✅ دیدار شبکه کمک و انجمن‌های حوزه کودک با دبیر مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک

🔰اعضای شورای راهبردی شبکه کمک و جمعی از فعالان حوزه کودک در دیدار با دبیر مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک، درباره مهم‌ترین چالش‌های پیش روی کودکان و نهادهای مدنی فعال در این حوزه گفت‌وگو کردند.

🔰در این نشست، موضوعاتی مانند موانع فعالیت و حمایت حقوقی از انجمن‌های کودک، وضعیت کودکان کار و کودکان پناهنده، حق دسترسی کودکان به آموزش، وضعیت کودکان بازداشتی، ضرورت توسعه عدالت کودک‌محور و آموزش حقوق کودک مورد بررسی قرار گرفت.

🔰نمایندگان شبکه کمک تأکید کردند که حمایت از حقوق کودک نیازمند همکاری مؤثر میان نهادهای دولتی، قضایی و جامعه مدنی است و کودکان باید به‌عنوان یکی از اولویت‌های اصلی سیاست‌گذاری اجتماعی دیده شوند.
دبیر مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک نیز بر ضرورت تعامل مستمر با سازمان‌های مردم‌نهاد، حمایت از حق تحصیل کودکان و تقویت آموزش حقوق کودک تأکید کرد و آمادگی این مرجع را برای پیگیری برخی مطالبات مطرح‌شده اعلام کرد.

👈🏻 گزارش کامل این دیدار را در سایت مهستان بخوانید.

@KomakNetwork
@Haajm

✅ روز جهانی پیشگیری از خودکشی؛ تغییر روایت، گسترش حمایت

🔰دهم سپتامبر، روز جهانی پیشگیری از خودکشی است؛ مناسبتی که از سال ۲۰۰۳ با ابتکار انجمن بین‌المللی پیشگیری از خودکشی و با همکاری سازمان جهانی بهداشت شکل گرفت تا توجه جامعه جهانی را به امکان پیشگیری، اهمیت سلامت روان و ضرورت حمایت از افراد در معرض بحران جلب کند.

🔰شعار این روز در دوره ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶، «تغییر روایت درباره خودکشی» است. این شعار بر کنار گذاشتن سکوت، قضاوت و انگ اجتماعی تأکید دارد و یادآوری می‌کند که گفت‌وگوی مسئولانه درباره سلامت روان می‌تواند مسیر درخواست کمک و دریافت حمایت را هموارتر کند.

🔰پیشگیری از خودکشی فقط مسئولیت فرد، خانواده یا متخصصان سلامت روان نیست. شرایط اقتصادی و اجتماعی، تنهایی و انزوای اجتماعی، دسترسی به خدمات حمایتی، محیط کار و تحصیل و کیفیت روابط اجتماعی نیز می‌توانند بر سلامت روان افراد اثر بگذارند. به همین دلیل، ایجاد جامعه‌ای حمایتگر و تقویت پیوندهای اجتماعی بخشی از مسیر پیشگیری است.

🔰در ایران نیز کارشناسان بر ضرورت چنین نگاهی تأکید دارند. کمبود نیروی متخصص سلامت روان، محدود بودن آگاهی عمومی از خدمات حمایتی و لزوم شناسایی ریشه‌های اجتماعی و سیستمی از جمله چالش‌هایی است که در این حوزه مطرح شده است. خدماتی مانند خط مشاوره ۱۴۸۰ و اورژانس اجتماعی ۱۲۳ نیز می‌توانند در دسترسی افراد به حمایت و مداخله تخصصی نقش داشته باشند.

🔰جامعه مدنی در این میان می‌تواند نقشی مهم ایفا کند؛ از آگاهی‌رسانی مسئولانه و کاهش انگ مراجعه به روان‌شناس و روان‌پزشک گرفته تا ایجاد فضاهای امن برای گفت‌وگو، تقویت شبکه‌های حمایتی و توجه بیشتر به گروه‌هایی که در معرض فشارهای اجتماعی قرار دارند. گاهی شنیده شدن، دیده شدن و دسترسی به حمایت در زمان مناسب می‌تواند تفاوتی اساسی ایجاد کند.
روز جهانی پیشگیری از خودکشی فرصتی است برای یادآوری یک مسئولیت جمعی: جامعه‌ای که اعضای خود را تنها نمی‌گذارد، برای شنیدن آماده است و امکان کمک گرفتن را فراهم می‌کند، جامعه‌ای امن‌تر و انسانی‌تر خواهد بود.

@Haajm

✅ با حضور جمعی از فعالان مدنی و پژوهشگران اجتماعی، برگزیدگان سومین دوره «جایزه دوسالانه دکتر مجتبی معین» اعلام شدند
نهادهای مراقبت هنوز زنده‌اند

✍🏻 فاضل یزدان‌پناه

🔰مستندسازی و نوآوری در پروژه‌ها و ابتکارات اجتماعی، سال‌هاست که از چالش‌های مهم سازمان‌های مردم‌نهاد است. «جایزه معین» طرحی ترویجی و جمعی است که نهادهای مدنی را به مستندسازی پروژه‌های خود و استفاده از ایده‌ها و کنش‌های نو تشویق می‌کند و در فاصله انتشار فراخوان تا اختتامیه، با رویکرد آموزش، مشاوره و توانمندسازی برای تقویت جامعه مدنی در این دو حوزه می‌کوشد. مراسم اختتامیه این دوره روز پنجشنبه ۱۹ شهریور در «کتاب فرهنگان» برگزار شد و در آن از شش پروژه نوآورانه سازمان‌های مردم‌نهاد تقدیر شد. پیشگیری از خودکشی، آگاهی‌بخشی درباره حفاظت از محیط‌زیست، تابوشکنی درباره قاعدگی، استفاده از فناوری برای تأمین دارو، کتابخانه‌های محلی و مدرسه طبیعت ازجمله ابتکاراتی بودند که برای مواجهه با مسائل اجتماعی طراحی شده‌اند.

