#СУБҲИДАМ
-36-

тақдири ушбу оғир юкни кўтара оладиган , бардош бера оладиган матонатли инсонларга бичилган ҳукм эркан.
"Фаришталар бу дунёга келадиган жонни етти терак баландликдан ташлаб юборар экан . "Их" деб товуши чиқмаганига "етимликни кўтара оладиган жон" дея ...шу тақдирдан насиба ажратилар эмиш..."
Суюма онасидан ушбу сўзларни эшитганидан буён ўй- хаёлларини охирига ета олмайди.
"Дунё бунчалар синоатли ? - ўйлайди у , - айтилган ҳар бир иборада неча исботини топган яширин маънолар чиқиб, инсонни янада ҳайратга солишдан чарчамаса?! "
Робия ҳам кундан - кунга Суюмани шу каби ҳайратлар денгизига сузишига мажбур қилаётгани рост эди.

* * *
Робия тўртинчи ойга қадам босди. Одамларни яхши ажратадиган, ўзига яқин деб ҳисоблайдиганларига гувраниб қошини қоқадиган бўлиб қолди.
Айниқса Суюмага шунчалик ёпишиб олди- ки , Жалолиддин кўпинча " Опа, Робишни кўтаришиз шартмас , кийимингизни ёқасиними, елкасиними ушлатиб қўйсангиз , ўзи маҳкам коала айиғига ўхшаб чангаллаб тураверади" деб кулаверар эди.
"Ҳой қиз, болани ёнингга олиб ухлама деб минг маротаба айтганман сенга, ҳидингга ўрганса ўзинг қийналасан деганман . Қулоқ солмадинг , мана сақичдек ёпишиб олди" - Шаҳло опа танбеҳ берган сари Суюма Робияни янаям бағрига босади: "Ўзимни асалим".
Суюманинг ётоғини ёнига Робиянинг тебранма беланчагини қўйиб беришган бўлса- да , ухлаш вақти келганда Робия фақат холасини бағрида ухлар эди. Бир куни Суюма ўзининг ҳам Робиядан бўлак ётгиси келмаётганлигини , ҳаловат ҳиссини фақат шу митти фариштани бағрига босгандагина туйишини сезиб қолди.
Робия бутун оиланинг жажжи эркатойи бўлди. Йўлдош ака ҳам ишдан қайтиши билан "онаш қани?!" дея уни излашга тушар , Робия эса қиқир- қиқир кулиб бобосини соқолига ёпишар эди...
Якшанба кунлари уларнинг уйлари яна ҳам тўлар , Робиянинг иккинчи бобо- ю бувиси "асалчани соғиниб кетдик" дея қўлларига илинган ўйинчоқни кўтариб буларникига чопишар эди.
Робияни фақат Абдумажидгина соғинмаган , ҳануз кўрмаган эди...

* * *
Мана бир неча кунки, Йўлдош ака ишхонасидан руҳсат олиб Шаҳло опа билан вилоятнинг чекка туманидаги клиникага қатнашмоқда. Кейинги вақтда Шаҳло опа оёқ босолмай қолганди. Пойтахтда ҳам кўпгина шифокорларга учрадилар , аммо олган муолажалар нима учундир эм бўлмади. Шунда Йўлдош аканинг бир таниши аёлининг ўша ердан шифо топганини айтиб , Йўлдош акага ҳам мазкур манзилни тавсия қилди .
Афтидан муолажаа фойда бераяпти шекилли , Шаҳло опа ҳам бирмунча енгил тортгандек кўринар эди. Бугун ҳам отаси ва онасини йўлга кузатиб қўйган Суюма Робия уйқудан уйғонгунича кирларни тез - тез чайиб қўйишга шошилди. У бирров Робия ухлаб ётган хонага назар ташлади- ю , илдам ваннахонага йўл олди. Кирлар унчалик кўп ҳам эмасди. Робияни уч- тўртта кийимчалари . Суюма уларни алоҳида тоғора ва алоҳида совунда қўлда ювади. Шаҳло опа шунга ўргатган. Суюма тоғорадаги сувни энди яримлатган ҳам эдики , қулоғига Робиянинг бор овозда чинқириб йиғлагани эшитилди. У тоғорани ваннани ичига ташлаганча югуриб кетди. Шошганидан остонада мункиб кетди. Отилиб уч метрлар чамаси узоқликка йиқилди. Тиззасининг кўзи жиз этгандек бўлди. Аммо Суюма буларни идрок этадиган , ўзига қарайдиган аҳволда эмас эди.
Робия қўлларини силкитганича тинмай чинқирарди. Суюма ҳеч нарсага тушунмади . У Робияни айлантириб у ер, бу ерини кўрди. Шубҳали нарсага кўзи тушмади. Бир вақт чап кафтини мушт қилиб силкиётгани кўзига бошқача кўринди. Қизчани кафтини очганида ундан кичкина ари ерга тушди .
" Асалимни ари чақиб олибди"
Суюма йиғиси тинмаётган Робияни бағрига босиб тебрата бошлади...

