бир хил»
• «Ғарбда ишлаган усул бизда ҳам ишлайверади»
• «Дин ва маданиятнинг психотерапияга алоқаси йўқ»
❌ Илмий жиҳатдан — бу тўлиқ тўғри эмас.
❗️Миф қаердан келган?
Психотерапиянинг биологик қисмини бутун психология деб қабул қилиш.
Инсонни фақат мия ва нейромедиаторлардан иборат деб ҳисоблаш.
Маданият, қадрият ва эътиқоднинг инсон руҳиятига таъсирини кам баҳолаш.
Илмий ҳақиқат шуки: руҳиятнинг асосий қонунлари универсал.
Ҳа, инсон мияси:
✔ серотонин билан ишлайди
✔ дофамин билан ишлайди
✔ стрессга маълум механизмлар орқали жавоб беради.
Бу жиҳатдан ўзбек, турк, араб ёки америкалик инсон ўртасида катта фарқ йўқ.
Аммо…
Инсон фақат миядан иборат эмас.
Инсоннинг қарорлари, ҳиссиётлари ва ҳаёт маъносига таъсир қилувчи омиллар:
• оила
• маданият
• дин
• урф-одатлар
• миллий қадриятлар
билан шаклланади.
Шунинг учун бир жамиятда самара берган психотерапевтик ёндашув бошқа жамиятда бир хил натижа бермаслиги мумкин.
Замонавий психология ҳам буни тан олган.
Бугунги кунда психотерапияда “маданий компетентлик” (cultural competence) муҳим тушунча ҳисобланади.
Яъни мутахассис беморнинг:
✔ маданиятини
✔ диний қарашларини
✔ қадриятларини
✔ оилавий муҳитини
инобатга олиши керак.
Нима учун бу муҳим?
Масалан: ғарб маданиятида шахсий мустақиллик юқори қадрланади.
Бизда эса:
✔ оила
✔ қариндошчилик
✔ катталарга ҳурмат
✔ жамоавийлик
муҳим ўрин тутади.
Шунинг учун инсоннинг руҳий муаммосини тушунишда унинг яшаш муҳити ҳам аҳамиятга эга.
Миллий психология ва психотерапия нимани қўшади?
Замонавий психотерапия инсоннинг ҳиссиётлари ва хулқини тушунтирса,
миллий психотерапия:
✔ ҳаёт маъноси
✔ сабр
✔ таваккул
✔ шукр
✔ қалб хотиржамлиги
каби омилларни ҳам ҳисобга олади.
Бу илмга қарши эмас.
Аксинча, инсонни янада яхшироқ тушунишга ёрдам беради.
❗️Нима учун одамлар бу мифга ишонади?
Чунки:
• илм ва маданиятни аралаштириб юборади
• психология ва психотерапияни фақат биология деб ўйлайди
• инсоннинг маънавий эҳтиёжларини унутади.
Қисқа формула:
❌ Бир усул — ҳамма инсон учун
❌ Дин ва маданият аҳамиятсиз
✔ Илмий қонунлар — универсал
✔ Амалиёт — инсоннинг қадриятлари ва муҳитига мос бўлиши керак.
Психология ва психотерапиянинг асосий қонунлари миллат танламайди.
Аммо инсонни тушуниш ва даволашда унинг дини, маданияти, қадриятлари ва менталитетини ҳисобга олмаслик мумкин эмас.
❌ «Руҳият илмлари менталитет, дин ва миллат танламайди» — миф.
✔ «Психология, психотерапия универсал, аммо уни қўллаш инсоннинг маданий ва маънавий муҳитига мос бўлиши керак» — илмий факт.
Яна кўпроқ мифларнинг илмий ҳақиқатларини билишни истасангиз, бизни кузатишда давом этинг.
Dr. Gavhar Darvish — PhD, 20 йиллик халқаро амалиёт.
Психиатр, нарколог, психотерапевт, болалар психиатри.
Касбий ёндашув, замонавий, миллий психотерапия ва мутахассис тавсиялари.
