FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.29K photos
732 videos
3 files
4.28K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
📝 بمب گرافیتی چیست و ادعای استفاده از آن در خوزستان چقدر مستند است؟

🔹برخی سایت‌ها و کانال‌های تلگرامی از مشاهده موادی شبیه تار عنکبوت در تاسیسات گاز امیدیه و خطوط برق لالی خبر داده‌اند و برخی کاربران شبکه‌های اجتماعی مدعی شدند آمریکا برای اولین‌بار «بمب گرافیتی» در خوزستان استفاده کرده است.

🔹این ادعاها هنوز پشتوانه کافی ندارند؛ چون آزمایش مواد، بقایای مهمات یا گزارش فنی تأییدشده‌ای ارائه نشده است.

🔹بمب گرافیتی با پخش رشته‌های نازک رسانا روی تجهیزات فشار قوی، اتصال کوتاه ایجاد کرده و برق را قطع می‌کند؛ مانند ریزمهمات BLU-114/B ساخت آمریکا.

🔹ناتو در سال ۱۹۹۹ از چنین بمبی علیه یوگسلاوی استفاده و بخش زیادی از برق صربستان را قطع کرد.

🔹این روش با حمله سایبری یا پالس الکترومغناطیسی فرق دارد و مدت‌زمان قطع برق نیز بسته به آسیب، پاکسازی و عوامل دیگر، متفاوت است.

🔹تا وقتی شواهد مشخصی ارائه نشود، نمی‌توان ادعای استفاده از بمب گرافیتی در عکس‌های منتسب به خوزستان را به‌طور قطعی تایید کرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
✅ میزان شیوع دیابت در میان ایرانیان

🔹مسعود پزشکیان روز ۲۳ آبان ۱۴۰۵، به مناسبت روز جهانی دیابت گفت بیش از ۱۴ درصد مردم ایران به دیابت مبتلا هستند و حدود ۲۵ درصد در معرض ابتلا قرار دارند.

🔹آمار اعلام‌شده درست است و با نتایج یک پژوهش معتبر ملی مطابقت دارد.

🔹بر اساس پیمایش ملی STEPS سال ۱۴۰۰، شیوع دیابت در ایرانیان ۲۵ سال به بالا ۱۴٫۱۵ درصد بوده است. این نتیجه در مقاله‌ای علمی در سال ۲۰۲۳ منتشر شده است.

🔹در همان پیمایش، ۲۴٫۸۱ درصد افراد ۲۵ سال به بالا پیش‌دیابت داشته‌اند. پیش‌دیابت وضعیتی است که در آن قند خون بالاتر از محدوده طبیعی، اما پایین‌تر از آستانه تشخیص دیابت است. این وضعیت احتمال ابتلا به دیابت نوع دو را افزایش می‌دهد، ولی همه افراد دارای پیش‌دیابت الزاماً به دیابت مبتلا نمی‌شوند.

🔹باید به این نکته توجه کرد که آمار مورد اشاره، مربوط به جمعیت بزرگسال است و فدراسیون بین‌المللی دیابت، برآورد دیگری دارد. در اطلس ۲۰۲۵ این فدراسیون، شیوع دیابت در جمعیت ۲۰ تا ۷۹ ساله ایران برای سال ۲۰۲۴ حدود ۸٫۸ درصد برآورد شده است. این اختلاف باید با توجه به تفاوت روش‌های آماری، جمعیت هدف و معیارهای تشخیصی بررسی شود.

🔹بر اساس تحلیل پیمایش سال ۱۴۰۰، حدود ۷۳ درصد مبتلایان از بیماری خود اطلاع داشتند و تنها حدود ۲۸ درصد کل افراد مبتلا، کنترل مطلوب قند خون داشتند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به آماری که مسعود پزشکیان از میزان ابتلای مردم ایران به دیابت ارائه کرده، نشان «درست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
📱 ماجرای فیلترینگ تلگرام در اردن و عراق در یک روز

🔹اداره امنیت عمومی اردن روز ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶ (۲۵ آبان ۱۴۰۵) از مسدودسازی سراسری تلگرام خبر داد. این نهاد گفت هدف از این اقدام مقابله با تهدید، اخاذی و انتشار محتوای غیرقانونی، از جمله محتوای افراط‌گرایانه است.

