​Internet қандай ишлайди?

Internet - бу тармоққа уланган жуда кўп компютерлардир*. Тармоқ, бу битта компютер бошқасига хабар юбориши ва бошқаси жавоб бериши мумкинлигини англатади. Агар тариф тушунарсиз бўлса, қуйидаги мисолга қаранг.
*Компютер - олдиндан берилган дастур (программа) бўйича ишлайдиган автоматик қурилма.

Мисол учун, сизнинг смартфонингиз бор ва yandex.ru саҳифани кўрсатишга масъул бўлган Yandex компютери мавжуд. Смартфон "Менга yandex.ru саҳифани кўрсат" сўровини юборади, Yandex компютери ушбу сўровни қабул қилади, уни қайта ишлайди, кимлигингизни текширади ва сизга ушбу саҳифани код шаклида беради. Қурилмангиз саҳифа кодини олади ва Yandex асосий саҳифаси кўринишида экранда кўринади.

Мижозлар ва серверлар
Одатда, Интернетдаги компютерлар мижозлар ва серверларга бўлинади. Мижозлар - ахборотни истеъмол қиладиган компютерлардир. Одатда улар фойдаланувчиларга қулай, клавиатура ва экранга эга бўлган қурилма кўринишида бўлади. Сизнинг телефонингиз, планшетингиз ва ноутбукингиз мижозлардир.

Серверлар ҳам компютерлардир, аммо мижозларга ахборот тарқатиш учун мўлжалланган. Ташқи томондан, улар одатда металл шкафларга ўралган, металл қутиларга ўхшайди: уларнинг мониторлари ва клавиатуралари йўқ, лекин ичида катта қаттиқ дисклар, юзлаб гигабайт оператив хотира ва кучли процессорлар мавжуд. (Деярли ҳар қандай компютер сервер сифатида ишлаши мумкин)

Улар қандай бир-бири билан боғланган
Кўпчилик Интернетдаги компютерлар қандайдир тарзда уланганлигини тушунади. Аммо қандай қилиб? Дарахтнинг томир тизимини ёки одамнинг қон айланиш тизимини тасаввур қилинг: катта қалин артериялар мавжуд, улардан томирлар кетади, улардан ингичка томирлар, кейин эса ингичка капиллярларга боради. Internet ҳам шунга ўхшаш тарзда ишлайди.

Интернетнинг асоси ер ости ва океан тубида жойлашган улкан магистрал кабеллар: улар шаҳарлар, мамлакатлар ва қитъаларни боғлайди. Бу жуда катта миқдордаги маълумотларни узатувчи оптик толанинг қалин тўпламлари.

Оптик-толали кабеллар ва сунъий йўлдошлар деярли бир вақтнинг ўзида ихтиро қилинганлигига қарамай, спутниклардан (сунъий йўлдош) фойдаланмасликнинг асосий сабаблари: нисбатан қимматлиги, маълумотларнинг кечикиб ва шикастланган ҳолида жўнатилиши.
Антарктида тармоққа кабелларсиз уланган ягона қитъа.

SpaceX ширкати асосчиси Илон Маскнинг сунъий йўлдошлар орқали Дунё бўйлаб интернетни бепул қилиш ғояси амалга ошса, юртимиздаги интернет фойдаланувчилари "Uzonline қачон кабел тортиб келар экан" деган муаммодан халос бўлишса керак:)

#маълумот

​GSM ва CDMA: фарқи нимада ва қайси бири яхшироқ?

Кўпчилик мобил телефон эгалари фақат "Мобил Ахборот Алмашинувининг Глобал Тармоғи" ёки GSM (Global System for Mobile Communications) деб номланган стандартдан фойдаланадилар.

GSM энг кенг тарқалган алоқа стандартидир. GSM ассоциацияси (GSMA) маълумотларига кўра, ушбу стандарт глобал мобил алоқа бозорининг 82 фоизини ташкил қилади, дунё аҳолисининг 29 фоизи глобал GSM технологияларидан фойдаланади. GSMA ҳозирда 210 дан ортиқ мамлакат ва ҳудудлардаги операторларни ўз ичига олади.

