🇻🇪 Венесуэла туралы 10 қызықты дерек

1️⃣ 🌊 Әлемдегі ең биік сарқырама
Венесуэлада орналасқан Анхель сарқырамасының биіктігі — 979 метр. Бұл – Жер шарындағы ең биік сарқырама.

2️⃣ 🛢️ Мұнай қоры бойынша әлем көшбасшысы
Венесуэла әлемдегі ең үлкен дәлелденген мұнай қорына ие елдердің бірі.

3️⃣ 🌄 Тепуи таулары – Жердің ең көне аймақтары
Үсті тегіс, қабырғасы тік тепуи тауларының жасы 2 миллиард жылдан асады.

4️⃣ 🧭 Ел атауының шығу тарихы ерекше
Америго Веспуччи су үстіндегі үйлерді көріп, бұл жерді
«Кішкентай Венеция» — Venezuela деп атаған.

5️⃣ 🌍 Экватор маңында орналасқан ел
Венесуэлада жыл мезгілдері айқын емес, жыл бойы жылы климат сақталады.

6️⃣ ⚡ Электр энергиясының басым бөлігі – ГЭС
Елдің негізгі энергия көзі — Гури су электр станциясы, ол әлемдегі ең ірі ГЭС-тердің бірі.

7️⃣ 🦜 Биологиялық әртүрлілігі өте жоғары
Венесуэлада 21 мыңнан астам өсімдік түрі және жануарлардың сан алуан түрі бар.

8️⃣ 🏝️ Кариб теңізіндегі бірегей архипелагтар
Лос-Рокес — ақ құмды жағажайлары мен мөлдір суымен танымал ұлттық парк.

9️⃣ 🌧️ Оріноко өзені — елдің басты су артериясы
Оріноко — Оңтүстік Америкадағы ең ірі өзендердің бірі,
елдің экожүйесі мен шаруашылығында маңызды рөл атқарады.

🔟 📉 Экономикасының табиғи ресурстарға тәуелділігі
Мұнайға шамадан тыс тәуелділік ел экономикасының тұрақсыз болуына әсер етті.

#қосымша_мәтін

Топырақты неден қорғау қажет?

Қазақстан жер аумағы бойынша дүниежүзіндегі ірі елдер ондығы құрамына кіреді. Ал жан басына шаққанда жермен қамтамасыз етілу деңгейі жағынан дүниежүзі бойынша Аустралия мен Канададан кейінгі үшінші орынды иеленеді.

Еліміздің бір тұрғынының жермен қамтамасыз етілуі адам басына шаққанда 17,03 гектарды, оның ішінде шабындық жерлермен қамтамасыз етілу бойынша жан басына шаққанда 1,51 гектарды құрайды. Салыстырар болсақ, өзге елдердегі көрсеткіш сәйкесінше мынадай: жан басына шаққанда Ресей – 11,6 және 0,89, АҚШ – 3,8 және 0,75, Қытай – 0,8 және 0,08, Жапония – 0,31 және 0,03 гектар.

Австралия: дәл қазір +43°C аптап ыстық 🥵.

Күн бату сәтіндегі Фуэго жанартауының атқылауы.

https://youtube.com/shorts/MWf9PPDAi0k?si=qFiufGCNHfdF3Ncq

#қызықты_деректер

Федеративтік мемлекеттер туралы қызықты 10 дерек

1️⃣ Әлемде 25-тен астам федеративтік мемлекет бар
Олардың қатарына АҚШ, Германия, Ресей, Үндістан, Бразилия, Канада, Австралия және Швейцария жатады.

2️⃣ Федерацияда билік екі деңгейге бөлінеді
Орталық (федералдық) билік пен аймақтық билік (штат, жер, провинция, субъект) өз өкілеттіктеріне ие.

3️⃣ АҚШ – ең алғашқы заманауи федерациялардың бірі
1787 жылғы Конституция федерализм принципін алғаш рет нақты бекітті.

4️⃣ Федерация субъектілерінің атауы әртүрлі
– АҚШ-та – штаттар
– Германияда – жерлер (Bundesländer)
– Ресейде – республикалар, облыстар, өлкелер
– Канадада – провинциялар

5️⃣ Швейцария – ерекше федерация
Ол 26 кантоннан тұрады және тікелей демократия (референдум) кең дамыған ел.

6️⃣ Федеративтік елдерде заңдар екі деңгейде қабылданады
Федералдық заңдар бүкіл елге ортақ, ал аймақтық заңдар тек сол субъект аумағында күшіне енеді.

7️⃣ Федерация аймақтарға үлкен еркіндік береді
Кейбір штаттар немесе жерлер өз білім беру, полиция, салық жүйесін дербес реттей алады.

