🌨️ Қар, боран, тұман: 16 облыста дауылды ескерту жарияланды

«Қазгидромет» РМК 30-31 қаңтарда Қазақстанның бірқатар өңірінде ауа райының күрт нашарлауына байланысты дауылды ескерту жариялады. Синоптиктердің мәліметінше, қолайсыз метеорологиялық құбылыстар Астана мен Шымкент қалаларын қоса алғанда, елдің 16 облысын қамтиды.

Агрио сарқырамасы, Аргентина

Санкт-Петербургте таңғажайып қысқы оптикалық эффект — жарық бағаналары түсірілді. Тіпті толық жарық орман.

Оның пайда болуы үшін төмен температура мен аз мөлшерде ылғал қажет екенін еске саламыз. Мұндай жағдайда атмосферада суспензияланған алтыбұрышты бағаналық мұз кристалдары пайда болады, онда жарық — күн, ай немесе қала шамдары болсын — тік жолақтар түрінде сынуы мүмкін.

1920 жылдар аралығындағы Испан тұмауы (Spanish flu) туралы 10 қызықты, маңызды дерек:

1. Атауының күмәнді шығу тегі: Ауру “Испан тұмауы” деп аталғанымен, вирус Испаниядан шыққан жоқ. Бұл атау Испаниядағы баспасөздің соғыс цензурасының болмауына байланысты індет туралы ерте хабар таратуымен байланысты. Көп елдердегі ақпарат шектеулі болғандықтан, испаниялық ақпараттар әлемге тез жеткен.

2. Пандемия мерзімі: Бұл тұмау 1918 жылдың басынан 1920 жылдың сәуір айына дейін созылған жаһандық пандемия болды, сондықтан кейбір жағдайларда індеттің салдары 1920-ға дейін жалғасқан.

3. Вирус типі: Ауру A типті H1N1 тұмау вирусымен шақырылды – ол құстардан шыққан гендерге негізделген штамм еді.

4. Жұқтыру көлемі: Сарапшылардың бағалауы бойынша әлем халқының жартысы, яғни шамамен 500 миллион адам, бұл вируспен ауырған болуы мүмкін — бұл дүниежүзінің шамамен үштен бір бөлігіне тең көрсеткіш.

5. Қаза тапқандар саны: Өлім санының дәл есебі жоқ, бірақ ресми дереккөздер бойынша кем дегенде 50 миллион адам, ал кейбір бағалаулар бойынша 17-ден 100 миллионға дейін адам дүние салған.

6. Қалыптан тыс жас топтары: Басқа тұмаулардан айырмашылығы, 1918-1920 жылғы пандемияда 20-дан 40 жасқа дейінгі сау, күшті адамдар да жоғары деңгейде қайтыс болған, бұл вирустың ерекше ауыр әсерінің белгісі.

7. Үш толқын: Инфекция бірнеше толқынмен, әсіресе 1918 жылғы жаз және күзде ең өлімді толқындармен өршіді; 1920 жылға дейін әлсірегенімен эпидемиялық жағдай созылды.

8. Пневмонияның рөлі: Көптеген аурулар вирустың тікелей әсерінен емес, сонымен қатар ауаның тыныс алу жолдарында пневмония дамып, тыныс алу жеткіліксіздігімен салдарынан қаза тапқан — бұл вирустың ерекше қауіптілігімен байланысты.

9. Әскери қозғалыстардың әсері: Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жауынгерлердің қозғалысы пандемияның әлем бойынша тез таралуына үлкен ықпал жасаған, әсіресе әскери лагерьлер мен көлік қатынасы арқылы.

10. Қоғамдық денсаулық шаралары: Вирус кезінде жаһандық түрде вакциналар немесе антибиотиктер болмағандықтан, адамдардың маска тағуы, мектептер мен қоғамдық орындардың жабылуы сияқты қоғамдық шаралар ғана індетті бәсеңдетуге көмектескен.

Канададағы Альберта провинциясында орналасқан Банф ұлттық паркінде қарапайым түсу кенеттен табиғатпен бетпе-бет келуге ұласты: шаңғышы қар көшкінін қоздырып алды да, таулар бір сәтте өз күшін көрсетті.

Жапонияда боран салдарынан 28 адам қаза тапты

Солтүстік-шығыс Жапонияда қарлы бораннан 28 адам қаза тауып, 300-ге жуығы жарақат алды. Көбі қар тазалау кезінде шатырдан құлап мерт болған. Қатты зардап шеккен аймақтар - Ниигата, Акита және Хоккайдо.

Тұрақсыз ауа райының әсерінен көлік қозғалысы мен әуе қатынасы шектелген.

Әзербайжанда вулкан ауаға жалын атқылады

Әзербайжанда жұма күні, 30 қаңтарда, Хаджигабул ауданы аумағында лайлы (грязевой) вулкан атқылады, деп хабарлайды News.az.

Бұл оқиға Әзербайжан Ұлттық ғылым академиясының сейсмикалық станциялары арқылы тіркелген.
Республикалық сейсмологиялық қызмет орталығының (РСЦС) мәліметінше, атқылау шамамен 13 минутқа созылып, бір кезеңде өткен.

Сол күні бұған дейін де аймақта Харами тауында қысқа мерзімді атқылау байқалған. Ол бірнеше секундқа ғана созылып, аспанға жалынның көтерілуімен қатар жүрген. Бұл құбылыс Баку – Гянджа тасжолынан және жақын маңдағы ауылдардан анық көрінген.

Абырой болғанда, зардап шеккендер мен материалдық шығын тіркелмеді.

Адамдар 6 ақпанда Айға қайта оралады

NASA Artemis II миссиясына дайындықты аяқтап жатыр — бұл соңғы 50 жылдағы Айға алғашқы басқарылатын ұшу болмақ. Зымыран дерлік дайын, егер жанармай багын толтыру мен сынақтар сәтті өтсе, ұшырылым ақпан айының басында жүзеге асады.

Төрт астронавттан тұратын экипаж Ай бетіне қонбай, оны айналып ұшып шығады.

"−35°C-қа дейінгі аяз": Қазақстанда ақпан айында ауа райы қандай болады

Синоптиктердің мәліметінше, айдың басы мен ортасы ең суық кезең болмақ.

Елдің батысын, солтүстігін, орталығын және шығысын суық ауа толқындары қамтиды. Түнде ауа температурасы −21, −30 градусқа дейін төмендейді.

Ал шығыстың таулы аймақтарында одан да суық болуы мүмкін.

Ақтөбе облысында, күрт суыту байқалады. Түнде −28 градусқа дейін, күндіз −23 градусқа дейін төмендейді.

Солтүстік, орталық және шығыс өңірлерде ауа райы тұрақсыз болады. Күндіз әлсіз аяз бен плюстік температурадан кейін қайтадан суық түсіп, түнде −28 градусқа дейін жетуі ықтимал.

Оңтүстік өңірлерде ақпан айы салыстырмалы түрде жұмсақ өтеді.

Қазақстандықтар 2026 жылы аспаннан планеталар шеруін бақылай алады

"Роскосмос" 2026 жылы ешқандай құрылғысыз ақ көзбен көруге болатын ерекше астрономиялық құбылыстар туралы мәлімдеді.

28 ақпанда планеталардың үлкен шеруі болжануда. Аспанда Юпитер, Уран, Сатурн, Нептун, Шолпан (Венера) және Меркурий көрінетін болады.

12 тамыз – жылдың басты астрономиялық күні. Таң алдында аспанда планеталар шеруі өтеді:

Юпитер, Меркурий, Марс, Уран, Сатурн және Нептун бір аспан секторында қатар көрінеді.

Ал түскі уақытта толық Күн тұтылады. Күн батқаннан кейін Персеид метеор ағыныны байқалады.

Күн дақтарының бірінде таңғы 04:57-де аса қуатты X8.1 санатындағы жарқыл орын алды. Бұл құбылыс Күн бетіндегі жоғары белсенділіктің айқын көрінісі болды.

Дегенмен, жарқыл аймағынан бөлініп шыққан плазма ағыны Жерге қарай бағытталмаған, сондықтан ол ғаламшарымызға тікелей қауіп төндірмейді.

Айта кетерлігі, Күндегі мұндай күшті белсенділік соңғы рет 2024 жылдың 10 қазанында тіркелген. Сол күні X9.0 деңгейіндегі ерекше қуатты жарқыл байқалған еді.

Ал 2025 жыл ішінде бұған дейін Күнде осындай жоғары деңгейдегі жарқылдар орын алмаған.

Мұздаған Венеция

Кубада бақылаулар тарихындағы ең төмен температура тіркелді.

Соңғы 150 жыл ішінде Кубада ауа температурасы ешқашан нөл градусқа дейін төмендеген емес. Алайда биылғы маусымда Солтүстік Американың үлкен бөлігіне әсер еткен арктикалық суық ауа массалары Кубаға да жетіп, нөлге жуық температураны алып келуде.

Солтүстік Американың оңтүстігіндегі, яғни тропиктік аймаққа жататын Конкокаф елдерінде де әдеттегіден әлдеқайда суық ауа температуралары тіркеліп отыр.

Шивелуч вулканы 9,8 километр биіктікте күл бағанасын атқылады.

Шлейф солтүстікке қарай 42 километрге созылды. Ұшу қауіпсіздігіне қатер төндіретін қызыл (ең жоғары) авиациялық қауіп коды орнатылды. Айта кетейік, атқылаудың белсенді фазасы қаңтардың соңынан бері жалғасып келеді.

#қызықты_деректер

Сарқырамалар туралы қызықты 10 дерек.

1. Әлемдегі ең биік сарқырама — Венесуэладағы Анхель сарқырамасы, биіктігі 979 м. Су жерге жетпей-ақ тұманға айналып кетеді.

2. Ниагара сарқырамасы биіктігімен емес, су көлемімен әйгілі: секундына шамамен 2 400 м³ су құлайды.

3. Кейбір сарқырамалар маусымға байланысты жоғалып кетеді. Құрғақ кезеңде олар толықтай кеуіп қалады (әсіресе Африкада).

4. Сарқырамалар жер бедерін өздігінен қалыптастырады: құлаған су тау жыныстарын шайып, шатқалдар түзеді.

5. Игуасу сарқырамасы (Бразилия–Аргентина) — бір емес, 270-тен астам жеке сарқырамадан тұратын алып кешен.

6. Сарқырама маңында иондалған ауа көп болады, ол адамға сергектік беріп, көңіл күйді жақсартады.

7. Кейбір сарқырамалар қыста толығымен қатып, мұзды мүсінге ұқсап кетеді (мысалы, Исландияда).

8. Су асты сарқырамалары да бар: Маврикий жағалауында теңіз ағыстары оптикалық иллюзия жасап, су төменге құлап жатқандай әсер береді.

9. Көп елдерде сарқырамалар қасиетті орын саналады және аңыз-әфсаналармен байланысты.

10. Сарқырамалар гидроэнергияның табиғи көзі ретінде пайдаланылып, электр энергиясын өндіруге мүмкіндік береді.

Жапонияның солтүстігінде шамадан тыс көп қар жаууы салдарынан 35 адам қаза тапты.

Қауіпті гидрометеорологиялық құбылыстардан туындайтын тәуекелдерге өте жақсы бейімделген инфрақұрылымы бар Жапония сияқты елде мұндай адам шығынының көп болуы — қазіргі қар аномалиясының бұрынғыларға қарағанда әлдеқайда қауіпті екенін көрсетеді.

Иә, бұл жолы Жапонияның солтүстігіндегі инфрақұрылым нысандары қардың аса үлкен жүктемесіне төтеп бере алмағаны байқалады. Нәтижесінде 35 адамның қаза табуы, жүздеген адамның жарақат алуы тіркелді.