🔰قرار بود سومین دوره جایزه دوسالانه دکتر مجتبی معین سال گذشته به پایان برسد، اما جنگ، حوادث دی‌ماه، قطعی اینترنت و شرایط پس از آن، روند برگزاری این دوره را به تعویق انداخت. در آن روزهای پر از یأس و مرگ، وقتی بسیاری از برنامه‌ها و فعالیت‌های اجتماعی تحت‌تأثیر بحران قرار گرفته بودند، برگزاری مراسمی برای تقدیر از چند تجربه اجتماعی چندان ساده نبود و کسی دل‌ودماغی برای آن نداشت.

🔰اما زمانی که پروژه‌ها برای داوری بررسی شدند، تصویری متفاوت شکل گرفت. پشت هر مستند و ابتکار، داستان گروهی بود که در میان دشواری‌ها، کار خود را ادامه داده بودند؛ سازمان‌هایی که با امکانات محدود، همچنان برای حل یک مسئله اجتماعی تلاش می‌کردند و می‌جنگیدند تا راهی پیدا کنند که بتوانند از یکدیگر مراقبت کنند.

🔰سومین اختتامیه جایزه معین فقط مراسم اعلام اسامی برگزیدگان نبود؛ فرصتی بود برای دیدن تجربه‌هایی که معمولاً در هیاهوی مسائل بزرگی مانند جنگ، کمتر دیده می‌شوند. اهمیت جایزه دوسالانه دکتر مجتبی معین که با هدف شناسایی، مستندسازی و تقدیر از پروژه‌ها و ابتکارات اجتماعی سازمان‌های مردم‌نهاد شکل گرفته، فقط در یافتن ایده‌های تازه نیست؛ بلکه در ثبت تجربه‌هایی است که حاصل سال‌ها مواجهه مستقیم با مسائل جامعه‌اند؛ تجربه‌هایی که اگر ثبت نشوند، ممکن است با هر تغییری و در گذر زمان از بین بروند.

🔰«مصطفی معین»، رئیس هیئت‌مدیره «مؤسسه معین»، در این مراسم بر پیوند میان چهار مفهوم «داوطلبی، مستندسازی، مدیریت دانش و نوآوری» تأکید کرد؛ مفاهیمی که در کنار یکدیگر می‌توانند فعالیت‌های اجتماعی را از تجربه‌های فردی و پراکنده فراتر ببرند و به دانشی قابل‌انتقال برای دیگران تبدیل کنند.

🔰«فیروزه صابر»، نماینده هیئت داوران، توضیح داد که در سومین دوره جایزه، مستندسازی و نوآوری دو محور اصلی ارزیابی بوده‌اند. در این فرایند، تنها تازگی یک ایده اهمیت نداشته، بلکه شناخت مسئله، مسیر اجرا، شیوه ثبت تجربه و امکان استفاده دیگران از آن نیز موردتوجه قرار گرفته است. داوران که از میان پژوهشگران اجتماعی و فعالان مدنی انتخاب شده بودند، «پیام روشنفکر»، «مروئه وامقی» و «زهرا عمرانی» بودند و «ناصر نوربخش»، از مدیران یک سازمان مردم‌نهاد محلی در خراسان جنوبی، دبیری آن را برعهده داشت. تمامی برگزارکنندگان، از میزبان برنامه، «فاطمه اکبرپوربرنجی»، تا تسهیلگر کار جمعی، «مائده صدیقی»، که شرکت‌کنندگان در آن نقشه اثرگذاری اجتماعی خود را ترسیم کردند، از فعالان مدنی بودند که در دوره‌های پیشین جایزه شرکت داشتند.

🔰«سعید مدنی»، پژوهشگر و کنشگر اجتماعی که سخنران کلیدی مراسم بود، به نقش متفاوت سازمان‌های مردم‌نهاد در جامعه اشاره کرد. او گفت: «این سازمان‌ها قرار نیست جایگزین همه نهادهای مسئول شوند، اما می‌توانند مسیرهای تازه‌ای برای مواجهه با مسائل اجتماعی نشان دهند. سازمان‌های مردم‌نهاد اساساً الگوساز هستند و نشان می‌دهند که با منابع محدود نیز می‌توان اقدامات مفیدی انجام داد.» مدنی یکی از مهم‌ترین کارکردهای این سازمان‌ها را پرورش فرهنگ کار جمعی دانست؛ فضایی که در آن افراد بتوانند همکاری، مشارکت و تصمیم‌گیری جمعی را تجربه کنند.
پروژه‌های این دوره جایزه معین را می‌توان نمونه‌هایی از تلاش برای پرورش فرهنگ کار جمعی و ساختن راه‌های تازه دانست؛ تجربه‌هایی که هرکدام از یک مسئله واقعی آغاز شده‌اند. نمایندگان این سازمان‌ها در پنلی به تسهیلگری زهرا عمرانی با حاضران و یکدیگر گفت‌وگو کردند.

▫️شنیده‌شدن در لحظه بحران

🔰«انجمن پیشگیری از آگفت‌های روانی و اجتماعی» برای پروژه «سامانه طعم گیلاس»، که سامانه‌ای آنلاین برای پیشگیری از خودکشی است، برگزیده اصلی بخش مستندسازی و نوآوری شد. این پروژه از یکی از دشوارترین لحظه‌های زندگی انسان آغاز می‌شود؛ زمانی که فرد در فکر پایان‌دادن به زندگی خود است و شاید پیش از هر چیز به شنیده‌شدن نیاز دارد.

🔰«زهرا مرادی»، نماینده انجمن، درباره فلسفه شکل‌گیری سامانه گفت: «کسی که درگیر افکار خودکشی است، هم‌زمان در جهان تاریکی گیر افتاده است؛ نمی‌تواند صحبت کند و نیاز دارد که صحبتش در آن لحظات شنیده شود. طعم گیلاس تلاش کرده است با استفاده از فضای آنلاین و شبکه‌ای از داوطلبان آموزش‌دیده، دسترسی به حمایت روانی را برای افرادی که ممکن است در لحظه بحران به کمک نیاز داشته باشند، آسان‌تر کند.» معرفی این پروژه هم‌زمان با «روز جهانی پیشگیری از خودکشی»، بار دیگر اهمیت شنیدن و گفت‌وگو درباره این مسئله را یادآوری کرد.

