Реактив “Геран” – Украинадаги вайронагарчиликлар сабаби ёхуд урушдаги энг ҳалокатли қуроллардан бири – “Геран-3” ҳақида

Россия қуролли кучлари фронт ортидаги нишонларга зарба беришда Хитойнинг реактив двигателлари билан жиҳозланган янги авлод камикадзе-дронларига ишонмоқда. Ушбу қурилмалар ўзларининг юқори тезлиги туфайли Украина ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимларини осонлик билан ёриб ўтиш имкониятига эга бўлмоқда.

Фронт чизиғидан анча узоқда бўлган ҳудудларга ҳужум қилаётган янада тезкор, кўп сонли ва вайронкор Россия учувчисиз учиш аппаратлари эндиликда реактив тортиш кучида ишламоқда. Жумладан, 14 сентябрдан 15 сентябрга ўтар кечаси ушбу дронлар Дональд Трампнинг энергетика инфратузилмасига зарбалар беришни чеклаш бўйича “ўт очишни тўхтатиш келишуви” ҳақидаги баёнотларига қарамай, Киев шаҳри бўйлаб, хусусан, иккита ёқилғи қуйиш шохобчасига қақшатқич зарбалар берди.

Ҳарбий таҳлилчиларнинг қайд этишича, “Геран” аппарати урушдаги энг ҳалокатли қуроллардан бирига айланди. Мазкур дронлар илк бор жанговар амалиётларда қўлланганда 20 килограммдан 30 килограммгача бўлган жанговар каллак ташиган бўлиб, бу кўрсаткич кўп қаватли бинонинг икки қаватини вайрон қилиш ёки йирик электр подстанциясини ишдан чиқариш учун етарли эди. Ўшандан буён унинг портловчи модда сиғими босқичма-босқич ошириб борилди ва ҳозирги кунда ҳарбий топшириқ хусусиятига қараб 50 дан 90 килограммгача етказилган.

Тўрт ярим йил давом этаётган кенг кўламли уруш давомида Украина ҳудудига камида 60 000 та Россиянинг узоқ масофага мўлжалланган зарбдор дронлари учирилди. Ушбу оқимнинг асосий қисмини турли модификациядаги “Геран” зарбдор дронлари, шунингдек, рақиб ҲҲМ тизимларини чалғитишга мўлжалланган дельта қанотли, арзон ва оддий бутловчи қисмлардан йиғилган “Гербера” ҳамда “Пародия” каби алдовчи дронлар ташкил этди.

Ҳарбий экспертлар “Геран” аппаратларини шартли равишда “арзон қанотли ракеталар” деб таснифлашади, чунки уларнинг таннархи Россиянинг анъанавий “Х” туркумидаги, “Калибр” ёки “Искандер” оиласига мансуб ракеталари баҳосининг атиги кичик бир қисмини ташкил қилади, холос. Айниқса, “Геран-3” (Shahed-238нинг такомиллаштирилган варианти) русумидан бошлаб реактив двигателларнинг интеграция қилиниши қурилманинг парвоз тезлиги, кўтарилиш баландлиги ва фойдали юк кўтариш салоҳиятини кескин ошириб, унинг тактик-техник кўрсаткичларини ҳақиқий қанотли ракеталарга янада яқинлаштирди...

Мақолани тўлиқ ўқиш: https://fikratonline.uz/reaktiv-geran-ukrainadagi-vayronagarchiliklar-sababi/

@fikrat

1 йилдан кейин душманга айланадиган кемага ёрдам берган “Ленин”, “Иосиф Сталин” ва “Каганович”

1940 йил сентябрида Германия Ҳарбий-денгиз флотининг “Комет” (Komet/HSK-7) ёрдамчи крейсери Евросиёнинг Арктика соҳиллари бўйлаб Шимолий денгиз йўлидан сузиб ўтиб, Тинч океанига чиқди. Савдо кемаси қиёфасида яширинган бу рейдер Британия ва унинг иттифоқчиларининг глобал денгиз савдосига ҳамда хомашё таъминотига кутилмаган зарба бериш учун сафарбар этилган эди. Кемани Арктиканинг қалин музлари орасидан олиб ўтишда Совет Иттифоқининг музёрар флоти ва тажрибали қутб лоцманлари бевосита амалий ёрдам кўрсатди. Орадан бир йил ҳам ўтмай ўзаро қонли урушга киришадиган икки давлатнинг бу ҳамкорлиги Иккинчи жаҳон уруши тарихидаги энг ғайриоддий ва зиддиятли саҳифалардан бири бўлиб қолди.

“Комет” дастлаб жанговар ҳарбий кема сифатида қурилмаган эди. У 1937 йилда Бремен верфида “Эмс” (Ems) номи билан сувга туширилган ихчам тижорий савдо-юк кемаси бўлиб, Иккинчи жаҳон уруши бошланиши билан Германия ҳарбий-денгиз флоти уни ўз ихтиёрига олиб, ёрдамчи крейсерга айлантирди. Қайта жиҳозланган кема 1940 йил 2 июнда расман ҳарбий хизматга киритилди. Унга олтита 150 миллиметрли асосий тўп, торпеда аппаратлари, зенит қуроллари ва бошқа жанговар аслаҳалар ўрнатилди; шунингдек, разведка учун гидросамолёт ҳамда мина қўйишга мўлжалланган кичик тезюрар катер жойлаштирилди. Арктиканинг қаҳратон шароитидаги сафар учун эса кеманинг тумшуқ қисми махсус пўлат қопламалар билан мустаҳкамланди.

Бундай рейдерларнинг асосий жанговар устунлиги уларнинг “беозор” ташқи кўринишида эди. Улар оддий юк ташувчи савдо кемасидек кўриниб, халқаро савдо қатнови орасида ҳеч бир шубҳа уйғотмай эркин ҳаракатланар, нишонга яқинлашгач эса яширилган қуроллари ва замбаракларини очиб, кутилмаганда зарба берарди. Узоқ океанларда иттифоқчиларнинг озиқ-овқат, ёнилғи ва хомашё ташиётган кемаларини қўлга олиш ёки чўктириш Германияга рақибларининг стратегик таъминотини издан чиқариш имконини берарди. Бундан ташқари, океан кенгликларига тарқалган бундай рейдерни қидиришнинг ўзи ҳам Британия ҳарбий кемалари ва авиациясини улкан ҳудудларга бесамар жалб қилишни талаб этар эди.

“Комет” учун танланган шимолий йўналишнинг чуқур сиёсий замини бор эди. 1939 йил августдаги Молотов-Риббентроп пактидан кейин Москва ва Берлин ўртасидаги иқтисодий ва ҳарбий шериклик сезиларли даражада кенгайди...

Мақолани тўлиқ ўқиш: https://fikratonline.uz/1-yildan-keyin-dushmanga-aylanadigan-kemaga-yordam-bergan-lenin-iosif-stalin-va-kaganovich/

@fikrat