8️⃣ Барлық ірі аумақты елдер федерация бола бермейді
Мысалы, Қытай – унитарлық мемлекет, бірақ аумағы өте үлкен.

9️⃣ Федерация көпұлтты елдерге тиімді модель саналады
Өйткені әр аймақтың мәдени, тілдік, тарихи ерекшелігін сақтауға мүмкіндік береді.

🔟 Федерация – мемлекетті бөлшектеу емес
Керісінше, орталық пен аймақ арасындағы тепе-теңдікті сақтай отырып, елдің бірлігін күшейтуге бағытталған басқару формасы.

🌨️ Қар, боран, тұман: 16 облыста дауылды ескерту жарияланды

«Қазгидромет» РМК 30-31 қаңтарда Қазақстанның бірқатар өңірінде ауа райының күрт нашарлауына байланысты дауылды ескерту жариялады. Синоптиктердің мәліметінше, қолайсыз метеорологиялық құбылыстар Астана мен Шымкент қалаларын қоса алғанда, елдің 16 облысын қамтиды.

Агрио сарқырамасы, Аргентина

Санкт-Петербургте таңғажайып қысқы оптикалық эффект — жарық бағаналары түсірілді. Тіпті толық жарық орман.

Оның пайда болуы үшін төмен температура мен аз мөлшерде ылғал қажет екенін еске саламыз. Мұндай жағдайда атмосферада суспензияланған алтыбұрышты бағаналық мұз кристалдары пайда болады, онда жарық — күн, ай немесе қала шамдары болсын — тік жолақтар түрінде сынуы мүмкін.

1920 жылдар аралығындағы Испан тұмауы (Spanish flu) туралы 10 қызықты, маңызды дерек:

1. Атауының күмәнді шығу тегі: Ауру “Испан тұмауы” деп аталғанымен, вирус Испаниядан шыққан жоқ. Бұл атау Испаниядағы баспасөздің соғыс цензурасының болмауына байланысты індет туралы ерте хабар таратуымен байланысты. Көп елдердегі ақпарат шектеулі болғандықтан, испаниялық ақпараттар әлемге тез жеткен.

2. Пандемия мерзімі: Бұл тұмау 1918 жылдың басынан 1920 жылдың сәуір айына дейін созылған жаһандық пандемия болды, сондықтан кейбір жағдайларда індеттің салдары 1920-ға дейін жалғасқан.

3. Вирус типі: Ауру A типті H1N1 тұмау вирусымен шақырылды – ол құстардан шыққан гендерге негізделген штамм еді.

4. Жұқтыру көлемі: Сарапшылардың бағалауы бойынша әлем халқының жартысы, яғни шамамен 500 миллион адам, бұл вируспен ауырған болуы мүмкін — бұл дүниежүзінің шамамен үштен бір бөлігіне тең көрсеткіш.

5. Қаза тапқандар саны: Өлім санының дәл есебі жоқ, бірақ ресми дереккөздер бойынша кем дегенде 50 миллион адам, ал кейбір бағалаулар бойынша 17-ден 100 миллионға дейін адам дүние салған.

6. Қалыптан тыс жас топтары: Басқа тұмаулардан айырмашылығы, 1918-1920 жылғы пандемияда 20-дан 40 жасқа дейінгі сау, күшті адамдар да жоғары деңгейде қайтыс болған, бұл вирустың ерекше ауыр әсерінің белгісі.

7. Үш толқын: Инфекция бірнеше толқынмен, әсіресе 1918 жылғы жаз және күзде ең өлімді толқындармен өршіді; 1920 жылға дейін әлсірегенімен эпидемиялық жағдай созылды.

8. Пневмонияның рөлі: Көптеген аурулар вирустың тікелей әсерінен емес, сонымен қатар ауаның тыныс алу жолдарында пневмония дамып, тыныс алу жеткіліксіздігімен салдарынан қаза тапқан — бұл вирустың ерекше қауіптілігімен байланысты.

9. Әскери қозғалыстардың әсері: Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жауынгерлердің қозғалысы пандемияның әлем бойынша тез таралуына үлкен ықпал жасаған, әсіресе әскери лагерьлер мен көлік қатынасы арқылы.

10. Қоғамдық денсаулық шаралары: Вирус кезінде жаһандық түрде вакциналар немесе антибиотиктер болмағандықтан, адамдардың маска тағуы, мектептер мен қоғамдық орындардың жабылуы сияқты қоғамдық шаралар ғана індетті бәсеңдетуге көмектескен.

