دهمین سال آغاز انقلاب مردم سوریه

‏ده سال از آغاز انقلاب مردم سوریه علیه دیکتاتوری تک‌حزبی بشار اسد گذشت. انقلابی که در جریانش دیکتاتور موروثی شام به کمک دول خارجی مردم‌ را قتل عام کرد. این کشتار با سکوت غربی‌ها صورت گرفت تا دیگر کسی هوس انقلاب به سرش نزند.

انسان نمی‌تواند انقلاب نکند وقتی دیکتاتور به جای همه سخن می‌گوید، تصمیم می‌گیرد، می‌کشد و جز با مرگ کرسی قدرت را رها نمی‌کند.

#سوریه
#انقلاب_سوریه
#بهار_عرب
#بشار_اسد
#دیکتاتور
#بعث
#شام

@eyvaztaha

Çanakkeledən Şuşayadək

Qarabağ zəfəri bu bayramın mənasını dolğunlaşdırdı.

Ötən il Şuşanın geri alınması Çanakkele zəfərini zəhnimizdə canlandırdı.

Hər iki zəfəri qəhrəman orduya, özəlliklə unudulmaz şəhidlərə borcluyuq.

#Çanakkele
#Qarabağ
#Karabakh
#Şuşa
#Azərbaycan
#QarabağAzərbaycandır

@eyvaztaha

‏ایییرمی بیر مارت دونیا شعر گونودور
#ایواز_طاها

شعر خسته‌ليك‌دير، قيزديرمادير، کافکا دئميشدير. قيزديرمانين درجه‌سيني آزالتماق هله لاپ ساغالماق دئييل. ترسينه، قيزديرما هر شئيي تميزله‌يير، داها آيدين گؤسته‌رير. تبريزلي خطيب‌ـه گؤره، «شعر باره‌سينده يازماق، شعر ‏يازماقدان چتين‌دير»، شاعیر باره‌سينده يازماق بونلارين ايکي‌سيندن ده. كيمسه دئميشدي، شاعیر، بير قورو دال‌لا اوزون‌ـ‌اوزادي دانيشابيلن آدام‌‌دير. بو، بوٍتوٍنلوك‌له دوْغرودور، آمما بوندان داها دوْغرو شئي‌لر ده وار.

آنتونيو گرامشي فاشيزمي ايييرمينجي عصرين شعري سانیر، اسلاووي ژيژئک‏ ايسه کوچه يوروش‌لريني "شهر شعري" آدلانديرير. أن چوخ شعرله دانیشان توپلوم قاپالی ساییلیر، نثرله دانیشان توپلوم ایسه دموکراتیک.

شعري بللي بوجاقدان رقصه بنزتمک اولاردي. چونکی نه رقصين ديٌش-آماجي وار، نه ده شعرين. بو اؤزه‌للييي "شعر، رقص و سکس" باشلیقلی مقاله‌مده دقیق آراشدیراجاغام.

@eyvaztaha

عبدالرحیم هیأت هله‌ ده چین أسارتینده‌دیر

بؤیوک اویغور موغننی و دوغو تورکوستانین آدلیم موسیقیچیسی عبدالرحیم هیأت هله ده چین محبسینده‌دیر. اونون مجبوری ایش دوشرگه‌لرینده [اردوگاه‌] هانسی ایدئولوژیک و فیزیکی باسقی‌لارا معروض قالدیغیندان دقیق خبریمیز یوخدور. بیر میلیوندان داها چوخ اینسان بو دوشرگه‌لرده أسارته گؤتورولموشلر.

ایران حؤکومتی میلیون‌لارجا اویغور موسلمان‌لاری‌نین طالعینه تام سایماز یاناشیر.