Аммо ҳамма ҳам GSM стандартидан фойдаланмайди. Шу билан бир қаторда CDMA деб номланувчи алтернатив стандарт бутун дунёдаги кўплаб операторлар томонидан қўлланилади. Ушбу стандарт Ақш, Хитой, Украина, баъзи араб давлатлари ва Осиё мамлакатларида ҳам қўлланилади. Ўзбекистонда эса Perfectum Mobile оператори ҳам CDMA стандартида ишлайди. (Uzmobile CDMA-450 бошқа частотада ишлайди ва замонавий смартфонлар томонидан деярли қўллаб-қувватланмайди)

GSM ва CDMA бир хил мақсадга эришишнинг турли усуллари. Уларнинг ҳар бири асосида қурилган машҳур тармоқлар эса стандарт эмас, балки тармоқнинг сифати муҳимлигини тасдиқлайди. Масалан, Ақшда тўртта энг йирик операторлардан иккитаси (Verizon ва Sprint) CDMA дан фойдаланади, қолган иккитаси (АТ&Т ва Т-Mobile) GSM ни танлаган.

Бунга қўшимча равишда, аксарият телефонлар GSM ёки CDMA ни қўллаб-қувватлайди. Шунинг учун телефонни танлаш, натижада қайси стандартни ишлатишингизни аниқлаши мумкин. Бундан ташқари, сизнинг ҳудудингизда қайси операторлар мавжудлигига ҳам боғлиқ. Баъзи ҳудудлар GSM операторлари томонидан яхшироқ қамраб олинган, бошқаларида афзаллик CDMA операторлари томонида бўлиши мумкин.

GSM ва CDMA: қайси яхшироқ?
Ушбу алоқа стандартларининг ҳар бири ўзига хос хусусиятларга, афзалликларга ва камчиликларга эга. Агар биз CDMA нинг GSM дан устунлиги ҳақида гапирадиган бўлсак, унда қуйидагиларни ажратиб кўрсатишимиз мумкин:

- уланиш сифати (узилишлар ва шовқинлар нисбатан камроқ);
- махфийлик (ҳар бир абонентнинг суҳбатини бутун радио эфиридан "тортиб олиш" деярли мумкин эмас);
- энергия тежаш (алоқа мосламалари батарея қувватини секинроқ истеъмол қилади).

Табиий савол туғилади: агар CDMA жуда яхши бўлса, нима учун GSM энг кенг тарқалган стандарт?
Бунинг сабаблари жуда оддий. CDMA яратилиш вақтида, GSM аллақачон мавжуд эди, ҳам оператор ускуналари, ҳам истеъмолчи ускуналари учун тайёр ечимларни танлаш имконияти мавжуд эди. Қўшимча, ривожланган CDMA катта ҳисоблаш қувватини, камроқ тарқалган технологиялар учун янги ечимларни яратишни талаб қилди. Яна бир сабаб, оддий CDMA телефонлар, GSM телефонларига қараганда қимматроқ ва бир-бири билан мос эмас эди.

Ўзбекистонда CDMA стандартида (800 МГц) хизмат кўрсатувчи ягона оператор Perfectum Mobile, чекка худудларда ҳам сифатли алоқани таъминлай олганлиги ва баъзилар ишонишича қўнғироқларни эшитишдан ҳимояси борлиги билан ном чиқарган.
Лекин хизматлар, мобил интернетнинг нисбатан қимматлиги ва уланиш учун смартфонларнинг чегараланганлиги сабабли бошқа GSM операторларига нисбатан камроқ абонентларга эга. Мобил интернет тезлиги 153 кбит секунддан 3,1 Мбит секундгача.

Бугунги кунда Xiaomi компаниясининг аксарият смартфонлари ва Samsung Galaxy смартфонларининг АҚШ ҳамда Хитой учун ишлаб чиқарилган моделларини Perfectum Mobile операторига улаш мумкин.

#маълумот

​Афсона ва ҳақиқат: смартфон ёки планшет батареясини қандай қилиб тўғри заряд қилиш керак.

Бугунги кунда, аксарият ҳолларда литийга асосланган батареялар смартфон ва планшетларга ўрнатилади.

Икки энг кенг тарқалган батарея вариантлари: Литий – ионли (Li-Ion) ва литий-полимер (Li-Po). Улар бир қатор афзалликларга эга: енгил ва сиғимли, паст ҳароратларда яхшироқ ишлайди, кўп миқдордаги тўла заряд цикли учун мўлжалланган, тезроқ зарядланади, заряд даражасини аниқроқ кўрсатади.

