Доминикан Республикасында электр желісіндегі апат салдарынан жаппай жарық сөнді — Associated Press

Кариб теңізіндегі 11 миллионнан астам халқы бар арал елінде кең ауқымды электр энергиясының үзілуі орын алды. Ел үкіметінің хабарлауынша, блэкаутқа электр беру жүйесіндегі апат себеп болған.

Алғаш болып Сан-Педро-де-Макорис қаласындағы электр станциясы істен шыққан, бұл бүкіл ел бойынша электр станциялары мен қосалқы станциялардың бірінен кейін бірі өшуіне әкеліп соққан. Апаттың нақты себебі әзірге анықталған жоқ.

Электр қуатының үзілуі салдарынан елдегі қоғамдық көлік, соның ішінде астана Санто-Домингоның метросы мен аспалы жолдары жұмысын тоқтатты. Ауруханалар, банктер және ірі мекемелер генераторлар арқылы энергия алуға көшті, ал көптеген үйлер мен шағын бизнес нысандары жарықсыз қалды.

Елде алдағы күндері 20 градус аяз болады

Алдағы күндері ел аумағында аяз күшейеді. Шығыс Қазақстанда ауа температурасы 20 градусқа дейін төмендеп, қар аралас жаңбыр жауады.

Қазгидромет мәліметінше, оңтүстік өңірлерде де қар түсіп, жел күшейеді.

Солтүстік және орталық аймақтарда күн күрт өзгеріп, бұрқасын соғады, бірақ ауа температурасы қатты түспейді.

Республиканың қалған өңірлерінде ауа райы айтарлықтай құбылмайды, деп хабарлады Қазақстан Ұлттық арнасы.

Екі континентте орналасқан мемлекеттер:

1. Ресей — Еуропа мен Азия

2. Түркия — Еуропа мен Азия

3. Қазақстан — Еуропа мен Азия

4. Әзербайжан — Еуропа мен Азия

5. Грузия — Еуропа мен Азия

6. Мысыр — Африка мен Азия

7. Индонезия — Азия мен Австралия (кейбір аралдары географиялық жағынан Океанияға жатады)

8. Папуа – Жаңа Гвинея — Азия мен Австралия (Океания шекарасында орналасқан)

9. Панама — Солтүстік және Оңтүстік Америка

10. Дания — бұл елдің негізгі бөлігі түгелдей Еуропада орналасқан, ал Гренландия Солтүстік Америкада болғанымен, Гренландия – автономиялық аймақ, сондықтан егер тек негізгі аумақ есептелсе, Дания континентаралық мемлекетке жатпайды.

Негізгі және нақты континентаралық мемлекеттер — бірінші 9 ел.
Данияны кейде қосымша мысал ретінде ғана айтады (Гренландияға байланысты).

Сондықтан дұрыс тізім — 9 мемлекет.

Гренландия китының ұзақ өмір сүру қабілеті адам өмірін ұзартудың кілті болуы мүмкін

Салмағы 80 тоннаға дейін жететін алып Гренландия киты — сүтқоректілер арасындағы ең ұзақ өмір сүретін түр болып саналады: кейбір дараларының жасы 200 жылдан асады. Соған қарамастан, оларда іс жүзінде қатерлі ісік немесе қартаюға тән аурулар кездеспейді.

АҚШ ғалымдарының жаңа зерттеуіне сәйкес, суық орта жануар жасушаларындағы CIRBP ақуызын белсендіреді. Бұл ақуыз ДНҚ-дағы зақымдарды қалпына келтіріп, мутациялардың санын азайтады. Бұған қоса, адам жасушалары мен шыбындарда жүргізілген зертханалық тәжірибелер де бұл геннің өмірді ұзартып, радиацияға төзімділікті арттыратынын көрсетті.

Гренландия киты судың температурасы нөлге жуық болатын ортада өмір сүреді. Болжам бойынша, оның ағзасы осындай жағдайға бейімделіп, ДНҚ деңгейінде қорғаныс механизмдерін іске қосқан. Ғалымдар CIRBP ақуызының қызмет ету механизмін түсіну адам өмірін ұзарту бағытында жаңа мүмкіндіктер ашуы мүмкін деп есептейді.

Ресей елімізге тағы бірнеше Амур жолбарысын жеткізеді

Келесі жылы Ресей елімізге тағы бірнеше Амур жолбарысын жеткізеді.

Президенттің мемлекеттік сапары аясында осындай келісім жасалды. Құжатқа сәйкес тараптар жануарды жеткізуге бірге дайындалып, оның бейімделуіне күш салады, деп хабарлады 24kz.

🖥 ҰБТ-ның жаңа шекті балдары жарияланды

Ұлттық тестілеу орталығы 2026 жылы тапсыратын талапкерлер үшін ҰБТ-ның шекті балдарын жариялады. Тест форматы өзгермейді — талапкерлер 5 пәннен емтихан тапсырады: 3 міндетті және 2 бейіндік пән.

