Гыйлем
635 subscribers
620 photos
9 videos
10 files
321 links
Фән, фәлсәфә, әдәбият, телләр, мотивация.
2014 нче елдан акыллы буын тәрбиялибез.

Наука, философия, литература, языки и мотивация на татарском. Прививаем интеллектуальность с 2014 года.
Download Telegram
Балалар өчен «Саф» радиосында «Гыйлем илендә» тапшыруы эшли башлый. Беренче чыгарылышны бүген 16:00 сәгатьтә тыңлый аласыз.

Радиога сылтама: http://saf-radio.ru
🔥8👏5👍3
❗️Шәриф Камал премиясе бәйгесенә эшләр кабул ителә! ❗️

Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы, Татарстан Республикасы Милли музее һәм Татар китабы йорты оештырган Шәриф Камал исемендәге Әдәби премиянең 2022 ел өчен лауреатларын барлар вакыт җитте.

Премиягә 14 — 30 яшьлек язучылар һәм тәрҗемәчеләр дәгъва итә ала. 2 номинация һәм 2 яшь категориясендә барысы 4 премия тапшырылачак. Һәр премиянең күләме — 50 000 сум.

Проза юнәлешендә күләме 20000 тамгадан артмаган хикәя яки новеллалар, яисә күләме 40000 тамгадан артмаган повесть яисә «нон-фикшн» стилендәге проза әсәрләре кабул ителә.

Тәрҗемә юнәлешендә 2022 елда Шәриф Камалның «Ата» хикәясенең инглиз, алман яисә төрек теленә тәрҗемәләре кабул ителә.

Гаризалар һәм эшләр kamalpremiyese@yandex.ru электрон почтасына агымдагы елның 25 декабренә кадәр кабул ителәчәк. Оештыру комитеты карары белән эшләрне кабул итү вакыты озайтылырга мөмкин.

Премия һәм бәйге турында мәгълүмат махсус сәхифәдә урнаштырыла: http://yort.tatar/award

Белешмәләр өчен: 8 (843) 590-80-67, 8 (843) 590-80-66, t.me/shaykhin
👍5
Хәерле көн, Җиһан!

Бүген 11-дә "Гыйлем илендә" тапшыруының Кояш турындагы чыгарылышы булачак.

Тапшыруның алып баручысы һәм мөхәррире - Татар китабы йортының директоры, "Гыйлем" үзәгенең җитәкчесе, КФУ укытучысы Айдар Шәйхин

"Гыйлем илендә" тапшыруы - "САФ" татарча балалар интернет радиосы" һәм "Гыйлем" үзәгенең уртак проекты

Акыллы буын тәрбиялибез!
12+
👍18🔥4❤1
Азык өчен кулланыла торган үсемлек органнары

#биология
❤23
Тормышта безгә бик еш бәхәсләшергә туры килә. Ә инде хәзерге заманында дискуссияләр – интернет-мәдәниятнең аерылгысыз өлеше. Әмма без бәхәсләшә беләбезме? Гади әйбер кебек тоелса да, чынлыкта, бәхәс – ул сәнгать. 1923 елда исә Сергей Поварнин исемле атаклы рус мантыйкчысы шушы мәсьәләгә багышлап махсус китап чыгара. Анда ул дөрес итеп бәхәсләшергә өйрәтә. «Гыйлем» татарча да матур һәм мантыйклы итеп дискуссияләр оештырырга теләүчеләр өчен бу китаптан бер бүлекне тәрҗемә итте.

http://giylem.tatar/archives/165
❤11👍3
Khayvannar_d_1257_nyasy_serl_1241_re__1240_B_Khalidov_1988.pdf
18.3 MB
«Умырткасыз хайваннар, вак булу сәбәпле, күзгә артык ташланмыйлар, шуңа күрә аларны өйрәнү катлаулырак. Әмма ничек кенә булмасын, бу вак, күпчелеге "килбәтсез" тереклек ияләрен якыннан белү шулай ук мөһим.

Әлеге вак-төякләр белән шөгыльләнүнең файдасы нидә? Барлык төр хайванны һәркемнең белмәвеннән ни зыян? Берәр төрле яңа бөҗәк тапканнан дөнья үзгәрәме? Моның нинди әһәмияте бар? Шуңа охшаш сорауларны бала-чагадан гына түгел, ни кызганыч, өлкәннәрдән дә ишетергә туры килә.

Беренчедән, кешенең табигате шундый, ул һәрвакыт белмәгәнен белергә тырыша. Без туплаган белем бүген үк файда китермәскә дә мөмкин. Кайбер ачышлар ничәмә-ничә, хәтта еллар узгач кирәк булып чыга. Барысын да алдан күреп бетереп булмый. Күренекле совет биологы Николай Вавилов: "Фән алдагы көн өчен эшли ул", — дигән иде. Нәтиҗәсе булу-булмауга да карамастан, укып һәм тикшеренеп туплаган белем — иң зур хәзинә ул.