* * *

Абдумажид ишхонасига ташриф буюрган ҳамкорни кузатиб чиққанига анча бўлди. У киши ҳам сергапгина экан , гапи ҳеч тугамаса денг.
Абдумажид узоқдан майда қадамлар билан югуриб келаётган котибасини кўриб ажабланди "Ҳеч бунақа одати йўқ эди- я?!" . Бу баҳона меҳмонга ҳижолатли кулимсираб кечирим сўради ва у билан ҳайрлашди.
Котибанинг қўлида ўз телефонини кўрган Абдумажид уни хонада унутганини тушунди. Котиба унга яқинлашар экан

@Хазое Резги

Inson bilan tirikdir inson,
Muhabbatda hayotning boshi.
Yuraklarga baxsh etadi jon,
Odamlarning mehr quyoshi…

Dilnoza Kubayeva marhum aktrisa Hilola Toshmuhammedovani xotirladi🥹

📚 Ibratli Hikoyalar 📚

ОНАСИЗ ҚОЛГАН ЧАҚАЛОҚ .

Сабрия ўн беш ёшдан ўн олтига ўтишида ҳаммадан хурсанд бўлган унинг сочи бўлдиёв .
Чунки чаққон фаросатлигина қиз парвариш қилган соч чунонам ўсиб бердики .
Соч учи товонини ўпади .

Битта қилиб ўриб , орқага ташлаб қўйган сочи Сабриянинг бир ҳуснига ўн ҳусн қўшдию қизнинг чиройини очиб юборди .
Мактабнинг тўққизинчи синфини эндигина тугатган , ҳали ёш , ҳаттоки болалик ўйинқароқлиги бўлган қизнинг совчилари кўпайиб кетди .

Бу четроқ қишлоқда қизларнинг эрта турмушга бериш одатий ҳол .
Мактабни тугатган қизлар олий ўқув юртига ўқиш ҳақида ўйлашмасди , бунга имкон хам йўқ эди .

Мактаблари ўн бир йиллик эди . Лекин Сабрия тўққизинчи синфни тугатиши билан келаётган совчиларни кўриб отаси узатаман деб қолди .

Куёвликка номзод ҳам дарровгина топила қолди .
Отаси Сабрияни ўзини ўртоғини ўғлига бераман деб қарор қилди .

Қизнинг норози бўлиб қилган йиғи - сиғиси ҳам , онанинг норозилиги ҳам , куёвнинг ҳеч қаерга ишламаслиги , бесўнақай гавдасию феъли оғирлиги ҳам , тўсиқ бўлолмади отасига .

Тақдирига бош эгган Сабрия
йиғлаб йиғлаб ўн олти ёшида ўзидан беш ёш катта йигитга узатилиб кетди .
Мисоли ойдай очилиб , сарвқомат маликалардай келин бўлди қиз .
Онаси қизининг келинлик ярашиб , гулдек очилиб кетган юзига аммо маюс кўзларига қараб изтироб билан йиғлабгина дуо қилди .

--- Илоҳим бахтли бўлгин қизиммм....

Онайизор эрига сўзи ўтмай ёшгина қизини ўзи хохламаган хонадонга узатдию , аллақандай номаълум ҳадикдан юраги ғаш бўлиб қолди .

Уйда ота онаси , иккита укаси билан хотиржамгина яшаб юрган қиз , тушган хонадоннинг рўзғор тутумига ҳам , эрининг ғалати феъл атворига ҳам тушунмай , довдираб қолди .

Янги келинчакнинг кунлари зерикарли ва ҳадикда бошланди .
Сабрия тўйнинг эртаси кунданоқ эри , қайнона , қайнотаси , битта қайнисидан иборат бу оиласида хам тозалик ва пазандалигини кўрсатиш учун ошхонага чиқди .

Тўрт томони девор билан ўралган , бир томони очиқ , битта тандир , иккита қора ўчоқ қилинган , кечагина тўй ўтказилган хонадон бўлсада шифтини ис босган , битта катта қозон тўла ювиқсиз идиш товоқлар қалашиб ётган , битта кичик қора қозон тўла сув тўлдириб қўйилган хонага кириб ҳайрон бўлиб , шошиб қолди .

Уйда ҳеч ким кўринмас , қайнонаси эшик деразаси катта очиқ , пардалари йўқ уйида ухлаб ётибди .
Ишининг тайини йўқ куёв қаёққадир чиқиб кетган , қайниси эса мактабда ўқийди .

Сабрия уйига қайтиб кириб келинлик сарпо кўйлагини одмироқ кийимига алмаштириб , шалоладай сочларини тепага муштдай қилиб йиғиб , ихчам рўмол ўраб чиқди .

Уйдан чиқдию ҳовлига разм солди .
Бир қишлоқ одамлари бўлишгани билан , бу одамларнинг уйини билмасди Сабрия .
Торгина ҳовли , уч хонали пастак уй , унга ёндош томи лойшувоқли омборхона ва ошхона аталмиш ўчоқхона .
Энг ёмони эса молхона , сомохона ва қўйхоналари ҳам шу ҳовлида ва уларнинг эшиклари уй - ҳовли томонда эди .
Бирорта тиккайган дарахт тугул , яшилроқ бир ўт ўлан хам йўқ , тақир ховли қандайдир файзсиз эди .