▫️وقتی داده‌ها به کمک حل مسئله می‌آیند

🔰«جمعیت خیریه حمایت دارویی قطره» برای پروژه «طرح ساماندهی داروهای تک‌نسخه‌ای»، برگزیده بخش نوآوری شد. این پروژه مسئله کمبود دارو را تنها به‌عنوان مشکلی مقطعی ندید، بلکه تلاش کرد با استفاده از شبکه داوطلبان و جمع‌آوری اطلاعات از نقاط مختلف، تصویری دقیق‌تر از نیازها و الگوهای کمبود دارویی ایجاد کند.
«امیر حسین ظهوریان» از جمعیت قطره درباره این نگاه گفت: «گاهی برای حل یک مسئله لازمه خود مسئله را دوباره تعریف کنیم. در این تجربه، فناوری نه به‌معنای یک ابزار پیچیده، بلکه راهی برای تبدیل اطلاعات پراکنده به شناختی جمعی بود؛ اینکه بتوان از دل تجربه‌های فردی، مسئله‌ای عمومی را بهتر دید.»

▫️حفظ تجربه یک محله

🔰«توسعه‌دهندگان فردای بهمان»، سازمانی کوچک و محلی در شیراز، برای پروژه «کتابخانه دامان» برگزیده بخش مستندسازی شد. دامان از یک کتابخانه آغاز شد، اما مسئله اصلی فقط کتاب نبود. مسئله این بود که چگونه تجربه‌ای که در فضایی محلی شکل گرفته است، ثبت شود و با تغییر افراد از بین نرود.
«محمد‌رضاحسین‌زاده»، نماینده بهمان، گفت: «متوجه شدیم دانشی که به‌صورت ذهنی در افراد نگه داشته می‌شود، ممکن است از دست برود. به همین دلیل، ثبت تجربه داوطلبان، بازخورد مخاطبان و مسیر شکل‌گیری فعالیت‌ها به بخشی از خود پروژه تبدیل شد.»

▫️شکستن سکوت درباره یک مسئله پنهان

🔰«کانون هموفیلی ایران» برای پروژه «یک هفته کافی است»، شایسته تقدیر در بخش مستندسازی و نوآوری شد. «یک هفته کافی است» درباره زنانی است که ممکن است سال‌ها با نشانه‌های اختلالات قاعدگی زندگی کنند، بدون آنکه علت آن را بدانند یا امکان تشخیص مناسب داشته باشند.
«معصومه صادق‌زاده»، نماینده کانون، درباره ضرورت این کار گفت: «اگر ما که تجربه زیسته زندگی با این زنان و دختران را داریم، این سکوت را نشکنیم، چه کسی باید آن را بشکند؟ پروژه تلاش کرده است آگاهی‌رسانی را به شناسایی و پیگیری مسئله پیوند بزند؛ عبور از گفتن درباره یک مشکل به تلاش برای شناخت دقیق‌تر آن.»

▫️ساختن شبکه‌ای از روایت‌ها

🔰«مؤسسه سبزکاران بالان»، از نهادهای حامی محیط‌زیست در استان گیلان، برای پروژه «رادیو سبزکاران» شایسته تقدیر در بخش نوآوری شد؛ تجربه‌ای که از روایت فعالان محیط‌زیستی در شهرهای مختلف استفاده کرد تا صداهای پراکنده را کنار یکدیگر قرار دهد.

🔰«مؤسسه کودک و طبیعت دامون» نیز برای پروژه «مدل یکپارچه یادگیری تجربه‌محور در طبیعت برای کودکان و خانواده‌ها» شایسته تقدیر در بخش مستندسازی شد؛ مدلی که تلاش می‌کند طبیعت را به بخشی از فرایند یادگیری و رشد کودک تبدیل کند.

🔰اهمیت این تجربه‌ها نه در اندازه پروژه‌ها، بلکه در معنایی است که با خود حمل می‌کنند. هیچ‌کدام قرار نیست به‌تنهایی مسائل بزرگ جامعه را حل کنند، اما هرکدام نشان می‌دهند چگونه می‌توان با منابع محدود، از دل یک مسئله واقعی، راهی برای کنش جمعی پیدا کرد. در جهانی که فناوری و دانش گاهی در خدمت جنگ و تخریب قرار می‌گیرند، این تجربه‌ها روایت دیگری ارائه می‌کنند؛ روایتی از استفاده از دانش، سازمان‌یافتگی و نوآوری برای نزدیک‌ترشدن آدم‌ها به یکدیگر و مراقبت از دیگری. شاید همین تجربه‌های کوچک، بخشی از حافظه‌ای باشند که جامعه برای ساختن آینده به آن نیاز دارد.

@Haajm

✅ زندگی زیر بار حساب‌و‌کتاب؛ وقتی بقا جای رفاه را می‌گیرد

🔰گرانی و کاهش قدرت خرید، دیگر فقط به حذف کالاهای لوکس یا غیرضروری محدود نمی‌شود؛ بلکه به تدریج جزئیات زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار داده است. گزارش «شرق» نشان می‌دهد بسیاری از خانوارها برای تأمین هزینه‌های ضروری، ناچار به حذف یا کاهش هزینه‌های بهداشت، درمان، تغذیه، پوشاک، سفر و تفریح شده‌اند؛ وضعیتی که کیفیت زندگی را به‌تدریج پایین می‌آورد.

🔰روایت‌های شهروندان در این گزارش نشان می‌دهد فشار اقتصادی به تصمیم‌های بسیار ساده روزمره هم رسیده است؛ از کاهش خرید گوشت، میوه و محصولات غذایی گرفته تا استفاده از شوینده‌ها و اقلام بهداشتی ارزان‌تر. حتی برخی هزینه‌های درمانی، مکمل‌ها و مراقبت‌های پزشکی نیز به دلیل قیمت بالا به تعویق می‌افتند و افراد مجبورند میان نیازهای مختلف یکی را انتخاب کنند.

