Қиш олдидаги босим: Россия-Украина музокараларидан нима кутиш мумкин?

Россия ва Украина қишга янги музокаралар арафасида кириб бормоқда. 10-11 ноябрь кунлари Абу-Дабида АҚШ воситачилигида икки давлат делегацияларининг учрашуви режалаштирилган бўлиб, Вашингтон эълон қилган ушбу саналарни Кремль ҳам расман тасдиқлади. Учрашувгача қолган саноқли кунларда фронтдаги жанглар ва энергетика объектларига берилаётган зарбалар бўлажак келишув шартларига бевосита таъсир кўрсатмоқда. 3 ноябрда Берлинда Германия канцлери Фридрих Мерц билан учрашган Володимир Зеленский музокараларда хавфсизлик кафолатлари, энергетика объектларига ҳужумларни тўхтатиш ва озиқ-овқат экспортини таъминлаш учун Қора денгизда сулҳ ўрнатиш масалалари муҳокама қилинишини билдирди. Мазкур имкониятнинг аҳамияти қиш яқинлашгани сари кескин ошиб бормоқда. Электр ва иссиқлик таъминотининг узилиши аҳоли турмуши, саноат, транспорт ва давлат бюджети харажатларига бир вақтда зарба беради. Шу боис энергетика бўйича келишув Киев учун кундалик ҳаётни барқарорлаштириш имконияти бўлса, музокарачилар учун томонларнинг зиммасига олган мажбуриятларни бажаришга тайёрлигини синовдан ўтказувчи амалий восита ҳисобланади.

Бироқ дипломатик жараёнларга қарамай, фронт чизиғида жанглар тўхтагани йўқ. Украина Қуролли кучлари Бош штабининг 2 ноябрь кечки ҳисоботида кун бошидан буён 191 та жанговар тўқнашув қайд этилгани, хусусан, Покровск, Константиновка, Купянск ва Лиман йўналишларида оғир жанглар кечаётгани маълум қилинди. Тўғри, урушаётган томоннинг тезкор ҳисоботи бўлгани сабабли рақамларни мустақил манбалар орқали текшириш имконияти чекланган, бироқ бу маълумотларнинг ўзиёқ музокараларга тайёргарлик қуруқликдаги ҳарбий ҳаракатларни асло сусайтирмаганини кўрсатади. Бундай шароитда музокаралардаги мавқега ҳудудий ўзгаришлар билан бир қаторда армиянинг кейинги ойларда жанг олиб бориш салоҳияти ҳам кучли таъсир қилади. Бўлинмаларни алмаштириш, ўқ-дори етказиш, техникани таъмирлаш ва таъминот йўлларини сақлаб қолиш имконияти ҳар бир томоннинг уруш муддатига оид стратегик ҳисоб-китобини белгилайди. Агар томонлардан бири уруш давом этса ўз мавқеи яхшиланишига ишонса, унинг муросага бориш эҳтиёжи табиий равишда камаяди.

Ҳаво зарбалари эса ушбу ҳисоб-китобларга яна бир оғир омил қўшмоқда. 3 ноябрда Россия Украина энергетика тизимига юзлаб дронлар ва ўнлаб ракеталар билан кенг кўламли ҳужум уюштирди. Reuters хабарига кўра, DTEK компанияси тасарруфидаги бешта иссиқлик электр станциясидан учтаси электр ишлаб чиқаришни тўхтатишга мажбур бўлган. Оқибатда Киев ва камида яна олтита вилоятда электр таъминотида фавқулодда чекловлар кузатилди. Россия Мудофаа вазирлиги эса ҳарбий корхоналар ва армияни қувват билан таъминлайдиган объектларни нишонга олганини билдирди...

Давомини ўқиш 👉 https://fikratonline.uz/qish-oldidagi-bosim-rossiya-ukraina-muzokaralaridan-nima-kutish-mumkin/

@fikrat

Трамп сиёсий коалициясининг парчаланиши

АҚШдаги оралиқ сайловлар Дональд Трамп маъмурияти учун жиддий сиёсий огоҳлантириш бўлди. Демократик партиянинг Конгрессдаги мавқеи кучайиши Трамп сиёсий курсини қўллаб-қувватлаш даражаси пасайганини кўрсатди. Бу натижа унинг аввалги сайловларда ғалаба қозонишига имкон берган ижтимоий муҳитда ҳам жиддий ўзгаришлар юз бераётганидан дарак беради.

Трампнинг сиёсий муваффақияти турли ижтимоий гуруҳларни ягона шиорлар атрофида бирлаштира олгани билан боғлиқ эди. Ушбу коалиция таркибида глобаллашувдан норози ишчилар, кичик бизнес вакиллари, консерватив сайловчилар, миграция сиёсатини кескинлаштириш тарафдорлари ҳамда Вашингтондаги анъанавий сиёсий элитага ишончини йўқотган қатламлар бор эди. Уларни умумий мақсад – мамлакатдаги мавжуд сиёсий ва иқтисодий тартибни ўзгартириш истаги бирлаштирган.

Бироқ ҳокимиятга келгач, Трамп ўзи танқид қилган сиёсий тизимнинг бир қисмига айланди. Сайловчилар кутган иқтисодий ўзгаришлар билан амалдаги натижалар ўртасидаги тафовут, маъмурият атрофидаги йирик бизнес манфаатларининг таъсири ва ташқи сиёсатдаги зиддиятлар уни қўллаб-қувватлаган гуруҳлар орасида саволларни кўпайтирди. Натижада аввал ягона сиёсий куч сифатида намоён бўлган коалициянинг ички бирлиги заифлаша бошлади.

Бу жараёнда иқтисодий омил ҳал қилувчи аҳамиятга эга. Инфляция, кундалик харажатларнинг ортиши, импорт тарифларининг ички бозорга таъсири ва Эрон билан урушнинг иқтисодий оқибатлари сайловчиларнинг маъмуриятга муносабатига таъсир кўрсатмоқда. Аҳоли учун ташқи сиёсий ташаббуслардан кўра, турмуш харажатлари ва иқтисодий барқарорлик бевосита аҳамият касб этади. Трампнинг «Америка манфаатлари биринчи ўринда» деган шиори ҳам айнан шу кутилмалар билан баҳоланмоқда.

Маъмуриятнинг йирик бизнес ва молиявий доиралар билан яқин муносабатлари ҳам сиёсий танқидлар марказида турибди. Трамп оиласи аъзоларининг тижорий фаолияти, давлат ҳокимиятидан шахсий манфаатлар йўлида фойдаланиш эҳтимоли ва манфаатлар тўқнашуви ҳақидаги саволлар демократларга маъмурият фаолиятини текшириш учун қўшимча асос бериши мумкин. Бу масалаларнинг сиёсий аҳамияти улар бўйича қандай далиллар тақдим этилиши ва Конгресс текширувлари қандай натижа беришига боғлиқ.

Энди Республикачилар партияси олдида Трампдан кейинги сиёсий даврга тайёргарлик кўриш вазифаси ҳам пайдо бўлмоқда. Вице-президент Жей Ди Вэнснинг сўнгги чиқишлари партия ичидаги эҳтимолий кучлар нисбатининг ўзгаришига ишора қилмоқда. У Эрон билан уруш, инфляция ва аҳоли турмуш харажатлари каби масалаларда маъмуриятнинг умумий сиёсий йўналишидан кўра ички иқтисодий муаммоларга кўпроқ эътибор қаратиш зарурлигини таъкидламоқда. Ҳарбий ҳаракатларни тўхтатиш ва ташқи сиёсатда «Америка манфаатлари биринчи ўринда» тамойилига қайтиш ҳақидаги фикрлари ҳам шу нуқтаи назардан аҳамиятли.

Давомини ўқиш 👉 https://fikratonline.uz/tramp-siyosiy-koaliciyasining-parchalanishi/

@fikrat

“Тақиқланган ҳудуд”: сирли оролда кимлар яшайди?

2004 йил декабрида Ҳинд океанида юз берган кучли зилзила ва цунамидан сўнг, Ҳиндистон қирғоқ қўриқлаш хизмати вертолёти Шимолий Сентинел ороли устида кузатув парвозини амалга оширди. Мақсад табиий офатдан кейин орол аҳолисининг аҳволини ўрганиш эди. Парвоз чоғида қирғоққа чиққан маҳаллий аҳоли вакили камонини вертолёт томон йўналтирди. Кейинчалик дунё матбуотида кенг тарқалган бу тасвир оролда ҳаёт давом этаётганини тасдиқлади ва сентинелликларнинг ташқи дунёдан мустақил яшаш тарзини ифодаловчи тимсолга айланди.

Ушбу воқеа рўй берган Шимолий Сентинел ороли Бенгал қўлтиғида жойлашган бўлиб, маъмурий жиҳатдан Ҳиндистоннинг Андаман ва Никобар ороллари иттифоқ ҳудудига киради. Расмий статистикаларда унинг майдони 59,67 квадрат километр деб қайд этилган. Қалин тропик ўрмон, қумли соҳил ва саёз маржон рифлари билан ўралган орол маъмурий марказ Порт-Блэр ҳамда сайёҳлик масканларидан атиги бир неча ўн километр масофада жойлашган. Географик яқинликка қарамай, маҳаллий аҳоли ташқи дунё билан алоқа қилмагани боис уларнинг ички ҳаёти ҳақидаги илмий маълумотлар жуда оз.

Антропология ва тилшуносликда қўлланадиган “сентинелликлар” атамаси ҳам ташқи дунё томонидан орол номига нисбатан берилган экзоним ҳисобланади. Қабила аъзолари ўз халқини ва маконини қандай номлаши аниқланмаган. Уларнинг тили бошқа андаман тилларидан сезиларли даражада фарқ қилгани сабабли тадқиқотчилар бу тилни тўлиқ ўргана олмаган. Шунингдек, жамоанинг оилавий тузилиши, ижтимоий бошқарув тартиби, эътиқоди ва маросимлари ҳам бевосита тадқиқ этилмаган. Шу туфайли орол ҳақидаги илмий хулосалар фақат масофавий кузатувлар ва қисқа муддатли учрашувларда қайд этилган далилларга таянади.

Давоми янада қизиқ 👉 https://fikratonline.uz/taqiqlangan-hudud-sirli-orolda-kimlar-yashaydi/

@fikrat