فوتوگرافداکی‌لار سولدان ساغا:
ایواز طاها، عبدالرحیم هیأت و اوزان نیهات

@eyvaztaha

KƏDƏR YELİ
(ÖYKÜ)

Gulamhüseyin SAİDİ
Çevirəni: Eyvaz TAHA

Ses: Nəyyerə Ərdəlani
Montaj: Zema Daşdəmirov

بو اؤیکو [داستان کوتاه] اون بئش ایل اؤنجه چئویردیییم بیر اثردیر. ‏آلچاق کؤنوللولوکدن [تواضع‌دن] اوزاق اولسا دا بونو وورغولامالیییام:

بو ترجومه‌نین دیلی ("قورشون هاردان آچیلدی" باشلیقلی رومانیم‌لا یاناشی) گؤنئی آذربایجان بدیعی نثری‌نین دیلینه ائتکی بوراخدی.

@eyvaztaha

لایو: زبان، اندیشه و جهان چه رابطه‌ی دارند

‏Üç D: Dil, Düşüncə və Dünya
جلسه‌ی اول: امر خیالی، امر نمادین و امر واقع

زبان پدیده‌ای نیست که تنها موضوع بحث زبان‌شناسی باشد. زبان اینک در نقطه‌ی تلاقی روانکاوی، زبان‌شناسی و فلسفه قرار گرفته است. فلسفه در قرن ‏بیستم در دغدغه‌های زبانی غرق شد و از فرگه تا ویتگنشتاین، از فلاسفه‌ی تحلیلی تا ساختارگرایان بر محور زبان فلسفه ورزیدند. تا جایی که ویتگنشتاین فلسفه را حاصل کاربرد نادرست زبان انگاشت. برای ژاک لکان نیز زبان گرانیگاه روانکاوی است آنجا که می‌گوید ناخودآگاه ساختار زبانی دارد.

‏به عنوان مقدمه‌ای برای فهم ماهیت و کارکرد زبان، درباره‌ی سه ساحت امر خیالی، امر نمادین و امر واقع به ترکی سخن خواهم گفت. سه بُعد به هم‌پیوسته‌ای که بنیاد سوبژکتیویته‌ی روانی در اندیشه‌‌ی لکان به شمار می‌روند. پرداختن به این مفاهیم به فهم دقیق‌تر رابطه‌ی زبان، ‏اندیشه و جهان [دیل، دوشونجه و دونیا] کمک خواهد کرد.

برای تنظیم بحث‌ها متناسب با دغدغه‌های مخاطبان لطفا سوال‌ها و نکته‌های خود را به دایرکت بفرستید. برای شرکت در این جلسات رایگان مجازی با دایرکت تماس بگیرید.
⚫
@eyvaztaha

أحببتک | سنی سئودیم
غادة السمان

أحببتك وكأنك آخر أحبتي على وجه الأرض،
و عذبتني كأنني آخر أعدائك على وجه الأرض...

سنی سئودیم
یئر اوزونده أن سون سئودیییم کیمی؛
سن‌سه منی یاندیردین
یئر اوزونده سون دوشمنین کیمی.

#غادة_السمان
#سوریه
#شعر
#شعر_عرب
#عرب_شعری

@eyvaztaha

دونیا اوتیزم گونو

‏اینسانی و دئموکراتیک توپلومون گؤستریجی‌لریندن بیری ده شفقت‌دیر؛ ساغلاملیق چاتیشمازلیغیندان دولایی اذیت چکن اینسان‌لارا دیققتین آرتماسی‌. اوتیزم بونلاردان بیریدیر.

اوتیزم توپلومسال داورانیش‌لاردا سؤزلو و سؤزسوز ایرتیباط باجاریغی‌نین پوزولماسی‌دیر.

ایکی آپرئل دونیا اوتیزم گونودور.

#اوتیزم
#اوتیسم

@eyvaztaha

جعل یک خبر در بی‌بی‌سی عربی و فارسی
#ایواز_طاها

بی‌بی‌سی فارسی به نقل از روزنامه‌ی لوموند می‌گوید که تلویزیون چین "یک روزنامه‌نگار جعلی برای رد نقض حقوق بشر در سین‌کیانگ ساخته" است. این روزنامه، رسانه‌ی دولتی چین را متهم کرده که به دروغ یک روزنامه‌نگار فرانسوی ساخته تا بگوید حقوق اویغورهای سین‌کیانگ نقض نمی‌شود.