Сабрия бу уйда нега қора пашша ва чивинлар кўплигига ва киши кўнглини оздургудек бир ҳид борлигига энди тушунгандек бўлди ....

давоми бор ....

ШАХЗОДА САТТОРОВА ✍

https://t.me/shahzodangizdan

📚 Ibratli Hikoyalar 📚

#АЛБАТТА_ОКИНГ 👇👇👇

•Қаноат - кўзойнакдир. Уни тақсанг, ҳаётни чиройли кўра бошлайсан.

•Аллоҳ бир бандасини балолантириб, кейин унинг қалбига назар солса, қалби рози, шукр қилувчи, сабр қилиб савоб умид қилувчи экани кўриши нақадар гўзал!

•Сизнинг фикрингизга тескари фикр билдиришим сизга душманлигимни англатмайди.

•Она шундай хилқатки, намозида гоҳо ўзни дуо қилишни унутади, лекин фарзандлари ҳаққига дуо қилишни асло унутмайди!

•Бир инсон сизга қалбининг калитини топширса, уни йўқотиб қўйишдан эҳтиёт бўлинг! Чунки, ўша калитни йўқотиб қўйсангиз, унинг нусхасини топа олмайсиз.

•Агар қалб қотса, кўз қурийди (ёшланмайди).

•Эҳтимомнинг энг олий даражаси - ҳаётингизда бир шахс бўлиб, у сизнинг фойдангизни ўйлаб безовта бўлса. Сизнинг ҳаётингизни у ўзининг ҳаёти деб тасаввур қилса.

•Бирор нарсангни ўғирламасликларини истасанг, уни китобнинг орасига яшириб қўй. Чунки, ҳозирги замон мусулмонлари китоб очишдан (ўқишдан) қўрқадиган кишилардир.

•Оёқ кийимсиз юрганимга хафа бўлиб, йиғлаб юрардим. Оёқлари йўқ одамни кўрганимдан кейин йиғлашдан тўхтатдим. Бизга саноқсиз неъматлар берган Аллоҳга беадад ҳамдлар бўлсин!

•Ҳасадчига сабр қил! Албатта, сенинг сабринг уни “ўлдиради”. Агар олов ёндирадиган нарса топа олмаса, ўзини ўзи ёндиради. 

•Ўзинг ясамаган нарса билан фахрланишинг айбдир. Чиройинг билан фахрланма! Чунки, чиройни сен яратмадинг. Насабинг билан фахрланма! Чунки, олий насабни сен танлаб олмадинг. Лекин хулқларинг билан фахрлан! Чунки, у хулқлар билан ўзинг безандинг. 

•Орзу ҳақидаги энг чиройли нарса - кўзи ожиз одам “Бир кун келиб мен ҳам кўрарман” деган умидда кўзойнак сотиб олишидир. 

•Ҳар бир нафаснинг Аллоҳ зикрисиз ғафлатда олиб-чиқарилаётганининг ўзи катта гуноҳ!

•Фақирлик олийжаноб нафсларни хор қилолмайди. Бойлик пасткаш нафсларни олийжаноб қилолмайди. 

•Ҳар бир билган нарсанг қалбингни хушнуд қилолмайди. Баъзи нарсаларнинг номаълумлигича қолгани яхшидир. 
 
•Одамларга ҳайронман! Жасади ўлганга йиғлашади. Қалби ўлганга йиғлашмайди. 

•Ҳис-туйғулар талаб қилинадиган нарса эмас. Шунинг учун сизга муштоқ бўлмайдиган кишидан хафа бўлинмайди.

•Бепарволик - қисқа ва очиқ-ойдин мактубдир. Унинг устига “Мендан нари кет!” деб манзил ёзилгандир.

•Агар табиб барча беморларни битта дори билан даволамоқчи бўлса, уларнинг кўпчилигини ўлдиради. Шунинг учун барча одамлар билан бир хил услубда муомала қилмагин! 

•Биз шундай замонда яшаяпмизки, агар тошга “Инсонга айлан!” деб буюрсангиз, у сизга “Узр, хали етарлича қаттиқ эмасман” деб жавоб беради.

Доктор Иброҳим Фуқий

📚 Ibratli Hikoyalar 📚

✅  ШУКР  НИМА

🌱 Фақат тилда шукр айтишнинг ўзи шукр эмас. Балки шукр аъзоларда зоҳир бўлсагина ҳаққонийдир.

✅ Кўзнинг шукури яҳшиликни кўрганда очилиб, ёмонликка юмилмоғидир.

✅ Қулоқларнинг шукури яҳшилик гапирилганда эшитиб, ёмонлик гапирилганда, рад этмоғидир.

✅ Қориннинг шукури ҳалолни сингдириб, ҳаромдан ирганмоғидир.

✅ Қўлларнинг шукури фақат ҳаққа бўлган нарсага узанмоғидир.

✅ Оёқларнинг шукури фақат яҳшилик сари юрмоғидир...

