شکنجه و اعتراف
درباره‌ی اعترافات تلویزیونی در انقلاب سوریه
ایواز طاها

در سال دو هزار و یازده در مقاله‌ی بلندی پیش‌بینی کردم که برخلاف انقلاب‌های تونس و مصر، انقلاب سوریه بسیار خونبار خواهد بود. وقتی در سیزده آوریل همان سال اولین بار اعترافات چند جوان اهل حماه را از تلویزیون دولتی سوریه دیدم، به این فکر افتادم. چرا که در هیچیک از انقلاب‌های عربی، جوانان را بعد از شکنجه‌های وحشیانه در جلو دوربین ننشاندند. اما مأموران رژیم بشار جوان‌ها را با چهره‌ی کبود و خونی به تلویزیون آوردند تا علیه خود شهادت دهند. حال آنکه هیچ انسانی در شرایط عادی علیه خود سخن نمی‌گوید.

و همین امر مرا به صرافت انداخت که بشار اسد در صورت توانایی همه مرزهای اخلاق و خشونت را درخواهد نوردید. همین طور شد و در جنگ رژیم علیه مردمش بیش از سی‌هزار نفر مفقود، پانصد هزار نفر کشته و بین هشت تا ده میلیون نفر آواره شدند.

مقاله‌ام در دو قسمت در تاریخ‌ دوم ژوئن ۲۰۱۱ در روزنامه‌ی "آزادلیق" چاپ باکو تحت عنوان "انقلاب عرب: شکنجه و اعتراف" منتشر شد. در آن مقاله گفتم وقتی اراده‌ی یک زندانی را در سلول‌های تاریک درهم می‌شکنند، بیش از هرچیز مشروعیت شکنجه‌گران تَرَک‌های عظیم برمی‌دارد.

لینک هر دو قسمت مقاله:
https://www.azadliq.info/6860.html
https://www.azadliq.info/6883.html

@eyvaztaha

سیاست چرخ گوشت پوتین
و قتلگاه سربازان بی‌نوا
ایواز طاها

در سال ۲۰۱۶ ترکیه یک فروند جنگنده‌ی روسیه را، که به حریم هوایی‌اش تجاوز کرده بود، سرنگون کرد. این حادثه برای ولادیمیر پوتین که در زورگویی به همسایه‌های کوچکتر شهره‌ی آفاق است، مایه‌ی سرشکستگی بود. وی دو گزینه‌ی تلافی در پیش رو داشت: یکی تلافی از حساب موجودیت سیاسی‌اش، دیگری تلافی از جیب مردمان روسیه.

گزینه‌ی اول می‌توانست ساقط‌کردن یک جنگنده‌ی ترکیه، غرق‌کردن یک ناو و چیزهایی از این قبیل باشد. اما این نوع تلافی برای دیکتاتوری پوتین ریسک بالایی داشت چون متضمن برخورد محدود و خطرناک با ناتو بود. اما تلافی از جیب مردم که می‌توانست شامل تحریم‌های اقتصادی باشد، برای وی بی‌خطر بود و هزینه‌اش را مردم می‌پرداختند. پوتین با تحریم واردات میوه از ترکیه گزینه‌ی دوم را انتخاب کرد. این امر ضربه‌ای به صادرات ترکیه بود، گرچه دولت اردوغان با دورزدن تحریم از راه قزاقستان، محصولات خود را با نام میوه‌ی ایران به روسیه صادر کرد. لاکین هزینه‌ی اصلی را مردم روسیه با افزایش قیمت روبل و میوه پرداختند. این معادله به گونه‌ی خوفناکی در جنگ با اوکراین برقرار است.

پوتین مثل هر دیکتاتور دیگری، که بیشتر تصمیمات را نه با عقل جمعی بلکه به صورت فردی اتخاذ می کنند، در باتلاق اوکراین گیرافتاده است. مشکل صرفا هزینه‌های ده‌ها میلیاردی جنگ و بربادرفتن هیمنه‌ی نظامی و حیثیت سیاسی حاکمان کرملین نیست، پوتین همچنین با تلفات عظیم انسانی دست‌به‌گریبان است. بی‌تردید تنها راه خروج از این مخمصه پایان‌دادن به استراتژی اشغال اراضی اوکراین است. اما اتخاذ چنین رویکردی تصویر مردی با عزم آهنی را درهم می‌شکند و زمامداری مادام‌العمر و قلدرمآب پوتین را در معرض خطر قرار می‌دهد. پس جنگ را به هزینه‌ی مردم و به قیمت جان ده‌هزار سرباز بی‌نوا ادامه می‌دهد. در این باره آمارها هولناک است. به تخمین نهادهای استخباراتی بریتانیا در ماه اخیر ارتش روسیه برای پیشروی لاک‌پشتی در دونباس، روزانه هزار و پانصد کشته داده است.

