Bugun 21:00 da Siyosatshunos Abduvali Soyibnazarov bilan yopiq telegram kanalimizda suhbatimiz bor.

🎙 Mavzu: Rossiya hujumlarni nega kuchaytirdi: urushning yakuni yaqinmi?

Suhbat yopiq formatda bo‘lib o‘tadi. Faqat to'lov qilganlar qatnasha oladi.

Murojaat uchun: @nurbekgofurov

Сирли ороллар: Каспий денгизи нимани “яширяпти?”

XXI аср охирига бориб Каспийнинг шимолий қисми Орол денгизи тақдирига ўхшаш экологик инқирозга дуч келиши мумкин.

Қозоғистоннинг Каспий денгизи соҳилларида бугун ғалати манзара кузатилмоқда: илгари сув остида бўлган ҳудудлар қуруқликка айланмоқда, янги ороллар пайдо бўлмоқда, айрим мавжуд ороллар эса кенгайиб, материк билан туташиб кетмоқда. Бир қарашда бу табиатнинг одатий геологик жараёнидек туюлиши мумкин. Аслида эса ушбу ўзгаришлар минтақада тобора кучайиб бораётган экологик муаммонинг кўзга яққол ташланаётган хавотирли белгиларидир.

Euronews нашри томонидан эълон қилинган махсус материалда олимлар, экологлар ва Қозоғистон Каспий денгизи илмий-тадқиқот институти маълумотларига таянган ҳолда, денгиз сатҳининг пасайиши ҳамда унинг эҳтимолий оқибатлари батафсил таҳлил қилинди.

Янги ороллар
Экофаол Данияр Акимжанов иштирокидаги кузатувлар давомида Кулали ороли яқинида яна бир қуруқлик майдони аниқланган. Мутахассисларнинг таъкидлашича, сўнгги тўрт-беш йил мобайнида Каспийнинг ушбу қисмида бир нечта янги орол қайд этилган бўлиб, уларнинг айримлари узунлиги бир километрга, кенглиги эса 200-300 метрга етади.

Акимжанов янги пайдо бўлган ороллардан бирида ёввойи тўнғизни учратганини, бўрилар эса қиш пайтида муз устидан ўтиб, бундай ҳудудларга бемалол етиб бораётганини таъкидлайди. Бироқ бу оролларнинг барчаси ҳам доимий қуруқликка айланавермайди. Қозоғистон Каспий денгизи илмий-тадқиқот институти хулосасига кўра, уларнинг келажакдаги тақдири денгиз тубининг рельефи, тўлқинлар ҳаракати, шамол таъсирида сув сатҳининг тебраниши ва умумий гидрологик жараёнларга бевосита боғлиқ.

Шу ўринда муҳим бир жиҳатни англаш зарур: янги оролларнинг пайдо бўлиши денгизда қуруқлик кўпайиб, инсон ёки табиат учун янги имкониятлар кенгаяётганини англатмайди. Аксинча, бу сув майдони шиддат билан қисқараётгани ва минг йиллар давомида шаклланган экотизимлар оғир таназзулга юз тутаётганидан далолат беради...

Мақолани тўлиқ ўқиш: https://fikratonline.uz/sirli-orollar-kaspiy-dengizi-nimani-yashiryapti/

@fikrat

Украинада қиш синови: энергетика, камбағаллик ва фронтбўйи шаҳарлар тақдири

“Украина омон қолиш учун курашмоқда”

Украина Россия билан давом этаётган уруш шароитида бешинчи қиш мавсумини кутиб олишга тайёргарлик кўрмоқда. Энергетика инфратузилмасига уюштирилаётган мунтазам ҳаво зарбалари, иқтисодий фаолликнинг сусайиши ва аҳоли турмуш даражасининг пасайиши фонида яқинлашаётган совуқ мавсум жиддий ижтимоий-иқтисодий оқибатларни келтириб чиқариши мумкин. Хусусан, Харьков шаҳри мэри ҳамда Украинанинг фронтбўйи шаҳарлари ва маҳаллий жамоалари ассоциацияси раиси Игорь Терехов Euronews нашрида эълон қилинган таҳлилий мақоласида мамлакатнинг бугунги аҳволи бевосита энергетика хавфсизлиги, иқтисодий барқарорлик ва қашшоқликка қарши кураш каби уч асосий омилнинг ўзаро уйғунлигига боғлиқ эканига эътибор қаратди. У раҳбарлик қилаётган ассоциация таркибига кирувчи 300 дан ортиқ маҳаллий жамоалар доимий ҳарбий хавф, инфратузилма талофатлари ва инвестиция танқислиги шароитида кундалик коммунал хизматларни тўхтатмаслик учун улкан ташкилий ва молиявий ресурсларни сафарбар этмоқда.