✅ Бишр Хофий


•┈┈┈┈•❈••✾••❈•┈┈┈┈•

📚 Ibratli Hikoyalar 📚

ХАЁЛЛАРГА БЎЛАМАН ТУТҚУН

"Кўрмай десам, кўзим кўр эмас.
Юрмай десам, оёғим бутун.
Аммо қалблар ортиқ жўр эмас,
Хаёлларга бўламан тутқун".

Миртемир.

У кетди... Япроқлари оқшом шабадасида оҳиста силкиниб турган бир туп ўрик тагидан бурилиб ўтди-ю, муюлишда кўздан ғойиб бўлди. Қарғашойи кўйлагининг этагини, ўнг билагига илиб олган қизил сумкачасинигина кўриб қолдим.
У кетди... Қулоқларим остида анҳорнинг қиқир-қиқир кулгиси-ю, хўрсинишга тўлган қиз йиғиси қолди.
... Кўзларимда ёш қалқидими?! Йўқ-йўқ, ахир, нега энди?
У кетди. У кетди-ю, хаёлимда ҳам ширин, ҳам аччиқ, ҳам қувноқ, ҳам аламли узуқ-юлуқ хотиралар қолди...
... Ўшанда мен биринчи босқичда ўқирдим. Биринчи имтиҳонни топширган эдим. Қизиқ, ёшлик экан-да! Биринчи босқич талабаларининг ҳаммасида бўладиган одат менда ҳам бор эди. Ўзимни жуда билимдон, гоҳо домлалардан ҳам кўпроқ нарсани биладиган киши ҳисоблардим. Ҳа, мен мағрур эдим. Бунинг устига биринчи имтиҳондан аъло баҳо олдим. Мен шод эдим, аллақаёқларга учгим, баланд-баланд парвоз этгим келарди. Гавжум йўлкаларда борарканман, ҳеч кимни кўрмас, ҳеч нимани сезмас эдим.
Троллейбусга чиқдим. Бўш ўриндиққа ўтириб китоб варақлай бошладим. Китоб ўқирдиму сатрлар мазмунини ўзим ҳам тушунмасдим. Хаёлларим олисларга етаклаб кетарди мени. Ёнимга келиб ўтирган қизга парво қилмабман. Бир вақт у пиқ этиб кулиб юборди.
-- Одамга қарагингиз ҳам келмайдими, Эркин ака?
Чўчиб ўгирилдим.
-- Ие, Холида... -- хижолатдан қип-қизариб кетган бўлсам керак, Холида яшнаб-яшнаб кулиб юборди.
Ноқулай аҳволда илжайиб, унга разм солдим. Ҳеч ўзгармабди. Доим ниманидир кутгандай болаларча жавдираб турувчи чарос кўзлари ҳам, чеҳрасига аллақандай соддаликками, бўшангликками ўхшаш ифода берувчи қалинроқ лаблари ҳам ўзгармабди. Бу ўша Холида эди. Бундан ярим йилча аввал ўзим билан бир партада -- мактаб партасида ўтирган Холида эди. Ҳеч ўзгармабди... фақат мени "ака" деб атаганига ҳайрон бўлдим. Мактабда бўлса ҳар доим "Ҳе, бола" деб чақирарди, шайтон қиз!
Хаёлимни йиғиштириб олмасимданоқ Холида яна ҳужумга ўтди:
-- Жа, талаба бўлиб... а? Ўқишлар яхши кетяптими?
-- Ҳм! -- дедим сўзимнинг ярмисини ютиб. Мен уни "сиз"лашимни ҳам, "сен"лашимни ҳам, билолмай, бир зум истиҳола қилиб турдим-да, фақат, гапириш учунгина сўрадим: -- Сиз қаерда ўқияпсиз, Холида?
Билмадим, Холида саволимни эшитмадими ёки эътибор бермадими, юзини четга буриб, у ёғ-бу ёғқа аланглай бошлади. Олдинроқда турган аёлни чақириб жой берди. Мен ҳам туриб кетдим. Икковимиз ёнма-ён туриб, анчагача жим кетдик. Кейин Холида яна аввалгидай жилмайиб сўради:
-- Шундай қилиб, журналист бўлар экансиз-да... Кўрсам майлими? -- Холида қўлимдаги китобни олди. -- Луи Арагон! Яхши ёзувчи бўлса керак-а?
Мен индамай бош силкиб қўйдим. Холида китобни варақларкан, ичидан зачёт дафтарим чиқиб қолди. У менга ёвқараш қилди. Қуюқ қошлари бир тўлғаниб қўйди.
-- Рухсатсиз кўрсам хафа бўлмайсизми?
Мен, аввалига, майли, дедим-у, кейин бирдан унинг қўлларига ёпишдим. Сурат! Ахир, дафтар ичида ўзининг сурати бор-ку! Кўрса нима хаёлга боради? Битирувчилар кечаси синфдошларимиз билан сурат алмашгандик, негадир Холиданинг суратини ўшандан бери ёнимда олиб юрардим. Нимага шундай қилаётганимни ўзим ҳам билмасдим. Фақат... фақат Холиданинг менга бошқачароқ қараб юришини болалар шама қилишарди ўшанда. Менда ҳам шу қизга нисбатан меҳрли, аллақандай ҳис уйғонганди.
Лекин нима учундир шу топда унга суратини кўрсатгим келмади.
-- Холида, кечирасиз, мумкин эмас, -- дедим сунъий илжайиб. Дафтаримни чўнтагимга солиб қўйдим.
-- Кечирасиз... Сизнинг ички ишларингизга аралаша олмайман. -- Холида ҳазиллашяптими, чиндан гапиряптими билолмадим. Орага тушган совуқ вазиятни йўқотиш учун тайинлироқ сўз қидирар, аммо тилим калимага келмасди. Троллейбус Хадрага яқинлашаркан, "Ватан" кинотеатрининг катта-катта афишалари лип этиб кўриниб ўтди.