🔰در کنار نیازهای ضروری، بخش مهمی از رفاه و زندگی اجتماعی نیز در حال حذف‌شدن است. سفر، سینما و تئاتر، کافه‌رفتن، ورزش، خرید لباس، آموزش‌های حرفه‌ای و حتی اشتراک خدماتی مانند موسیقی آنلاین برای بسیاری از افراد به هزینه‌هایی تبدیل شده‌اند که باید از آنها صرف‌نظر کرد. نتیجه، شکل‌گیری نوعی زندگی «حذفی» است که در آن افراد به جای برنامه‌ریزی برای بهترشدن شرایط، مدام حساب می‌کنند چگونه از پس هزینه‌های ماه آینده برآیند.

🔰حسین ایمانی‌جاجرمی، جامعه‌شناس، معتقد است کوچک‌شدن سفره خانوار تنها به معنای کاهش مصرف نیست و می‌تواند سبک زندگی، روابط اجتماعی، فرهنگ و رفاه را نیز تحت تأثیر قرار دهد. به گفته او، وقتی مردم سفر، مهمانی، کتاب، سینما و دیگر فعالیت‌های اجتماعی را حذف می‌کنند، مسئله از اقتصاد خانوار فراتر می‌رود و می‌تواند بر اعتماد، مشارکت اجتماعی و امید مردم اثر بگذارد.

🔰این گزارش همچنین درباره پیامدهای روانی این وضعیت هشدار می‌دهد؛ فشار دائمی برای محاسبه هزینه‌ها، حذف دلخوشی‌های کوچک و نگرانی از هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده می‌تواند حس امید و معنای زندگی را تضعیف کند. از نگاه کارشناسان، برای جلوگیری از عمیق‌ترشدن این روند، علاوه بر شفافیت درباره شرایط اقتصادی، باید حداقل استانداردهای زندگی در حوزه‌هایی مانند آموزش، درمان و بهداشت حفظ شود و با پژوهش‌های مستقل، تغییرات اجتماعی و روانی ناشی از فشار اقتصادی به‌طور مستمر رصد شود.

@Haajm

🕊 جامعه مدنی؛ جنگ، صلح و حقوق شهروندی

🔰حال سرزمین عزیزمان خوب نیست. جنگ و تحریم‌های موسوم به «هوشمند»، سلامت جان و روان جامعه را نشانه رفته و فرسایش اجتماعی را تشدید کرده است.

🔰در چنین شرایطی، جامعه مدنی می‌تواند با تقویت همبستگی و اعتماد عمومی، مراقبت و دفاع از حقوق شهروندان، گسترش فرهنگ صلح و مدارا و مقابله با انواع خشونت، نقشی مؤثر در حفظ سلامت و بقای جامعه ایفا کند.

🔰در همین راستا، حامیان جامعه مدنی (حجم) در نشست هم‌اندیشی نهادهای مدنی، به بررسی ظرفیت‌ها و چالش‌های تاب‌آوری جامعه با تأکید بر حفظ حقوق شهروندی می‌پردازد.

🤝 با حضور و مشارکت مؤثر خود، یاریگر جامعه مدنی باشیم.

📅 سه‌شنبه ۳۱ شهریور ۱۴۰۵
⏰ ۱۵:۳۰ تا ۱۹:۰۰
📍 سالن هیات‌مدیره سندیکای شرکت‌های ساختمانی ایران

@Haajm

🕊 ۲۱ سپتامبر؛ روز جهانی صلح

🔰 صلح فقط پایان جنگ نیست؛ امکان زندگی بدون ترس، شنیده‌شدن صداهای متفاوت، احترام به کرامت انسان و حل اختلاف‌ها از مسیر گفت‌وگوست.

🔰جامعه‌ای که در آن نهادهای مدنی امکان فعالیت دارند، شهروندان می‌توانند آزادانه در امور جامعه مشارکت کنند و تفاوت‌ها به جای حذف‌شدن، به رسمیت شناخته می‌شوند، بستر محکم‌تری برای صلح می‌سازد.

🔰شعار روز جهانی صلح در سال ۲۰۲۶، «سرمایه‌گذاری برای صلح؛ برای همه، همه‌جا، هر روز» است؛ شعاری که یادآوری می‌کند صلح یک اتفاق دور از زندگی روزمره ما نیست.

🔰سرمایه‌گذاری برای صلح می‌تواند از شنیدن دیگری آغاز شود؛ از گفت‌وگو به جای خشونت، از دفاع از حقوق انسان‌ها، از تقویت اعتماد اجتماعی و از حمایت از کسانی که برای ساختن جامعه‌ای مداراگرتر و عادلانه‌تر تلاش می‌کنند.

🔰صلح را نمی‌توان تنها از دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی انتظار داشت؛ بخشی از آن، هر روز در دل جامعه ساخته می‌شود.


@Haajm

✅ جامعه مدنی در وضعیت جنگ و بحران؛ از دفاع از حقوق شهروندی تا حفظ امید اجتماعی

🔰نشست «جامعه مدنی؛ جنگ، صلح و حقوق شهروندی» با حضور جمعی از حقوقدانان، کنشگران حقوق بشر و نمایندگان نهادهای مدنی برگزار شد؛ نشستی درباره نقش جامعه مدنی در شرایط بحران، حفظ حقوق شهروندی، کاهش خشونت و تقویت تاب‌آوری اجتماعی.

🔰در این نشست، سخنرانان بر این موضوع تاکید کردند که جنگ تنها به میدان نبرد محدود نمی‌شود و آثار آن می‌تواند به زندگی روزمره مردم، سلامت، آموزش، محیط زیست و آینده کودکان سرایت کند. جامعه مدنی در چنین شرایطی می‌تواند با میانجیگری، حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر، مطالبه‌گری و حفظ گفت‌وگو، از فرسایش سرمایه اجتماعی جلوگیری کند.

🔰حاضران همچنین درباره چالش‌های فعالیت مدنی، ضرورت حفظ اخلاق اجتماعی، نقش جوانان، حمایت از افراد دارای معلولیت و بیماران خاص، آموزش صلح به کودکان و اهمیت ادامه کنش‌های مدنی متناسب با ظرفیت نهادها گفت‌وگو کردند.

👈🏻 متن کامل گزارش نشست را در سایت بخوانید.