🔹هیات ارتباطات و رسانه عراق نیز در همان روز دستور مسدودسازی تلگرام را صادر کرد و به این شرکت ۳۰ روز فرصت داد تا خود را با مقررات عراق تطبیق دهد.

🔹رسانه عراقی «۹۶۴» هم از توقف دسترسی به تلگرام در کرکوک خبر داد. با وجود این، وزارت ارتباطات اقلیم کردستان گفت تا عصر همان روز ابلاغیه‌ای برای اجرای دستور دریافت نکرده بود.

🔹با آنکه مقام‌های عراق و اردن تصمیم‌های خود را در یک روز اعلام کردند، در اطلاعیه‌ها و گزارش‌های بررسی‌شده، سندی از تصمیم مشترک یا هماهنگی نهادهای دو کشور پیدا نشد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ادعای نادرست رزمایش هوایی ایران با سوخوی روسی

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده صحنه رزمایش هوایی ایران با جنگنده‌های روسی را نمایش می‌دهد.

🔹این ادعا نادرست و ویدیوی آن قدیمی است.

🔹این ویدیو مربوط به نمایش هوایی جنگنده‌های روسی در نمایشگاه هوایی دبی در آبان ۱۴۰۴ است. یک هواپیمای آمریکایی غول‌پیکر نیز در این صحنه حضور دارد.

🔹گنبد پوششی یک تاسیسات راداری در این ویدیو دیده می‌شود که متعلق به فرودگاه آل‌مکتوم در دبی است.

🔹حضور افراد غیرنظامی و چند شباهت دیگر از صحنه‌های فرودگاه با آنچه در ویدیو دیده می‌شود، نادرست بودن ادعا را تایید می‌کند.

🔹تا لحظه تنظیم این گزارش، هیچ خبری از اجرای رزمایش نیروی هوایی ایران با جنگنده‌های روسی سوخو یا هیچ جنگنده خاص دیگری در رسانه‌های معتبر منتشر نشده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای انتساب این ویدیو به رزمایشی در ایران نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ادعای بی‌اساس هدف‌گیری ۱۰۰ موشک سجیل آماده شلیک به سمت اسرائيل

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که ایران برای اولین‌بار ۱۰۰ موشک بالستیک سجیل را به سمت اسرائیل هدف‌گیری کرده و منتظر فرمان شلیک است.

🔹این ادعا بی‌اساس است و هیچ منبع رسمی و معتبری چنین چیزی را تایید نکرده است.

🔹قدیمی‌ترین ردپای این خبر در ۱۸ مهر ۱۴۰۵ در وبسایت خبری روسی OrdoMundi و کانال تلگرامی پارس‌تودی به زبان روسی پیدا شد که ادعا کرده بودند منبع خبر، روزنامه اسرائیلی «هاآرتص» است.

🔹در وبسایت هاآرتص هیچ گزارشی مبنی بر آمادگی یا قفل کردن ۱۰۰ موشک سجیل مجهز به کلاهک خوشه‌ای پیدا نشد.

🔹هاآرتص در گزارشی به تاریخ ۹ اسفند ۱۴۰۴ درباره شلیک بیش از ۱۰۰ پهپاد و موشک از سوی ایران تا آن زمان خبر داده و دو گزارش دیگر هم درباره استفاده ایران از موشک‌های با کلاهک خوشه‌ای در جریان جنگ ۴۰ روزه دارد.

🔹در هیچ‌یک از این گزارش‌ها هدف‌گیری ۱۰۰ موشک سجیل به سمت اسرائيل مطرح نشده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعای بی‌اساس شبکه‌های اجتماعی نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🎙 دستخط مجتبی

🔹در قسمت ۲۹۶ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره تصویری صحبت می‌کنیم که با ادعای دستخط مجتبی خامنه‌ای درباره مساله بمب اتم منتشر شد.

