Америка құрлығының ашылу тарихы туралы қызықты 10 дерек

🇺🇸 1. Американы Колумб ашқан жоқ

1492 жылы Колумб жеткен аймақ – қазіргі Багам аралдары. Ол құрлыққа қонбаған және өзін Үндістанға жеттім деп ойлаған.

🛶 2. Шын мәнінде Американы викингтер ашқан

Лейф Эриксон бастаған скандинавиялық викингтер шамамен 1000 жылы Солтүстік Американың Ньюфаундленд түбегіне жеткен. Бұл Колумбтан 500 жыл бұрын!

🌎 3. «Америка» атауы Америго Веспуччиден шыққан

Италиялық теңізші Америго Веспуччи алғашқылардың бірі болып бұл жерлер Азия емес, жаңа құрлық екенін дәлелдеді. Сол себепті картографтар жаңа жерді «Америка» деп атады.

🗺️ 4. Алғашқы картада Америка үш бөлікке емес, бір арал сияқты болған

1507 жылғы карталарда Америка қазіргі қалыпта емес, жалпылама бір үлкен жер боп көрсетілген.

👣 5. Американы алғаш ашқандар – жергілікті халықтар

Бұдан 15–20 мың жыл бұрын Беринг бұғазы арқылы Азиядан көшкен адамдар Америка құрлығының алғашқы тұрғындары болды.

🔍 6. Колумбтың экспедициясы жаңа жолды іздеді

Негізгі мақсат – Үндістанға қысқа жол табу. Жаңа құрлықты табу – кездейсоқтық болған.

⚔️ 7. Колумб Америкаға төрт рет барған

1492–1504 жылдар аралығында ол құрлыққа 4 экспедиция ұйымдастырды. Бірақ соңына дейін «жаңа құрлық» аштым деп түсінбеген.

🦴 8. Викингтердің іздері дәлелденген

Канададағы Л’Анс-о-Медоуз елді мекенінен табылған үйлер мен құралдар – викингтердің нақты болғанын растайды.

🌅 9. Кейбір теориялар Америкаға қытайлар ертерек барған дейді

1421 жылы Чжэн Хэ бастаған қытай теңізшілері Америкаға жетті деген теория бар, бірақ ол толық дәлелденбеген.

🐦 10. Колумб жаңа жануарлар мен өсімдіктерді алғаш Еуропаға әкелді

Мысалы: күрке тауық, жүгері, картоп, какао, қызанақ.

Бұл Еуропада «колумб алмасуы» деген мәдени-биологиялық төңкеріс жасады.

Коста-Рика жағалауында 5,1 магнитудалы жер сілкінісі болды

АҚШ Геологиялық қызметінің хабарлауынша, Коста-Рика жағалауында 5,1 магнитудалы жер сілкінісі тіркелді.

Жерасты дүмпулері Пуэрто-Кортестен оңтүстік-батысқа қарай 67 км жерде орналасқан. Сейсмикалық оқиғаның ошағы небәрі 8 км тереңдікте болған. Жер қыртысының тербелістері 22 қарашада, Гринвич уақыты бойынша 18:41-де тіркелді.

Зардап шеккендер мен қираулар туралы ақпарат түскен жоқ.
_______

Аляскада 4,9 магнитудалы жер сілкінісі тіркелді

Fox Weather хабарлауынша, сенбі күні таңертең Аляскадағы Белуга маңында болған 4,9 магнитудалы жер сілкінісі Анкоридж қаласында да сезілген.

АҚШ Геологиялық қызметінің дерегіне сәйкес, жерасты дүмпулерінің эпицентрі Белугадан солтүстік-батысқа қарай 10 км жерде болған. Сейсмикалық оқиғаның ошағы 61,7 км тереңдікте орналасқан. Жер қыртысының тербелістері 22 қарашада, Гринвич уақыты бойынша 15:38-де тіркелді.

Анкоридж эпицентрден шамамен 70 км қашықтықта орналасқан.

Жер сілкінісі Белугаға немесе тұрғындары шамамен 20 адам болатын бұл елді мекенге, сондай-ақ Анкориджге қандай да бір зиян келтірген-келтірмегені әзірге белгісіз.

Иран валютасы деноминацияланды, одан төрт нөл алып тасталады

Иран президенті Масуд Пизишкиян валютаны деноминациялау туралы жарлыққа қол қойды және бұл туралы Орталық банкті хабардар етті.

