Сәгыйть Рәмиевнең тууына 140 ел. Ул — күренекле шагыйрь, публицист һәм мөгаллим, Тукайның замандашы һәм дусты. Шагыйрь рус һәм дөнья әдәбияты классиклары әсәрләрен тәрҗемә итүгә күп хезмәт куйган. Аның зур осталык белән эшләнгән, үз иҗатының органик өлешен тәшкил иткән тәрҗемәләре татар әдәбиятын яңа идея-тематик казанышлар белән баетуда зур роль уйнадылар, дип яза Шәйхи Садретдинов.

Сәгыйть Рәмиев шулай ук публицистика, әдәби тәнкыйть, музыка һәм театр сәнгате, шигырь төзелеше һәм тәрҗемә теориясе, тел белеме һ. б. өлкәләргә күп игътибар биргән, җәмәгать эшендә актив катнашкан.

Галимҗан Ибраһимов исемендәге тел, әдәбият һәм сәнгать институтының язма һәм музыкаль мирас үзәге иске татар текстларын тану һәм транслитерацияләү системын булдырды. https://www.azatliq.org/a/30450171.html

Күренекле татар шагыйре, публицист һәм мөхәррир Сәгыйть Лотфулла улы Рәмиев (1880 — 1926) турында 10 озын факт.

https://vk.com/@gylem-sgyit-rmiev-10-fakt

Google Translate татарчага һәм татарчадан тәрҗемә итә башлады. Бүген әлеге онлайн тәрҗемәчегә 5 тел өстәлде: кинъярванда, татар, уйгыр, төрекмән, ория. Якындагы көннәрдә бөтен кулланучылар да татарчага/татарчадан тәрҗемә мөмкинлекләренә ия булачак. Google'га һәм берничә ел буена аны татарчага өйрәткән ихтыяриларга зур рәхмәт әйтик! Бу телебезнең ышанычлы киләчәгенә бер зур адым.

Терминны укып бетерә алдыгызмы? Аның белән күзгә-күз очрашкан кешеләр өчен бу эш тагын да катлаулана төшәдер, мөгаен. Чөнки бу вакытта кешеләр саташа башлый (галлюцинацияләр тотына, кыскасы). Симптомнар 10-120 минуттан күзәтелә һәм 5-24 сәгатькә кадәр дәвам итәргә мөмкин. Чи балык ите белән дә, пешкәне белән дә агуланырга була. Шуңа күрә, июнь – август айларында Һавайи утрауларына килеп төшә калсагыз, Mugil cephalus, Neomyxus chaptalli (кефаль төрләре), Multoidichthys samoensis, Upeneus arge (чуклы балыклар) исемле балыклардан читтәрәк торыгыз.

120 ел элек, 1900 елның 1 мартында Казан шәһәрендә бертуган Кәримовларның шәхси типографиясе ачыла. «Борадарән Кәримовлар» бренды бу чорның сыйфат билгесе булган. Басмаханә татар китапларын бизәүне яхшырту эшенә өлеш кертә: беренче булып яңа рәсемнәр, гарәп шрифтлы кеглилар куллана.

1901–1917 елларда 19 647 076 тираж белән 1 700 исемдә татар китабы бастыралар. «Таң йолдызы», «Тавыш», «Кояш» һ. б. газеталар нәшер ителә.

1906 елда басмаханә бинасында беренче ирекле мөселман китапханәсе (Көтепханәи Исламия) ачыла. Типографиянең яңа бинасы булдырылгач, китапханәгә 150 кешелек урын бирелә.

«Матбагаи Кәримия» 1918 елда дәүләт карамагына күчә. 18 ел эчендә Кәримовларның шәхси басмаханәсе татар халкына тугры хезмәт итә.

Халыкара хатын-кызлар көне котлы булсын!

Вил Мирзаянов - татар галиме, химия белгече, милли хәрәкәт активисты һәм диссидент. Хәзерге вакытта Америка Кушма Штатларында яши.

Коронавирустан ничек сакланырга?

COVID—19 билгеләре, Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы киңәшләре http://giylem.tatar/archives/3198

Хочешь пополнить свой словарный запас и спокойно говорить на татарском языке? Тогда тебе следует уделить 5-10 минут заучиванию самых популярных слов в день. И мы готовы тебе помочь в этом!

Для начала подключи наш http://www.memrise.com/course/995798/a1-97/ курс через web версию браузера. Затем можно скачать приложение "memrise", которое само будет вам напоминать, когда следует повторить пройденный материал и подучить новый.