🔹ادعای انهدام رادار آمریکا در بحرین و تصویر منتسب به آن، حضور ناو روزولت در خاورمیانه و ادعای استفاده از بمب گرافیتی در خوزستان، از سوژه‌های مرتبط با درگیری‌های ایران و آمریکا در این قسمت هستند.

🔹مقایسه معاون اجرایی پزشکیان درباره میزان مصرف گاز در ایران، چین و قطر، ادعایی تکراری است که درباره آن توضیح داده‌ایم.

🔹در ادامه درباره ویدیوی پربازدیدی صحبت می‌کنیم که با ادعای آزمایش سوخت موشک در مدرسه‌ای در ایران منتشر شده بود.

🔹موضوع بعدی، داستان گم شدن لوح طلایی داریوش هخامنشی و ادعای خرید پیکان با پول فروش کتیبه است؛ ماجرایی که به شکل معمایی حل‌نشده باقی مانده است.

🔹پیش از فکت‌چک‌های کوتاه، دو آمار مسعود پزشکیان درباره وضعیت دیابت در ایران را بررسی می‌کنیم.

🔹ویدیوهای منتسب به فرودگاهی در آمریکا، رزمایش هوایی سوخوهای روسی، آزمایش موشک ایران در آمریکا و ادعای موج سرمای قطبی در ترکیه و ایران، سوژه‌های دیگر این اپیزود هستند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Audio
🎙 دستخط مجتبی

🔹در قسمت ۲۹۶ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره تصویری صحبت می‌کنیم که با ادعای دستخط مجتبی خامنه‌ای درباره مساله بمب اتم منتشر شد.

🔹ادعای انهدام رادار آمریکا در بحرین و تصویر منتسب به آن، حضور ناو روزولت در خاورمیانه و ادعای استفاده از بمب گرافیتی در خوزستان، از سوژه‌های مرتبط با درگیری‌های ایران و آمریکا در این قسمت هستند.

🔹مقایسه معاون اجرایی پزشکیان درباره میزان مصرف گاز در ایران، چین و قطر، ادعایی تکراری است که درباره آن توضیح داده‌ایم.

🔹در ادامه درباره ویدیوی پربازدیدی صحبت می‌کنیم که با ادعای آزمایش سوخت موشک در مدرسه‌ای در ایران منتشر شده بود.

🔹موضوع بعدی، داستان گم شدن لوح طلایی داریوش هخامنشی و ادعای خرید پیکان با پول فروش کتیبه است؛ ماجرایی که به شکل معمایی حل‌نشده باقی مانده است.

🔹پیش از فکت‌چک‌های کوتاه، دو آمار مسعود پزشکیان درباره وضعیت دیابت در ایران را بررسی می‌کنیم.

🔹ویدیوهای منتسب به فرودگاهی در آمریکا، رزمایش هوایی سوخوهای روسی، آزمایش موشک ایران در آمریکا و ادعای موج سرمای قطبی در ترکیه و ایران، سوژه‌های دیگر این اپیزود هستند.

❗ حجم فایل صوتی: ۲۱ مگابایت

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:00:59 مقدمه
00:05:21 دستخط منتسب به مجتبی خامنه‌ای درباره بمب اتم
00:13:11 ادعای انهدام رادار آمریکا در بحرین و تصویر منتسب به آن
00:15:45 درباره ناوگروه ضربت روزولت چه می‌دانیم؟
00:18:59 درباره بمب گرافیتی و ادعای استفاده از آن در خوزستان
00:22:28 مقایسه معاون پزشکیان درباره مصرف گاز ایران، چین و قطر
00:26:58 ادعای نادرست آزمایش سوخت موشک در مدرسه‌ای در ایران
00:32:08 داستان کتیبه طلایی داریوش و خرید یک پیکان
00:38:55 میزان شیوع دیابت در میان ایرانیان
00:42:47 ویدیوی ساختگی مسافران سرگردان در فرودگاه‌های آمریکا
00:44:12 ادعای نادرست رزمایش هوایی ایران با سوخوی روسی
00:45:26 تصاویر نادرست منسوب به آزمایش موشک ایران در آمریکا
00:47:23 ویدیوی قدیمی منتسب به سرمای قطبی در ترکیه و ایران
00:48:46 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ویدیوی ساختگی منتسب به انفجار در برج تجاری عربستان در پی حمله حوثی‌ها

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده انفجار و خسارت شدید به برج صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان پس از حمله اخیر حوثی‌ها را نشان می‌دهد.

