"این کتاب را چرا نوشته‌ام:"
دۆشونجه‌میزین قراماتیکاسی
(تزهای آسیب‌شناختی دربارۀ خطاهای فکری، پیشداوری‌ها، و مغالطات منطقی)
(کتاب را در اینجا بخوانید: anlamtv.com/shop)
 
کتابی که پیش‌رویتان است صرفا یک أثر برای سرگرمی نیست، یک پروژۀ فکری و زبانی است. پروژه‌ای که دو هدف والا را همزمان دنبال می‌کند: از یکسو، پرداختن به آفات اندیشه و مغالطات منطقی، از سوی دیگر، ارائۀ زبان معیارِ پالوده از عناصر غیرلازمِ بیگانه. حتی اگر از تواضع بدور باشد باید بگویم که کتاب تلاشی رادیکال برای نقد اندیشه و گشودن پرسپکتیو جدید به روی زبان معیار ترکی آذربایجانی است.

من نتوانسته‌ام در ساحت زبان کاری را انجام دهم که پترارک برای زبان ایتالیایی، مارتین لوتر برای زبان آلمانی، دکارت برای زبان فرانسوی و شمس‌الدین سامی برای زبان ترکی انجام دادند. چون این کار را قبلا بزرگانی چون کایّوم ناصری، حسن‌بی زردابی، جلیل محمدقلی‌زاده، بکیر چوبان‌زاده و اسماعیل گاسپیرالی انجام داده‌اند. من در راه آنان قدم گذاشته‌ام بی‌آنکه دچار افراطی شوم که أمثال شمس‌الدین ادیب سلطانی در زبان فارسی شدند. از این رو، برای مواجهه با این پروژه لازم است نوعی انضباط نفس، حوصله و تعهد سیاسی را بکار گیرید.

کتاب حاضر، به رغم آنکه ماهیت فلسفی دارد، چندان مشکل نیست. کوشیده‌ام کتاب را روان و سرخوشانه بنویسم و با جملات کوتاه مخاطب را در لذت توانایی‌های زبان ترکی و تعبیرهای زیبایش شریک کنم. با این‌همه، کتاب به سه دلیل ممکن است کمی دشوار به نظر آید: الف: عدم تدریس زبان ترکی در مراکز رسمی تحصیل، دوم: ذات دشوار اندیشۀ فلسفی، ج: زبان کتاب که محصول نوعی پالایش در زبان دورگۀ کنونی است.
ماهیت مورد الف مشخص است. زبان ترکی در کمربند میانی زمین به طول هفت هزار کیلومتر تکلم می‌شود. اما سیاست تحمیل زبانی اجازه نمی‌دهد که این زبان زنده، که از لف‌کوشا در قبرس تا یاکوتسک در شرق روسیه، صدها میلون گویشور دارد، در مراکز تحصیل تدریس شود. این امر باعث شده که زبان تودۀ عظیم مردم در حد تدبیر منزل فقیر و محدود شود.

دلیل و مانع دوم هم نیاز به توضیح ندارد. زبان فلسفه دشوار است و هر تلاشی‌ برای ساده‌سازی‌اش، اغلب،  موجب از دست‌رفتن دقت و عمق اندیشه می‌شود. ما برای عبور از این سد سکندر ناگزیر از ساده‌سازی با مقداری اجتناب از تقلیل‌گرایی بوده‌ایم. این ألبته پارادوکس است‌. یعنی دربارۀ آفت تقلیل‌گرایی به اجبار مقداری تقلیل‌گرایانه صحبت کرده‎ایم. لیکن با فرض اینکه بسیاری از خوانندگان سروکاری با فلسفه ندارند، سعی کرده‌ایم‌، علاوه بر ساده‌سازی، أغلب مباحث را از مبانی مربوط شروع کنیم، و خواننده را در متن ماجرا قراردهیم.

این دو دلیل گریزناپذیر بودند، اما دلیل سوم آگانه است. ما دست به پالایش زبان زده‌ایم. و به گونه‌ای اندیشۀ فاشیستی أمثال محمود افشار را مهندسی معکوم کرده‌ایم. افشار سخنی می‌گفت به این مضمون: «باید اینقدر واژه فارسی در ترکی بچپانیم که از ‌بین‌بردن‌اش آسان شود». ما هم برعکس عمل می‌کنیم. سعی می‌کنیم کلمات بیگانه‌ای را تصفیه بکنیم که نه در جریان تبادل طبیعی بلکه بر اساس سیاست هویت‌زدایی به زبان ترکی آذربایجانی تزریق شده‌اند. همین رفتار را در زبان فارسی نیز، حتا در مورد کلماتی که در جریان تبادل با دیگر زبان‌ها به صورت طبیعی کاربرد یافته، انجام می‌دهند.

روش نگارش ما در این کتاب تداوم رادیکال یک رویکرد درازآهنگ است. از زمان مجلات یول و یارپاق در این مسیر قدم گذاشته و در کتاب حاضر آن را تکامل بخشیده‌ایم. این رویکرد ممکن است خواندن کتاب را مقداری دشوار کند، اما با قاطعیت می‌توانیم گفت که بر حلاوت کتاب افزوده است. برای رفع این مشکل ألبته دو افزوده در آخر کتاب قرار داده‌ایم: یکی تعریف مفاهیم و توضیح اصطلاحات و دیگری فرهنگ لغات کلیدی و فنی. بنابراین مخاطبان گرامی اگر پیش از خود کتاب، این دو افزوده را بخوانند، فهم کتاب به صورت شگفت‌آوری آسان خواهد شد. (اگرباز هم کلمات، اصطلاحات، ترکیبات و عبارات نامأنوس یافتید برایمان بنویسد تا شرح آنها را هم فراهم آوریم).

 این کتاب یک أثر برای سرگرمی نیست، یک پروژۀ فکری و زبانی است. پروژه‌ای برای نقد اندیشه و تلاشی رادیکال برای پالایش زبان معیار ترکی آذربایجانی در ایران.
@eyvaztaha

ایواز طاهانین
"دوشونجه‌میزین قراماتیکاسی"
کیتابی‌نین پی‌دی‌اف فایلینی پولسوز [رایگان] ائندیرین:

فایل پی‌دی‌اف کتاب ترکی
"گرامر اندیشۀ ما"
را به رایگان دانلود کنید.
 
https://anlamtv.com/download/dusencemizin-qrammatikasi/

اؤیرتمنلیک کورس‌لاری/چالیشتایی باره‌ده ایواز طاهانین آچیقلاماسی

توضیح ایواز طاها دربارهٔ کلاس/کارگاه آموزگاری به زبان ترکی آذربایجانی