Канададағы Альберта провинциясында орналасқан Банф ұлттық паркінде қарапайым түсу кенеттен табиғатпен бетпе-бет келуге ұласты: шаңғышы қар көшкінін қоздырып алды да, таулар бір сәтте өз күшін көрсетті.

Жапонияда боран салдарынан 28 адам қаза тапты

Солтүстік-шығыс Жапонияда қарлы бораннан 28 адам қаза тауып, 300-ге жуығы жарақат алды. Көбі қар тазалау кезінде шатырдан құлап мерт болған. Қатты зардап шеккен аймақтар - Ниигата, Акита және Хоккайдо.

Тұрақсыз ауа райының әсерінен көлік қозғалысы мен әуе қатынасы шектелген.

Әзербайжанда вулкан ауаға жалын атқылады

Әзербайжанда жұма күні, 30 қаңтарда, Хаджигабул ауданы аумағында лайлы (грязевой) вулкан атқылады, деп хабарлайды News.az.

Бұл оқиға Әзербайжан Ұлттық ғылым академиясының сейсмикалық станциялары арқылы тіркелген.
Республикалық сейсмологиялық қызмет орталығының (РСЦС) мәліметінше, атқылау шамамен 13 минутқа созылып, бір кезеңде өткен.

Сол күні бұған дейін де аймақта Харами тауында қысқа мерзімді атқылау байқалған. Ол бірнеше секундқа ғана созылып, аспанға жалынның көтерілуімен қатар жүрген. Бұл құбылыс Баку – Гянджа тасжолынан және жақын маңдағы ауылдардан анық көрінген.

Абырой болғанда, зардап шеккендер мен материалдық шығын тіркелмеді.

Адамдар 6 ақпанда Айға қайта оралады

NASA Artemis II миссиясына дайындықты аяқтап жатыр — бұл соңғы 50 жылдағы Айға алғашқы басқарылатын ұшу болмақ. Зымыран дерлік дайын, егер жанармай багын толтыру мен сынақтар сәтті өтсе, ұшырылым ақпан айының басында жүзеге асады.

Төрт астронавттан тұратын экипаж Ай бетіне қонбай, оны айналып ұшып шығады.

"−35°C-қа дейінгі аяз": Қазақстанда ақпан айында ауа райы қандай болады

Синоптиктердің мәліметінше, айдың басы мен ортасы ең суық кезең болмақ.

Елдің батысын, солтүстігін, орталығын және шығысын суық ауа толқындары қамтиды. Түнде ауа температурасы −21, −30 градусқа дейін төмендейді.

Ал шығыстың таулы аймақтарында одан да суық болуы мүмкін.

Ақтөбе облысында, күрт суыту байқалады. Түнде −28 градусқа дейін, күндіз −23 градусқа дейін төмендейді.

Солтүстік, орталық және шығыс өңірлерде ауа райы тұрақсыз болады. Күндіз әлсіз аяз бен плюстік температурадан кейін қайтадан суық түсіп, түнде −28 градусқа дейін жетуі ықтимал.

Оңтүстік өңірлерде ақпан айы салыстырмалы түрде жұмсақ өтеді.

Қазақстандықтар 2026 жылы аспаннан планеталар шеруін бақылай алады

"Роскосмос" 2026 жылы ешқандай құрылғысыз ақ көзбен көруге болатын ерекше астрономиялық құбылыстар туралы мәлімдеді.

28 ақпанда планеталардың үлкен шеруі болжануда. Аспанда Юпитер, Уран, Сатурн, Нептун, Шолпан (Венера) және Меркурий көрінетін болады.

12 тамыз – жылдың басты астрономиялық күні. Таң алдында аспанда планеталар шеруі өтеді:

Юпитер, Меркурий, Марс, Уран, Сатурн және Нептун бір аспан секторында қатар көрінеді.

Ал түскі уақытта толық Күн тұтылады. Күн батқаннан кейін Персеид метеор ағыныны байқалады.

Күн дақтарының бірінде таңғы 04:57-де аса қуатты X8.1 санатындағы жарқыл орын алды. Бұл құбылыс Күн бетіндегі жоғары белсенділіктің айқын көрінісі болды.

Дегенмен, жарқыл аймағынан бөлініп шыққан плазма ағыны Жерге қарай бағытталмаған, сондықтан ол ғаламшарымызға тікелей қауіп төндірмейді.

Айта кетерлігі, Күндегі мұндай күшті белсенділік соңғы рет 2024 жылдың 10 қазанында тіркелген. Сол күні X9.0 деңгейіндегі ерекше қуатты жарқыл байқалған еді.

Ал 2025 жыл ішінде бұған дейін Күнде осындай жоғары деңгейдегі жарқылдар орын алмаған.

Мұздаған Венеция