Совместный проект сообщества «Учим татарский язык!» и образовательного портала «Гыйлем»

Мәдәни-массакүләм чараларны гамәлдән чыгару сәбәпле, күп кенә музейларга онлайн йөрү мөмкинлеге барлыкка килде. Шулай ук онлайн күп кенә видеоспектакльләрне, балетларны карау мөмкинлеге барлыкка килде һәм болар барысы да түләүсез.

☑Эрмитаж https://bit.ly/33nCpQg IPhone 11 Pro да 4К дагы бер дубль белән төшерелгән Эрмитаж буенча биш сәгатьлек сәяхәт https://bit.ly/39VHDoI

☑ Metropolitan Opera түләүсез Live in HD стримнарын киләсе атнадан көн саен, дүшәмбе Кармен, пәнҗешәмбе Травиат, 22 нчедә Евгений Онегин анонслады https://bit.ly/2TSr1f

☑ Вена операсы шулай ук карантин чорына бушлай трансляцияләр үткәрә https://bit.ly/39OINlQ

☑15 апрельгә кадәр «Радио Arzamas» бушлай язылу КАРАНТИН промокоды буенча https://arzamas.academy/promo Зур театр балетларын трансляцияләү, 29 март Прокофьевның "Ромео һәм Джульетта" балетларын трансляцияләү https://www.bolshoi.ru/about/relays/

☑ Гугл Arts and Culture проекты https://artsandcult

☑Амстердам Ван Гог музее, google street view функциясе белән: https://bit.ly/2TRdiSQ

☑ Третьяков галереясе https://artsandculture.google.com/.../the-state-tretyakov-gal...

☑ Сәнгать тарихы музее (Kunsthistorisches Museum), Вена https://bit.ly/3d08Zfm Уффициның цифрлы архивлары https://www.uffizi.it/en/pages/digital-archives Лувр https://bit.ly/2WciGBi https://www.louvre.fr/en/media-en-ligne

☑ Дәүләт Рус музее (Санкт-Петербург) https://bit.ly/2IOQDjq Британия музее, онлайн-коллекция иң масштаблы, 3,5 млн экспонатның берсе https://www.britishmuseum.org

☑ Британия музее, рәсми YouTube каналында музей һәм экспозицияләр буенча виртуаль экскурсияләр https://www.youtube.com/user/britishmuseum

☑Прадо, 11 меңнән артык әсәр фотосы, рәссамнар (алфавит күрсәткече белән) буенча эзләү һәм тематик эзләү https://www.museodelprado.es

☑ Ватикан музейлары һәм Сикстан капелласы http://www.vatican.va/various/cappelle/sistina_vr/index.html

☑ Метрополитен-музей, Нью-Йорк https://www.metmuseum.org

☑ Заманча сәнгатьнең Нью-Йорк музее (МоМА) онлайн-коллекциясе, якынча 84 мең эш https://www.moma.org/collection/...

☑ Гуггенхайм музееның онлайн-коллекциясе https://www.guggenheim.org/collection-online

☑ Сальвадор Дали музее https://bit.ly/33iHVmX

☑ NASA видео-галереясе, https://www.nasa.gov/co…/ultra-high-definition-video-gallery

☑ Смитсон музее https://www.si.edu/exhibitions/online

☑ Краковтагы Милли музей https://bit.ly/3d29dT0

☑ Будапешт сынлы сәнгать музее https://bit.ly/3d08L80

☑ Нью-Йорк музейлары - виртуаль коллекцияләр һәм экскурсияләр, лекцияләр архивлары һәм рәссамнарның үзләре сөйләгәннәре https://34travel.me/post/nyc-museums»

Карантин вакытында спектакльләр һәм чаралар онлайнга күчәчәк диләр, әле берни юк, шуңа сезгә акыллы һәм кызыклы блогерлар контентын тәкъдим итәбез:
1. Лемон - Ялкын журналы проекты, локаль һәм дөнья яңалыкларына ультраяңа буын шагыйрәсе Гүзәл обзор ясый:
https://www.instagram.com/tv/B99cqIUp5ho/?utm_source=ig_web_copy_link
БОНУС: Ялкынның ютуб каналы - шәһәр турында репортажлар, эстрада (😒) бн интервьюлар, Татарстан буйлап сәяхәтләр
https://www.youtube.com/channel/UCG0GC_VZeToglfakRKKWEkQ

2. Татарча подкаст дип аталган "Азатлык" радиосы проекты, әлегә конкрет тематикасы юк, ютуб каналларында да барлык подкастлар бер урынга җыелып бетмәгән, шулай да ачып карагыз:
https://www.youtube.com/watch?v=Gbj3acnJuZI&list=PL_aZhrIkCtlBV0rTE3y2MY5UwrX9qKrRp