@Haajm

✅ زندگی در شرایط جنگی چه بر سر اقتصاد خانوار می‌آورد؟

🔰تداوم شرایط جنگی فقط بازار ارز، تجارت و بودجه کشور را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد؛ فشار آن به‌تدریج وارد زندگی روزمره خانواده‌ها می‌شود. ابتدا تصمیم‌هایی مثل عقب انداختن سفر، تعویض وسایل خانه یا خریدهای غیرفوری دیده می‌شود، اما با طولانی شدن شرایط، احتیاط اقتصادی به بخشی ثابت از زندگی تبدیل می‌شود.

🔰در مرحله بعد، فشار اقتصادی مستقیماً بر الگوی مصرف اثر می‌گذارد. مقدار برخی خریدها کمتر می‌شود، کالاهای ارزان‌تر جای گزینه‌های همیشگی را می‌گیرند و هزینه‌هایی مثل کلاس آموزشی یا ورزشی فرزندان و تعمیرات خانه به تعویق می‌افتد. در این نقطه، مسئله دیگر فقط کاهش مصرف نیست، بلکه کیفیت زندگی خانواده نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

🔰با افزایش فاصله میان درآمد و هزینه، خانواده‌ها ممکن است سراغ پس‌انداز و دارایی‌هایی بروند که برای آینده کنار گذاشته بودند؛ از برداشت پس‌انداز تا فروش طلا و دیگر دارایی‌ها. در ظاهر زندگی همچنان ادامه دارد، اما هزینه‌های جاری با استفاده از پشتوانه‌ای تأمین می‌شود که قرار بوده صرف درمان، تحصیل، مسکن یا برنامه‌های آینده شود. پس از آن نیز احتمال افزایش خرید قسطی و بدهی بیشتر می‌شود.

🔰حساس‌ترین مرحله زمانی است که خانواده دیگر میان هزینه ضروری و غیرضروری انتخاب نمی‌کند، بلکه ناچار است یکی از دو نیاز ضروری را کنار بگذارد؛ برای مثال درمان را به تعویق بیندازد تا اجاره پرداخت شود، کیفیت سبد غذایی را کاهش دهد یا هزینه آموزش فرزندان را حذف کند. در چنین شرایطی، فشار اقتصادی مستقیماً سلامت، آموزش و آینده خانواده را هدف می‌گیرد.

🔰این گزارش تأکید می‌کند که حمایت‌ها باید پیش از فرسوده شدن کامل توان اقتصادی خانواده‌ها وارد عمل شوند. حفظ دسترسی به دارو، مواد غذایی، انرژی، حمل‌ونقل و خدمات پایه، ایجاد انعطاف در پرداخت اقساط و حمایت از کسب‌وکارهای کوچک می‌تواند مانع تبدیل یک بحران کوتاه‌مدت به بدهی و آسیب بلندمدت شود. مسئله اصلی فقط این نیست که خانواده‌ها تا چه زمانی می‌توانند شرایط سخت را تحمل کنند؛ مهم‌تر این است که برای ادامه دادن، هر ماه چه بخشی از زندگی و آینده خود را از دست می‌دهند.

@Haajm

✅ جامعه مدنی در وضعیت «بی‌حقوقی» چه می‌تواند بکند؟

🔰کامبیز نوروزی، حقوقدان و روزنامه‌نگار، در نشست «جامعه مدنی؛ جنگ، صلح و حقوق شهروندی» معتقد است مسئله امروز را نمی‌توان فقط با مفهوم «عدم حاکمیت قانون» توضیح داد. به گفته او، حقوق مفهومی گسترده‌تر از قانون دارد و زمانی که اصول و معیارهای بنیادین حقوق نیز کارکرد خود را از دست می‌دهند، جامعه با وضعیت «بی‌حقوقی» روبه‌رو می‌شود؛ وضعیتی که در آن قدرت و زور می‌تواند جای قواعد عمومی را بگیرد.

🔰نوروزی تاکید کرد که حتی در چنین شرایطی، جامعه مدنی همچنان می‌تواند از یکی از پایه‌های نظم اجتماعی، یعنی اخلاق، پاسداری کند. ارزش‌هایی مانند کمک به دیگری، همراهی، مشارکت، صداقت و مسئولیت اجتماعی در دل جامعه شکل می‌گیرند و نهادهای مدنی می‌توانند به حفظ و تقویت آنها کمک کنند.

🔰از نگاه او، وظیفه جامعه مدنی تنها ارائه خدمات نیست. مطالبه‌گری از نهادهای مسئول درباره مسائلی مانند هزینه درمان، دسترسی به دارو، آموزش و هزینه‌های تحصیل نیز بخشی از فعالیت مدنی است. نامه‌نگاری، اعتراض مدنی و مطالبه مسئولیت از نهادهای عمومی از جمله ابزارهای این کنش هستند.

🔰نوروزی همچنین یادآور شد که حقوق شهروندی را نباید صرفا به آزادی‌ها و حقوق سیاسی محدود کرد؛ دسترسی به دارو، درمان، آموزش و خدمات عمومی نیز بخشی از حقوق شهروندان است.

🔰او در عین حال بر واقع‌بینی نهادهای مدنی تاکید کرد: هر نهاد باید متناسب با ظرفیت واقعی خود عمل کند. حل یک مسئله مشخص، حتی در مقیاسی محدود، می‌تواند یک دستاورد مدنی مهم باشد. برای مثال، اگر نهادی بتواند تعدادی از کودکان بازمانده از تحصیل را به مدرسه بازگرداند، نباید این اقدام را فقط به این دلیل که مشکل همه کودکان حل نشده است، بی‌اثر دانست.

🔰به تعبیر نوروزی، جامعه مدنی می‌تواند همزمان بر مسائل مشخص و قابل حل تمرکز کند و در صورت برخورداری از ظرفیت لازم، برای تغییر سیاست‌ها، قوانین و تصمیم‌های عمومی نیز تلاش کند.

@Haajm

✅ جامعه مدنی در بحران نمی‌تواند فقط تماشاگر باشد

🔰مینو مرتاضی در نشست «جامعه مدنی؛ جنگ، صلح و حقوق شهروندی» تاکید کرد که جامعه توسعه‌یافته بدون به رسمیت شناختن حقوق شهروندی قابل تصور نیست.

