“Қилич ўткир, аммо уни ушлаган қўл титрамоқда”

Халқаро муносабатларда Ғарб давлатларининг ҳарбий-технологик устунлиги ва уни қўллашдаги сиёсий иродаси ўртасидаги номутаносиблик тобора кўпроқ муҳокама қилинмоқда. Таҳлилчиларнинг фикрича, Россия Ғарбнинг замонавий арсеналидан хабардор бўлса-да, унинг стратегияси кўп жиҳатдан ушбу ҳарбий қудратни ишга солиш учун зарур бўлган сиёсий журъатнинг етишмаслигига асосланган бўлиши мумкин. Бу ҳолатни баъзи таҳлилчилар “қилич ўткир, аммо уни ушлаган қўл титрамоқда” дея тавсифламоқда.

Бу қарама-қаршиликнинг яққол мисоли сифатида НАТОнинг яқинда Польша ҳаво ҳудудини ҳимоя қилиш ҳолатини келтириш мумкин. Унда тахминан 20 минг долларлик учувчисиз аппаратни йўқ қилиш учун бир неча миллион долларлик ракета қўлланилди. Бу ҳодиса Ғарб мудофаа тизимидаги жиддий муаммолардан бирини – юқори технологиялар мавжудлиги, лекин иқтисодий самарадорлик ҳар доим ҳам ҳисобга олинмаслигини кўрсатди. Шу сабабли, таҳлилчилар нафақат арзон ва самарали қуроллар ишлаб чиқиш, балки сиёсий қатъиятни намоён этиш ҳам муҳим эканини таъкидламоқда. Муҳокамаларда Россиянинг нефть контрабандаси билан шуғулланувчи кемаларига қарши чоралар кўриш ёки Украинага узоқ муддатли ва қатъий ёрдам мажбуриятларини олиш каби хавфли, аммо стратегик аҳамиятга эга қадамлар тилга олинмоқда.

Сиёсатшунос Ҳамид Содиқнинг қайд этишича, сўнгги воқеалар Россиянинг дунёдаги “иккинчи армия” мақомига доир саволларни юзага келтирган бўлса, НАТОнинг ҳам “биринчи армия” сифатида ўз заиф жиҳатлари борлигини кўрсатмоқда. Унинг фикрича, Ғарб давлатлари технологик устунлик ва замонавий қуролларга эга бўлса-да, уларнинг жамиятларида руҳий тайёргарлик етарли даражада эмас. Бунинг сабаби сифатида Европа жамиятларининг юқори турмуш даражасига ўрганиб қолгани ва фуқароларнинг бу қулайликларни хавф-хатарга алмаштиришни истамаслиги кўрсатилади.

Хулоса қилиб айтганда, Ғарб ва НАТО учун асосий синов замонавий қуролларнинг мавжудлиги эмас, балки жамиятнинг руҳий бардоши ва сиёсий элитанинг қатъияти бўлиб қолмоқда. Ҳарбий техника мудофаани таъминлаши мумкин, бироқ унинг ҳақиқий кучи халқнинг журъати ва сиёсий жасорат билан бириккандагина намоён бўлади.

@gayratkhodjasaydaliev

“Очиқчасига айтаман, Путин менга панд берди”, – Дональд Трамп

АҚШ президенти Дональд Трамп Буюк Британия бош вазири Кир Стармер билан ўтказилган қўшма матбуот анжуманида бир қатор муҳим баёнотлар берди. У ўз президентлиги даврида “ҳал қилиб бўлмайдиган” ва “музокара қилиш имконсиз” деб ҳисобланган еттита можарони тўхтатишга муваффақ бўлганини таъкидлади.

Трампнинг айтишича, у Украинадаги урушни тугатишни энг осон вазифа деб билган. Бунга сабаб сифатида у Россия президенти Владимир Путин билан ўзига хос муносабатларини ва июнь ойидаги саммитда НАТО аъзоларининг мудофаа учун ялпи ички маҳсулотнинг 5 фоизини ажратиш мажбуриятини олганини кўрсатган.

Бироқ, кутилмаганда Трамп музокаралар борасидаги муваффақиятсизликни тан олди.

“Очиғини айтсам, у (Путин) менга панд берди”, – деди АҚШ раҳбари.

Эслатиб ўтамиз, август ойида президент Трамп Аляскада Владимир Путин билан учрашиб, Украинада ўт очишни тўхтатиш бўйича келишувга эришишга ҳаракат қилган эди. Ўшанда Трамп музокараларда “сезиларли ютуқларга эришилганини” айтган бўлса-да, ҳозирча ҳеч қандай тинчлик битими имзоланмади.

@gayratkhodjasaydaliev

“Патент тизими бекор қилинсин, жиноятчилар оиласи билан чиқариб юборилсин”

Москвада Россия Президенти ва Давлат Думасидаги сиёсий фракциялар раҳбарлари ўртасида бўлиб ўтган учрашувда миграция сиёсатининг келажаги муҳокама қилинди. “Справедливая Россия” партияси етакчисининг кескин таклифлари ва Владимир Путиннинг эҳтиёткорона муносабати бу соҳада жиддий ўзгаришлар бўлиши мумкинлигидан далолат бермоқда.