3. Азан.фм - иң эчтәлекле подкаст, монда мәчет тарихлары да, көндәлек догалар да, Ислам нигезләре - санап бетергесез - ураза алдыннан гаять актуаль контент: яндекс.музыкада - https://music.yandex.ru/album/9921209, вконтакте подкастында да бар алар, ләкин 3 чыгарылышны гына йөкләгәннәр, шуңа төркемнәренең аудиолары баерак - https://vk.com/audios-66011159

4. Белем учаклары:
https://univer.tatar/
Ачык университет - бер лекцияне тыңлап бетермичә башкасына күчеп булмый, ләкин курс узганнан соң сертификат бирәләр һәм бу бушлай. Егетләр, подкаст кирәк!)

Әлбәттә! проекты
81 видео - 10 минутка сыйдырып архитектура, тарих, филология галимнәре сөйли, өстәвенә монда кызыклы фактлар видеолары бар. Десертка каналда сәяхәтләр турында һәм татар теленең үзенчәлекләренә багышланган 2 подкаст яшәп килә
https://www.youtube.com/channel/UCEhI2txFhS2yrInkush_kdw

Фәридә Ибраһим каналы, "КҮПТӘН ҮТКӘН, ТӘМАМЛАНМАГАН ҺӘМ КАБАТЛАУЛЫ ҮТКӘН ЗАМАН ХИКӘЯ ФИГЫЛЬЛӘРЕ" - моны укыганнан соң эреп китәсез икән, бу канал сезнең өчен!
https://www.youtube.com/channel/UC8OiLFy1-QBc06jXHPta1sg

http://giylem.tatar/
Моннан да яхшырак татарча белем проекты юк: TED видеоларын тәрҗемә итәләр, мәкаләләр язалар, инфографикалар ясыйлар, Гарри Поттерны тәрҗемә иттеләр. Проект авторлары, акча бирү, донэйшн төймәсе куегыз әле, мондый энтузиазм ярдәмгә һәм респектка лаек! Подкастлары аз - 8 данә генә, алар монда - https://soundcloud.com/giylem , сабыр итеп өстәлгәнен көтәбез

5. Әле чыккан подкаст - Чаллы театры интервьлар яздыра башлаган - беренчесе 4 сәгать элек кенә чыкты, шуңа язылыйк та, башкаларын көтә торыйк
https://www.instagram.com/tv/B99rb-6Bqmt/?utm_source=ig_web_copy_link

6. Үлгән подкаст - журфак студентларының дәрте 7 чыгарылышка җиткән дә үәзер инде бер ел чыкмый тора. Рәфидә, (башкаларны белмим) кая син?) уятыгыз инде ул подкастны, студентлар адашып йөри бит. Булганын монда тыңлап була:
https://podcasts.apple.com/us/podcast/tatcast/id1448124985

7. Рус телендә татарлар һәм татар теле турында

Арзамаста Чулпан Хамматова татар тарихын сөйли - 5 үтемле лекция
https://arzamas.academy/courses/65

Үрдәк ТВ - иң бай татарлар исемлеге, яңалыклар һәм дөньяда актуаль һәм популяр видеоларның татарча тәрҗемәләре
https://www.youtube.com/channel/UC9QlIZgKQKiT8dVkZKPaG3g

БИМ радиода татар телен топиклап өйрәнәләр, Эльза Набиуллина алып бара, 50 (!)дән артык чыгарылыш
https://www.bimradio.ru/archiv/tatar/

Мәрҗәни исемендәге тарих институтының ютуб каналы, баш битендә бушлык, ләкин видеолар башка җирдә качкан - https://www.youtube.com/channel/UCt4KcQxI1y7TH1fRyK5L6hg/videos
Аз булса да, видеолар бик сыйфатлы, татар тарихының кыска вриантын 1.5 миллион кеше караган

8. МОҢ - Инсаф Хамитовның пластинкалар коллекциясе, ә алар тиздән мең штук булачак, бер җирдә! http://tatarvinyl.ru/

9. Казанкайный - иң яхшы (чөнки ул безнеке :) подкаст, 25 чыгарылыш җыелды. Барлык социаль челтәрләрдә хештег буенча табып була, атнага бер чыга, сылтама калдырып тормыйм, бу каналда алар бик күп

10. БОНУС! Уфа егете Илһам татар һәм башкорт спектакльләрен яздырып ютубка салган, театрлар эшләмәгән эшне ясап аткан, аңа әфәрин
https://www.youtube.com/channel/UCyNfmziahuRBnxs9mwalb9w

Кешеләр өйдән эшләүгә күчә, шуңа күрә без Әлбәттә-кара онлайн-лекцияләр сериясен башлап җибәрәбез.