📚 Міндетті пәндер және шекті балдар:

Математикалық сауаттылық – 10 сұрақ, ең төмен балл: 3

Оқу сауаттылығы – 10 сұрақ, ең төмен балл: 3

Қазақстан тарихы – 20 сұрақ, ең төмен балл: 5

🎓 Бейіндік пәндер:

Екі пәннен барлығы 40 сұрақ беріледі.

Әр пәннен ең көбі 50 балл, ал ең төмені – 5 балл болуы керек.

✅ Яғни, талапкер тесттен өту үшін әр пәннен осы ең төменгі көрсеткіштерді жинауы тиіс.

Қазақстан Ауғанстанға гуманитарлық көмек жіберді

Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасымен және Үкімет қаулысына сәйкес, жойқын жер сілкінісінен зардап шеккен ауған халқына дәрі-дәрмек, медициналық құралдар, төсек-жабдықтар, шатырлар және басқа да қажетті заттар жіберілді.

#геодерек

Батыс желдері ағысының ұзындығы 30 мың км және ені шамамен 1000 км. Ағыс жолында кедергілерге тап болмай, ол жершарын үздіксіз айналып өтеді. Ағыс батыстан шығысқа қарай "аңыраған қырқыншы" (40°-50° о.е.) мен "ашулы елуінші" (50°-60° о.е.) ендіктер арасында жылжиды, олардың неге бұлай аталуы қызық болса, постқа лайк басамыз. Лайктар саны онға жетсе толық мәлімет беремін.

Суртсей аралы — Атлант мұхитындағы ең жас әрі ерекше аралдардың бірі. Ол 1963 жылы 14 қарашада Исландиядан 32 шақырым қашықтықта орналасқан суасты жанартауының атқылауы нәтижесінде пайда болды.

Арал атауы скандинав мифологиясындағы от алыптары — “Сурт” есімінен алынған.

Суртсей — адам араласпаған табиғи зертхана. 1965 жылдан бастап мұнда тек арнайы рұқсатпен бірнеше ғалым ғана кіре алады. Арал туған кезде тіршіліктің еш белгісі болмағанымен, уақыт өте алғашқы мүк пен балдырлар пайда болды, кейін құстар қонып, өсімдіктер тарала бастады. Қазіргі таңда онда ондаған өсімдік пен жәндік түрлері қалыптасқан.

Мұхит толқындары аралды баяу шайып, оның көлемін азайтып келеді: бастапқы 2,7 км²-ден бүгінгі күні шамамен 1,3 км² ғана қалған. 2008 жылы Суртсей ЮНЕСКО-ға енгізіліп, әлемдегі ең маңызды табиғи бақылау нысандарының біріне айналды.

15 қараша – Ұлттық валюта күні

Бүгін - Ұлттық валюта теңгенің айналымға енген күні. 1993 жылы 15 қараша күні төл теңгеміз алғаш рет айналымға енді.

1997 жылдан бері 15 қараша теңге күні әрі қаржыгерлердің кәсіби мерекесі ретінде аталып өтеді.

Сібір өзендерін Арал теңізіне бұру жобасы ғылыми кеңесте тағы бір рет талқыланды.

Қазан айындағы «Жер ғылымдары» саласына кіретін гидрология бойынша өткен Ресей ғылыми кеңесінде ғалымдар бұл мәселені тағы да көтерген.

Об өзенінің мүмкіндіктерін Қазақстан мен Өзбекстанда пайдалану мәселелері талқыланған. Об өзенін 2100 км қашықтыққа жабық тәсілмен, яғни құбыр арқылы жеткізу кезінде алғашқы кезеңде аймаққа шамамен 5 текше километр су бұрылуы мүмкін екен. Қазақстанның қазіргі жылдық су тұтынуы 40 текше километрге жуық.

Жиында сөз алған тағы бір академик Роберт Нигматулин Орталық Азияда су мен электр энергиясының тапшылығы күшейіп бара жатқанына назар аударып, су ресурстарының жетіспеушілігі әлдеқашан шөлейттенуге, өнімділіктің төмендеуіне және әлеуметтік-экономикалық қауіптерге алып келгенін атап өткен.

Оның айтуынша, Об ағысының тек бір бөлігін — жылына 20-дан 70 текше километрге дейін (жалпы көлемі 3000 текше километр су) пайдалану өңір мәселесін ішінара шешуі және сонымен бірге «Арктикаға түсетін жылу жүктемесін азайтуы» мүмкін екен.

АҚШ жеріндегі көптеген атаулардың түп-төркіні Еуропадан бастау алады. Бұл – елге алғаш қоныс аударған ағылшын, француз, испан, неміс және скандинавиялық иммигранттардың өз Отандарындағы жер-су аттарын жаңа қонысқа алып келу дәстүрімен байланысты. Сондықтан Америка картасына көз жүгіртсеңіз, Еуропаның рухын сездіретін сансыз топонимдер көзге түседі.

Мысалы, Англиядан келген қоныстанушылар өздері жақсы көретін қалалардың атын жаңғыртып, Нью-Йорк, Нью-Гэмпшир, Манчестер, Кембридж секілді атауларды қалыптастырды. Француз ықпалы да айқын: Луизиана француз королі Людовик XIV есімімен аталады, ал Рочестер, Версаль, Бельвиль сияқты атаулар француз мәдениетінің ізі ретінде бүгінге жетті.