Осылайша, ұлттық валюта төрт нөлден арылмақ — 10 мың риал 1 риалға теңестіріледі. Сонымен бірге жаңа валюта бірлігі – кирон енгізіледі, ол риалдың жүзден бір бөлігіне тең болады.

Үш жылдық өтпелі кезең жоспарланған, бұл кезеңде елде қос айналым қағидасы қолданылады: ескі және жаңа риалды қатар қолдануға рұқсат беріледі.

Ямайка Республикасы туралы қызықты он дерек 🇯🇲

1. Регги музыкасының отаны
Ямайка – әлемге әйгілі регги жанрының туған жері. Бұл музыканың негізін қалаушы – аңызға айналған Боб Марли.

2. Дүниежүзіндегі ең жылдам адамдар осы елден
Ямайка – спринттен әлем чемпиондарын шығаратын мемлекет. Усэйн Болт – 100 м және 200 м қашықтыққа жүгіруден әлем рекордын орнатқан ең жылдам адам.

3. Аралда жылан жоқ 🐍
Ямайкада улы жыландар жоқ, ал кейбір аймақтарда жылан мүлде кездеспейді.

4. Дүниежүзіне танымал көк тау кофесі
Blue Mountain Coffee – әлемдегі ең қымбат әрі сапалы кофелердің бірі. Ол Ямайканың көгілдір тауларында өседі.

5. Туы бар елдердің ішінде қара түсті туы бар санаулылардың бірі
Ямайканың туы – жасыл, қара және алтын түстерден құралған ерекше дизайн.

6. Кариб теңізіндегі үшінші үлкен арал Ямайка – Куба мен Испаньола аралдарынан кейінгі аймақтағы ең үлкен аралдардың бірі.

7. Өзінің ерекше діни қозғалысы – растафаризммен танымал
Растафаризм мәдениеті, музыкасы, стилі және тіпті шаш үлгісі (дредлок) Ямайкамен тығыз байланысты.

8. Табиғаты өте алуан түрлі
Елде 120-дан астам өзен бар, ал биік таулар, үңгірлер мен сарқырамалар туристерді ерекше тартады. Ең танымал сарқырама – Dunn’s River Falls.

9. Тілдік ерекшелік
Ресми тілі – ағылшын тілі, бірақ тұрғындар көбіне патуа деп аталатын креол тілімен сөйлейді. Ол ағылшын, африка және жергілікті сөздердің қоспасынан тұрады.

10. Ямайкалық ром – әлемге әйгілі
Аралда ром өндірісі XVII ғасырда басталған, қазір ямайкалық ром – ең сапалы әрі танымал алкогольдердің бірі.

Ең дәл теңіз түбі картасы

NASA SWOT спутнигі арқылы Жердің мұхит түбін егжей-тегжейлі зерттеп, оның ең дәл картасын жасады. Анимация Мексика, Оңтүстік Америка және Антарктикалық түбек жағалауларының аймақтарын қамтиды.

SWOT технологиясы микроскопиялық гравитация өзгерістерін тіркейді — су асты таулары мен жанартаулары мұхит бетінде байқалатын кішкентай дөңестік түзеді. Бұл деректерді талдай отырып, ғалымдар Дүниежүзілік мұхит түбінің 70%-ы абиссальды төбелермен жабылғанын анықтады. Бұл — кішкентай су асты биіктіктері.

Бұл мәліметтер су асты қайықтарының навигациясын жақсартуға және құрлықтарды байланыстырып, ғаламдық интернет байланысын қамтамасыз ететін телекоммуникациялық кабельдерді оңтайландыруға көмектеседі.

Ресейде қыс ерте күшейді: минус 50 градус!

Якутиядағы Верхоянск қаласында қараша айы өте суық болды. Ай бойы ауа температурасы әдеттегіден шамамен 5 градус төмен болды.

40 градус аяз биыл қалыпты уақытынан екі апта бұрын басталды.
Ал осы аптада суық одан әрі күшейіп, маусымдағы алғашқы –50°С аяз күтіліп отыр.

Фермер Елена Лиханова түсірген видеода якут жылқылары көрсетілген. Бұл жылқылардың жүні өте қалың, ал астарлы жүндері суықтан жақсы қорғайды — себебі Якутияда қыс ұзақ, қатты, ал жаз өте қысқа.

Саха халқының сенімінде жылқы — қасиетті жануар. Олар жылқыны және мүйізді малды қорғайтын рух Джесегеяның баласы деп есептейді.