💬 Др. Гавҳар Дарвиш билан боғланиш учун:
1. Оффлайн кабул: +998909513444 +998339513444
2. Онлайн кабул:
@DrGDMedCenter_admin
3. Курсларда ўқиш ва ҳамкорлик учун:
@DrGDacademy_admin
📱 Instagram | 📺 YouTube | 🕊 Telegram | 🤖 TelegramBot
#Миф24
Миф: «Руҳият илмлари менталитет, дин ва миллат танламайди»
Кўпчилик шундай ўйлайди:
• «Психотерапия, психология ҳамма учун бир хил»
• «Ғарбда ишлаган усул бизда ҳам ишлайверади»
• «Дин ва маданиятнинг психотерапияга алоқаси йўқ»
❌ Илмий жиҳатдан — бу тўлиқ тўғри эмас.
❗️Миф қаердан келган?
Психотерапиянинг биологик қисмини бутун психология деб қабул қилиш.
Инсонни фақат мия ва нейромедиаторлардан иборат деб ҳисоблаш.
Маданият, қадрият ва эътиқоднинг инсон руҳиятига таъсирини кам баҳолаш.
Илмий ҳақиқат шуки: руҳиятнинг асосий қонунлари универсал.
Ҳа, инсон мияси:
✔ серотонин билан ишлайди
✔ дофамин билан ишлайди
✔ стрессга маълум механизмлар орқали жавоб беради.
Бу жиҳатдан ўзбек, турк, араб ёки америкалик инсон ўртасида катта фарқ йўқ.
Аммо…
Инсон фақат миядан иборат эмас.
Инсоннинг қарорлари, ҳиссиётлари ва ҳаёт маъносига таъсир қилувчи омиллар:
• оила
• маданият
• дин
• урф-одатлар
• миллий қадриятлар
билан шаклланади.
Шунинг учун бир жамиятда самара берган психотерапевтик ёндашув бошқа жамиятда бир хил натижа бермаслиги мумкин.
Замонавий психология ҳам буни тан олган.
Бугунги кунда психотерапияда “маданий компетентлик” (cultural competence) муҳим тушунча ҳисобланади.
Яъни мутахассис беморнинг:
✔ маданиятини
✔ диний қарашларини
✔ қадриятларини
✔ оилавий муҳитини
инобатга олиши керак.
Нима учун бу муҳим?
Масалан: ғарб маданиятида шахсий мустақиллик юқори қадрланади.
Бизда эса:
✔ оила
✔ қариндошчилик
✔ катталарга ҳурмат
✔ жамоавийлик
муҳим ўрин тутади.
Шунинг учун инсоннинг руҳий муаммосини тушунишда унинг яшаш муҳити ҳам аҳамиятга эга.
Миллий психология ва психотерапия нимани қўшади?
Замонавий психотерапия инсоннинг ҳиссиётлари ва хулқини тушунтирса,
миллий психотерапия:
✔ ҳаёт маъноси
✔ сабр
✔ таваккул
✔ шукр
✔ қалб хотиржамлиги
каби омилларни ҳам ҳисобга олади.
Бу илмга қарши эмас.
Аксинча, инсонни янада яхшироқ тушунишга ёрдам беради.
❗️Нима учун одамлар бу мифга ишонади?
Чунки:
• илм ва маданиятни аралаштириб юборади
• психология ва психотерапияни фақат биология деб ўйлайди
• инсоннинг маънавий эҳтиёжларини унутади.
Қисқа формула:
❌ Бир усул — ҳамма инсон учун
❌ Дин ва маданият аҳамиятсиз
✔ Илмий қонунлар — универсал
✔ Амалиёт — инсоннинг қадриятлари ва муҳитига мос бўлиши керак.
Психология ва психотерапиянинг асосий қонунлари миллат танламайди.
Аммо инсонни тушуниш ва даволашда унинг дини, маданияти, қадриятлари ва менталитетини ҳисобга олмаслик мумкин эмас.
❌ «Руҳият илмлари менталитет, дин ва миллат танламайди» — миф.
✔ «Психология, психотерапия универсал, аммо уни қўллаш инсоннинг маданий ва маънавий муҳитига мос бўлиши керак» — илмий факт.
Яна кўпроқ мифларнинг илмий ҳақиқатларини билишни истасангиз, бизни кузатишда давом этинг.
Dr. Gavhar Darvish — PhD, 20 йиллик халқаро амалиёт.
Психиатр, нарколог, психотерапевт, болалар психиатри.
Касбий ёндашув, замонавий, миллий психотерапия ва мутахассис тавсиялари.