“Справедливая Россия” партияси раҳбари Сергей Миронов мамлакатдаги, айниқса, Москва ва Санкт-Петербург каби йирик шаҳарлардаги миграция билан боғлиқ вазият кескинлашиб бораётганини таъкидлади. У Иқтисодий ривожланиш вазири Максим Решетниковнинг таклифини қўллаб-қувватлаб, меҳнат мигрантлари учун патент тизимини бутунлай бекор қилиш зарурлигини илгари сурди.

Миронов Беларус тажрибасини мисол келтириб, у ерда иш берувчилар фақат зарур бўлган ишчи кучини асослаган ҳолда ва оиласиз жалб қилишини қайд этди.

“Бизда эса расмий статистикага кўра, келаётганларнинг атиги 28 фоизи ишлаш мақсадида келади. Қолганлари оила аъзоларини олиб келиши мактаблар ва бошқа ижтимоий соҳаларга қўшимча юк бўлмоқда”, – деди у.

Бундан ташқари, сиёсатчи радикал таклиф билан чиқди: агар мигрант жиноят содир этса, нафақат унинг ўзи, балки бутун оиласи мамлакатдан чиқариб юборилиши керак.

“Бу жамоавий жавобгарлик тамойилини жорий қилади ва улар ўз фуқароларининг хатти-ҳаракатлари учун масъулиятни ҳис қилади”, – дея қўшимча қилди Миронов.

Ушбу таклифга Владимир Путиннинг жавобини эҳтиёткорона дейиш мумкин:

“Бу ҳақда ўйлаб кўриш керак. Бу тизим кенг қўлланилмоқда, мен ҳеч нарсани истисно қилмайман. Сиздан ҳамкасбларингиз билан биргаликда бу масала устида ишлашингизни сўрайман”.

Россияда меҳнат муҳожирларининг аниқ ҳисоби юритилмаслиги, айрим ҳудудларда ижтимоий кескинлик ва хавфсизликка оид муаммоларни келтириб чиқараётгани расман тан олинмоқда.

Мироновнинг таклифлари миграция сиёсатини кескинлаштиришга қаратилган бўлса, Путиннинг мўътадил позицияси бу масалада шошма-шошарликка йўл қўйилмаслигини, ҳар қандай қарор кенг қамровли муҳокамалардан сўнг қабул қилинишини кўрсатмоқда. Шубҳасиз, бу муҳокамалар Россиянинг меҳнат бозорига, мигрантлар оқимига ва умуман, жамиятдаги ижтимоий муҳитга жиддий таъсир кўрсатади.

@gayratkhodjasaydaliev

Мусулмон давлатлар НАТОсими?
Вашингтонга зарба: Саудия-Покистон ҳарбий иттифоқи

Саудия ўз ташқи сиёсатида ўнлаб йиллар давомида кузатилмаган тарихий бурилиш ясамоқда. Узоқ вақт давомида АҚШнинг ҳарбий ҳимоясига таяниб келган мамлакат энди бу сиёсатдан аста-секин воз кечиб, янги ва ишончли иттифоқчилар изламоқда. Бунинг яққол исботи – мусулмон дунёсидаги ягона ядровий давлат бўлган Покистон билан кенг қамровли мудофаа шартномасининг имзоланиши бўлди. Wall Street Journal нашрига кўра, бу қадамнинг асосий сабаби Вашингтонга бўлган ишончнинг пасайишидир. Бу тарихий келишув Яқин Шарқдаги ўнлаб йиллар давомида шаклланган геосиёсий мувозанатни ўзгартириб юбориши мумкин.

Шартноманинг Исроил Қатардаги ҲАМАС раҳбарларига зарба берганидан атиги бир ҳафта ўтиб эълон қилиниши унинг аҳамиятини янада оширади. Бу ар-Риёднинг хавфсизлик борасида Вашингтонга қарамликдан қутулишга бўлган қатъий интилиши сифатида кўрилмоқда. Таҳлилчиларга кўра, бу иттифоқ Саудия учун бир нечта стратегик имкониятлар эшигини очади: у нафақат ядровий қуролга эга ҳамкор билан муносабатларни мустаҳкамлайди, балки ҳарбий технологиялар соҳасида фақат АҚШга боғлиқликдан халос бўлишга ёрдам беради ва мустақил ташқи сиёсат юритиш учун қўшимча хавфсизлик кафолатларини яратади.

Албатта, бу Саудия Арабистонининг АҚШ билан алоқаларни бутунлай узаётганини англатмайди. Бироқ ар-Риёд энди ўз хавфсизлигини бир “сават”га солмасликка, яъни диверсификация қилишга қарор қилган. Бу эса нафақат Вашингтон, балки Россия ва Хитой билан яқин алоқаларга эга бўлган минтақавий кучлар билан ҳам ҳамкорликни кучайтиришни тақозо этади. Хулоса шуки, Саудия-Покистон мудофаа келишуви икки давлат ўртасидаги оддий шартнома эмас, балки Яқин Шарқда янги геосиёсий мувозанат шаклланаётганининг ёрқин белгисидир. Вашингтон эса ўзининг энг муҳим анъанавий иттифоқчиси мустақил йўналиш танлаётганини кузатиб турибди.

@gayratkhodjasaydaliev