Чехословакия денгиз кемачилиги: денгизсиз мамлакат ўз океан флотини қандай яратган эди?

Бутунлай қуруқлик билан ўралган, харитасида бир километр ҳам денгиз соҳили бўлмаган мамлакатнинг Атлантика, Тинч ва Ҳинд океанларида юк ташувчи миллий флотга эга бўлиши тарихдаги энг ҳайратланарли воқеалардан бири ҳисобланади. Бу афсона эмас, балки ХХ асрда ҳақиқатдан ҳам фаолият юритган “Чехословакия денгиз кемачилиги” (Československá námořní plavba, ČNP) давлат компанияси тарихи.

Чехословакиянинг денгизга чиқиш имкони бўлмаганига қарамай, унинг океанларга чиқиш орзуси 1920 йилларда, Биринчи Чехословакия Республикаси даврида шакллана бошлади. Биринчи жаҳон урушидан кейин қабул қилинган Версаль шартномаси ҳамда Барселона декларациясига мувофиқ, денгиз соҳилига эга бўлмаган давлатларга ҳам халқаро сувларда ўз миллий байроғи остида тижорат кемаларини бошқариш ҳуқуқи берилди.

Шу асосда “Kehrwieder” шхунаси Чехословакия байроғини кўтарган биринчи кемага айланди. Мамлакат Германиянинг Гамбург шаҳридаги Молдаухафен (Moldauhafen) ҳудудини ҳамда Польшанинг Щецин портидаги инфратузилмани узоқ муддатли ижарага олди. Шу билан бирга, келажакдаги денгиз офицерлари Югославиянинг ҳарбий-денгиз ўқув юртларида тайёрлана бошлади. Бу саъй-ҳаракатлар самарасида Иккинчи жаҳон уруши арафасида мамлакатда қарийб 80 нафар профессионал денгиз офицери етишиб чиқди. Айрим кемалар машҳур Baťa компанияси ёки бошқа хусусий мулкдорларга тегишли бўлганига қарамай, улар Чехословакия байроғи остида халқаро қатновларни амалга оширарди.

Иккинчи жаҳон урушидан кейин социалистик даврда ушбу ташаббус давлат сиёсати даражасига кўтарилди. Аввало, 1953 йилда ташқи савдо ва логистика билан шуғулланувчи Čechofracht компанияси ташкил этилди. Кейин эса 1959 йил февраль ойида Савдо вазирлигининг қарори билан “Чехословакия денгиз кемачилиги” давлат корхонаси расман ташкил қилиниб, ўша йилнинг апрель ойидаёқ унинг кемалари мустақил тижорат рейсларини бошлади.

Мақолани тўлиқ ўқиш: 👉 https://fikratonline.uz/chehoslovakiya-dengiz-kemachiligi-dengizsiz-mamlakat-oz-okean-flotini-qanday-yaratgan-edi/

@fikrat

Mavzu: Sarez koʻli qanchali xavfli?

Ekspertimiz: Gidrometeorolog Humoyun Magʻripov

Tomosha qiling ➡️https://youtube.com/live/S5IGLsINvJE?feature=share

Rasmiy sahifalarimizga obuna bo'ling
telegram |instagram | facebook | youtube | fikratonline

Оддий кузатувчи назари билан қараганда Эрон ва Украина атрофида кечаётган икки жараён ташқи томондан бир-бирига ўхшаб кетади: ҳар икки давлат ҳам рақиби оғир босим остида турган пайтда ўз қўлидаги устунликни баҳсли қарор билан заифлаштиргандек кўринмоқда. Хўп, бу қарорлар ҳақиқатан стратегик хатоми ёки уруш шароитида оқибати олдиндан ўйланган хатарли қадамми?

Эрон мисолида гап Ҳўрмуз бўғози атрофидаги кескинлик ҳақида кетмоқда. Вашингтон Теҳрондан бўғоз барча халқаро кемалар учун очиқ бўлишини оммавий равишда тасдиқлаш, тижорат кемаларига ҳужумларни тўхтатиш ва уларнинг ҳаракатига қўшимча шартлар қўймасликни талаб қилди. Айни пайтда АҚШ музокара эшигини бутунлай ёпгани йўқ: Оқ уй маълумотига кўра, икки томон ўртасидаги мулоқот давом этмоқда ва Эрон ҳам келишувга эришиш истагини билдирган. Бироқ Теҳроннинг тижорат кемаларига нисбатан хатти-ҳаракатлари музокара жараёнини янада мураккаблаштирди.

Украинадаги вазият эса бошқача хусусиятга эга. Киев Россиянинг нефтни қайта ишлаш заводлари, ёқилғи омборлари ва логистика инфратузилмасига узоқ масофали зарбалар орқали Кремлга сезиларли иқтисодий босим ўтказаётган бир пайтда президент Владимир Зеленский мудофаа вазири Михаил Федоровни лавозимидан озод қилди.

Мақолани тўлиқ ўқиш: 👉 https://fikratonline.uz/oz-oyogiga-oq-uzish-eron-va-ukraina-urushda-hatoga-yol-qoydimi/

@fikrat