🔹این ویدیو ساختگی و تولید ابزار هوش مصنوعی است.

🔹وجود ایرادهای بصری، از جمله ثابت ماندن اسکلت تخریب‌شده و حفره برج با وجود ریزش مداوم قطعات در طول ویدیو، در کنار تایید هوش مصنوعی گوگل مبنی بر دستکاری صدا و تصویر، ساختگی بودن ویدیو را اثبات می‌کند.

🔹به این برج واقعا حمله شده و آسیب دیده، اما تصاویر واقعی نشان می‌دهد آسیب برج در مقایسه با ویدیوی مورد بررسی، محدود بوده و خبری از آتش‌سوزی گسترده یا ریزش طبقات نیست.

🔹به گزارش سازمان دفاع عربستان روز ۲۸ آبان حمله موشکی حوثی‌ها به منطقه مالی ملک عبدالله باعث شکستن پنجره‌های هفت تا هشت طبقه و آسیب به نمای فلزی برج شد و تلفات جانی نداشت.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ویدیوی ساختگی نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
✍️ از صدای ویدیوهای اعتراضات آبدانان چه می‌دانیم؟

🔹روز سه‌شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ شهرستان آبدانان شاهد تجمع اعتراضی بود که پس از واژگونی مرگبار اتوبوس کارگران اهل این شهر شکل گرفت.

🔹همزمان با انتشار ویدیوهای این اعتراضات، برخی هواداران جریان‌های سیاسی مختلف، یکدیگر را به صداگذاری ویدیوها متهم کرده‌اند.

🔹ادعای صداگذاری و دستکاری گسترده ویدیوهای اعتراضات آبدانان نادرست است و تنها در یک ویدیو صداگذاری انجام شده است.

🔹در ویدیوهای مختلف، شعارهایی متنوعی مثل «جاوید شاه»، «پهلوی برمی‌گرده»، «مرگ بر دیکتاتور» و «استعفا استعفا» شنیده می‌شود که صداگذاری نشده‌اند.

🔹بررسی ۲۰ ویدیوی اعتراضات اخیر نشان می‌دهد در مورد «تنها یک ویدیو» می‌توان گفت به‌طور قطع صداگذاری انجام شده؛ ویدیویی که در آن شعار «پهلوی برمی‌گرده» به‌جای شعار «علیرضا روحت شاد» گذاشته شده است.

🔹جستجوی ما برای یافتن ویدیوهای دیگری که بتوان با اطمینان گفت به نفع یک جریان سیاسی خاص دستکاری شده‌اند، بی‌نتیجه بود.

🔹همچنین بررسی ویدیوهای دست‌کم سه مکان، ادعای رسانه‌های حکومتی مبنی بر اینکه مطالبات براندازانه در این اعتراضات مطرح نشده را رد می‌کند.

🔹در یکی از این ویدیوها که به فیلم دیگری از اعتراضات سه‌شنبه چسبیده، شعار «مرگ بر ستمگر چه شاه باشه چه رهبر»، منتسب به هواداران سازمان مجاهدین شنیده می‌شود، اما مکان و زمان ضبط آن قابل تشخیص نیست.

🔹بنابراین تنها یک مورد ویدیوی صداگذاری‌شده یافت می‌شود و ویدیوهای پربازدیدی که اغلب در رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور بازتاب یافته‌اند، واقعی‌اند و صداگذاری نشده‌اند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
⛽️ کسری گاز ایران در زمستان ۱۴۰۵ چقدر است؟

🔹همزمان با بروز نشانه‌های ناترازی گاز در زمستان امسال، مقام‌های رسمی در ایران، سه برآورد متفاوت ارائه کرده‌اند.