Беренче лекция 25 март 19:00.

Ютюбта яки сайттан карарга мөмкин:
http://elbette.ru/kara
https://m.youtube.com/channel/UCEhI2txFhS2yrInkush_kdw

Тиздән!..

Татар шагыйре Роберт Әхмәтҗановның тууына 85 ел.

Дустым, карантин вакытында башкалар язган китапларны укып ардыңмы инде? Без сиңа ирекле энциклопедия “Википедия”гә мәкалә язырга тәкъдим итәбез!
⠀
Әгәр син татар телен яхшы беләсең һәм бәйгедә катнашырга телисең икән, бу мәгълүмат синең өчен👇🏻
⠀
Барлыгы 6 җиңүче сайланачак.

Җиңүчеләр 5000 акчалата премиягә һәм “Мин татарча сөйләшәм” акциясенең истәлекле бүләкләренә ия була!
⠀
Бәйге 3 номинация буенча үткәрелә:
⠀
“Мәдәният” –татар мәдәнияты белән бәйле шәхесләр, оешмалар, вакыйгалар һәм төшенчәләр;
⠀
“Фән” – төрле өлкәләрдә үзләрен күрсәткән галимнәр, татарларның уку йортлары, татарларга кагылышлы фәнни тәрминнар;
⠀
“Тарих” – татарлар белән бәйле тарихи вакыйгалар, күренекле шәхесләр, тарихи истәлекләр.
⠀
Мәкаләнең татар телендә язылган булуы шарт!

Эшләрегезне 19 апрельгә кадәр кабул итәбез.

Бәйге битенә сылтама - https://tt.wikipedia.org/wiki/Проект:Татар_4.0_-_2020

#интернеттатарчасөйләшә
Карантинда утырган вакытны татар өчен файдалы итеп уздырып була.
Менә ничек:
1. Халык авазы - https://voice.mozilla.org/tt
Siri, Алиса, ок, Google программаларын барыбыз да куллана. Татарчасы да кирәк! Татар язмаларын әйтеп бирүче “Тәлгать”, https://translate.tatar/ кебек программалар бар, ә менә татар сөйләмен таныган система юк. Чөнки аны таныр өчен яздырылган 1200 сәгатьлек тавышлар кирәк: яшьләр, олылар, ир-ат һәм хатын-кыз тавышлары, төрле сөйләмнәр һәм акцентлар да мөһим. Бу эш https://voice.mozilla.org/tt/ проектында алып барыла. Сайтка керәсез, тавышны яздырасыз яки яздырылганны тикшерәсез. Җиңел бит! 30 апрельга кадәр яздырып бетерик әле? Бетергәч, татар телен аңлаучы роботлар булдыруга бер адым ясарга гына кала.

2. Википедияне барсы да белә. Укырга барысы да булдыра, әмма мәкалә язып та аның татарча өлешен баетып була. Хәтта кирәк тә! “Мин татарча сөйләшәм!” хәрәкәте һәм татар Википедиясе волонтерлары Татар 4.0 бәйгесен игълан итә һәм мәкалә язуда җиңүчегә акчалата приз биреләчәк. Тулырак - https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%BA%D1%82:%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80_4.0_-_2020

3. Татар әйтемнәрен беләсезме? Алар Викисүзлектә җыелып барса, башкалар да белер иде, һәр әйтемгә аерым кечкенә генә мәкалә дә өсти аласыз. Викисүзлекнең рус версиясенә дә кереп язып чыксагыз аудиториягез тагын да киңрәк булыр.
https://tt.wiktionary.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B8%D1%82 - татарчасы
https://ru.wiktionary.org/wiki/%D0%97%D0%B0%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 - русчасы

4. Татарча гид https://maps.google.com/localguides/home
Сез кереп чыккан кафе, кибет, музей, театр һәм башка урыннар турында фикерегезне белдерегез. Татарча, туган телдә язарга кирәк! Моны Google да, кафе, театр, сәүдә үзәкләре хуҗалары да күрәчәк. Татар теленең ихтияҗын арттырыйк!

5. Карталар ясарга, яраткан урыннарны билгеләргә, туган ягыгызның татарча исемнәрен кайтарырга теләсәгез https://www.openstreetmap.org/ һәм https://n.maps.yandex.ru/ кебек проектларда катнашыгыз. Эшегезнең нәтиҗәсе Яндекс һәм Google сервисларында күренәчәк, әле җитмәсә навигаторлар да татар телен аңлый башлаячаклар.
Шәпме? Шәп! Киттек!