Афсона: биринчи марта зарядлаш камида 16 соат давом этиши керак.
Ҳақиқат: ушбу тавсия эски турдаги Ni-Cd ва Ni-MH батареяларга тегишли эди.
Литий – ионли ва литий-полимер батареялар учун бу энди муҳим эмас. Зарядлаш давомийлиги батареянинг қанчалик заряди пастлиги ва унинг қувватига боғлиқ. Зарядлаш қурилмаси зарядлаш жараёнини тартибга солади ва батарея етарлича заряд олгандан сўнг мақбул вақтда уни тўхтатади.

Янги смартфондан дарҳол фойдаланишни бошлайсизми ёки аввал заряд олдирасизми бу муҳим эмас.

Афсона: батареянинг ишлаш муддатини узайтириш учун уни деярли ҳар сафар тўлиқ зарядсизланиши ва шундан кейингина зарядкага қўйилиши керак.
Ҳақиқат: ушбу тавсия ҳам эски турдаги Ni-Cd ва Ni-MH батареяларга тегишли эди, аммо замонавий литийга асосланган батареяларга тааллуқли эмас.

Афсона: батареяни зарядлашни, жараённинг ўртасида тўхтатманг, бу унга зарар етказади.
Ҳақиқат: Li-Ion ва Li-Po батареялари учун хавотирланиш учун сабаб йўқ. Аксинча! Ҳар доим батареяни тўлиқ зарядсизлаб ва кейин 100% гача зарядлашдан наф йўқ.

Қўшимча олдин ҳам каналда ёзганимиздек смартфонни тунда (кўп муддатга) қувватлашга (зарядкада) қолдиришнинг ҳам зарари йўқ, албатта қалбаки адаптер ва батареяларга кафолат йўқ.

#ҳақиқат #афсона

​Смартфонни тўғри зарядлаш ва батареясига оид қўшимча маълумотлар.

1. Ҳарорат - батареяни салқин тутинг, ички коррозияни камайтириш учун уни қуёшдан ва иситиш мосламаларидан узоқроқ сақланг.

2. Батареяни тўлиқ зарядсизланиш ҳолатигача олиб келманг, чунки Li-Ion батареялари минимал қувватдан тушиб кетишни "ёқтирмайди". Телефониз экранида кўрганингиз 0% билан, батарея ҳақиқий 0% гача тушиб кетишининг фарқи бор, чунки батарея минимал қувватга тушишидан олдинроқ бошқариш тизими (BMS, Battery Management System) телефонни ўчириши мумкин.

3. Агар телефондан фойдаланмасам, унинг батареясини қандай қилиб хавфсиз сақлашим мумкин?
Li-Ion ва Li-Po ячейкаларига зарар етказмаслик учун, ишлаб чиқарувчи батареялар қисман зарядланган сақланишини талаб қилади. Аммо бундан ҳам муҳими, ҳарорат омили - сақланадиган жой салқин бўлиши керак.

4. Зарядлаш пайтида телефон жуда қизиб кетиши нормалми?
Йўқ, батарея бир оз илиқ бўлиши мумкин, лекин қизиб кетиши нормал эмас. Қалбаки ва арзон (Хитой) зарядлаш мосламаси уланганда ёки телефонни зарядлаш вақтида "оғир" вазифалар бажариш (юқори графикали ўйинлар ўйнаш), кўпинча кучли қизишига олиб келади - телефонни қувватни тежаш режимига қўйинг. Қалбаки, "умри" тугаган, "шишиб" қолган батареялардан фойдаланманг.

5. Телефонингиз учун яхши зарядлаш адаптерини қандай танлаш мумкин?
Телефонингиз техник кўрсатмаларида, зарядлаш адаптери кучланиш (вольт V) ва оқим хусусиятларини (ампер A) текширинг. Масалан ушбу сайтдан https://www.devicespecifications.com/ru фойдаланиб, Samsung Galaxy S9+ смартфони учун 5В (вольт)/ 2А (ампер)дан кам бўлмаган зарядлаш адаптери кераклигини билиш мумкин.

Cифатсиз зарядлаш мосламаси текшириш жуда оддий - у смартфонни секин заряд қилади (яъни уч ёки ҳатто тўрт соатдан кўпроқ), баъзида эса адаптер жуда тез қизиб кетади

#маълумот

​Смартфон камерасидаги оптик стабилизация нима?