@eyvaztaha

آذربایجان هاوا یول‌لاری طیاره‌سی دوشدو.

خوشحالی ضمنی از مرگ انسان‌ها

‏تیتر غیرانسانی سایت محسن رضایی، سایتی که از گفتمان مذهب تشیع به ایده‌ی پان‌ایرانیسم تشرف یافته، هیچ نیازی به توضیح ندارد.

حال ببینید همزیستی با چنین موجودات نژادپرستی زیر خیمه‌ی یک واحد سیاسی چه دشواری‌های عظیمی دارد.

@eyvaztaha

احتمال شلیک موشک به هواپیمای جمهوری آذربایجان

به گزارش شبکه‌ی خبری رئال که برنامه‌هایش را از باکو پخش می‌کند، به هواپیمای مسافربری جمهوری آذربایجان موشک شلیک شده است.

این هواپیما که چهارشنبه در اراضی قزاقستان سقوط کرد، دارای ۶۷ سرنشین بود که تنها ۳۲ نفر از آنان نجات یافتند.

تلویزیون رئال می‌گوید ارتش روسیه با شلیک یک فروند موشک پانتسیر موجب سقوط هواپیما شده است. هنوز در این باره خبر رسمی منتشر نشده است.

@eyvaztaha

شیرین هانتر: ایران نمی‌تواند مانع ایجاد کریدور زنگه‌زور شود

شیرین هانتر استاد علوم سیاسی آمریکا که اصالتا ترک تبریزی است، می‌گوید:

«در واقع، مدتی است که ایران رقابت در قفقاز را به ترکیه باخته است، نه به خاطر قدرت‌های خاص ترکیه، بلکه به دلیل حمایت غرب از ترکیه. در جمهوری آذربایجان، ترکیه از مزیت زبانی برخوردار است. علاوه بر این، ایران از میراث تاریخی و ادبی و موسیقایی فارسی خود استفاده نکرده و تنها بر مذهب تمرکز کرده است. عامل اسرائیل نیز مهم بوده است. روسیه نیز علیه ایران اقدام کرده است. ایران به دلیل ضعف اقتصادی و انزوای سیاسی خود فاقد ابزار لازم برای رقابت در قفقاز با ترکیه است. اگر روسیه و ترکیه برای توسعه کریدور زنگزور به توافق برسند، ارمنستان قادر به جلوگیری از آن نخواهد بود. علاوه بر این، ممکن است برای ارمنستان مشوق‌هایی برای موافقت با توسعه آن در نظر گرفته شود. ایران نیز در موقعیتی نیست که مانع توسعه آن شود. اگر به اقدامات نظامی متوسل شود، بهانه‌ای برای دخالت ترکیه و احتمالا اسرائیل و حتی قدرت‌های غربی خواهد بود. محاسبات اشتباه گذشته و سیاست‌های اشتباه، گزینه‌های ایران را در قفقاز و در واقع در جا‌های دیگر به طور جدی محدود کرده است.»

این دیدگاه مهمِ هانتر دو نقص دارد. نخست اینکه غرب علیرغم ضربه‌ای که به روسیه وارد شد، موافق حل‌وفصل قره‌باغ به شکل کنونی نبود. حجم عظیم تبلیغات ضدآذربایجانی که در رسانه‌های باشگاه مسیحی غرب انعکاس یافت، گواه این مدعاست. ترکیه نیز نه به دلیل حمایت غرب در این مورد خاص، بلکه با تکیه بر توان نظامی خود و پتانسیل چانه‌زنی با مسکو به آزادی قره‌باغ کمک رساند.