1. Оффлайн кабул: +998909513444 +998339513444
2. Онлайн кабул:
@DrGDMedCenter_admin
3. Курсларда ўқиш ва ҳамкорлик учун:
@DrGDacademy_admin
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍6❤5👏1
Ota-onalar diqqatiga! 2 daqiqa vaqtingizni ilmiy tadqiqotga hadya qiling 🛑📱
Farzandingiz telefon yoki ijtimoiy tarmoqlarga chalgʻib, dars qilishga qiynalyaptimi yoki telefonni olib qoʻysangiz injiqlik qilyaptimi?
"Telefon dasturlari bolalar xulq-atvoriga qanday taʼsir qiladi?" degan mavzuda muhim ijtimoiy tadqiqot oʻtkazilmoqda. Bu tadqiqot bolalarimizni internet tobeligidan qutqarish va ularning ruhiyatini himoya qilish yoʻllarini ilmiy koʻrsatib berishga yordam beradi.
Iltimos, ushbu qisqa va ma’lumotlaringiz mutlaqo sir saqlanadigan soʻrovnomani toʻldirib, yordam bering.
👇 Havola ustiga bosing:
https://forms.gle/WhVQ9Phzfdrv66Bj9
Farzandingiz telefon yoki ijtimoiy tarmoqlarga chalgʻib, dars qilishga qiynalyaptimi yoki telefonni olib qoʻysangiz injiqlik qilyaptimi?
"Telefon dasturlari bolalar xulq-atvoriga qanday taʼsir qiladi?" degan mavzuda muhim ijtimoiy tadqiqot oʻtkazilmoqda. Bu tadqiqot bolalarimizni internet tobeligidan qutqarish va ularning ruhiyatini himoya qilish yoʻllarini ilmiy koʻrsatib berishga yordam beradi.
Iltimos, ushbu qisqa va ma’lumotlaringiz mutlaqo sir saqlanadigan soʻrovnomani toʻldirib, yordam bering.
👇 Havola ustiga bosing:
https://forms.gle/WhVQ9Phzfdrv66Bj9
Google Docs
Bolalarning telefon va ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish odatlari bo’yicha tadqiqot.
Assalomu alaykum hurmatli ota-onalar!
Ushbu qisqa soʻrovnomadan maqsadimiz — telefon ilovalari, oʻyinlar va qisqa videolar (TikTok, Reels, Shorts) farzandlarimizning kundalik odatlariga qanday ta'sir qilayotganini oʻrganish.
Soʻrovnomada ism-sharifingizni…
Ushbu qisqa soʻrovnomadan maqsadimiz — telefon ilovalari, oʻyinlar va qisqa videolar (TikTok, Reels, Shorts) farzandlarimizning kundalik odatlariga qanday ta'sir qilayotganini oʻrganish.
Soʻrovnomada ism-sharifingizni…
👍4❤3
СТАРТ 18 ИЮНДА!
📚 Тажрибали педагог Ирода Аҳмед ва врач-психотерапевт, психиатр, нарколог, тиббиёт фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) Гавҳар Дарвиш ҳамкорлигидаги янги муаллифлик курсига таклиф қиламиз!
Муаллифлар хакида:
1. Ирода Аҳмед - таълим соҳасида юқори малакали мутахассис, консультант, тажрибали педагог. Чет давлатларда 20 йилдан бери инглиз тилидан дарс беради. Уй таълими - Homeschooling бўйича 18 йиллик тажрибага эга. Қолаверса, олти фарзандини тарбия қилиш, уларга уйда таьлим бериш билан шуғулланади. Ғарбда яшаётган мусулмон болаларни диний қадриятларимиз асосида тарбиялашга қаратилган "Raising Yong Scholars" платформаси асосчиси.
2. Гавҳар Дарвиш - 20 йиллик тажрибага эга, психотерапия ва болалар, ўсмирлардаги ҳулк-атворни психотерпевтик ва педагогик коррекцияси билан шуғулланиб, миллий аньаналарга интеграция қилган ҳолда қўллаб келади. Уч фарзанднинг онаси, фарзандларини пуллик тўгаракларга эмас, бепул онлайн платформалардан мақсадли фойдаланиш ҳамда sеlf management га ўргатиб, уларнинг мотивацияси билан шуғулланиб келади.
📖КУРС МАВЗУСИ:
«ФАРЗАНДИМ-ЖИГАРБАНДИМ: ФАРЗАНД ТАРБИЯСИ"
Курс кимлар учун:
1. Фарзандини миллий қоидалар асосида тўғри тарбиялашни истаган муслима оналар.