Түрікменстанның батысындағы екі су қоймасы толығымен құрғап қалды.

Мұның себебі – ұзаққа созылған құрғақшылық пен өзеннен судың келуі тоқтағаны айтылуда.

Құрғақшылық тақырыбы қазір өте өзекті болып тұр.

16 жасқа толмаған балаларға әлеуметтік желіні қолдануға тыйым салынады.

Аустралияда 10 желтоқсаннан бастап 16 жасқа толмағандарға әлеуметтік желілерді пайдалануға тыйым салатын заң күшіне енеді.

Премьер-министр Энтони Албаниздің айтуынша, бұл шектеу балаларды әлеуметтік желілердің зиянды ықпалынан қорғауды көздейді. Көптеген ата-ана бұл шешімді қолдап отыр екен.

2026 жылы Астанада қатты тұрмыстық қалдықтарды қайта өңдеу зауытының құрылысы басталады

Елордада қалдықтарды өңдейтін жоғары технологиялық кешен салу жоспарланып отыр. Жобаны жүзеге асыру шеңберінде Астана әкімдігі қытайлық Shenzhen Energy Environment компаниясымен инвестициялық келісімге қол қойған. Бұл туралы Үкімет отырысында Астана қаласының әкімі Жеңіс Қасымбек хабарлады.

«Жаңа зауыт тәулігіне 1,5 мың тонна қалдықтарды кәдеге жаратуға және 50 МВт электр энергиясын өндіруге мүмкіндік береді. Құрылыс-монтаж жұмыстары келесі жылдың бірінші тоқсанында басталады. Жобаны жүзеге асыру мерзімі – 36 ай», — деді Жеңіс Қасымбек.

Галапагос тасбақаларының сыры

Галапагос аралдарының ең басты символы — алып тасбақалар. Олардың жасы мыңжылдық табиғат тарихының куәсі іспетті. Бұл жануарлардың сыры тек үлкен дене бітімінде емес, ерекше тіршілік дағдысында да жатыр.

Галапагос тасбақаларының орташа салмағы 250–300 келіге дейін жетсе, ұзындығы 1,5 метрден асады. Бірақ ең таңқаларлығы — олардың ғажайып ұзақ өмір сүруі: кейбір тасбақалар 150–170 жылға дейін өмір сүрген. Мұндай ұзақ ғұмырдың басты сыры — баяу метаболизм, салмақты қозғалыс және қауіпсіз табиғи орта.

Тасбақалардың тағы бір қызықты қыры — олардың мекеніне қарай қабық пішінінің өзгеруі. Ылғалды, жасыл аралдарда тіршілік ететін тасбақалардың қабығы күмбез тәрізді домалақ болса, құрғақ аймақтарда өмір сүретіндерінің мойындары ұзын, қабық пішіні ер-тоқымға ұқсайды. Бұл қорек іздеуге бейімделудің табиғи көрінісі.

Галапагос тасбақалары баяу қимылдауы мүмкін, бірақ олардың өмір сүру стратегиясы — табиғаттың ғажайып даналығы. Әрбір қозғалысы, әрбір қадамы ұзақ ғұмырға бағытталғандай сезіледі. Адамзат үшін олар – эволюцияның тірі дәлелі, табиғаттың тылсым сырын сақтап тұрған ерекше жаратылыс.

Иран астанасында барлық оқу орындары ауа ластануына байланысты жабылды

Тегеран қаласында 24–25 қараша күндері барлық мектептер мен университеттердің жұмысы тоқтатылды. Бұл жағдай ауа сапасының күрт нашарлауымен түсіндіріліп отыр.

Ауа сапасын бақылау компаниясының мәліметінше, биыл 2025 жылдың осы кезеңіне дейін астанада бар болғаны алты-ақ күн таза ауа тіркелген.

Эфиопияда 12 мың жылдан кейін алғаш рет жанартау атқылады

Эфиопияның солтүстік-шығысындағы Hayli Gubbi жанартауы 12 мың жылдық үзілістен кейін атқылап, 14 км биіктікке дейін күл көтерілді. Күл Қызыл теңіз арқылы Йемен, Оманға және Үндістан мен Пәкістанның солтүстік өңірлеріне тараған.

Жанартау Эфиопияның Афыр аймағында Эритрея шекарасына жақын Адиc-Абабадан шамамен 800 шақырым қашықтықта орналасқан.