Германиядан көшіп келгендер Берлин, Ганновер, Бремен, Дрезден секілді қалалардың атын қайта тірілтсе, испан зерттеушілері мен қоныстанушылары Флорида, Колорадо, Невада, Монтана тәрізді аймақтарға испан тілінен алынған атаулар берді. Солтүстік Еуропадан келген скандинавиялықтардың да өз қолтаңбасы бар: Висконсин штатындағы Стокгольм, Нью-Йорктегі Копенгаген осының дәлелі.

Тіпті Италия топонимдері де АҚШ-та жиі ұшырасады. Джорджиядағы Рим, Калифорниядағы Венеция – ежелгі Еуропа өркениетінің алыстағы Жаңа Дүние жерінде қайта жаңғыруының белгісі.

Осының бәрі Америка топонимиясының Еуропамен тарихи байланысын ғана емес, көпұлтты елдің мәдени қылыбыры мен тарихи жадының көрінісін де айқын көрсетеді.

Менің атым – Қожаахмет. География пәнінің мұғалімімін. Барлығын толық білемін деп айта алмаймын, бірақ осыдан бес жыл бұрын YouTube пен Telegramда @geoalemtv каналымды аштым. Мақсатым – география, табиғат, әлем, ғарыш және тарих туралы қызықты деректерді көпшілікке жеткізу.

Сонымен бірге, өзімде бар электрондық материалдарды басқа мұғалімдермен де бөлісемін деп едім. Бірақ осының өзінде каналдың бағыты сәл өзгеріп, біртіндеп микс каналға айналды. Соған қарамастан, оқырмандар саны күн сайын көбейіп келеді. Маған сенім білдіріп, қолдап жүрген баршаңызға үлкен рахмет айтамын.

Ал егер донат арқылы қолдау білдіргіңіз келсе немесе сабаққа керек ашық-жабық тесттер, суретті тапсырмалар, мәтіндік тапсырмалар қажет болса, маған @Teacher_Ahmet ке хабарласа аласыз.

Құрметпен, Қожаахмет.

Айтпақшы, тегін материалдарды осы каналдан таба аласыздар. Ал басқа, сіздерге керекті тақырыптарды болса (қмж) арзан бағамен жасап беремін.

"Байкал көлі" тынысы

Бұл фантастикалық дыбыстарды мұзға құлақ түрсеңіз, көлдің кез келген жерінде естуге болады. Олар температураның өзгеруіне жауап беріп, өз көлемін өзгертетін мұздың үнемі жарықтарынан пайда болады.

Каспий теңізі туралы есте қалатын 10 қызықты дерек:

🌊 Каспий теңізі — теңіз бе, көл ме?

1. Каспий – әлемдегі ең үлкен тұйық су айдыны. Пішіні мен көлеміне қарап «теңіз» деп аталады, бірақ ғылыми тұрғыда – көл.

🌊 Әлемдегі ең ірі көл

2. Аумағы 371 000 км², бұл – Ұлы көлдерден де үлкен. Сондықтан Каспийді жиі «теңіз» деп атайды.

🌊 Тұзды және тұщы су қатар кездеседі

3. Солтүстігі майда әрі тұщы, ал оңтүстігі тұзды. Судың тұздылығы жергілікті желдер мен ағыстарға байланысты өзгереді.

🌊 Қазақстан Каспий жағалауындағы ең ұзын ел

4. Жағалауы ең ұзын мемлекет – Қазақстан (шамамен 2 320 км).

🌊 Каспий итбалығы – эндемик жануар

5. Каспий теңізінде тек осы аймақта ғана кездесетін Каспий итбалығы мекендейді. Бұл – әлемдегі ең кішкентай итбалық түрлерінің бірі.

🌊 Әлемдегі 90% бекіре қоры – Каспийде

6. Бекіре, сүйрік, шоқыр секілді бағалы балықтардың негізгі мекені – Каспий. Қара уылдырықтың басты көзі де осы жерде.

🌊 Теңіз деңгейі үнемі өзгеріп тұрады

7. Каспий теңізінің деңгейі табиғи циклдерге байланысты көтеріледі және төмендейді. Соңғы жылдары айтарлықтай төмендеп жатыр.

🌊 Каспий мұнайы — стратегиялық ресурс

8. Теңіз түбінде орасан зор мұнай мен газ қоры бар. Қашаған, Қаламқас-теңіз, Ақтоты сияқты кен орындары – әлемдегі ірі жобалардың бірі.

🌊 Теңіз түбінде батпақты жанартаулар бар

9. Каспий маңында батпақты (лайлылық) жанартаулар көп. Олар газ қысымының әсерімен жарылып, лайлы материалдар атқылайды.

🌊 Каспий аты ежелгі Каспий тайпаларынан шыққан

10. «Каспий» атауы осы аумақта өмір сүрген кавказдық каспи тайпаларының атынан шыққан.