روزنامه لوموند پس از تحقیقات مفصلی گفته است "هیچ سند و مدرکی" وجود ندارد تا نشان دهد خبرنگاری به نام لورین بیمون واقعا وجود دارد.

طُرفه آنکه خود بی‌بی‌سی فارسی با همکاری بی‌بی‌سی عربی همین کار را در جنگ آزادسازی قره‌باغ انجام داد؛ یعنی برای پخش یک خبر دروغ به جعل یک خبرنگار پرداخت. ‏بی‌بی‌سی عربی و فارسی از خبرنگار مجعولی بنام محمد ابراهیم نام بردند که با یک جنگجوی موهوم سوری در قره‌باغ مصاحبه کرده بود. و همین جنگجو که معلوم نبود چگونه با یک خبرنگار ناشناخته تماس حاصل کرده، از وجود جنگجویان سوری در جبهه‌ی آذربایجان خبر داده بود.

به عنوان کسی که رسانه‌های عربی را به طور مداوم دنبال می‌کنم تا آن زمان به این نام برنخورده‌ بودم. البته بعد از آن نیز از شخصی بنام محمد ابراهیم مطلبی منتشر نشد. با چندین نفر در جهان عرب تماس گرفتم اما همگی اظهار بی‌اطلاعی کردند. اما یک دوست مراکشی که با بی‌بی‌سی عربی مرتبط است، بدون ورود به جزئیات این گمان را پیش کشید: جعل خبر جنگجویان سوری مأموریتی بود که بی‌بی‌سی به خبرنگار خود بنام مهرداد فرهمند سپرد. اما گردانندگان بی‌بی‌سی فارسی از پیشروی‌های آذربایجان چنان سراسیمه شده بودند که حتا از طراحی دقیق روند جعل خبر، که معمولن در دیگر اوقات مبادرت می‌کنند، غفلت کردند.

خبر ابتدا در بخش عربی درج گردید و بخش فارسی نیز به نقل آن پرداخت؛ چرخه‌ای که برای مستندسازی ظاهری هر خبر جعلی ساخته و پرداخته می‌شود. یک منبع بی‌اهمیت و یا کاملن جعلی خبری را نقل می‌کند آنگاه با تکرار خبر در منابع معتبر، منبع اولیه به حاشیه رانده و یا مورد تجاهل واقع می‌شود.

همین خبر به ترویج شایعاتی مبنی بر حضور جنگجویان جهادی سوریه در قره‌باغ دامن زد. لیکن پس از پیروزی آذربایجان و ورود صلح‌بانان روسی به منطقه هیچ اثری از جنگجویان پیدا نشد. در عوض اسارت جنگجویان ارمنی، به ویژه شهروندانی از لبنان، نشان داد که این رسانه عامدانه درست برعکس عمل کرده است. بی‌بی‌سی فارسی هیچگاه از این جعل خبر عذرخواهی نکرد، و همین امر به حیثیت خبری این بنگاه سخن‌پراکنی در جهان ترک لطمه‌ی بزرگی زد. البته برخلاف برنامه‌های فارسی و عربی، بی‌بی‌سی در حوزه‌ی جغرافیایی یادشده نه تنها محبوبیتی ندارد بلکه مورد تنفر نیز است.

* پی‌نوشت:
در زمان جنگ قره‌باغ وقتی به این مسئله اشاره کردم، آقای مجید توتونچی این توضیحات را دادند: ‌‎جناب طاها، ظاهرا در فیسبوک اکانتی/شخصی اهل مصر خبرنگار بخش بی‌بی‌سی جهانی که از ۲۰۱۸ ساکن لندن شده وجود دارد. اما سوال اینجاست که چرا خبرنگار بخش بی‌بی‌سی جهانی هیچ اکانتی در توییتر و اینستاگرام ندارد و اکانت فیس بوک هم پرایوت و بدون تیک آبی است چرا هیچ گزارشی به غیر از این ‌‎گزارش اخیر از وی وجود ندارد.

با یک خبرنگار آلمانی در مورد این خبر صحبت کردم، او می‌گفت رسانه‌های شناخته شده‌ای مانند بی‌بی‌سی وقتی می‌خواهند عملیات و جنگ روانی راه بیاندازند از خبرنگاران ناشناخته و کمتر شناخته شده‌‌ی خود [و یا خبرنگارانی که در ازای دریافت پول شرافت حرفه‌ای خود را زیرپا می‌گذارند] استفاده می‌کنند چون خبرنگاران شناخته شده حاضر ‌‎نمی‌شوند اعتبار خود را خراب کنند. آنها از قلم یک خبرنگار ناشناخته و کم اعتبار خبری را منتشر می کنند، بعد مقامات سیاسی آن خبر را تکرار میکنند. بعد از آن منبع اصلی خبر فراموش می‌شود و خبر/گزارش جعلی به عنوان خبر موثق پخش می شود. همین سناریو که در این خبر اجرا شد.

#ایوازطاها
#مهرداد_فرهمند
#بی‌بی‌سی
#bbc

@eyvaztaha

کابوس و اضطراب
#ایواز_طاها

دوستی نوشته است: «‏تمام شب، از کابوسی به کابوس دیگر می‌روم. آن‌قدر سرگردان می‌شوم که صبح‌ها راه خروج را گم می‌کنم. تمام روز در هذیان و کابوس شناورم.»

‏کابوس و اضطراب دریچه‌های فَوَران امر واقعی‌اند. برای کاهش تأثیر آسیب‌زای این مواجهه می‌توان از روانشناسیِ وجودی کمک گرفت؛ از لوگوتراپی [معنادرمانی]. امر واقعی چیست؟

به گفته‌ی ژاک لکان امر واقعی یکی از سه بعد روانی انسان است. دو بُعد دیگر امر خیالی و امر نمادین هستند که رویهمرفته واقعیت را بر‏می‌سازند. برخلاف آندو بعد، امر واقعی تن به شناخت نمی‌دهد.

کانت می‌گفت ما تنها فنومن‌ها، یعنی پدیدارها، را می‌شناسیم، راهی به شناخت نومن نداریم. نومن همان شئی فی‌نفسه است، شاید هسته‌ی هستی. بزبان ساده‌تر ما فقط ظاهر را می‌شناسیم نه باطن را، البته اگر پشتِ ظاهر، باطنی وجود داشته ‏باشد. چون به قول دریدا در پشت هر ظاهری راز و باطن دیگری نیست، ظاهر و ظاهرهای دیگری هست و الی آخر.

طنین نومن کانتی را در مفهوم "امر واقعی" می‌بینیم. امر واقعی جهانی است مه به وسیله‌ی زبان تک‌وپاره نشده است. امر واقعی به هیچوجه نمادین نمی‌شود، یعنی به زبان در نمی‌آید. و آنچه ‏به زبان درنمی‌آید، مضطرب‌کننده است. اضطراب و کابوس رد پای امر واقعی‌اند در ناخودآگاه انسان. امر واقعی همچون سیاهچاله‌ی نمادناپذیری است که ناخودآگاه انسان حول آن به چرخش درمی‌آید.

ناخودآگاه دیگ جوشان و آشفته‌ی غرایز حیوانی نیست، شبکه‌ای پیچیده از بازنمودهای فکری است. ناخودآگاه ‏ساختاری زبانی دارد و همین ویژگی اجازه می‌دهد که بواسطه‌ی نمادین‌سازی، یعنی معنابخشی، از شر بسیاری از گره‌های درونی خود رها شویم، گره‌هایی که با امر واقعی مرتبط‌اند. به یک معنا، نمادین‌سازی ریختن یک فنومن در ظرف زبان است.

مثلن آیین‌های عزاداری را‌ه‌ نمادین‌سازی و مواجهه با آسیبِ امرِ واقعیِ مرگ‌ هستند. مرگ در اصل فروپاشی بی‌معنای جسم است. اما همین آیین‌ها با معنابخشی به فروپاشی فیزیکیِ جسم، مارا تسکین می‌دهند. این معناها ما را در مقابل ترومایِ مرگ خویشاوندان محافظت می‌کنند.
⚫

#مرگ
#اضطراب
#کابوس
#آیین
#عزاداری
#امر_واقعی

@eyvaztaha

سانال اورتامدا شیفاهی آذربایجان تورکجه‌سی‌
مشکلات زبان شفاهی ترکی آذربایجانی در فضای مجازی

سایین دوست‌لار!
ایواز طاهانین اینستاگرام حئسابیندان اونون "سانال اورتامدا شیفاهی آذربایجان تورکجه‌سی‌" باره‌ده چیخیشینا باخا بیلرسینیز. لوطفن چیخیش باره‌ده یاراناجاق سوال‌لاری دایرکته گؤندرین.
اینستاگرام ‎@eyvaztaha


‏ایواز طاها روز هجدهم آوریل درباره‌ی "مشکلات زبان شفاهی ترکی آذربایجانی در فضای مجازی" از طریق اینستاگرام سخن گفت. این بحث را می‌توانید از طریق حساب اینستاگرام تماشا کنید. لطفن سوال‌هایتان را به دایرکت بفرستید.
instagram.com/eyvaztaha

@eyvaztaha

سوال-جاواب

سانال اورتامدا شیفاهی آذربایجان تورکجه‌سی
زبان شفاهی ترکی آذربایجانی در فضای مجازی

سئویملی دوست‌لار!
"سانال اورتامدا شیفاهی آذربایجان تورکجه‌سی" قونوسو باره‌ده سوال و تنقیدلرینیزی ویدیو فورماتیندا بیزه گؤندرین. لوطفن فیلمی لندسکئیپ حالتینده چکین. ایییرمی بئش آپرئلده سوا‌ل‌لاری جاوابلاندیراجاغیق.

دوستان عزیز!
لطفن سوال‌ها و نقدهای خود درباره‌ی موضوع "زبان شفاهی ترکی آذربایجانی در فضای مجازی" به صورت فایل ویدیویی برای ما بفرستید. لطفن فیلم به صورت لنداسکیپ تهیه شود. روز یکشنبه پنج اردیبهشت به سوال‌ها جواب داده خواهد شد.

#ترکی
#ترکی_آذربایجانی
#آزربایجان
#زبان_ترکی_آذربایجانی
#زبان_شفاهی

@eyvaztaha

عشق اولسون، بو میللت تام دییشیب‏

بوندان اؤنجه گومان ائدیردیم آذربایجان رئسپوبلیکاسی أیلنجه [سرگرمی] باتاقلیغینا باتیب. بوندان اؤنجه گومان ائدیریم بو میللت شوشانی گئری آلابیلمه‌یه‌جک. آمما یاواش-یاواش هر شئی دییشدی. کئچن یای توووز توققوشمالاریندا میللتین جبهه‌لره یوللانماق عزمی باره‌ده یازدیم: جبهه‌لره یوللانماق ایسته‌ین بو کؤنوللو اینسان آخینی اورتاشرقین دنگه‌سینی دییشه‌جک.

ایندی نامیک قاراچوخورلو عادی بیر مئیخانا مُغننیسی اولاراق شهیدلر مزارینا گئدیر. نه اوچون؟ او یئددی آی یاس ساخلاییب، ماهنی اوخوماییب. ایندی گئدیب شهیدلردن حالاللیق ایسته‌ییر، شهید عایله‌لریندن صحنه‌یه قاییتماق ایجازه‌سی آلیر. بو، توپلومون بؤیوک اؤلچوده دییشمه‌سی‌نین سیمگه‌سی‌دیر.

اون ایل اؤنجه آذربایجاندا بئله بیر احوال-روحیه‌نی گؤرمک اولمازدی. عشق اولسون.

@eyvaztaha

صداوسیما، محمد فضولی و صائب تبریزی

وقتی کارشناس صداوسیما می‌گوید اشعار محمد فضولی ترجمه‌ی حرف‌به‌حرفِ اشعار صائب تبریزی است، یا تفاخر نژادپرستانه می‌ورزد و یا حماقت می‌کند! هردوی اینها نیز تف سربالا هستند.