🔰به گفته او، جنگ، تحریم و فشارهای داخلی به‌طور همزمان زندگی مردم و فعالیت نهادهای مدنی را تحت تاثیر قرار می‌دهند؛ شرایطی که می‌تواند به کاهش انگیزه کنشگران و دشوارتر شدن امکان گردهمایی، گفت‌وگو و فعالیت مدنی منجر شود.

🔰با این حال، مرتاضی معتقد است جامعه مدنی در فضای جنگ و ناامنی نمی‌تواند صرفا نظاره‌گر باشد.
از نگاه او، یکی از مهم‌ترین نقش‌های جامعه مدنی در چنین شرایطی، «کنش ترمیم‌محور» است؛ کنشی که به کاهش آسیب‌های اجتماعی، ترمیم پیوندهای آسیب‌دیده و حمایت از گروه‌های در معرض آسیب کمک می‌کند.

🔰نهادهای مدنی می‌توانند در شرایط بحران نقش راهگشا و میانجی را ایفا کنند و در کنار دفاع از حقوق شهروندان، از خانواده زندانیان و جان‌باختگان، کودکان کار و خیابان و دیگر گروه‌های آسیب‌پذیر حمایت و مراقبت کنند. در این میان، «مراقبت» مفهومی مهم در اخلاق مدنی است و بر مسئولیت جامعه مدنی برای توجه مستمر به وضعیت و نیازهای گروه‌های آسیب‌پذیر تاکید دارد.

🔰مرتاضی تاکید کرد که این اقدامات فعالیتی حاشیه‌ای نیست، بلکه بخشی از کارکرد طبیعی جامعه مدنی در شرایط بحران است.
@Haajm

✅ لبخند کودکان، الفبای وطن؛ لبخندی که به امنیت و عدالت نیاز دارد

🔰«لبخند کودکان، الفبای وطن» شعار هفته ملی کودک در سال ۱۴۰۵ است؛ شعاری زیبا که ما را به فکر کردن درباره واقعیت زندگی کودکان این سرزمین دعوت می‌کند.

🔰لبخند کودکان زمانی واقعی است که بتوانند بدون ترس زندگی کنند، به مدرسه بروند، بازی کنند، شنیده شوند و فرصت تجربه یک کودکی آرام و امن را داشته باشند.

🔰اما همه کودکان از این فرصت‌ها برخوردار نیستند. هنوز کودکانی هستند که به جای بازی، کار می‌کنند؛ کودکانی که فقر و نابرابری از امکانات اولیه زندگی محرومشان کرده و کودکانی که جنگ، خشونت و ناامنی، آرامش و رؤیاهایشان را تحت تأثیر قرار داده است.

🔰اگر لبخند کودکان الفبای وطن است، باید از خود بپرسیم برای حفظ این لبخندها چه کرده‌ایم؟
حقوق کودکان بخشی جدایی‌ناپذیر از حقوق شهروندی است. هیچ کودکی نباید به دلیل شرایط اقتصادی خانواده، محل زندگی، جنسیت، معلولیت یا موقعیت اجتماعی از حق آموزش، سلامت، امنیت و زندگی شایسته محروم بماند.

🔰روز کودک یادآور این حقیقت ساده است که کودکان فقط آینده جامعه نیستند؛ آنها همین امروز حق دارند زندگی کنند، شاد باشند و در امنیت رشد کنند.
لبخند کودکان را نمی‌توان تنها با شعار حفظ کرد. این لبخند به صلح، عدالت، امنیت و احترام به حقوق آنان نیاز دارد.

@haajm

✅ جامعه مدنی می‌تواند شدت تعارض‌ها را کاهش دهد

🔰عمادالدین باقی، نویسنده و کنشگر حقوق بشر، در نشست «جامعه مدنی؛ جنگ، صلح و حقوق شهروندی» بر نقش نهادهای مدنی در حفاظت از صلح و کاهش خشونت تاکید کرد.
از نگاه او، اختلاف و کشمکش را نمی‌توان به‌طور کامل از جامعه حذف کرد؛ اما جامعه مدنی می‌تواند کمک کند این تعارض‌ها به شیوه‌ای قانونمند، گفت‌وگومحور و کم‌هزینه‌تر مدیریت شوند.
باقی برای توضیح این نقش، نهادهای مدنی را به یک «آداپتور» تشبیه کرد؛ واسطه‌ای که نوسانات شدید را تعدیل می‌کند تا به کل سیستم اجتماعی آسیب وارد نشود.

🔰به گفته او، وقتی نهادهای میانجی وجود نداشته باشند، نارضایتی‌ها و بحران‌ها مستقیما با ساختار سیاسی برخورد می‌کنند و احتمال تقابل و خشونت افزایش می‌یابد. در مقابل، انجمن‌ها، سندیکاها، نخبگان و سازمان‌های مدنی می‌توانند مطالبات جامعه را صورت‌بندی کنند و زمینه گفت‌وگو، مذاکره و حل مسئله را فراهم آورند.

🔰او همچنین هشدار داد که جامعه مدنی گاهی از دو سو تحت فشار قرار می‌گیرد؛ از یک طرف برخی نگاه‌های امنیتی به فعالیت مستقل، نقد و گفت‌وگو با سوءظن نگاه می‌کنند و از طرف دیگر، در فضای سیاسی رادیکال، فعالیت آرام و مستمر مدنی ممکن است کم‌اهمیت تلقی شود.

🔰باقی تاکید کرد که اثرگذاری مدنی لزوما به معنای بیشترین دیده‌شدن یا پرداخت بیشترین هزینه سیاسی نیست. بسیاری از کنشگران حوزه‌های سلامت، آموزش، مسکن، محیط زیست و حقوق کودک می‌توانند بدون حضور گسترده رسانه‌ای، تاثیری جدی بر جامعه داشته باشند.

🔰از نگاه او، دفاع از صلح نیز منافاتی با دفاع از کشور و منافع ملی ندارد و جامعه مدنی می‌تواند همزمان مخالف جنگ و مدافع حقوق و امنیت جامعه باشد.