2. Муслима мураббиялар ва ўқитувчилар.
3. Ёшлар билан ишловчи барча опа-сингиллар.
Курс қачон бошланади: 18 июнда.
Курсда қуйидаги саволларга жавоб оласиз:
- Фарзандингизнинг психотипини биласизми?
- Психотипга қараб тарбиялашничи?
- Исломда 5 хил тарбия турини биласизми?
- Болаликдаги хотираларингиз ота-оналик тажрибангизга кандай таьсир курсатади?
- Сокин оналик сирлари.
- Бош мия қандай ривожланади ва болаликнинг илк эҳтиёжлари қандай?
Дарслар ҳафтанинг чоршанба ва якшанба кунлари бериб борилади.
📍Курс 28 та дарсдан иборат.
❗️Курс тингловчилар гурухи учун 750 000 сум
📱 Курсга ёзилиш ва тўлиқ маълумотга эга бўлиш учун линкка босинг:
https://raising-scholars.com/courses/parenting/farzandim-jigarbandim-islomda-farzand-tarbiyasi/
Курсга онлайн рўйҳатдан ўтиш қулай ва осон, чет элда фарзанд тарбия қилаётган оналаримиз дунёнинг исталган еридан линк орқали тўловни амалга ошириши мумкин.
Ўзбекистонлик оналаримиз эса @DrGDacademy_admin га мурожат қилиб, тўловни амалга оширишлари мумкин.
https://t.me/YaqinOzbek
https://t.me/DrGavharDarvish
📚 Тажрибали педагог Ирода Аҳмед ва врач-психотерапевт, психиатр, нарколог, тиббиёт фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) Гавҳар Дарвиш ҳамкорлигидаги янги муаллифлик курсига таклиф қиламиз!
Муаллифлар хакида:
1. Ирода Аҳмед - таълим соҳасида юқори малакали мутахассис, консультант, тажрибали педагог. Чет давлатларда 20 йилдан бери инглиз тилидан дарс беради. Уй таълими - Homeschooling бўйича 18 йиллик тажрибага эга. Қолаверса, олти фарзандини тарбия қилиш, уларга уйда таьлим бериш билан шуғулланади. Ғарбда яшаётган мусулмон болаларни диний қадриятларимиз асосида тарбиялашга қаратилган "Raising Yong Scholars" платформаси асосчиси.
2. Гавҳар Дарвиш - 20 йиллик тажрибага эга, психотерапия ва болалар, ўсмирлардаги ҳулк-атворни психотерпевтик ва педагогик коррекцияси билан шуғулланиб, миллий аньаналарга интеграция қилган ҳолда қўллаб келади. Уч фарзанднинг онаси, фарзандларини пуллик тўгаракларга эмас, бепул онлайн платформалардан мақсадли фойдаланиш ҳамда sеlf management га ўргатиб, уларнинг мотивацияси билан шуғулланиб келади.
📖КУРС МАВЗУСИ:
«ФАРЗАНДИМ-ЖИГАРБАНДИМ: ФАРЗАНД ТАРБИЯСИ"
Курс кимлар учун:
1. Фарзандини миллий қоидалар асосида тўғри тарбиялашни истаган муслима оналар.
2. Муслима мураббиялар ва ўқитувчилар.
3. Ёшлар билан ишловчи барча опа-сингиллар.
Курс қачон бошланади: 18 июнда.
Курсда қуйидаги саволларга жавоб оласиз:
- Фарзандингизнинг психотипини биласизми?
- Психотипга қараб тарбиялашничи?
- Исломда 5 хил тарбия турини биласизми?
- Болаликдаги хотираларингиз ота-оналик тажрибангизга кандай таьсир курсатади?
- Сокин оналик сирлари.
- Бош мия қандай ривожланади ва болаликнинг илк эҳтиёжлари қандай?
Дарслар ҳафтанинг чоршанба ва якшанба кунлари бериб борилади.
📍Курс 28 та дарсдан иборат.
❗️Курс тингловчилар гурухи учун 750 000 сум
📱 Курсга ёзилиш ва тўлиқ маълумотга эга бўлиш учун линкка босинг:
https://raising-scholars.com/courses/parenting/farzandim-jigarbandim-islomda-farzand-tarbiyasi/
Курсга онлайн рўйҳатдан ўтиш қулай ва осон, чет элда фарзанд тарбия қилаётган оналаримиз дунёнинг исталган еридан линк орқали тўловни амалга ошириши мумкин.