🔹مدیرعامل شرکت ملی گاز کسری در اوج مصرف را حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعب در روز برآورد کرده، سخنگوی دولت از حدود ۴۳۰ میلیون مترمکعب گفته و معاون اجرایی رئیس‌جمهور رقم ۵۳۰ میلیون مترمکعب را اعلام کرده است.

🔹اختلاف دو برآورد اخیر، که در دو روز پیاپی اعلام شدند، به روزی ۱۰۰ میلیون مترمکعب می‌رسد.

🔹گزارش‌ها نشان می‌دهد کسری گاز از سال‌های قبل وجود داشته و حملات به تاسیسات گازی به ظرفیت تولید هم آسیب زده است. درباره میزان خسارت و سرعت بازگشت ظرفیت به مدار نیز آمارهای متفاوتی منتشر شده است.

🔹محدودیت گاز از همین حالا به برخی صنایع رسیده است.

🔹از سویی دیگر، دولت برای کاهش مصرف خانگی روی پویش‌هایی مثل «دو درجه کمتر» و جایگزینی بخاری‌های قدیمی حساب کرده است.

🔹طبق آمار اعلام‌شده، از ۴ میلیون و ۱۰۰ هزار بخاری هدف این طرح، تنها حدود ۱۸۰ هزار دستگاه تعویض شده است.

🔹در بخش عرضه هم گزارش‌ها از اتلاف گاز در مشعل‌سوزی و نشت متان حکایت دارند؛ برآوردهای متفاوتی که از ۱۳ تا بیش از ۳۰ درصد هدررفت حکایت دارند.

🔹بخشی از این برآوردها ممکن است هم‌پوشانی داشته باشند، اما در همه برآوردها میزان اتلاف گاز در شبکه، رقمی عظیم است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
✍️ آیا می‌توان کمبود آهن و کم‌خونی را از روی چهره تشخیص داد؟

🔹در شبکه‌های اجتماعی، ترندی با نام «فریتین فیس» (Ferritin Face) یا «چهره فریتینی» رواج پیدا کرده است.

🔹در ویدیوهای این ترند، ویژگی‌هایی مانند تیرگی و گودی زیر چشم، رنگ‌پریدگی، خشکی پوست، ترک لب‌ها، ریزش مو و شکنندگی ناخن‌ها به پایین بودن فریتین نسبت داده می‌شوند و این تصور ایجاد می‌شود که می‌توان از روی ظاهر فرد به کمبود آهن یا کم‌خونی پی برد.

🔹فریتین پروتئین ذخیره‌کننده آهن در بدن است و کاهش آن معمولاً نشان‌دهنده افت ذخایر آهن است؛ اما کمبود آهن لزوماً به معنای کم‌خونی نیست و فرد می‌تواند با هموگلوبین طبیعی هم دچار کمبود آهن باشد.

🔹کمبود آهن و کم‌خونی ناشی از آن می‌تواند باعث تغییراتی مثل رنگ‌پریدگی، ریزش مو، تغییرات ناخن و ترک گوشه لب شود، اما این علائم اختصاصی نیستند و به‌تنهایی فقر آهن را ثابت نمی‌کنند.

🔹تیرگی و گودی زیر چشم و خشکی پوست می‌توانند علت‌های متعدد دیگری داشته باشند. هیچ الگوی چهره‌ای معتبر و استانداردشده‌ای برای تشخیص کمبود فریتین وجود ندارد.

🔹در برخی پست‌های فارسی ادعا می‌شود فریتین زیر ۴۰ مانع رشد مو است یا زنان باید آن را به بالای ۷۰ برسانند. با وجود ارتباط میان فریتین پایین و برخی انواع ریزش مو، هیچ‌یک از این اعداد آستانه قطعی و عمومی نیستند.

🔹تشخیص کمبود آهن نیازمند بررسی پزشکی و آزمایش خون است. مصرف خودسرانه مکمل آهن برای بهبود چهره یا رشد مو می‌تواند عوارض داشته باشد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM