مرکز پژوهش و تحقيقات علمي فواد
سيد محمد فواد ابراهيمي
مدرس بازنشسته‌ی رياضيات و كامپيوتر دانشگاه فرهنگيان سنندج
19 / خرداد / 1394 شمسي
مقدمه: به‌منظور حفظ و نگهداری آثار متعدد ميراث فرهنگي و علمي منحصربه‌فرد موجود در روستای صلوات‌آباد سنندج و هم‌چنين ايجاد زمينه برای ترويج علم و اشاعه‌ی فرهنگ سعادت‌بخش جامعه و با توجه به پتانسيل غني و در اختياربودن همه‌ی پارامترهای ذيربط و عوامل سازنده، ضرورت دارد يک مرکز پژوهش و تحقيقات علمي شامل کتاب‌خانه و بايگاني عظيم اسناد علمي و موزه‌ی آثار و گنجينه‌هائي چون يادگار 1400 سال پيش از پيامبر اسلام (ص) و بسياری اشياء قديمي از زندگي خانواده‌های کردستاني و به‌ويژه سنندج و روستاهای تابعه، خانه‌ی موسيقي کردستان ايران و پايگاه و بايگاني اسناد علمي و آموزشي انجمن رياضي کردستان، در ضلع شرقي ميدان بابا سيد ابراهيم در قلب روستای صلوات‌آباد تاًسيس و راه اندازی گردد.
پلان موقعيت: از آنجا که روستای صلوات‌آباد در مسير جاده‌ی حياتي و پر تردّد سنندج – تهران و دقيقاً دروازه‌ی شرقي شهرستان سنندج به‌سوی پايتخت و مرکز کشور ايران مي‌باشد و اکثر قريب به تمام مسافران و گردشگران به استان کردستان از اين مسير وارد سنندج مرکز استان مي‌شوند و بنا به وجود مناظر طبيعي و چشم‌اندازهای زيبا به‌خاطر گردنه‌ی مشهور صلوات‌آباد و نيز وجود مقبره‌های رجال برجسته‌ی عرفاني و رباني بابا شهاب‌الدين و بابا سيد ابراهيم و بودن نعلين پيامبر اسلام در خانقاه مرحوم حاج سيدمحمدکاظم ابراهيمي و زادگاه عالماني که در ترويج علم سهم بسزائي در کردستان ايران داشته‌اند و ماًوای هنرمندان صاحب‌نامي چون سيدعلي‌اصغر کردستاني، صلوات‌آباد دارای ويژگي‌های اساسي برای جذب گردشگران داخلي و توريست مي‌باشد.
امکانات زيرساخت ساختماني: اهدای حدود يک هکتار زمين در بهترين موقعيت جغرافيائي مشرف بر ميدان بابا سيد ابراهيم از ضلع شرقي، از جانب سيد محمد فواد ابراهيمي به بخش گردشگری سازمان ميراث فرهنگي استان کردستان، مهم‌ترين و اساسي‌ترين امکانات برای اجرای تاًسيس مرکز پژوهش و تحقيقات مورد نظر بوده که قيمت زمين ميلياردها تومان ارزش دارد. ناگفته نماند که در جهت احداث سالن مسجد‌آسا برای جايگاه نعلين پيامبر اسلام در جنب مرکز پژوهش و تحقيات فواد، کمک‌های مردمي را نبايد ناديده گرفت.
ساختمان مرکز پژوهش: يک ساختمان مدوّر با حداقل سه طبقه در زميني با مساحت حدود هزار مترمربع با مصالح آهن و بتون آرمه با طرحی قلعه مانند که طبقه‌ی اوّل آن به سينما و خانه‌ی موسيقي کردستان ايران و طبقه‌ی دوم به موزه‌ی اشياء قديمي يعني بزرگ‌ترين موزه‌ی کردستان شناسي و طبقه‌ی سوم آن به کتاب‌خانه و بايگاني اسناد علمي و پايگاه انجمن رياضي کردستان ايران و قسمت اداری باشد، از معمار و مهندس حاذق و توانا درخواست مي‌شود تا نقشه‌ی جامع و هنرمندانه‌ای برای آن تهيه نمايد. ساخت سالن جايگاه برای نعلين در جوار مرکز پژوهش و تحقيقات مد نظر بوده و با محوطه‌سازی مناسب امنيت مجتمع تاًمين مي‌گردد. وجود درختان گردو با قدمت صدها سال که در مرز زمين قرار دارند، محوطه را بسيار تماشائي ودلربا خواهند نمود.
محصول و درآمدزائي: اين مرکز پژوهش و تحقيقات که به‌طور کامل و به‌صورت انتقال سند رسمي جزو اموال ميراث فرهنگي خواهد شد. البته تحت شرائط خاص که در هيچ زماني مورد دخل و تصرف و تغيّر کاربری قرار نمي‌گيرد و به‌غير از آن‌چه در اساسنامه‌ی " ام پي تي فواد " درج شده است عمل نمي‌گردد. گذشته از ثمرات بي‌حد و حصر معنوی و ترويج علم رهائي‌بخش انسان از درد و رنج و نهايتاً آوردن سعادت برای جامعه و ضمن اشتغال‌زائي برای تعداد زيادی از افراد واجد‌الشرائط که نوعي کارآفريني است، درآمد سرشاری به‌صورت مستمر و افزاينده نصيب مردم صلوات‌آباد و سازمان ميراث فرهنگي استان کردستان خواهد نمود.
ميزان هدايای فواد: اهدائي چند ميلياردی اين‌جانب علاوه بر يک هکتار زمين فوق‌الذکر، تمامي کُتب شامل کتاب‌خانه‌ی چند صد ساله‌ی خانوادگي به‌جا مانده از پدر بزرگ فواد مرحوم حاج سيد کاظم و هزاران جلد کتاب و جزوات علوم جديد و اسناد فراوان علمي که در طول عمر پُر برکت خود که به تحصيل دائم و تدريس علوم رياضي و کامپيوتر سپری شده و با زحمات بسيار زياد و هزينه‌های کلان خريداری و فراهم گرديده و قيمت‌گزاری بيش از يک ميليارد تومان بر آن‌ها خيلي ناچيز است و تمامي اشياء موزه‌ی شخصي فواد خواهد بود.
موزه‌ی شخصي فواد: کاملاً بديهي و آشکار است که به‌محض برپائي موزه در صلوات‌آباد از تمام روستاهای اطراف و به‌ويژه صلوات‌آباد مردم اشياء قديمي خود را برای حفاظت به موزه اهداء خواهند کرد. يعني آينده‌ی درخشاني برای توسعه‌ی اين موزه در راه مي‌باشد که به بزرگ‌ترين موزه‌ی کردستان شناسي تبديل خواهد شد.
باني و موٌسس " ام پي تي فواد " در صلوات‌آباد سنندج
سيد محمد فواد ابراهيمي
مدرس بازنشسته‌ی رياضيات و كامپيوتر دانشگاه فرهنگيان سنندج
19 / خرداد / 1394 شمسي
مقدمه: به‌منظور حفظ و نگهداری آثار متعدد ميراث فرهنگي و علمي منحصربه‌فرد موجود در روستای صلوات‌آباد سنندج و هم‌چنين ايجاد زمينه برای ترويج علم و اشاعه‌ی فرهنگ سعادت‌بخش جامعه و با توجه به پتانسيل غني و در اختياربودن همه‌ی پارامترهای ذيربط و عوامل سازنده، ضرورت دارد يک مرکز پژوهش و تحقيقات علمي شامل کتاب‌خانه و بايگاني عظيم اسناد علمي و موزه‌ی آثار و گنجينه‌هائي چون يادگار 1400 سال پيش از پيامبر اسلام (ص) و بسياری اشياء قديمي از زندگي خانواده‌های کردستاني و به‌ويژه سنندج و روستاهای تابعه، خانه‌ی موسيقي کردستان ايران و پايگاه و بايگاني اسناد علمي و آموزشي انجمن رياضي کردستان، در ضلع شرقي ميدان بابا سيد ابراهيم در قلب روستای صلوات‌آباد تاًسيس و راه اندازی گردد.
پلان موقعيت: از آنجا که روستای صلوات‌آباد در مسير جاده‌ی حياتي و پر تردّد سنندج – تهران و دقيقاً دروازه‌ی شرقي شهرستان سنندج به‌سوی پايتخت و مرکز کشور ايران مي‌باشد و اکثر قريب به تمام مسافران و گردشگران به استان کردستان از اين مسير وارد سنندج مرکز استان مي‌شوند و بنا به وجود مناظر طبيعي و چشم‌اندازهای زيبا به‌خاطر گردنه‌ی مشهور صلوات‌آباد و نيز وجود مقبره‌های رجال برجسته‌ی عرفاني و رباني بابا شهاب‌الدين و بابا سيد ابراهيم و بودن نعلين پيامبر اسلام در خانقاه مرحوم حاج سيدمحمدکاظم ابراهيمي و زادگاه عالماني که در ترويج علم سهم بسزائي در کردستان ايران داشته‌اند و ماًوای هنرمندان صاحب‌نامي چون سيدعلي‌اصغر کردستاني، صلوات‌آباد دارای ويژگي‌های اساسي برای جذب گردشگران داخلي و توريست مي‌باشد.
امکانات زيرساخت ساختماني: اهدای حدود يک هکتار زمين در بهترين موقعيت جغرافيائي مشرف بر ميدان بابا سيد ابراهيم از ضلع شرقي، از جانب سيد محمد فواد ابراهيمي به بخش گردشگری سازمان ميراث فرهنگي استان کردستان، مهم‌ترين و اساسي‌ترين امکانات برای اجرای تاًسيس مرکز پژوهش و تحقيقات مورد نظر بوده که قيمت زمين ميلياردها تومان ارزش دارد. ناگفته نماند که در جهت احداث سالن مسجد‌آسا برای جايگاه نعلين پيامبر اسلام در جنب مرکز پژوهش و تحقيات فواد، کمک‌های مردمي را نبايد ناديده گرفت.
ساختمان مرکز پژوهش: يک ساختمان مدوّر با حداقل سه طبقه در زميني با مساحت حدود هزار مترمربع با مصالح آهن و بتون آرمه با طرحی قلعه مانند که طبقه‌ی اوّل آن به سينما و خانه‌ی موسيقي کردستان ايران و طبقه‌ی دوم به موزه‌ی اشياء قديمي يعني بزرگ‌ترين موزه‌ی کردستان شناسي و طبقه‌ی سوم آن به کتاب‌خانه و بايگاني اسناد علمي و پايگاه انجمن رياضي کردستان ايران و قسمت اداری باشد، از معمار و مهندس حاذق و توانا درخواست مي‌شود تا نقشه‌ی جامع و هنرمندانه‌ای برای آن تهيه نمايد. ساخت سالن جايگاه برای نعلين در جوار مرکز پژوهش و تحقيقات مد نظر بوده و با محوطه‌سازی مناسب امنيت مجتمع تاًمين مي‌گردد. وجود درختان گردو با قدمت صدها سال که در مرز زمين قرار دارند، محوطه را بسيار تماشائي ودلربا خواهند نمود.
محصول و درآمدزائي: اين مرکز پژوهش و تحقيقات که به‌طور کامل و به‌صورت انتقال سند رسمي جزو اموال ميراث فرهنگي خواهد شد. البته تحت شرائط خاص که در هيچ زماني مورد دخل و تصرف و تغيّر کاربری قرار نمي‌گيرد و به‌غير از آن‌چه در اساسنامه‌ی " ام پي تي فواد " درج شده است عمل نمي‌گردد. گذشته از ثمرات بي‌حد و حصر معنوی و ترويج علم رهائي‌بخش انسان از درد و رنج و نهايتاً آوردن سعادت برای جامعه و ضمن اشتغال‌زائي برای تعداد زيادی از افراد واجد‌الشرائط که نوعي کارآفريني است، درآمد سرشاری به‌صورت مستمر و افزاينده نصيب مردم صلوات‌آباد و سازمان ميراث فرهنگي استان کردستان خواهد نمود.
ميزان هدايای فواد: اهدائي چند ميلياردی اين‌جانب علاوه بر يک هکتار زمين فوق‌الذکر، تمامي کُتب شامل کتاب‌خانه‌ی چند صد ساله‌ی خانوادگي به‌جا مانده از پدر بزرگ فواد مرحوم حاج سيد کاظم و هزاران جلد کتاب و جزوات علوم جديد و اسناد فراوان علمي که در طول عمر پُر برکت خود که به تحصيل دائم و تدريس علوم رياضي و کامپيوتر سپری شده و با زحمات بسيار زياد و هزينه‌های کلان خريداری و فراهم گرديده و قيمت‌گزاری بيش از يک ميليارد تومان بر آن‌ها خيلي ناچيز است و تمامي اشياء موزه‌ی شخصي فواد خواهد بود.
موزه‌ی شخصي فواد: کاملاً بديهي و آشکار است که به‌محض برپائي موزه در صلوات‌آباد از تمام روستاهای اطراف و به‌ويژه صلوات‌آباد مردم اشياء قديمي خود را برای حفاظت به موزه اهداء خواهند کرد. يعني آينده‌ی درخشاني برای توسعه‌ی اين موزه در راه مي‌باشد که به بزرگ‌ترين موزه‌ی کردستان شناسي تبديل خواهد شد.
باني و موٌسس " ام پي تي فواد " در صلوات‌آباد سنندج
صلوات‌آباد دروازه‌ی گردشگری کردستان ايران
5 / مهر / 1394 شمسي
گردشگری ناچار است برای توسعه‌ی خود، از تمرکز در داخل شهر سنندج آن‌هم روی چند خانه قديمي دست بر دارد و به جاذبه‌های موجود در اطراف سنندج توجه نموده و روی آن‌ها سرمايه گذاری بنمايد. کافيست فقط ده کيلومتر به سمت شرق سنندج حرکت کنيم، تا با انبوهي از جاذبه‌های توريستي درصلوات‌آباد روبرو شويم! آری، موقعيت خاص جغرافيائي و تاريخ چهارصد ساله‌ی پر از حوادث کم نظير و استثنائي، صلوات‌آباد را در منطقه‌ی کردستان ايران منحصر به‌فرد گردانيده که در مسير توسعه‌ی صنعت گردشگری جايگاهي ويژه دارد.
با توجه به جاذبه‌های موجود فراوان در ابعاد مختلف طبيعي، مذهبي، هنری و علمي، صلوات‌آباد پتانسيل لازم برای تبديل به يک قطب گردشگری را دارا مي‌باشد.
چشم‌اندازهای طبيعي برای مسافران جهانگرد در جاده‌ی پرتردّد گردنه‌ی مشهور صلوات‌آباد، زمينه ساز هنرنمائي برای عکاسان و فيلم‌برداران و نقاشان بوده و با مهيّا کردن امکانات در آنجا که در آينده‌ی نزديک يکي از محلات شهر سنندج خواهد شد، مي‌توان گردشگران را برای ساعت‌ها در داخل صلوات‌آباد سرگرم نمود.
مختصری از تاريخچه‌ی صلوات‌آباد در کتاب شجره الخواص لتذکارالناس با داستانهای عجيب و اقدام شيخ شهاب‌الدين نهری به جابه‌جا نمودن ده کهن نمان به محل فعلي صلوات‌آباد و درست کردن مسجد جامع روستا به‌د‌ست نوه‌ی او مولانا سيد ابراهيم و اشتهار نعلين يادگار پيامبر اسلام که نسل به نسل نگهداری شده و اکنون در اولين موزه شخصي کردستان ايران يعني موزه‌ی فواد قرار دارد قابل ملاحظه است.
موسيقي جاوداني و صدای بي همتای سيد علي اصغر کردستانی که آرام‌گاه او در قبرستان تايله در داخل صلوات‌آباد قرار دارد، شاخص حضور هنرمندان زيادی در صلوات‌آباد است.
در بعد علمي نيز با ايجاد موقعيت استثنائي جهت برپائي مرکز پژوهش و تحقيقات علمي MPT - FOAD ( ام پي تي فواد ) توسط اين‌جانب مي‌تواند شروعي برای جذب توريست و کارآفريني و توسعه‌ی گردشگری کردستان ايران باشد. والسلام
سيد محمد فواد ابراهيمي
5 / مهر / 1394 شمسي
گردشگری ناچار است برای توسعه‌ی خود، از تمرکز در داخل شهر سنندج آن‌هم روی چند خانه قديمي دست بر دارد و به جاذبه‌های موجود در اطراف سنندج توجه نموده و روی آن‌ها سرمايه گذاری بنمايد. کافيست فقط ده کيلومتر به سمت شرق سنندج حرکت کنيم، تا با انبوهي از جاذبه‌های توريستي درصلوات‌آباد روبرو شويم! آری، موقعيت خاص جغرافيائي و تاريخ چهارصد ساله‌ی پر از حوادث کم نظير و استثنائي، صلوات‌آباد را در منطقه‌ی کردستان ايران منحصر به‌فرد گردانيده که در مسير توسعه‌ی صنعت گردشگری جايگاهي ويژه دارد.
با توجه به جاذبه‌های موجود فراوان در ابعاد مختلف طبيعي، مذهبي، هنری و علمي، صلوات‌آباد پتانسيل لازم برای تبديل به يک قطب گردشگری را دارا مي‌باشد.
چشم‌اندازهای طبيعي برای مسافران جهانگرد در جاده‌ی پرتردّد گردنه‌ی مشهور صلوات‌آباد، زمينه ساز هنرنمائي برای عکاسان و فيلم‌برداران و نقاشان بوده و با مهيّا کردن امکانات در آنجا که در آينده‌ی نزديک يکي از محلات شهر سنندج خواهد شد، مي‌توان گردشگران را برای ساعت‌ها در داخل صلوات‌آباد سرگرم نمود.
مختصری از تاريخچه‌ی صلوات‌آباد در کتاب شجره الخواص لتذکارالناس با داستانهای عجيب و اقدام شيخ شهاب‌الدين نهری به جابه‌جا نمودن ده کهن نمان به محل فعلي صلوات‌آباد و درست کردن مسجد جامع روستا به‌د‌ست نوه‌ی او مولانا سيد ابراهيم و اشتهار نعلين يادگار پيامبر اسلام که نسل به نسل نگهداری شده و اکنون در اولين موزه شخصي کردستان ايران يعني موزه‌ی فواد قرار دارد قابل ملاحظه است.
موسيقي جاوداني و صدای بي همتای سيد علي اصغر کردستانی که آرام‌گاه او در قبرستان تايله در داخل صلوات‌آباد قرار دارد، شاخص حضور هنرمندان زيادی در صلوات‌آباد است.
در بعد علمي نيز با ايجاد موقعيت استثنائي جهت برپائي مرکز پژوهش و تحقيقات علمي MPT - FOAD ( ام پي تي فواد ) توسط اين‌جانب مي‌تواند شروعي برای جذب توريست و کارآفريني و توسعه‌ی گردشگری کردستان ايران باشد. والسلام
سيد محمد فواد ابراهيمي
برای یک سیاه‌چاله به جرم ۱۰۰ میلیون برابر خورشید و میدانی با شدت ۱ تسلا ، توان تولید شده توسط این فرآیند در حدود ٣٨^١٠ وات است. این عدد را مقایسه کنید با کل انرژی مصرف شده در جهان طی یک سال که برابر ٢٠^١٠ ژول است. در واقع سیاه‌چاله ظرف یک ثانیه می‌تواند بیش از انرژی مصرفی در جهان طی یک سال را به ما بدهد
اينشتین از طریق نظریه‌ی نسبیت عام ثابت کرد که اگر میدان‌های مغناطیسی فوق اشباع کنیم، می‌توان ابعاد فضا و زمان را انحنا داد و به زمان‌های مختلف سفر کرد!
در دنیای کوانتومی دو ذره فوتونی که هرگز در یک زمان وجود نداشته اند، نیز امکان برقراری ارتباط با یک‌دیگر را دارند و این به معنای ارتباط آنی "دو لحظه‌ی مختلف زمانی" با هم‌دیگر است!
فشار هوا روی سطح مریخ بسیار کم است و به ۶۰۰ پاسکال می‌رسد که تنها 6 / 0 درصد از فشار هوای زمین است. قرار گرفتن در معرض خلأ هم می‌تواندT مشکلاتی مثل پارگی ریه، ورم مهلک پوست و بافت‌های بدن و درنهایت مرگ را به‌دنبال داشته باشد. جو رقیق باعث می‌شود گرما روی سطح باقی نماند. میانگین دمای مریخ منفی ۶۳ درجه‌ی سانتی‌گراد و حداقل دما منفی ۱۲۶ درجه‌ی سانتی‌گراد است. درحالی‌که پائین‌ترین دمای ثبت‌شده روی زمین در ۲۳ ژوئن ۱۹۸۲ در قطب جنوب به منفی ۸۹ درجه‌ی سانتی‌گراد رسیده است. وقتی دما از منفی ۴۰ درجه‌ی سانتی‌گراد پائین‌تر بیاید، افرادی که به‌خوبی برای آن شرایط آماده نشده باشند، در پنج الی هفت دقیقه دچار هیپوترمی یا سرمازدگی می‌شوند که آثار مهلکی را بر بدن انسان خواهد گذاشت و ...
بعد از بازگشت فضانوردان آپولو 11 از ماه، ناسا تصمیم گرفت تا به‌عنوان هدیه به سران کشورها سنگ ماه بدهد. سنگی که در بالا می‌بینید توسط نیل آرمسترانگ به رئیس‌جمهور هلند در سال 1976 هدیه داده شد. اما این سنگ که در موزه‌ای در لاهه گذاشته شده بود و به‌شدت هم مورد استقبال بازديد کنندگان قرار گرفته بود، مشخص شد جعلی است! دانشمندان دانشگاه لاهه برای یکسری آزمایشات آن‌را بردند که متعاقباً مشخص شد که آن یک چوپ سنگ شده است و به‌هيچوجه مشخصات سنگ ماه را ندارد. حال این سوال مطرح می‌شود که آیا ناسا عمداً سنگ ماه جعلی داده است یا این ماجرا نشان می‌دهد که سفر به ماه کلاً انجام نشده است!
اصل عدم قطعیت:
طبق اصل عدم قطعیت هایزنبرگ نمی توان دقیقا در یک لحظه از تکانه (سرعت) و مکان یک ذره آگاهی پیدا کرد. ورنر هایزنبرگ اظهار داشت که مشاهده‌ی یک ذره، ویژگی‌های آن را تغییر می دهد و داشتن اطلاعات دقیق را ناممکن می سازد. بنابراین رفتار گذشته و آینده هیچ یک از ذرات بنیادی را نمی‌توان دقیقا پیش بینی کرد، یعنی قطعیت از بین می رود. در سال ۱۹۲۷ميلادی هایزنبرگ متوجه شد که نظریه‌ی کوانتوم چند پیش بینی غیر عادی دارد، او نشان داد آزمایش‌ها هیچ وقت نمی‌توانند کاملاً مستقل انجام شوند. زیرا اندازه گیری روی نتیجه تاثیر می گذارد. او این رابطه‌ی بین اندازه گیری و نتیجه را با عنوان « اصل عدم قطعیت» بیان کرد. شما نمی توانید به‌طور همزمان هم مکان و هم تکانه (یا معادل آن انرژی‌اش در یک زمان مشخص) یک ذره را اندازه گیری کنید و اگر یکی از این دو کمیت را به‌طور دقیق بدانید دیگری کاملا ناٌمعین است.
طبق اصل عدم قطعیت هایزنبرگ نمی توان دقیقا در یک لحظه از تکانه (سرعت) و مکان یک ذره آگاهی پیدا کرد. ورنر هایزنبرگ اظهار داشت که مشاهده‌ی یک ذره، ویژگی‌های آن را تغییر می دهد و داشتن اطلاعات دقیق را ناممکن می سازد. بنابراین رفتار گذشته و آینده هیچ یک از ذرات بنیادی را نمی‌توان دقیقا پیش بینی کرد، یعنی قطعیت از بین می رود. در سال ۱۹۲۷ميلادی هایزنبرگ متوجه شد که نظریه‌ی کوانتوم چند پیش بینی غیر عادی دارد، او نشان داد آزمایش‌ها هیچ وقت نمی‌توانند کاملاً مستقل انجام شوند. زیرا اندازه گیری روی نتیجه تاثیر می گذارد. او این رابطه‌ی بین اندازه گیری و نتیجه را با عنوان « اصل عدم قطعیت» بیان کرد. شما نمی توانید به‌طور همزمان هم مکان و هم تکانه (یا معادل آن انرژی‌اش در یک زمان مشخص) یک ذره را اندازه گیری کنید و اگر یکی از این دو کمیت را به‌طور دقیق بدانید دیگری کاملا ناٌمعین است.
بر اساس نظریه نسبیت انیشتین زمان برای موجودات با جرم کمتر دیرتر می‌گذرد. مثلا یک مگس ممکن است، از نظر ما فقط چند روز عمر کند، در حالی که برای خودشان این زمان مدت‌ها ( مثلاً سال‌ها ) طول می‌کشد!
وقتی موضوعی مانند سفر به مریخ را بررسی می‌کنند، با این پرسش بحث برانگیز مواجه می شوند که آیا واقعاً صرف میلیاردها دلار هزینه برای فرستادن چند فضانورد به این سیاره توجیه منطقی دارد؟ آن هم در شرایطی که حتی شاید یک ربات هم بتواند ماموریت های موردنظر ما را در آنجا به انجام برساند؟ بايد گفت حضور انسان در مريخ خود موضوع ديگری است و ...!