Ўзбекистонлик оналаримиз эса @DrGDacademy_admin га мурожат қилиб, тўловни амалга оширишлари мумкин.
https://t.me/YaqinOzbek
https://t.me/DrGavharDarvish
❤8🔥3
Руҳий касаллик иймон заифлигининг белгисими?
Бу даъвони қўллаб-қувватловчи илмий ва диний манбалар:
1. Замонавий психиатрия нуқтаи назаридан
Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders Fifth Edition
DSM-5 га кўра депрессия, ОКР, биполяр бузилиш, шизофрения ва бошқа руҳий касалликлар:
нейробиологик,
генетик,
психологик,
ижтимоий омиллар
натижасида юзага келади.
Диагностик қўлланмада уларнинг сабаби сифатида “иймонсизлик” ёки “маънавий заифлик” келтирилмайди.
World Health Organization
Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти руҳий саломатликни биологик, психологик ва ижтимоий омиллар билан тушунтиради.
Руҳий касалликлар инсоннинг ахлоқий қиймати ёки диний даражасини баҳолаш мезони эмас.
American Psychiatric Association
APA позициясига кўра: руҳий касалликлар тиббий ҳолатлардир ва уларни ахлоқий нуқсон ёки ирода заифлиги сифатида талқин қилиш стигматизацияга олиб келади.
2. Динимиз нуқтаи назаридан
“Аллоҳ ҳеч бир жонни тоқатидан ташқари нарсага таклиф қилмайди.”
Уламолар бу оятдан инсоннинг назоратидан ташқари ҳолатлар учун тўлиқ жавобгар эмаслиги ҳақида далил келтирганлар.
Саҳиҳ ал-Бухорий ва Саҳиҳ Муслим
Пайғамбаримиз ﷺ дедилар: “Аллоҳ умматимнинг кўнглидан кечган нарсаларни, то гапирмагунча ёки амал қилмагунча кечирди.”
Бу ҳадис айниқса ОКРдаги ихтиёрсиз фикрлар учун муҳим далил ҳисобланади.
Имом Нававий
Шарҳ Саҳиҳ Муслимда ёзишича:
қалбга келадиган ихтиёрсиз фикрлар инсоннинг иймони заифлигини билдирмайди.
Аксинча, инсон улардан азоб чекаётгани унинг бу фикрларни қабул қилмаётганини кўрсатади.
Ибн Таймия
васваса ҳақида шундай ёзади: шайтон энг кўп иймонли инсонларга васваса беради. Яъни васвасанинг мавжудлиги ўзи иймонсизлик далили эмас.
3. Исломий психология нуқтаи назаридан
Abdallah Rothman
Rothman таъкидлайди:
Руҳий касалликни ҳар доим маънавий нуқсон билан тенглаштириш мумкин эмас.
Унинг моделига кўра инсонда:
руҳий (spiritual),
психологик,
биологик
омиллар бир вақтнинг ўзида таъсир қилиши мумкин. Шунинг учун депрессия ёки ОКР бўлган инсонни “иймони суст” деб баҳолаш илмий ҳам, исломий ҳам асосга эга эмас.
Илмий хулоса
Замонавий психиатрия ҳам, ислом уламоларининг катта қисми ҳам қуйидаги фикрда бирлашади:
Руҳий касаллик — гуноҳ эмас.
Руҳий касаллик — иймонсизлик эмас.
Руҳий касаллик — инсоннинг қадрини камайтирмайди.
У даволаниши мумкин бўлган ҳолатдир.
Шунинг учун “депрессияга тушдингми, демак иймонинг заиф”, “ОКР бўлдингми, демак зикринг кам” каби хулосалар на замонавий илм, на классик ислом манбалари билан тасдиқланади. Улар кўпроқ жамиятдаги нотўғри тасаввурлар ҳисобланади.
Dr. Gavhar Darvish — PhD, 20 йиллик халқаро амалиёт.
Психиатр, нарколог, психотерапевт, болалар психиатри.
Касбий ёндашув, замонавий, миллий психотерапия ва мутахассис тавсиялари.