📚 Ibratli Hikoyalar 📚

-- Яхши кино кетяпти... Тушамизми?
Мен бу гапни ҳам орадаги ноқулай вазиятни бузиш учун айтдим. Дабдурустдан кинога таклиф қилишим Холидани ўйлантириб қўйди. Унинг йўқ дейишини кутиб турардим. Аммо йўқ демади. Елкасини учириб қўйди.
-- Билмасам.
-- Бўпти, юринг! -- дедим қувониб...
Кинодан чиқиб, зиналар ёнидаги пастак арча тагида бир оз туриб қолдик.
-- Эркин ака, биласизми... -- Холиданинг ёноқлари қип-қизариб кетди. Бир ўрим сочининг учини тутамлаб туриб, тутилиб-тутилиб гапирди, -- биласизми... Мен... сизга халақит бермайманми?
Шу топда у кўзимга жуда содда, жуда пок, шу билан бирга аллақандай сирли кўриниб кетди. Бу савол олдида ўзим ҳам эсанкираб қолдим.
-- Йўғ-е, нимага энди?..
-- Бўлмаса... келар ҳафтанинг шу куни, шу соатда, шу ерга келсам йўқ демайсизми?..
Холида баттар қизариб кетди. Қуюқ қайрилма киприклари юзига тўкилди.
-- Холида, келасизми, ростдан келасизми? -- дедим севиниб.
-- Мен кетдим! Хайр!
Холида ердан кўз узмай кескин бурилди-да, келиб тўхтаган троллейбусга қараб югурди. Сариқ жемперига қуйиб қўйгандек ярашиб турган бир ўрим йўғон қўнғир сочининг силкиниб бораётганини кўриб турдим. У троллейбус зинасига оёқ қўяркан, менга бир ўгирилиб қаради. Назаримда, мулойим, жуда мулойим жилмайиб қўйгандек бўлди. Шундагина, мен уни кузатиб қўйишим кераклигини тушундим. Ахир, биз у билан ёнма-ён маҳаллада турамиз-ку! Аммо мен кечиккан эдим. Троллейбус бир силкиниб юриб кетди. Турган жойимда серрайиб қолдим. Ҳозир бўлиб ўтган гап-сўзлар қулоқларим остида дилрабо куй садоларидек жаранглар, шу куй мени бир умр сархуш қилиб қўяётгандай бўларди.
Келаси учрашувгача шу куй оғушида яшадим.
Чоршанба куни Холидани худди ўша ерда, кинотеатр зиналари ёнидаги пастак, хонаки арча тагида кутиб олдим. Холида бу сафар ўзига сал оро берган, бошини яқинда ювган бўлса керак, узун сочларининг нами ҳали қуримаган эди.
-- Бугун кинога тушмай қўя қоламиз, хўп? -- Холида қошини чимириб, чиройли жилмайиб қўйди.
-- Ихтиёрингиз...
Ҳали оқшом қўниб улгурмаган катта кўчадан ўрдага -- Анҳор томонга юриб кетдик.
-- Уйдагилар яхши ўтиришибдими, Холида? -- дедим унинг қадамига қараб оҳиста борарканман.
-- Раҳмат... -- Холида анчагача жим қолди... Анҳор кўпригидан ўтиб дарахтзор орасига кирдик. Оқшом энг аввал шу ерга қўнади. Дарахтларнинг текис шовиллаши анҳорнинг безовта тўлқинлари овозига қўшилиб, беозор, оромбахш сукунатни чуқурлаштираётгандек бўларди...
-- Ўтирамизми? -- Анҳор лабида турган пастак скамейкага имо қилдим.
Ўтирдик. Анҳорнинг туб-тубидан қайнаб чиқаётган сувга тикилганча қолдик. Анчагача икковимиздан ҳам садо чиқмади.
-- Эркин ака, сиз мени одобсиз қиз деб ўйлаяпсизми? -- Холида жавдираган кўзларини кўзимга қадади. Ҳайрон бўлдим.
-- Нега энди?
Холида анчагача индамади.
-- Рост-да... ўзимдан-ўзим сизга... -- Холида бошини янаям қуйироқ эгди. Қийналиб-қийналиб гапирди. -- Лекин нима қилай? Фақат, фақат сиз мени ҳайдамасангиз бўлди...
Бутун вужудимни ҳали ҳеч сезилмаган, ҳали ҳеч синаб кўрилмаган аллақандай ёғимли титроқ қоплади. Ҳали ишқ нималигини билмаган юракда нозик, жуда нозик, шамчироқдек бир ўт -- севгига чанқоқ ўт йилтиллаб тураркан. Муҳаббат шабадаси бир марта, фақат бир марта сийпалаб ўтса, бу учқун ловиллаб кетаркан.
-- Холида, ахир, нега ундай дейсиз? Ахир, мен сизни... сизни... Хаёлимни ёлғиз сиз олиб қўйдингиз-ку, ахир! Менга насиб бўладими, йўқми, деб хавотирланиб ўзим ҳам тополмай юрган азиз бир нарсани тақдим қиласиз-у...
Мен яна анча-анча гапларни айтгим, юрагимдаги ҳисларимнинг ҳаммасини тўкиб солгим келарди-ю, аммо шу ҳислар олдида ўзим ожиз эдим...
-- Ростми? Шу гапларингиз ростми? -- Холида қайрилма киприкларини кўтариб кўзларимга тикилди. Энтикиб кетдим.
-- Наҳотки, менга ишонмасангиз?
-- Холида секин бош силкиди.
-- Ишонаман... Лекин... Келинг, энди бир-биримиздан сир яширмайлик. Хўп?
-- Сиздан нимани ҳам яширай?

📚 Ibratli Hikoyalar 📚

-- Ёлғонми? -- Холида айёрлик билан қошини учириб қўйди, -- ҳув, анунда, зачёт дафтарингизни нега тортиб олдингиз?
-- Унда... унда сизнинг суратингиз бор эди.
-- Ростми? -- Холида яна ўша болаларча соддалик билан кўзларини жавдиратди...
Шу куни иккаламиз уйгача пиёда қайтдик.
Мен Холида билан хайрлашган дақиқадан бошлабоқ юрагимда сўнмас бир ўт алангалана бошлади. Бу ўт ҳеч тўхтамас, висол дамлари яқинлашган сайин кучаяр, фақат ўзини кўрсам сал босиларди-ю, хайрлашишимиз билан яна ловилларди.
Бу ўт икки йилгача, йўқ-йўқ, ундан кейин ҳам, шу кунгача ҳам пасаймади. Лекин, нетаки, гоҳо тақдир сенинг измингга эмас, сен тақдирнинг измига бўйсунишга мажбур бўлиб қоларкансан...
... Иккинчи босқичнинг охирги имтиҳонини топширган куним Самарқандга, вилоят газетасига уч ойлик практикага кетиш олдидан Холидани учрашувга таклиф қилгандим. Аммо у келмади. Ҳар гал беш минут куттириб қўйса, аламимни папиросдан олардим. Бу сафар папирос ҳам дош беролмади. Худди ўша Анҳор бўйидаги пастак скамейка ёнида бир соат турдим. Юрагимни чулғаган шубҳалар чигаллашиб кетди-ю, шаҳар кўчаларида анчагача айланиб юрдим. ўша таниш хиёбонлар, ўша сокин анҳор, жуфт-жуфт бўлиб сайр қилиб юрган ўша севишганлар бир дардимни ўн қиларди.
Хаёлимда икки савол, икки муаммо ҳукмрон эди: Холиданинг олдига борайми, йўқми? Эҳтимол, унга бир нима бўлгандир? Йўғ-е, ахир, куни кеча ўзим кўрдим-ку! Агар у шунчаки ноз қилаётган бўлса-чи? Ё остонасига бош уриб бораманми?
... Йўқ... Барибир муҳаббат устунлик қилди. Холидаларнинг кўчасига қандай қилиб бориб қолганимни ўзим ҳам билмайман. Уларнинг уйи тор кўчанинг ичида эди, аммо нечанчи эшик эканини билмасдим. Ҳар сафар уни кузатиб қўйганимизда кўча бошида хайрлашардик. Холиданинг ўзи ҳам уяларди, шекилли, кўча ичига киришимни хоҳламасди.
Бир лаҳза иккиланиб турдим-у, кўча ичига кирдим. Лекин йигирма қадамча юрар-юрмас тўхтаб қолдим. Иккала тавақаси ланг очиб қўйилган эшикдан бир қўлида белкурак, бир қўлида каттакон пақир кўтариб Холиданинг акаси чиқиб келди. Мен унинг отини ҳам билмасдим. У биздан уч йил аввал мактабни битирган, ҳозир аллақандай идорада ишлаётганини эшитгандим. У менга қайрилиб қарамай, пақирга симёғоч тагига уйиб қўйилган кўмирни олиб сола бошлади.
Яқинроқ келиб, салом бердим. У белкуракни ташламай, энгашиб турган кўйи елкаси оша менга қаради. Қаради-ю, бирдан қаддини ростлади. Жингалак сочи тер аралаш пешонасига ёпишиб қолган, кўмир тегиб қорайиб кетган майкаси ҳам хўл бўлганди. Билмадим, саломимни эшитмадими, алик олмади. Яхшилаб таниб олмоқчи бўлгандай менга узоқ тикилиб қолди. Кейин пешона терини шахт билан сидириб ташлади-да, кўзимга тикилиб туриб сўради:
-- Хўш, хизмат?!
Эсанкираб қолдим. Уялиб кетдим. Нима дейишимни билмай тўғрисини айтиб қўя қолдим:
-- Холидахон бормилар?
-- Акаси керак эмасми, акаси! -- унинг ранги ўчиб, белкурак ушлаган қўли асабий қалтирай бошлади. Мени еб юбормоқчи бўлгандай, тишларини ғижирлатиб таъкидлади:
-- Қадамингни билиб бос, бола! Қизларга осилгандан кўра бурнингни эпласанг-чи! Кимсан ўзинг! Дадангга ўхшаган сартарош бўласан-да!.. Эсинг борида туёғингни шиқиллатиб қол, ҳа!
Кўз ўнгим қоронғилашиб, бутун вужудим ловиллаб ёна бошлади. Қулоқларим шанғиллаб кетди. Инсон учун бундан ортиқ ҳақорат, бундан ҳам уятли нарса борми? Хаёлимда энг муқаддас нарса деб юрган уй шуми хали? Юрагимнинг энг чуқур жойларида иззатини ардоқлаб юрган кишиларим шу бўлдими?
Йўқ, мен унга бир оғиз ҳам гапирмадим. Гуноҳкор одамдай бошимни қуйи солганча бурилдим-у, мадорсиз оёғларимни судраб юриб кетдим.
Мен энди бу кўчага ҳеч қачон қадам босмайман, ҳеч қачон!.. Яхши кўриш-ялиниш, ёлвориш деган гап эмас. Мен Холиданинг олдида гуноҳкор эмасман. Ялинмайман ҳам...
Эртасига эрталаб Самарқандга жўнаб кетдим. Кетдим, аммо хаёлим шу ерда -- Холида билан қолди. Ўзимча бу бемаънигарчилик учун Холиданинг мендан кечирим сўрашини кутардим. Ростдан ҳам бир ҳафтанинг ичида Холидадан кетма-кет иккита хат олдим. Иккала хатнинг ҳам мазмуни бир хил эди: "Мен сиз билан учрашишим керак. Тезроқ келиб кетмасангиз бўлмайди", дебди.

📚 Ibratli Hikoyalar 📚

Қаёққа бораман? Яна ўша уйгами?! Кимнинг олдига бораман? Мени шунчалик ҳақорат қилган одамнинг олдигами? Нимага бораман? Ялиниш-ёлвориш учунми?
... Холидага хат ёзиш учун уч марта қўлимга қоғоз-қалам олдим-у, аммо ёзолмадим. Ҳар сафар қалам ушласам, кўз олдимда унинг акаси жонланар, назаримда, менга нафрат билан тикилиб турар, аямай ҳақорат қиларди.
Барибир, бўлмади. Орадан икки ойча ўтганиданк кейин Холидага хат ёздим. Ёзишга ёздим-у, ўзимдан-ўзим афсусланиб қолдим. Хатимга жавоб келмади.
Қайтиб борганимдан кейин Холида буларнинг ҳаммаси учун мендан узр сўрайди, деб юргандим. Йўқ, бутун хаёлим пучга чиқди. Практика тамом бўлай деб қолганда, собиқ мактабдош дўстим Жавдоддан хат келди. Хат жуда қисқа эди:
"Холидадан умидингни уз! Эрга текканига ўн беш кун бўлди. Акасининг ўртоғига тегибди..."
Хатни бурда-бурда қилиб улоқтирдим. Бевафо! Ярамас! Сотқин!
Йўқ, менинг нафратлашга, лаънатлашга ҳам ҳолим қолмаганди. Киприкларимни тўсган ёш пардасини томоғимни бўғиб қўйганди.
Барибир, энди ишлай олмаслигимни тушундим. Лаш-лушларимни йиғиштириб, уйга қайтдим.
Автобусдан тушишим билан атайлаб Холидаларнинг кўчасига бурилдим. Негадир, уни шу ерда, шу кўчада учратишимга ишонардим. Ҳа, янглишмабман. Мен уни кўрдим. Фақат узоқдан, орқасидан кўрдим. У кўча эшик олдида тўхтаган яп-янги "Волга" машинасининг ёнида хаёл сургандек қимирламай турарди. Кулранг макентош устидан қўнғир сочларини ташлаб олган.
Бировдан чўчиган одамдек тўхтаб қолдим. Ичкаридан оқ кўйлак устидан қора бўйинбоғ таққан новча йигит чиқди. Билагидан ушлаб, Холидани машинага ўтқазди. Кейин ўзи рулга ўтирди-да, ҳайдаб кетди.
Чамадон бандини жон-жаҳдим билан қисганимдан бармоқларим қирсиллаб, қўлим титрай бошлади. Молпараст! Амалпараст!
Яна қанча турганимни билмайман. Қуёш тиккага келиб, аёвсиз қизитарди. Асфальтдан кўтарилган чучмал ҳовур кўнглимни беҳуд қила бошлади.
-- Майли, -- дедим ўзимни юпатиб. -- Холида куюнишга, ўртанишга ҳам арзимайди ўзи. Менинг унга олиб берадиган машинам йўқ-ку, ахир?
Бу сўзлар билан юпана олмаслигимни билсам ҳам ўзимни овутишга тиришар, аммо ўзимни овутишга, Холидани унутишга қанча уринсам, унинг хотираси қалбимга шунча маҳкамроқ ўрнашиб борарди. Мен учун фақат бир нарса аён эди: Холида -- бевафо!
... Шу кунгача мана шу фикр билан яшадим. Аммо бугунги воқеалар бутун фикримни остин-устун қилиб юборди. Кўзим мошдек очилди.
... Бугун ҳам Холидани худди ўша биринчи сафардаги каби троллейбусда учратдим. Эшикдан киришим билан орқа дераза ёнида турган Холидага кўзим тушди-ю, юрагим жиз этиб кетди. Индамай кондукторнинг ёнига ўтиб олдим. Энди пул узатаётган эдим, орқадан Холиданинг товуши эшитилди:
-- Иккита билет беринг...
Титраётган қўлларимни яшириш учун шимимнинг чўнтагига суқдим. Йўқ, юрагимни рашк эмас, ғазаб ҳам эмас, аламли бир изтироб чулғаб олганди. Ўгирилиб қарамасликка ҳаракат қилиб индамай тураверди. Аммо Холиданинг ўзи қарашга мажбур қилди мени.
-- Эркин ака, сизга ҳам билет олдим.
Елкам оша назар ташладим. У ҳалиям ўзгармабди. Фақат кўзлари, болаларча жавдираб тикилувчи кўзлари энди эҳтиёт билан боқарди кишига. Рангим ўчиб кетганини ўзим ҳам сезиб турардим.
-- Раҳмат! Ҳисобни тўғрилаб қўймоқчи бўлибсиз-да...
Бирдан Холиданинг ҳам ранги ўчди, бурни қисилиб, лаблари пирпираб учди. Икки томчи ёш кўзларидан дув этиб юмалаб тушди-ю, кейин елкалари силкиниб-силкиниб, унсиз йиғлай бошалди.
Довдираб қолдим. Одамларнинг бизга ҳайрон бўлиб тикилаётганини кўриб, троллейбус тўхташи билан Холидани судраб тушиб кетдим.
-- Ўзингизни босинг! -- дедим қуруққина қилиб. У ёқ-бу ёққа аланглаб, тушган жойимизни танидим. Ўрда экан. Холидани қўйиб юбормай, Анҳор бўйига олиб тушдим. Сарғиш қумни ялаб оқаётган сув қирғоғига етиб келганимиздан кейин қўлини қўйиб юбордим. -- Ювиниб олинг...
Холида ҳўл қумда чуқур-чуқур из қолдириб сув бўйига чўнқайди. Ювиниб бўлгунича скамейкада ўтирдим. Деярли ҳеч нарса ўзгармаган. Оқшом сукунатини чуқурлаштириб шовиллаётган дарахтзор ҳам, оҳиста оқаётган анҳор ҳам, муюлишдаги бир туп ўрик ҳам -- ҳаммаси ўша-ўша. Пастак скамейка ҳам ўз ўрнида турибди.