@haajm

✅ شکاف نسلی در نهادهای مدنی؛ چگونه می‌توان فاصله‌ها را کمتر کرد؟

🔰چگونه می‌توان تجربه نسل‌های قدیمی‌تر را حفظ کرد و همزمان برای ایده‌ها و دغدغه‌های نسل جدید جا باز کرد؟ چه زمانی باید مسئولیت‌ها را به افراد تازه سپرد و جانشین‌پروری را آغاز کرد؟

🔰شکاف نسلی در انجمن‌ها و نهادهای مدنی همیشه به معنای اختلاف بر سر ارزش‌ها و هدف‌ها نیست. گاهی نسل‌های مختلف دغدغه‌های مشترکی دارند، اما درباره شیوه فعالیت، تصمیم‌گیری و اولویت‌ها متفاوت فکر می‌کنند.

🔰پژوهش‌ها نشان می‌دهند که برای کاهش این فاصله، گفت‌وگو به‌تنهایی کافی نیست. نسل‌ها باید فرصت همکاری واقعی داشته باشند؛ در شناسایی مسائل، طراحی برنامه‌ها و تصمیم‌گیری‌ها کنار یکدیگر قرار بگیرند.

🔰از سوی دیگر، حضور جوانان در یک انجمن لزوما به معنای مشارکت آنها نیست. وقتی تصمیم‌ها همچنان در جمع محدودی گرفته می‌شود، نمی‌توان انتظار داشت اعضای جدید احساس تعلق و مسئولیت کنند.

🔰جانشین‌پروری نیز نباید از زمان کناره‌گیری مدیران آغاز شود. انتقال تجربه، آموزش و واگذاری تدریجی مسئولیت‌ها باید بخشی از فعالیت همیشگی نهادهای مدنی باشد.

🔰آینده جامعه مدنی نه در کنار رفتن یک نسل به نفع نسل دیگر، بلکه در همکاری نسل‌ها، تقسیم مسئولیت و فراهم شدن فرصت اثرگذاری برای همه شکل می‌گیرد.

🔰در مقاله تازه حامیان جامعه مدنی، با استناد به پژوهش‌های علمی، به ریشه‌های شکاف نسلی، راه‌های رسیدن به دغدغه‌های مشترک و چگونگی جانشین‌پروری در نهادهای مدنی پرداخته‌ایم.

🔗 مطالعه مقاله در سایت حامیان جامعه مدنی:
http://haajm.ir/1429

@Haajm

✅ گذار ایران از جامعه توده‌ای به جامعه مدنی

🔰سعید مدنی، جامعه‌شناس و پژوهشگر اجتماعی، در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، با تأکید بر روند توانمندتر شدن جامعه مدنی، این تحول را یکی از مهم‌ترین دلایل امیدواری خود به آینده ایران می‌داند. به باور او، جامعه ایران در حال گذار از جامعه توده‌ای به جامعه مدنی است؛ فرایندی که با وجود فشارها و دشواری‌های فراوان، متوقف نشده و می‌تواند زمینه‌ساز تحولات اجتماعی آینده باشد.

🔰مدنی معتقد است این گذار از مسیر گسترش مشارکت اجتماعی، شکل‌گیری شبکه‌های ارتباطی، سازمان‌های مردم‌نهاد، نهادهای خیریه و جنبش‌های اجتماعی پیش می‌رود. از نگاه او، تقویت این ساختارها و پیوستن افراد به فعالیت‌های سازمان‌یافته مدنی، پشتوانه‌ای مهم برای حرکت جامعه به سوی آینده‌ای دموکراتیک‌تر و عادلانه‌تر است.

🔰او بر ضرورت افزایش دانش و آگاهی در جامعه مدنی نیز تأکید می‌کند. به گفته مدنی، نهادهای مدنی برای اثرگذاری بیشتر باید شبکه‌های ارتباطی خود را گسترش دهند و شناخت عمیق‌تری از مسائل اجتماعی به دست آورند. او در عین حال معتقد است میان نیاز جامعه مدنی به دانش و اطلاعات و میزان تولید محتوای علمی و پژوهشی متناسب با این نیازها، همچنان فاصله قابل‌توجهی وجود دارد.

🔰بخش دیگری از این گفت‌وگو به رابطه جامعه‌شناسی و کنشگری اجتماعی اختصاص دارد. مدنی با اشاره به اهمیت جامعه‌شناسی مردم‌مدار توضیح می‌دهد که دانش اجتماعی نباید تنها در دانشگاه‌ها و محافل تخصصی باقی بماند، بلکه باید در اختیار مردم و نهادهای مدنی قرار گیرد. او تجربه انتقال دانش و تجربه‌های بین‌المللی به سازمان‌های مردم‌نهاد و خیریه‌ها در دوران کرونا را نمونه‌ای از کاربرد عملی این رویکرد می‌داند.

🔰مدنی در پایان، امیدواری خود به آینده ایران را نه بر پایه خوش‌بینی فردی، بلکه بر اساس تحولات جامعه مدنی توضیح می‌دهد. به باور او، جامعه مدنی ایران طی سال‌های گذشته، با وجود محدودیت‌ها و فشارهای متعدد، توانمندتر شده است. او گسترش شبکه‌های اجتماعی و مدنی، افزایش آگاهی عمومی و تقویت سازمان‌یافتگی را نشانه‌هایی می‌داند که می‌توانند مسیر تحولات آینده ایران را به سوی عدالت و دموکراسی هموار کنند.

🔗 متن کامل گفت‌وگو در خبرگزاری کتاب ایران:
https://www.ibna.ir/news/556061


@Haajm

✅ از جامعه مدنی تا جنگ داخلی؛ نشانه‌های یک عقب‌گرد نگران‌کننده

🔰محمدرضا آهنی از حامیان جامعه مدنی، در نشست «جامعه مدنی؛ جنگ، صلح و حقوق شهروندی» با اشاره به شرایط جامعه گفت: سال گذشته را می‌توان سال شکست گفتمان جامعه مدنی دانست؛ چرا که جنگ، بالاترین سطح خشونت فراگیر است و گسترش خشونت، نشانه‌ای جدی از شکست مدنیت و بحران جامعه مدنی به شمار می‌رود.