💬 Др. Гавҳар Дарвиш билан боғланиш учун:
1. Оффлайн кабул: +998909513444 +998339513444
2. Онлайн кабул:
@DrGDMedCenter_admin
3. Курсларда ўқиш ва ҳамкорлик учун:
@DrGDacademy_admin
📱 Instagram | 📺 YouTube | 🕊 Telegram | 🤖 TelegramBot
Бу даъвони қўллаб-қувватловчи илмий ва диний манбалар:
1. Замонавий психиатрия нуқтаи назаридан
Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders Fifth Edition
DSM-5 га кўра депрессия, ОКР, биполяр бузилиш, шизофрения ва бошқа руҳий касалликлар:
нейробиологик,
генетик,
психологик,
ижтимоий омиллар
натижасида юзага келади.
Диагностик қўлланмада уларнинг сабаби сифатида “иймонсизлик” ёки “маънавий заифлик” келтирилмайди.
World Health Organization
Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти руҳий саломатликни биологик, психологик ва ижтимоий омиллар билан тушунтиради.
Руҳий касалликлар инсоннинг ахлоқий қиймати ёки диний даражасини баҳолаш мезони эмас.
American Psychiatric Association
APA позициясига кўра: руҳий касалликлар тиббий ҳолатлардир ва уларни ахлоқий нуқсон ёки ирода заифлиги сифатида талқин қилиш стигматизацияга олиб келади.
2. Динимиз нуқтаи назаридан
“Аллоҳ ҳеч бир жонни тоқатидан ташқари нарсага таклиф қилмайди.”
Уламолар бу оятдан инсоннинг назоратидан ташқари ҳолатлар учун тўлиқ жавобгар эмаслиги ҳақида далил келтирганлар.
Саҳиҳ ал-Бухорий ва Саҳиҳ Муслим
Пайғамбаримиз ﷺ дедилар: “Аллоҳ умматимнинг кўнглидан кечган нарсаларни, то гапирмагунча ёки амал қилмагунча кечирди.”
Бу ҳадис айниқса ОКРдаги ихтиёрсиз фикрлар учун муҳим далил ҳисобланади.
Имом Нававий
Шарҳ Саҳиҳ Муслимда ёзишича:
қалбга келадиган ихтиёрсиз фикрлар инсоннинг иймони заифлигини билдирмайди.
Аксинча, инсон улардан азоб чекаётгани унинг бу фикрларни қабул қилмаётганини кўрсатади.
Ибн Таймия
васваса ҳақида шундай ёзади: шайтон энг кўп иймонли инсонларга васваса беради. Яъни васвасанинг мавжудлиги ўзи иймонсизлик далили эмас.
3. Исломий психология нуқтаи назаридан
Abdallah Rothman
Rothman таъкидлайди:
Руҳий касалликни ҳар доим маънавий нуқсон билан тенглаштириш мумкин эмас.
Унинг моделига кўра инсонда:
руҳий (spiritual),
психологик,
биологик
омиллар бир вақтнинг ўзида таъсир қилиши мумкин. Шунинг учун депрессия ёки ОКР бўлган инсонни “иймони суст” деб баҳолаш илмий ҳам, исломий ҳам асосга эга эмас.
Илмий хулоса
Замонавий психиатрия ҳам, ислом уламоларининг катта қисми ҳам қуйидаги фикрда бирлашади:
Руҳий касаллик — гуноҳ эмас.
Руҳий касаллик — иймонсизлик эмас.
Руҳий касаллик — инсоннинг қадрини камайтирмайди.
У даволаниши мумкин бўлган ҳолатдир.
Шунинг учун “депрессияга тушдингми, демак иймонинг заиф”, “ОКР бўлдингми, демак зикринг кам” каби хулосалар на замонавий илм, на классик ислом манбалари билан тасдиқланади. Улар кўпроқ жамиятдаги нотўғри тасаввурлар ҳисобланади.
Dr. Gavhar Darvish — PhD, 20 йиллик халқаро амалиёт.
Психиатр, нарколог, психотерапевт, болалар психиатри.
Касбий ёндашув, замонавий, миллий психотерапия ва мутахассис тавсиялари.
1. Оффлайн кабул: +998909513444 +998339513444
2. Онлайн кабул:
@DrGDMedCenter_admin
3. Курсларда ўқиш ва ҳамкорлик учун:
@DrGDacademy_admin
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤10👍9