دوم اینکه خانم هانتر از عدم استفاده ایران از میراث تاریخی، ادبی و موسیقایی فارسی سخن می‌گوید. حال آنکه به دلیل وضعیت فرهنگی ترکان ایران، فاکتورهای ذکر شده به جای ایجاد همگرایی باعث نفرت و جدایی شده‌اند. و اگر ایران از اول به جای تشیع به این فاکتورها تکیه می‌کرد حتا شیعیان ناردالان و مشدآغا را نیز نمی‌توانست جذب کند. شیرین هانتر گویا دیدگاه خود را در چهارچوب گفتمان صدساله‌ی پرشینیستی مطرح می‌کند.

@eyvaztaha

VƏTƏNDAŞ teleserialından həzz aldım.

Məncə bağımsızlıq dönemində çəkilmiş güclü işlərdən biridir.

İctimai tvdən buraxılmaqda olan serial Cəfər Cabbarlın Almaz əsəri əsasında çəkilmişdir.

Yönətmən Elvin Rüstmzadədir. Qurban İsmayılov və Günəş Medizadə baş rolları ifa edirlər.

#vətəndaş

‏خاطیره‌نیز تاریخ بلله‌یینده قالارغی اولسون!

@eyvaztaha

ساعدی و سیاستِ ادبیات
ایواز طاها

سیزدهم فوریه در تبریز سخنرانی داشتم درباره‌ی ساعدی مثل همیشه به ترکی. شاید برای اولین بار بود که یک تجلیل درست‌وحسابی از غلامحسین ساعدی در شهر خودش به زبان مادری‌اش به عمل آمد؛ آنهم تمامن به همت شخصیت‌ها و نهادهای غیردولتی. به همت نوید محمدی، رسول اسمعلیان، محمد سیامک‌نیا، آرش ساعی و دیگر دوستان در موسسه‌ی "ائل بیلیمی". موسسه‌ای که حاصل فداکاری، درایت و زحمات روشنفکر برجسته‌ی آذربایجان علیرضا صرافی است.

موضوع سخنرانی من "ساعدی و سیاست ادبیات" بود. سیاست ادبیات نظریه‌ی ژاک رانسیر، فیلسوف فرانسوی، درباره‌ی ماهیت رهایی‌بخشی ادبیات است. می‌گویند در رئالیسم سوسیالیستی زیبایی‌شناسی را سیاسی کردند و در فاشیسم سیاست را زیباشناختی. اما رانسیر با عبور از این دوگانگی، سیاست را در ماهیت خودآیین ادبیات می‌جوید. به گمان رانسیر ادبیات همان کار امر سیاسی را می‌کند ولی از راه دیگر.

کارکرد اصلی ادبیات نه اخلاقی-تصویری است آنچنانکه افلاتون می‌گفت و نه بازنمایانه است آنچنانکه ارسطو مشخص می‌کرد. کارکرد ادبیات برهم‌زدن سلسله‌مراتبِ نظم مستقر است.

کارکرد ادبیات بازتوزیع امر محسوس است. پولیس مکان‌ها، زمان‌ها، جایگاه‌ها و هویت‌ها را به نحو خاصی توزیع می‌کند. ادبیات با برهم‌زدن این نظمِ هیرارشیک، به توزیع دوباره و عادلانه دست می‌زند. از این رو مهم نیست که یک اثر ادبی تا چه اندازه ماهیت سیاسی دارد، مهم این است که تا چه اندازه در بازتوزیع محسوسات دخیل و مؤثر است.

بسیاری از آثار ساعدی بستر تحقق سیاست ادبیات هستند. برای نمونه دو داستان "کلاس درس" و "غمباد"، (هر دو با ترجمه‌ی اینجانب) رفتار انسان در توزیع متفاوت محسوسات در گفتمان‌های مختلف را به روشنی نشان می‌دهند.

@eyvaztaha

دیل باره‌ده ایواز طاهانین جانلی چیخیش‌لاری

آنادیلی گۆنو موناسیبتیله ایواز طاهانین آنلاین
چیخیش‌لاری اولاجاق. سیزجه بو قونولاردان
هانسی‌نین اؤنجه‌لیگی واردیر؟

۱. دیل نه‌دیر؟
۲. دیل و گئرچک‌لیک.
۳. دیل و سیاسال [امر سیاسی].
۴. پزشکیان و گؤزل جان.
۵. تۆرکجه سینما دالغاسی.
۶. ساغلام دیل.
۷. دیل و دئموکراتیک دۆزن.
۸. میللی مسئله باره‌ده ایکی پاتولوژیک تئز.
۹. قورتولوش و أدبیات سیاستی.
*
سخنرانی‌های آنلاین ایواز طاها
به مناسبت روز زبان مادری

به مناسبت روز زبان مادری در فضای مجازی چند سخنرانی خواهم داشت به زبان مادری. به نظر شما کدامیک از موضوع‌های زیر اولویت دارند:

۱. زبان چیست؟
۲. زبان و واقعیت
۳. زبان و امر سیاسی
۴. رئیس جمهوری پزشکیان و جان زیبا
۵. زبان و موج سینمای ترکی
۶. زبان معیار
۷. زبان و نظم دموکراتیک
۸. دو تئز آسیب‌شناختی درباره‌ی مسئله‌ی ملی
۹. رهایی و سیاست أدبیات

@eyvaztaha

میللی مسئله و کیملیک سیاستی

ایواز طاهانین یئنی کیتابی ایشیق اۆزو گؤردو. یۆز أللی صحیفه‌لیک کیتاب خوی شهرینده "سایه‌ی سخن" درگیسی طرفیندن نشر ائدیلمیشدیر.

مسئله‌ی ملی و سیاست هویتی
National Question and Identity Politics

کتاب جدید ایواز طاها تحت عنوان میللی مسئله و کیملیک سیاستی باره‌ده پاتوْلوْژیک تئزلر [مسئلهٔ ملی و سیاست هویتی؛ تزهای آسیب‌شناختی] منتشر شد. این کتابِ صدوپنجاه صفحه‌ای، نخستین جلد از کتاب سه جلدی تحت همین نام است. ترجمه‌ی عناوین فصل‌های کتاب:

مقدمه: از مسئله‌ی ملی تا دموکراسی رادیکال؛
1. کژنگری درباره‌ی سیاست؛
2. تمامت‌خواهی و خشونت؛
3. اصالت؛ امر بیهوده؛
4. تقلیل‌گرایی و یکسونگری درباره‌ی پدیده‌ها؛
5. نقش رهایی‌بخش "استنثا" و انقلاب گراماتیک علیه زبان شفاهی؛
6. بی‌سوادی زبانی و فقر اندیشگی؛
7. چهره‌ی ژانوسی شعر و فاشیسم شعر قرن بیستم؛
8. ذات‌گراییِ مرکزمحور و هویت لغزان؛
9. تئوری توطئه، درهم‌آمیزی انگیزه و اندیشه؛
10. دموکراسی رادیکال و سوژه‌های هم‌ارز.

کتاب توسط فصلنامه سایه‌ی سخنِ شهر خوی به صورت آراسته‌ای چاپ و نشر شده است.
تلفن ارتباط با ناشر: 989195846097+

@eyvaztaha

آذربایجانلی فیلوسوف ، عزیز دوستوم، نیازی مهدی دونیایا گؤز یومدو.

رادیکال دیلک‌لر
ایواز طاهانین بایرام دوعاسی
(یئنی رئداکته)

‏Ədəbiyyat Siyasəti
سیاست ادبیات

ژاک رانسیرین دوشونجه‌سینه دایاناراق "أدبیات سیاستی" حاققیندا دانیشاجاغام.

با تکیه بر آرای ژاک رانسیر درباره‌ی "سیاست ادبیات" سخن خواهم گفت.

دوشنبه، ۲۴ مارس،
ساعت:
۲۲:۳۰ به وقت تبریز
۱۹ به وقت گرینویچ
instagram.com/eyvaztaha‎

پزشکیان و گؤزل جان سیاستی ۲
۱۴ فروردین، ساعات ۲۲:۳۰

تراکتور ۲
استقلال ۱
یک پیروزی شیرین برای سمبل آذربایجان. در تبریز فوتبال چیزی بیش از فوتبال است. این بار نیز سکوها، تونل‌ها، راهروها، اتوبان‌ها همه پر شد از جمعیت. هزاران نفر بیش از ظرفیت ورزشگاهِ درهٔ گرگ‌ها، با شعارهایی که زلزله بر اندام سیاستِ یکسان‌سازانه‌ی صدساله می‌اندازد.

تراکتور قدمی دیگر به قهرمانی نزدیک شد.