Замонавий смартфон ёрдамида, фойдаланувчи деярли профессионал сифатли фотосуратларни олиши мумкин. Албатта, кўпинча флагман смартфонлар бу билан мақтанишлари мумкин. Улардан баъзилари оптик тасвирни барқарорлаштириш (стабилизация) ёки OIS (Optical Image Stabilizer) деб номланган технология билан жиҳозланган.

Бу нима ва нега керак?
Тасвирларни барқарорлаштириш - бу тасвирни хиралашишини олдини олиш учун камеранинг ўз бурчак ҳаракатларини қоплаш имконини берувчи технология.
Масалан, совуқда смартфон камерасидан фойдаланганда қўлларингиз қалтираса, расм хиралашиши мумкинлигини пайқаганмисиз? Айнан шу вазиятда оптик тасвирни барқарорлаштириш ёрдамга келади, бу эса хиралашишни олдини олади.
Бироқ, агар объект тез ҳаракатланса хиралашишни истисно қилиб бўлмайди. Оддий қилиб айтганда, OIS кўринмас штатив вазифасини бажаради. Айтганча, OIS нафақат суратга олишда, балки видеоларни ёзишда ҳам анча ёрдам беради.

Оптик стабилизация қандай ишлайди?
Смартфонда оптик стабилизация технологиясига стабилизатор сенсори орқали эришилади, бу объектив ҳаракатланаётганда линзанинг тескари ҳаракатини келтириб чиқаради ва бу тасвирни бироз барқарорлаштиришга олиб келади.

Шуни таъкидлаш керакки, электрон (дастурий) тасвирни барқарорлаштириш деб номланган - EIS (Electronic Image Stabilizer) мавжуд. Бундай ҳолда, камерада қўшимча механик элементлар мавжуд эмас ва барча вазифаларга процессор томонидан ишлов берилади. Одатда, EIS арзон нархлардаги қурилмаларда учрайди, чунки бу технология OIS га қараганда анча арзон. Иккинчиси, юқорида айтиб ўтилганидек, асосан флагман смартфонларда учрайди.

Смартфонларда ўрнатилган қўшимча камералар ҳам асосан оптик стабилизацияни мукаммалаштиришда фойдаланилади.

Қайси смартфонлар камерасида ушбу технология қўллаб-қувватланишини, қурилманинг техник характеристикаси кўрсатилган сайтлардан топиш мумкин.

#маълумот

​Android System Webview: бу қандай илова ва у керакми?

Android тизимида ўрнатилган иловалар турли хил, улардан баъзилари эса тез-тез Google Play Маркет билдиришномаларида янгиланган илова сифатида кўрсатилади.
Кўпчилигимизнинг кўзимиз тушган, янгилашим шартми ёки нима вазифа бажарар экан деб қизиқтирадиган иловалардан бири Android System Webview.

Бу қандай илова?
Android System Webview бу - Android тизимининг таркибий қисми, Internet саҳифаларини кўриш имконини берувчи веб-браузернинг ўзига хос аналогидир.

Агар тушунмаган бўлсангиз, унда батафсилроқ тушунтирамиз. Масалан, сиз бирон бир иловадан фойдаланасиз ва ҳаволага (ссылка) дуч келдингиз. Ҳаволага босиш, назарий жиҳатдан, тизимда ўрнатилган асосий браузерда очилиши керак, масалан Google Chrome. Бироқ, Android System Webview сизга ҳаволани тўғридан-тўғри иловада очишга имкон беради! Ҳақиқатан бу жуда қулай, чунки қурилма ресурслари ҳам, фойдаланувчи вақти ҳам тежалади, ҳамда иловада ҳаволани очиш алоҳида браузерга нисбатан камроқ вақт талаб этади.

Бироқ, Android нинг сўнгги версияларида Google ушбу компонентдан воз кечмаган бўлса-да, уни ўчириб қўйди. Нима учун? Чунки Android 7 версиясидан бошлаб ҳаволалар иловаларнинг ўзи орқали очилади ва агар бундай воситалар мавжуд бўлмаса, у ҳолда ҳаволалар тизимда ўрнатилган асосий браузерда очилади.