Икенчедән, кеше табигатьнең "акыллылыгына" һич тә сокланып туя алмый. Балачактан алып картайганга кадәр, мохитта яңадан-яңа формалар, бизәкләр, үзтотыш үзенчәлекләрен, әйләнә-тирә шартларга яраклашу үрнәкләрен ача тора. Ул хайваннар дөньясына, аның гүзәллегенә сокланып кына калмый, табигать җимешләреннән файдалану юлларын да эзли».

Әхмәт Халидов
👍12
Әхмәт Халидов. Хайваннар дөньясы серләре
❤13👍3
Күк ташлары ни сөйли?

Галәм киңлеге күп санлы таш кисәкләре һәм космик тузан белән тулган. Көн саен Җир атмосферасына 60 тоннадан артык күк җисеме эләгә, ләкин аларның бик аз өлеше генә, янып бетмичә, Җир өслегенә төшеп җитә ала. Нәкъ менә шундый галәм кунакларын метеоритлар дип атыйлар да инде.

Укырга: http://giylem.tatar/archives/3108
👍12
Алланы аклау нигә кирәк?

Алман математигы һәм фәлсәфәчесе Готфрид Лейбниц язган фәнни хезмәтләр арасында «Теодицея, яки Алланың Яхшылыгы, Кешенең Иреге һәм Явызлыкның килеп чыгышы хакында теодицеяләү тәҗрибәсе» исемле китап та бар. Theodicea – «Алланы аклау» дигән сүз. Лейбниц ни өчен Алланы акларга мәҗбүр булган икән соң?

Укырга: http://giylem.tatar/archives/2816
👍7
Кош йомыркасының төзелеше ничек була дип аптырасагыз, менә сезгә инфографика 😉

Азат Кадыйровка зур рәхмәт!
👍27🔥3
«Җәйге алан» эксперименты

Психологлар 11-12 яшьлек малайларны бер лагерьгә җыйганнар да, тәҗрибә уздырганнар. Кинолар төшерерлек эксперимент булган бу: монда үзеңне мотивацияләү һәм рухыңны ныгыту да, команда белән эшләү элементлары да, чын дуслык тарихы да бар.

Укырга: http://giylem.tatar/archives/2428
👍16👏1
Brachyura крабларының тормыш циклы

Азат Кадиров инфографикасы
👍29❤1
Каюм Насыйри — бөек татар мәгърифәтчесе, бик күп фәнни тармакларда эш иткән галим, педагог, язучы һәм илаһиятчы.
👍30❤6
Татарча фән көне уңаеннан безнең ВК паблигында китап уйнатыла! Уникаль «Бөҗәкләр алдаша беләме?» китабына ия булу мөмкинлеге бар!

Кагыйдәләр һәм катнашу: https://vk.com/wall-82724249_14192
👍22❤2
Аюларның төрләре күп икән!

Азат Кадиров инфографикасы
❤22👍9🔥3😱1
Ике фото. Икесендә дә — Кави белән Сәрвәр.

Ике фотосурәт арасында әлләни озак гомер дә үтмәгән сыман. Тарих өчен 10-20 ел нәрсә инде ул? Әмма һәр мизгел, көн, ел сынау мәйданына әверелгән язмышлар өчен бу вакыт эченә мәхшәре дә, котылуы да, бәхете дә, өметсезлек упкыннары да сыя алган.

Кави Нәҗми белән Сәрвәр Әдһәмова тарихы белән «Сүнмәс яктылык» эпистоляр спектаклендә таныша аласыз.

📆 4 март, 17:00
🎫 300 сум (спектакль көнендә бәясе 500 сум булачак), билетлар монда.

📌 Белешмәләр өчен телефон: (843) 590-80-67.
👍12
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
11:00да «Гыйлем илендә» тапшыруының яңа чыгарылышын тыңларга чакырабыз.

Венера турында искиткеч шәп чыгарылыш булачак💫🛰🔭

«Гыйлем» үзәге белән берлектә әзерләнә💜

6+
#саф #сафтапшыру #гыйлемилендә #сафгыйлем
❤14👍8
Космонавтика өлкәсендә татар шәхесләре

XX гасырның урталары космонавтика белән бәйле зур хыяллар чоры була. Табигый, галәмне яуларга хыялланнучылар арасында татар кешеләре дә булмый түгел, тик нидер сәбәпле, алар турында бик аз сөйләнә. Без бу хатаны төзәтеп, сезне космонавтика үсешенә өлеш керткән кайбер татар шәхесләре белән таныштырырга булдык. Алар арасында галимнәр, инженерлар, хәрби очучылар бар. Кызганычка каршы, аларның берсе дә галәмгә оча алмаган. Әмма Җирдә хезмәт куеп та, галәми киләчәк өчен зур эш эшләргә мөмкин.

Тулырак: http://giylem.tatar/archives/3438
👍17
Якуп Чанышев Бөек Ватан сугышында катнашкан иң атаклы татар генералларының берсе. Алай гына да түгел, ул — гомерен тулысынча хәрби эшкә багышлаган шәхес. Борынгы Чаныш морзалары нәселе дәвамчысы кешелек тарихының иң куркыныч бәрелешләрендә – Беренче һәм Икенче дөнья сугышларында катнаша, инкыйлаб елларында Казанда совет хакимиятен урнаштырырга булыша.


http://giylem.tatar/archives/961
👍13😢2🤔1