🏔 Qozog‘iston Respublikasining Shuchinsk shahrida “Buyuk Oltoy – turkiylarning vatani” mavzusidagi III xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya bo‘lib o‘tdi

Mazkur xalqaro ilmiy anjuman Buyuk Oltoy hududining turkiy xalqlar tarixiy-madaniy taraqqiyotidagi o‘rnini kompleks o‘rganishga bag‘ishlandi. Konferensiya dasturidan tarix, arxeologiya, turkiy tillar, etnografiya, antropologiya, madaniyatshunoslik va tarixiy ta’lim kabi o‘zaro bog‘liq ilmiy yo‘nalishlar o‘rin oldi.
Konferensiyada Qozog‘iston, Rossiya, Qirg‘iziston, Turkiya, O‘zbekiston, Ozarbayjon, AQSH, Germaniya, Shvetsiya, Belgiya, Bolgariya va Mongoliya kabi davlatlarning olim va mutaxassislari ishtirok etdi.

Ilmiy anjuman doirasida quyidagi asosiy yo‘nalishlarda ma’ruzalar tinglandi:
🔹 Turkiy sivilizatsiyaning shakllanishining tarixiy jihatlari;
🔹 Yevroosiyo makonidagi turkiy tillar;
🔹 Buyuk Oltoy turkiy birligining evolyutsion jarayonlarini o‘rganishda arxeologik tadqiqotlarning o‘rni;
🔹 Buyuk Oltoy xalqlarining etnografiyasi va madaniy o‘ziga xosligi;
🔹 Ta’limda tarixiy bilim: taqdim etish va talqin qilish shakllari.


Konferensiyada filologiya fanlari doktori, professor Inomjon Azimov “Buyuk Oltoy o‘zbek olimlarining tarixiy-lingvistik tadqiqotlarida” (“Большой Алтай в историко-лингвистических исследованиях узбекских учёных”) mavzusida ma’ruza qildi.
Ma’ruzada Buyuk Oltoyning tarixiy-lingvistik makon sifatidagi o‘rni va uning o‘zbek turkologiyasidagi tadqiq etilish masalalari yoritildi. Xususan, Mahmud Koshg‘ariyning “Devonu lug‘otit turk” asari turkiy xalqlarning XI asrdagi tili, shevalari, etnonimiyasi, toponimiyasi, folklori va madaniyatini o‘rganish uchun muhim manba sifatida tahlil qilindi.
Ma’ruzada Koshg‘ariy merosining O‘zbekistonda o‘rganilishida Solih Mutallibovning 1960–1963-yillarda nashr etilgan uch jildlik o‘zbekcha tarjimasi va ilmiy nashrining o‘rni alohida qayd etildi. Shuningdek, Abdurauf Fitrat, G‘ozi Olim Yunusov, Qosimjon Sodiqov, G. Abdurahmonov, Sh. Shukurov va K. Mahmudov kabi olimlarning tadqiqotlari Buyuk Oltoyni tarixiy-lingvistik jihatdan anglash bilan bog‘liq ilmiy an’ana doirasida ko‘rib chiqildi. Ayniqsa, G‘ozi Olim Yunusovning o‘zbek tilining shakllanishi va differensiallashuvi haqidagi qarashlari, Qosimjon Sodiqovning qadimgi turkiy va turkiy-uyg‘ur yozuvi tarixiga oid tadqiqotlari Buyuk Oltoy mavzusi bilan metodologik jihatdan bog‘landi. Ma’ruzada Yunusov tadqiqotlari zamonaviy o‘zbek tilining Oltoy bilan bevosita geografik aloqasiga dalil sifatida talqin qilinmasligi, balki migratsiya, til differensiallashuvi, o‘zaro ta’sir va til kontaktlarini o‘rganish metodologiyasi nuqtayi nazaridan muhimligi alohida ta’kidlandi.
Ma’ruzaning muhim xulosalaridan biri shundan iboratki, Buyuk Oltoyni faqat geografik hudud sifatida emas, balki til, yozuv va madaniy-tarixiy jarayonlar kechgan keng makon sifatida tadqiq etish lozim. Shu asosda tarixiy tilshunoslik, tarixiy leksikologiya, dialektologiya, etnolingvistika, arxeologiya va tarixiy geografiya ma’lumotlarini birlashtirish istiqbolli ilmiy yo‘nalish sifatida ko‘rsatildi.

Professor Inomjon Azimovning ma’ruzasi ushbu ilmiy muloqotda O‘zbekiston turkologiyasi vakillarining Buyuk Oltoy masalasiga tarixiy-lingvistik yondashuvini namoyish etib, Mahmud Koshg‘ariydan boshlangan ilmiy merosning Abdurauf Fitrat, G‘ozi Olim Yunusov, Solih Mutallibov, G‘anijon Abdurahmonov, Shamsiddin Shukurov, Qozoqboy Mahmudov, Qosimjon Sodiqov va zamonaviy o‘zbek olimlari tadqiqotlaridagi davomiyligini ko‘rsatadi. Ma’ruzada bu ilmiy an’ana bevosita “bir olimdan ikkinchisiga bog‘liqlik” emas, balki umumiy ilmiy muammolar – turkiy tillar, yozma yodgorliklar, dialektlar, tarixiy leksika, etnolingvistik jarayonlar va yozuv tarixini o‘rganishdagi ilmiy davomiylik sifatida talqin qilingan.

Shuningdek, O'zbek tilini rivojlantish jamg'armasi homiyligida nashr qilingan "Alisher Navoiy ensiklopediyasi" va esdalik sovg'alari Yevroosiyo universiteti rahbariyatiga topshirildi.

Umuman, konferensiya Buyuk Oltoy va turkiy xalqlar tarixini kompleks va fanlararo yondashuv asosida o‘rganish, turli mamlakatlar ilmiy maktablari o‘rtasidagi ilmiy muloqotni kuchaytirish hamda tarix, arxeologiya, tilshunoslik va madaniyatga oid yangi ilmiy qarashlarni almashish uchun muhim xalqaro ilmiy maydon bo‘ldi.

#BuyukOltoy #Turkologiya #InomjonAzimov #TarixiyLingvistika #O‘zbekTurkologiyasi #XalqaroKonferensiya #TurkiyTillar #MahmudKoshg‘ariy

🌎Bizning manzillar:
🌐Veb-sahifa |✈️Telegram |™️ Facebook | 📺Youtube

#chellenj #chorlov

O‘zbek tilida muqobili bor ekan, nega boshqa tildagi so‘zni ishlatamiz?

Tilimizda har bir fikrni ifodalashga yetadigan go‘zal va boy so‘zlar bor. O‘zbekcha so‘z turib, begona so‘zni tanlash — tilimiz imkoniyatlarini chetga surishdir. O‘zbek tilini sevish — uni shunchaki madh etish emas, har kuni so‘zlarimizda asrashdir.

✅ Keling, o‘zbekcha so‘z bor joyda o‘zbekcha so‘zni tanlaylik!

Oʻzbek tili qoida va meʼyorlari asosida shakllantirilgan hamda rasmiy muomalaga kiritiladigan yangi soʻz va atamalar bilan bizning kanalda tanishib boring.

🌎Bizning manzillar:
🌐Veb-sahifa |✈️Telegram |™️ Facebook | 📺