#маълумот

​Google Play services for Instant Apps: янгиланаётган илова нима?

Баъзида смартфонингизни Интернетга улаганингиздан сўнг, мобил интернет ёки W-Fi фарқи йўқ, Instant Apps иловаси янгиланаётганлиги ҳақида билдиришнома пайдо бўлади. Бу ҳар сафар интернетга уланганда рўй бермайди, лекин илова вақти-вақти билан янгиланади. Қизиғи шундаки, сиз унинг нима эканлигини ва нима учун янгиланаётганини ҳам тушунолмайсиз. Келинг, биргаликда аниқлаймиз.

Бу ерда ҳеч қандай сир йўқ, гарчи янгиланиш ҳақида хабарни бошида кўп фойдаланувчилар Instant Apps ни вирус сифатида қабул қилишган. Аслида, ушбу илова Google хизматлари билан боғлиқ ва иловалар бўлимида кўрсатилмаслиги мумкин.

Instant Apps тез ишга тушириш иловалари учун жавобгардир. Тушунмадингизми? Бу сизга Google Play Маркетдан ўрнатмасдан иловаларни ишга туширишга имкон берадиган махсус технология. Бу фойдаланувчи иловани ўзининг смартфонига ўрнатмасдан туриб, уни синовдан ўтказиб, ўрнатишни ҳал қилиши учун керак. Имконият жуда қизиқ тўғрими?

Instant Apps автоматик равишда янгиланади ва сиз уни одатдаги усулда ўчира олмайсиз.
Албатта, Root ҳуқуқи ва махсус иловалар ёрдамида буни амалга ошириш мумкин, аммо ҳажми катта бўлмаган ва қизиқ имкониятни берадиган иловани ўчиришдан нима наф?

#маълумот

Бизнинг назаримизда фойдали ва қизиқарли программалар:

• Microsoft Office: Ушбу илова таниш Word, Excel ва PowerPoint дастурларини бирлаштиради. Телефонингизда Office дан осонгина ва самарали фойдаланишингиз учун янги хусусиятлар мобил қурилмаларнинг ноёб афзалликларини ҳисобга олади.
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.microsoft.office.officehubrow&hl=ru&gl=ru

• ScreenOCR: Фотосуратлардаги матнни танийдиган бепул илова. Шу билан бирга, матнни таржима қилиш, ҳужжат сифатида сақлаш ёки бошқа иловаларга экспорт қилиш мумкин. У 50 та тилни қўллаб-қувватлайди ва босма ва қўлда ёзилган ҳарфларни ўқий олади - албатта, агар улар расмда етарлича аниқ бўлса.
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.app.screenocr&hl=ru&gl=ru

• NVIDIA GeForce NOW: NVIDIA дан янги илова сизга компютер ўйинларни смартфонингизда ўйнашга имкон беради. Сизга тез интернет ва мос геймпад керак бўлади. Хизмат ҳали тўлиқ ривожланмаган бўлсада, кўп фойдаланувчилар аллақачон ўзларининг севимли ўйинларини муваффақиятли ишга туширганлари ҳақида шарҳларда ёзиб қолдиришган.
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.nvidia.geforcenow&hl=ru&gl=ru

• AutoTagger: Илова сизга мусиқий тўпламингизни осонгина ташкиллаштириш, тегларни топиш ва таҳрирлашга ёрдам беради.
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.serg.chuprin.tageditor

• NotifyBuddy: AMOLED Notification Light: бу ажойиб функцияни бажарадиган кичик илова. Бу сизнинг қурилмангизда мавжуд бўлмаган билдиришномалар ҳақида хабар берадиган "светодиод индикатор" яратиб беради.
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.xander.android.notifybuddy

#APK

​Hangouts: бу қандай илова?

Одатда, смартфонларда барчамиз фойдаланадиган иловалардан ташқари яна бир неча қўшимча иловалар ўрнатилган бўлади. Баъзилари бизнинг минтақа учун қизиқарли эмас ёки фойдаланиш ноқулай, лекин каналимизда домий тавсия қилинадиган Google компаниясининг турли хил иловалари бундай мустасно.