تفاخر در کنار دلایل مختلف می‌تواند نشان ماهیت قومی ساختار قدرت باشد. یک قوم گمان می‌کند زبان و فرهنگ او دائر مدار عالم است و فضولی حتا اگر یک قرن پیش از صائب زیسته باشد اشعار ترکی‌اش را از اشعار فارسی صائب رونویسی کرده است.

و حماقت نشان از فقر فکری در رسانۀ خودخوانده‌ی ملی دارد. همین کارشناس بی‌سواد برازنده‌ی صداوسیمای رانتی و انحصاری است که حتا توان مقابله با یک أپ کوچک و متواضعی بنام تلگرام را ندارد. توئیتر و تلگرام و فیسبوک را فیلتر می‌کنند تا صداوسیمای عریض و طویل با هزاران فرستنده و ماهواره و کارمند و کارشناس بر سرپا بماند.

* ویدیو: اجرای ارکسترال شعر "شب هجران" محمد فضولی توسط شوکت علی‌اکبراوا.

#محمد_فضولی
#صائب_تبریزی
#صداوسیما

@eyvaztaha

‏عاریف قولویئو آغیر خسته‌دیر

عؤمور بویو بیزی گۆلدورموش عاریف قولویئو آغیر خسته‌دیر. "ائولری کؤنده‌لن یار"، "به‌یین اوغورلانماسی"، "بخت اۆزویو" و "او دونیادان سالام" (کئفلی ایسکندر) کیمی فیلم‌لرده رول آلمیش عاریف، آرتیق خاطیره‌لریمیزین بیر بؤلومودور.

اونا عاجیل شیفا دیله‌ییرم.

@eyvaztaha

شعر، رقص و نثر
#ایواز_طاها

پول والئري‌نين فيکرينجه شعر رقصه بنزه‌يير، نثر ايسه يول يئريمه‌يه. يول گئدن آدام گؤوده‌سيني [بدنيني] هاراسا گئديب چاتماق اۆچون حرکتلندیریر، يا دا هانسي‌سا نسنه‌ني يييه‌لنمک اۆچون یئر دییشدیریر. اونون عمل‌لري اؤزوندن خاريج بير آماجا يؤنه‌لير. نثرده سؤزجوک‌لر ديل‌دئشي [ديلدن خاريج] قاورام‌‌لارا گئديب چاتماق اوچون بيربيرلريله بير يئرده اوتورورلار. سؤزجوک‌لر نثرده قوربانليق گئدير. سؤزجوک‌لر قوربانليق گئدير، چونکي قوللانيلديقدان سونرا دَيرلريني ايتيريرلر. اونلارين يئريني المثنالاري، يعني قاورام‌لار [مفهوم‌لار] آلير. سؤزجوک نثرده قوللانيلديقدان سونرا يوخا چيخير. اونون کوٍللويونده آنجاق قاورام قالير. آمما شعرده سؤزجوک هانسيسا نسنه‌يه چاتماغين آراجي دئييل، اؤزو آماج‌دير. بونون اوچون، اؤزگون شعري يوز دفعه ده اوخوسانيز، سؤزلري يئنه ده يئنيدير، ديريدير، طراوتليدير. شعر رقص کيميدير. رقصده بدن حرکت‌لری‌نین خاریجی آماجی یوخدور، اؤزو آماجدیر.

نسيمي‌نين بو غزلينه رقصدن باشقا هانسي آدي وئرمک اولارمي:
منده سيغاريكن جاهان، من بو جاهانا سيغمازام
گؤوهر لامكان منم، كؤون و مكانا سيغمازام.

غزل، رجز بحرينده يازيلسا دا، قونييه‌ني آنديرير، درويش‌لرين سماوي توخاقليق‌لا سماع رقص‌لريني. رقص اينجه‌صنعتين اؤزگون آنلامينا شعردن داها ياخين‌دير.  سيز رقص ائده‌رکن (البته اگر رقص ائتمه‌يه قويسالار!) قارشينيزا هئچ بير مقصد قويمورسونوز. گؤوده‌نيزه وئردييينيز قيوريلمالارين اؤزو مقصددير. رقص عضله‌لرين هامورنیک ترپنمه‌سي‌دير؛ اؤزرک بیر عمل، سونو اؤزونده یئرلشن بیر چالیشما.

کانت اینجه‌صنعتی [هنری] "آماجسیز آماجلی‌لیق"* آدلاندیریر. صنعتین دؽش آماجی‌ یوخدور، یالنیز اؤزو اۆچون اؤز ایچینده آماج داشیییر. بو باخیمدان رقص لاپ باشدا اوتورور. موسیقی و شعردن ده صنتعه أن یاخین قونومدا دایانیر.

* Purposiveness without purpose
* غایتمندی بدون غایت
شکیلین قایناغی
* ایواز طاهانین #شعر_وارلیغین_ائویدیر کیتابیندان

@eyvaztaha

https://www.instagram.com/p/COQTb7JFwkO/?igshid=1m0hvxpm6l7ae

‏پرسش‌وپاسخ زنده با شرکت ایواز طاها
درباره‌ی وضعیت فعلی زبان ترکی آذربایجانی

یکشنبه دوازده اردیبهشت ساعت بیست‌وسه

اگر سوالی در زمینه‌ی موضوع مورد بحث دارید در اینجا بنویسید و یا به دایرکت بفرستید.

@eyvaztaha

اگر تراکتور در اروپا بود
#ایواز_طاها

اگر تیم فوتبال تراکتور در اروپا بود احتمالن متفکرانی پیدا می‌شدند که فریاد بزنند: «در فضای قحطی سوژگان سیاسی ما با پدیده‌ی جدیدی مواجه هستیم.» آنها که از شورش‌های هزار و نهصد شصت‌و هشت به این سو در حسرت سیاست در کف خیابان مانده‌اند، بعید نیست دنبال اینگونه شعرهای شهری‌ باشند. دنبال اینکه هفتاد هزار نفر در یک ورزشگاه مطالبه‌ی سیاسی‌شان را فریاد زنند. آنها احتمالن برق در چشمانشان می‌درخشید وقتی می‌دیدند سوژگانی مصمم و انبوه میدان را پر کرده‌اند. چرا که تراکتور چیزی بیش از یک تیم ورزشی است و هوادارانش سوژگانی در لباس مبدل‌اند.

فرض کنید ایرلند هنوز در ترکیب بریتانیا بود و تدریس زبانش در مدارس ممنوع. آنگاه تیمی از دوبلین یا بلفاست وقتی پایش به ورزشگاه ویمبلی لندن می‌رسید هوادارانش با شور وحرارت شعارهای خاص می‌دادند. مثلن در دقیقه‌ی پانزدهِ هر مسابقه شعار بازگشت به زبان مادری را سرمی‌دادند و در دقیقه‌ی بیست‌‌وپنج شعار ضدیت با تبعیض جنسیتی را.

چه اتفاقی می‌افتاد؟ خیلی ساده تراکتور به بمب خبری اروپا تبدیل می‌شد. نمی‌توانم تصور کنم با این هواداران چه برخوردی می‌شد اما این را می‌دانم که برخی از متفکران غرب که نگران کاهش انگیزه‌ی مشارکت اجتماعی و دگردیسی امر سیاسی به پساسیاست هستند از کنار این پدیده نانوشته نمی‌گذشتند.

آنها احتمالن از بازگشت امر سیاسی در قالب یک تیم ورزشی سخن می‌گفتند. برای ارنستو لاکلائو این امر دیگر یک حرکت پوپولیستی به آن معنایی نبود که در فرانسه به کار می‌رود. فرانسوی‌ها از این کلمه فقط برای توصیفِ آنگونه رفتار سیاسی استفاده می‌کنند که "شوریدگی‌های تأسف‌آور" خوانده می‌شود؛ برای توصیف چیزهایی چون عقده، نژاد‌پرستی و غیره. لیکن لاکلائو در حرکت تماشاگرانِ تیم تراکتور انرژی رهایی‌بخشِ بزرگی تشخیص می‌داد، هرچند که ممکن بود سوگلی‌ همیشگی‌اش شانتال موف تذکر می‌داد که این حرکت باید از تعینات ناسیونالیستی‌اش عاری شود و تحت اندیشه‌ی چپ مفصل‌بندی گردد. البته اسلاوی ژیژک از قافله عقب نمی‌ماند و عزم آهنین لنینی را در هواداران تراکتور بازشناسی می‌کرد و از اینکه بشردوستان مداراجو به هر حرکت خودانگیخته انگ پوپولیسم می‌زنند برانگیخته می‌شد. برای ژاک رانسیر که هنوز به انگیزه‌های ناگهانیِ پوپولیستیِ دموکراتیک ایمان دارد، تراکتور در قامت یک رخداد سیاسی ظاهر می‌شد.

اما این اتفاق نمی‌افتد چون غرب اینجا را یا از دریچه‌ی نگاهِ چپِ سنتی می‌بیند و یا از نگاه ناسیونالیست‌های مرکزگرا. چون مرکزگرایان که در گفتمانِ هژمونیکِ وطنِ آریایی غرق‌اند، و بخشی از چپ سنتی که تنها ایده‌ی مقدس‌اش تمامیت ارضی است، هر غیریتی را به چشم دشمن می‌نگرند. آندو در هر جنبشی که شاکله‌ی فارسی‌محورِ گفتمانِ مسلط را هدف گیرد، توطئه‌ای کشف می‌کنند. به علاوه، چپ کلاسیکِ وطنی غرق در اندیشه‌ی تضاد طبقاتی هنوز قادر به درک این موضوع نیست که امر سیاسی به عنوان چیزی درون‌ماندگار نه قابل تقلیل به اقتصاد است و نه قابل تحویل به اخلاق. و راست وطنی که بر جریان اصلی مدیای فارسی تسلط دارد در زیر نقاب اصلاح‌طلبی و یا سکولاریسم، از تبعیض نژادپرستانه حمایت می‌کند و بزرگترین نوستالژی‌‌اش فقدان یک دیکتاتور بی‌سوادِ تبارگراست.

تراکتور تنها یک تیم فوتبال نیست. تراکتور منزلت فعلی خود را مدیون جایگاهی است که در عرصه‌ی نمادین اشغال کرده است. فارغ از اینکه غرب و مرکزگرایانِ انحصارطلب چه تصوری دارند، نمی‌توان انکار کرد که در قضیه‌ی تراکتور یک امر ورزشی چندان مازاد سیاسی دارد که یک تیم فوتبال در کانون امرسیاسی آذربایجان قرار گرفته است. پیشتر گفته‌ام: اینکه فوتبال آمیخته با امر سیاسی نباشد، آرزوی محالی است. فوتبال زیبا نمی‌تواند تنها خودش باشد. همچون هنر، علم و دموکراسی پدیده‌ی فوتبال نیز مازادی به جای می‌گذارد که صرفا در عرصه‌ی امر ورزشی نمی‌گنجد. علم بر مبانیِ غیرعلمی متکی است، فرم در هنر محتاج پسمانده‌ی مضمون است، و دموکراسی نمی‌تواند صرفا به شهروندی که از همه‌ی تعین‌های جنسی، اتنیکی، دینی و طبقاتی‌اش عاری شده متکی باشد.

هر چیزی معنای خود را از آنچه نیست کسب می‌کند.

@eyvaztaha

آذربایجان تورکجه‌سی‌نین پروبلئم‌لری باره‌ده سوال-جاواب‌ وئرلیشی
#ابواز_طاها
برنامه سوال-جواب‌هایی درباره‌ی مشکلات زبان ترکی آذربایجانی

بوردان ایزله‌یه بیلرسیز:
از اینجا می‌توانید تماشا کنید:
https://www.instagram.com/tv/COYbc4olfnL/?igshid=fl9t9c88aeou