Strava’даги очиқ маълумотлар АҚШ ҳарбийларининг ҳаракатини фош қилди: Эрон улардан нишон танлашда фойдаланганми?

Британиянинг Sky News ахборот хизмати эълон қилган суриштирув оммабоп фитнес иловалари замонавий уруш шароитида ҳарбий хавфсизлик учун жиддий таҳдид туғдириши мумкинлигини яна бир бор кўрсатди. Журналистлар Strava сервисидаги очиқ профилларни таҳлил қилиб, АҚШ Марказий қўмондонлиги (CENTCOM) масъулият ҳудудидаги ҳарбий базалар ва объектларга алоқадор 1 300 дан ортиқ фойдаланувчини аниқлаган. Улар жойлаштирган минглаб машғулот қайдларида GPS маршрутлари, машғулот вақти, кундалик ҳаракатланиш одатлари ҳамда айрим ёпиқ объектлар ўртасидаги қатновлар акс этган.

Кўплаб профиллар ҳақиқий исм-шарифлар билан юритилган. Шу сабабли алоҳида қаралганда оддий кўринган югуриш ёки велосипед машғулотларини бирлаштириш орқали ҳарбий қисмларнинг жойлашуви, шахсий таркибнинг кун тартиби ва кучлар ҳаракати ҳақида анча аниқ оператив манзара ҳосил қилиш мумкин бўлган.

Суриштирувнинг марказий саволи – Эрон ушбу очиқ маълумотлардан америкалик ҳарбийлар ва пудратчиларни кузатиш ёки зарба нишонларини танлашда фойдаланганми? Айрим хавфсизлик экспертлари бундай сценарийни жиддий эҳтимол деб баҳоламоқда. Жумладан, эксперт Жонатан Ҳакетт Эрон Strava сингари иловалардан АҚШ кучларининг ҳаракатини кузатишда фойдаланаётган бўлиши мумкинлигини айтган. Бироқ муайян ҳужумлар айнан Strava маълумотлари асосида амалга оширилганини тасдиқловчи бевосита далиллар ҳозирча очиқланмаган

Мақолани тўлиқ ўқиш: https://fikratonline.uz/stravadagi-ochiq-malumotlar-aqsh-harbiylarining-harakatini-fosh-qildi-eron-ulardan-nishon-tanlashda-foydalanganmi/

@fikrat

Ипак йўлидан икки минг йил аввал: Сополлитепадаги топилма нимани ўзгартиради?

Сурхондарёда топилган тўрт минг йиллик ипак қурти пиллалари Марказий Осиё фақат савдо йўллари кесишган ҳудуд эмас, балки қадимий технологиялар ўзлаштирилган ва ривожланган марказ бўлганини кўрсатмоқда.

Буюк ипак йўли ҳақидаги анъанавий тасаввурга кўра, ипак ва уни ишлаб чиқариш сирлари Хитойдан Марказий Осиёга асосан милоддан аввалги II асрдан бошлаб, Хань даврида шаклланган савдо тармоқлари орқали тарқалган. Аммо Ўзбекистон жанубидаги Сополлитепа ёдгорлигидан топилган янги археологик далиллар бу жараён анча аввал – бронза даврида бошланган бўлиши мумкинлигини кўрсатмоқда.

2026 йил июлида Science Advances журналида эълон қилинган халқаро тадқиқот натижаларига кўра, Сополлитепадан топилган учта пилла милоддан аввалги 1940-1765 йилларга тегишли. Демак, ҳозирги Ўзбекистон ҳудудида тут ипак қурти билан боғлиқ ипакчилик анъаналари бундан қарийб тўрт минг йил аввал мавжуд бўлган. Бу – тарихий Буюк ипак йўли шаклланишидан деярли икки минг йил олдинги давр.

Мақолани тўлиқ ўқиш: https://shosh.uz/ipak-yolidan-ikki-ming-yil-avval-sopollitepadagi-topilma-nimani-ozgartiradi/

@shoshuz_tarix

“ГКЧП”: Уч кунлик ҳокимият ёхуд СССР интиҳоси

1991 йил 19 август тонгида Совет Иттифоқи аҳолиси кутилмаган хабарни эшитди: мамлакат президенти Михаил Горбачёв “соғлиғи ёмонлашгани” сабабли ўз вазифасини бажара олмайди, унинг ваколатлари эса вице-президент Геннадий Янаевга ўтади. Айни пайтда СССРда Фавқулодда ҳолат давлат қўмитаси – русча қисқартмаси билан ГКЧП тузилгани маълум қилинди.

Москва кўчаларига танклар кирди, марказий телевидение эфирида эса “Оққуш кўли” балети қайта-қайта намойиш этила бошланди. Бироқ ҳокимиятни қўлга олишга уриниш атиги уч кун давом этди – 21 августга келиб ГКЧП пароканда бўлиб, мамлакатдаги сиёсий кучлар нисбатини бутунлай ўзгартириб юборди...

Давомини ўқиш: https://fikratonline.uz/gkchp-uch-kunlik-hokimiyat-yohud-sssr-intihosi/

@fikrat