Агар сиз Android смартфон ёки планшетидан фойдаланаётган бўлсангиз, эҳтимол Hangouts деб номланган иловани кўрган бўлишингиз мумкин. Бу Google томонидан ишлаб чиқилган тезкор хабарлар иловасидир. Шуни таъкидлаш керакки, Hangouts иловаси бир вақтнинг ўзида яна учта мессенжерни мужассамлаштирган: бу Google Talk, Google+ Чат ва Google+ видеочат хизмати. Бундан ташқари, Hangouts орқали ҳатто YouTube платформасида онлайн трансляциялар учун ҳам фойдаланиш мумкин.

Муҳим жиҳати шундаки, илова сиз ишлатадиган Google ҳисоб қайдномасидан (аккаунт) фойдаланади, масалан, Goolge Play Маркетдаги, лекин Hangouts қўшимча аккаунтни қўшиш имкониятини ҳам қўллаб-қувватлайди.

Hangouts нима учун керак?
Hangouts 2013 йилда пайдо бўлган ва бир нечта хизматларни бирлаштирган. Унинг ёрдами билан фойдаланувчи бошқа иштирокчилар билан алоқа ўрнатиши мумкин ва улар бир вақтнинг ўзида бир неча ўнлаб бўлиши мумкин. Иловадан мобил қурилмаларда, ҳамда Chromium базасида яратилган компьютер веб-браузерларида ҳам фойдаланиш мумкин.

Шу билан биргаликда, илова иштирокчиларга ўз манзилларини кўрсатишга, расмни юклашга, СМС хабарларни юборишга, видеоконференция яратишга ва бошқа имкониятларни беради.
Видеоконференция имкониятидан онлайн таълим йўналишида унумли фойдаланиш мумкин. Масалан 150 кишигача гуруҳ яратиб, видео орқали мулоқот қилиш мумкин.

Мессенжернинг энг қизиқ хусусиятларидан бири бу видео алоқа. Ушбу йўналишда Hangouts таниқли Skype дастурига деярли асосий рақиб ҳисобланади.

Айтганча, Hangouts га сиз ҳатто Google почта интерфейсидан (Gmail.com) ҳам киришингиз мумкин.

Hangouts-ни қаердан юклаб олиш мумкин?
Hangouts ҳар хил платформаларда, жумладан Windows, Android, iOS учун ва Web версияси (https://hangouts.google.com/) мавжуд.

https://play.google.com/store/apps/details?id=com.google.android.talk&hl=ru

#APK #маълумот

​Смартфон хотирасидаги қайси папкаларда фойдаланувчи файллари жойлашган?

Android бу - файл тизимига эга бўлган операцион тизим. Файл тизимида турли хил файллар, шу жумладан расмлар, видео ва аудио ёзувлар, архивлар ва папкалар мавжуд.
Масалан, сиз расмларни Галерея иловаси ёрдамида кўришингиз мумкин. Агар сизга расм, видео, мусиқалар ва бошқа файлларни ташқи хотира ёки компьютерга кўчириш керак бўлиб қолсачи?

Бундай ҳолатларда сиз смартфоннинг ўзида ўрнатилган файл менежеридан фойдаланишингиз мумкин. Агарда ўрнатилмаган бўлса, Google Play Маркетда файл менежерларидан бирортасини юклаб олинг (масалан ASTRO File Manager).

Смартфон хотираси икки қисмдан иборат: бири ички хотира (қурилма хотираси), иккинчиси - бу фойдаланувчи томонидан ўрнатилган ташқи хотира картаси (флешка).
Замонавий смартфонларнинг ички хотира ҳажми катта бўлганлиги сабаб, кўпчилик ташқи хотира картасини ўрнатмайди.

Ички хотирада тизим, илова, ўйинлар ва фойдаланувчи маълумотлари (расм ва видео, мусиқа ва ҳ.к.з) сақланади, ташқи хотирада эса асосан смартфон камерасида олинган расм ва видеолар (агарда керакли созлама ёқилган бўлса).

Одатда фойдаланувчи маълумотлари, тизим томонидан автоматик яратилган қуйидаги папкаларда жойлашади:
- DCIM папкаси. Смартфон камерасида олинган барча расм ва видеолар ушбу папкада сақланади. (Баъзи смартфонларда скриншотлар ҳам)
- Bluetooth папкаси. Номидан маълумки Bluetooth орқали қабул қилинган файллар сақланади.
- Download папкаси. Бу ерда интернет браузердан юклаб олинган ҳар хил турдаги файллар жойлашган.
- Movies, Music, Pictures, Video. Бу шахсий медиа файлларингизни сақлаш учун мўлжалланган папкалар. Масалан, Telegram иловасидан сақланган mp3 файллар Music, расмлар Pictures папкасида сақланади.
- SHAREit папкасида шу номдаги иловадан қабул қилинган ҳар хил турдаги файллар жойлашган.
- Шунингдек иловаларнинг номи билан номланган папкалар ҳам мавжуд. Масалан, Call Recording папкасида қўнғироқлардаги суҳбатдан ёзиб олинган аудио файллар, Sounds папкасида диктофон иловасида ёзилган аудио файллар жойлашган.

Кўпчиликни қизиқтирадиган савол - контакт, СМС, ўрнатилган иловалар қаерда сақланади?
Албатта улар ҳам ички хотирада сақланади, лекин ушбу файлларни кўчириб олиш учун фақат файл менежерининг ўзи етарли эмас. Махсус иловалар ёрдамида қўшимча файлларни ҳам нусхалашингиз мумкин. Масалан Super Backup & Restore иловаси.

Юқорида мисол келтирилган фойдаланувчи файллари жойлашган папкалардан ташқари, тизим ва қўшимча иловалар томонидан яратилган кўплаб папкалар ҳам мавжуд.
Баъзилар, нотаниш номдаги папкаларни ўчиришни одат қилишган, маслаҳатим нотаниш папканинг нималигини аниқ билмасдан ўчирманг, айниқса Android папкасини.

#маълумот

​CAPTCHA, RECAPTCHA нима ва нима учун керак?

Кўпчилигимиз, интернет сайтларда фойдаланувчи одам эканлигини исботлаш учун тасдиқ коди киритилиши кераклиги тўғрисидаги хабарни кўрганмиз. Бу ҳимоя тури сайтларга фирибгарликнинг олдини олишга ёрдам беради ва хавфсизлик мақсадида фойдаланилади.
Гуруҳимизда ҳам ушбу ҳимоя тури ҳақида саволлар бўлгани учун тўлиқроқ маълумот берамиз.

Captcha (Капча), ReCaptcha нима ва нима учун керак?
Captcha - Тизим фойдаланувчиси кимлигини аниқлаш учун фойдаланиладиган компютер тести: инсон ёки компьютер. Ушбу атама 2000 йилда пайдо бўлган.
Тестнинг асосий ғояси: фойдаланувчига инсон томонидан осон ҳал қилиниши мумкин бўлган, аммо компьютер учун мураккаб ва кўп вақт талаб қиладиган вазифани таклиф қилиш. 2013-йилга келиб, сайёрамиз бўйлаб фойдаланувчилар томонидан ҳар куни тахминан 320 миллион Captcha киритилади.

Шундай қилиб, сайт хавфсизлигини таъминлаш, уни фирибгарлардан ҳимоя қилиш таъминланади.
Captcha фойдаланувчи, шахс ёки компьютер кимлигини аниқлашга имкон беради.

Captcha турлари:
Captcha ўзининг мураккаблигига қараб бир неча турларга бўлинади.

График кўриниш
Бу тартибсиз белгилар кетма-кетлиги билан расм, улар орасида махсус белгилар, ҳарфлар ва рақамлар ҳам бўлиши мумкин.

Captcha нинг мантиқий кўриниши
Унинг мақсади - фойдаланувчида мантиқий фикрлаш мавжудлигини текшириш, натижалар одам ёки компьютер томонидан тестдан ўтганлигини аниқлашга имкон беради.
Ушбу кўриниш турли хил математик осон мисоллар билан ифодаланади, аммо баъзи ҳолларда бу жуда мураккаб мисоллар (махсус сайтлар) бўлиши мумкин. Маъноси бир хил бўлган расмларни кетма-кет танлаш, битта аниқ расмни танлаш ҳам ушбу турга тегишлидир.

Captcha нинг белги сифатида кўриниши
Одатда, бу оддий белгидир, уни қўйиш жуда осон. Бундан ташқари, расмни керакли ҳолатга айлантириш шаклида янада қизиқарли вариантлар мавжуд.