🔰او برای توصیف این وضعیت گفت ما در حال عقب رفتن از Civil Society یا جامعه مدنی، به سمت تیتر Civil War یا جنگ داخلی هستیم؛ مسیری که در آن خشونت و رادیکالیسم می‌تواند فضای فعالیت مدنی و امکان کنش نهادمند را بیش از گذشته محدود کند.
از نگاه آهنی، در چنین شرایطی جامعه مدنی باید فراتر از فعالیت‌های معمول خود، درباره یک مسئله اساسی بیندیشد: «استراتژی بقا در شرایط جنگ».

🔰این استراتژی به معنای یافتن راه‌هایی برای رسیدن به شرایطی قابل تحمل در دل بحران است؛ اینکه چگونه می‌توان ظرفیت‌ها و نیروهای جامعه مدنی را حفظ کرد، چگونه می‌توان جوانان را از آسیب‌های ناشی از خشونت و بحران مصون نگه داشت و چگونه می‌توان در دل یک بحران فراگیر، همچنان جایی برای زندگی باز کرد.

🔰آهنی بر ضرورت دور نگه داشتن نسل جوان از چرخه خشونت و فراهم کردن امکان کنش اجتماعی غیرخشونت‌آمیز تاکید کرد.

🔰او در عین حال، واقع‌بینی درباره ظرفیت نهادهای مدنی را ضروری دانست. به اعتقاد آهنی، طرح اهداف بسیار بزرگ بدون برخورداری از شبکه، منابع و توان لازم برای تحقق آنها، ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد و حتی اعتماد نسل جوان به نهادهای مدنی را کاهش دهد.

🔰در چنین شرایطی، مسئله فقط این نیست که جامعه مدنی چگونه بر جامعه اثر بگذارد؛ پرسش بنیادی‌تر این است که چگونه خود را حفظ کند، از نسل جوان مراقبت کند و امکان ادامه زندگی و کنش مدنی را در دل بحران زنده نگه دارد.

@Haajm

✅ بحران‌های انسانی و محیط زیستی از یکدیگر جدا نیستند

🔰گل‌خانم باقری‌نیا از انجمن دنیای سالم، در نشست «جامعه مدنی؛ جنگ، صلح و حقوق شهروندی» به پیامدهای جنگ و بحران از منظر محیط زیست پرداخت.
او تاکید کرد که بحران‌های انسانی و زیست‌محیطی را نمی‌توان از یکدیگر جدا کرد.

🔰جنگ فقط زندگی انسان‌ها را تحت تاثیر قرار نمی‌دهد؛ طبیعت، منابع طبیعی و زیست‌بوم‌ها نیز از پیامدهای آن آسیب می‌بینند و در چنین شرایطی، فعالیت کنشگران محیط زیست نیز با محدودیت‌های بیشتری روبه‌رو می‌شود.

🔰باقری‌نیا با اشاره به تجربه فعالان محیط زیست گفت گاهی ماه‌ها پیگیری، مذاکره و گفت‌وگو با دستگاه‌های مختلف، در نهایت با تصمیم‌هایی مواجه می‌شود که احساس بی‌اثر بودن فعالیت مدنی را در میان کنشگران تقویت می‌کند.

🔰از نگاه او، یکی از پیامدهای مهم دوره‌های بحرانی، ناامیدی و فرسودگی فعالانی است که احساس می‌کنند تلاش‌ها و مطالباتشان شنیده نمی‌شود یا در فرآیند تصمیم‌گیری تاثیری ندارد.

🔰او همچنین بر ضرورت فراهم کردن فضایی امن‌تر برای فعالیت کنشگران مدنی تاکید کرد؛ فضایی که در آن افراد به دلیل نگرانی از پیامدهای فعالیت خود، از ورود به مسائل مهم اجتماعی و محیط زیستی منصرف نشوند.
حفاظت از محیط زیست در دوران بحران، موضوعی جدا از حفاظت از جامعه نیست؛ هر دو به امکان فعالیت مستمر، امن و اثرگذار جامعه مدنی وابسته‌اند.

@Haajm

✅ جامعه مدنی نه طرف جنگ است و نه تماشاگر رنج مردم

🔰محمدصالح نقره‌کار، عضو هیات‌مدیره حامیان جامعه مدنی، در نشست «جامعه مدنی؛ جنگ، صلح و حقوق شهروندی» تاکید کرد که جنگ تنها در میدان نبرد اتفاق نمی‌افتد؛ آثار آن به مدرسه، بیمارستان، خانه، اقتصاد، محیط زیست، خانواده و آینده کودکان نیز سرایت می‌کند.

🔰از نگاه او، دفاع از حقوق شهروندی در زمان جنگ موضوعی تجملی یا مختص دوران آرامش نیست؛ بلکه در شرایط بحران اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

🔰نقره‌کار تاکید کرد که صلح فقط نبود جنگ نیست. صلح زمانی معنا پیدا می‌کند که انسان از امنیت، کرامت، آزادی، عدالت و امکان برخورداری از یک زندگی شایسته بهره‌مند باشد.
او همچنین یادآور شد که حقوق بشر در وضعیت اضطراری از بین نمی‌رود. ممکن است برخی حقوق در چارچوب قانون و با رعایت ضرورت و تناسب محدود شوند، اما وضعیت فوق‌العاده نباید به «وضعیت بی‌حقوقی» تبدیل شود.

🔰از نگاه نقره‌کار، جامعه مدنی نه طرف جنگ است و نه تماشاگر رنج مردم؛ بلکه باید مدافع انسان، کرامت انسانی، حق حیات، امنیت، آزادی و صلح باشد.

🔰او تاکید کرد رسالت جامعه مدنی تنها سخن گفتن درباره دوران جنگ نیست؛ باید به فردای جنگ نیز اندیشید: به ترمیم زخم‌ها، جبران خسارت‌ها، روشن شدن حقیقت، مسئولیت‌پذیری و بازگشت جامعه به گفت‌وگو.
صلح، فقط نبودن جنگ نیست؛ حضور عدالت و کرامت در زندگی انسان‌هاست.

@Haajm