Ушбу тизимли босимнинг асосий ўзаги энергетика тармоғининг шикастланиши билан изоҳланади. 2022 йил февралидан буён электр станциялари, подстанциялар ва иссиқлик тармоқларининг муттасил нишонга олиниши миллионлаб фуқароларни мунтазам равишда чироқ, сув ва марказлашган иситиш тизимидан маҳрум этиб келмоқда. 2026 йилнинг октябрь ойи бошида ҳам ҳужумлар тўхтагани йўқ: Россиянинг навбатдаги ҳаво зарбаларидан сўнг Киев шаҳри ва бошқа ҳудудларда фавқулодда электр чекловлари жорий этилди. Бундай хавф-хатарлар шаҳар инфратузилмасини бошқаришда янгича мудофаавий ёндашувларни тақозо этмоқда. Мисол учун, Харьков шаҳри марказлашган энергетика тизимини қайта шакллантириб, электр ишлаб чиқариш қувватларини турли ҳудудларга тақсимлаш ва муқобил захира генераторларини кўпайтириш йўлидан бормоқда. Бу стратегия ҳатто йирик станциялар ишдан чиққан тақдирда ҳам алоҳида туманларда ҳаётий муҳим хизматлар барқарорлигини сақлаб қолиш имконини беради.

Мақолани тўлиқ ўқиш: https://fikratonline.uz/ukrainada-qish-sinovi-energetika-kambagallik-va-frontboyi-shaharlar-taqdiri/

@fikrat

Зеленский Трампнинг сиёсий ўйинида нишонга айландими?

Дональд Трампнинг Украина президенти Владимир Зеленскийни алмаштириш зарурлиги ҳақидаги баёноти Россия дизель ёқилғисини етказиб бериш бўйича келишув эълон қилинганидан бир кун ўтиб янгради. Бу икки воқеа АҚШ ташқи сиёсатида иқтисодий манфаатлар, ички сиёсий ҳисоб-китоблар ва Москва билан муносабатлар қандай уйғунлашаётганини кўрсатади.

2026 йил 9 октябрда Трамп Россия президенти Владимир Путин билан суҳбатдан сўнг Россия дизель ёқилғисини АҚШ ва жаҳон бозорига етказиб бериш бўйича келишувга эришилганини маълум қилди. Унинг баёнотига кўра, дастлаб 300 минг тоннадан ортиқ, ноябрь ойида яна 500 минг тонна ва кейинги босқичда қўшимча ҳажмлар етказиб берилиши кутилмоқда. АҚШ Молия вазирлиги ҳам Россия ёқлғисини сотишга рухсат берувчи вақтинчалик истисно чорасини эълон қилди. Трамп келишувни ёқилғи нархларини пасайтириш зарурати билан изоҳлади. Бироқ унинг бозорга таъсири ҳозирча аниқ эмас.

10 октябрда эса Трамп Украинага янги раҳбар кераклигини айтиб, Зеленскийни Россия билан келишувга эришишга тўсқинлик қилаётганликда айблади. У Украина армиясининг Россия нефтни қайта ишлаш заводларига зарбаларини ҳам танқид қилиб, бу ҳаракатлар АҚШ фермерлари ва бошқа истеъмолчилар манфаатларига зарар етказаётганини таъкидлади. Демак, Вашингтоннинг Москва билан энергетика соҳасидаги келишуви Киевга нисбатан сиёсий босим билан бир вақтда юз берди.

Мақолани тўлиқ ўқиш: https://fikratonline.uz/zelenskiy-trampning-siyosiy-oyinida-nishonga-aylandimi/

@fikrat