Captcha нинг овозли кўриниши
Ушбу тур асосан юқорида келтирилган captcha турларининг барчасини ташкил қилади, аммо агар сиз captcha даги "наушник ёки овоз колонкаси" белгисини танласангиз, робот сиз киритишингиз керак бўлган captcha ни айтади. Бу кўзи ёмон кўрадиган ёки умуман кўрмайдиганлар учун фойдалидир.
#маълумот

​Android янгиланиши яна бир Xiaomi смартфонини ишдан чиқарди.

Android 10 ни янгилаш Xiaomi Mi A2 Lite смартфонларининг нотўғри ишлашига олиб келди. Бу ҳақда фойдаланувчи шикоятларини кўриб чиққан Android Police хабар бермоқда.

Журналистлар қурилма эгаларининг шикоятларини расмий Xiaomi форумида ва ижтимоий тармоқларда топишди. Қурилманинг баъзи фойдаланувчилари 150 дан ортиқ изоҳ тўпланган Reddit даги алоҳида постида доимий қайта ишга туширишдан (перезагрузка) шикоят қиладилар, Mi A2 Lite эгалари смартфон ёнмай қолганини айтишган. Қурилмадаги муаммолар Android янгиланиши билан боғлиқ.

Reddit фойдаланувчилари юклаш дастурини ўрнатиш орқали тизимдаги носозликларни ҳал қилиш усулини топдилар. Бироқ, журналистлар смартфонлар эгаларига ҳеч қандай чора кўрмаслик ва операцион тизимнинг барқарор версиясини чиқарилишини кутишни маслаҳат беришди. 9-март куни Mi A2 Lite учун чиқарилган Android 10 нинг жорий версияси ўрнатиш учун тавсия этилмайди.

Март ойи бошида Mi 10 ва Mi 10 Pro флагман смартфонлари эгалари Android ни янгилаганидан кейин телефонларнинг нотўғри ишлаши ҳақида шикоят қилишди. Фойдаланувчилар тизим янгиланганидан сўнг, уларнинг қурилмалари тез-тез қотиб ва қайта ишга туширилаётганлигини (перезагрузка) пайқашди. Xiaomi янгиланишни тўхтатишга мажбур бўлди.

Аввалроқ, Xiaomi муаммоли Android янгиланишлари учун фойдаланувчилардан узр сўради. Компания вакиллари тизимнинг кўп сонли хатоларини ва кечиктирилишини COVID-19 (коронавирус) пневмония эпидемияси билан билан изоҳлашди. Хусусан, Xiaomi карантин туфайли Mi A3 смартфонлари учун Android 10 нинг чиқарилиши ярим ойга кечиктирилганлигини маълум қилди.

P.S.: Тизим янгиланиши ҳақида шахсий кузатувларим:https://t.me/gsmgurus_FAQ/497
#маълумот

​Ушбу смартфонлар бошқаларга қараганда тез- тез сохталаштирилган.

Хитойлик таниқли Master Lu энг кўп сохталаштирилган 10 та смартфон рўйхатини эълон қилди.

Samsung Galaxy W2018 ўтган йили етакчи бўлган, аммо ҳозир рейтинг бироз ўзгарган. Энг тез-тез сохталаштирилган қурилма iPhone 8 бўлди - 2019 йил мартдан 2020 йил мартгача ушбу қурилманинг кўплаб сохта версиялари бозорда пайдо бўлди.

Умумий рейтинг қуйидагича:

iPhone 8
Samsung Galaxy W2018
Samsung Galaxy W2019
iPhone XS Max
Samsung Galaxy S10+
Honor 9
Samsung Galaxy S8+
OnePlus 7 Pro
Xiaomi Mi 6
Samsung Galaxy S8

Улушлар нисбатида сохта iPhone смартфонларнинг умумий нусхалари сонининг 29,54 фоизини, Samsung эса 26,44 фоизни ташкил этади. Аммо Хитой гигантлари "сохтакашлар" учун унча машҳур эмас. Xiaomi ва Honor нинг улуши фақат 9,83 фоиз ва 6,1% фоизни ташкил қилади.

Ушбу гаджетлар орасида кўпинча HD пикселлар сонига эга экранлар, MediaTek MT6589 процессори ва GPU Mali-400 MP тез-тез ишлатилади. Барча компонентлар мутлақо сохта бўлмаса-да, улар ишлаб чиқарувчи қурилмада ўрнатилган нарсалардан сезиларли фарқ қилади.

#янгилик