📚 Ibratli Hikoyalar 📚

Фақат, бир нарса етишмайди. Қани ўша, беланчакка солиб аллалагандай ширин ҳисларга етаклаган суҳбатлар? Қани ўша муҳаббат чўғини алангалатган эҳтиросли сўзлар, қани? Қани ўша, болаларча маъсумлик билан жавдираган кўзлар, қани? Наҳотки ҳаммаси ёшликнинг сирли сўқмоқларида тўзонли из қолдириб ўтмишга сингиб кетган бўлса?
Холида ҳамон чўнқайиб ўтирганича сувни шапиллатиб ювинар, елкасидан ошиб тушган сочининг учи тўлқинлар юзидан ўйнаб ҳўл бўлиб кетганди. Мен бўлсам унинг кўз ёшлари сувга қўшилиб оқиб кетаётганини ҳис қилиб турар, ўзим ҳам юрагимни ўртаб юбораётган ҳисларимни базўр босиб ўтирардим.
Ниҳоят, Холида қизил сумкачасидан шойи рўмолча олиб юзларини арта-арта ёнимга келиб ўтирди. Анҳорга тикилганча ўтиравердим.
-- Гапиринг, Эркин ака! -- деди у қизариб кетган кўзларини менга тикиб.
-- Нимани?
-- Бир йигитга кўнгил қўйиб, бошқасига тегиб кетган қиз қандай таънага лойиқ бўлса, шуларнинг ҳаммасини гапираверинг...
-- Сизга айтадиган гапим битта -- бахтли бўлинг.
-- Ким?
-- Сиз... ўртоғингиз...
-- Яна қанақа тилакларингиз бор?
Холиданинг бу гапи таъна бўлиб эшитилди. Юрагимдаги изтироб ўрнини ғазаб эгаллади.
-- Бўлгани шу!
Холида анчагача жавоб бермади. Анҳор қаттиқроқ шовиллай бошлади. Хиёбон тепасида чироқлар лип-лип этиб, бирин-кетин ёнди.
Кутилмаганда Холида ҳорғин кулиб қўйди.
-- Қайси куни туш кўрибман: иккаламиз шу ерда... йўқ, бу ерда эмас, бошқа жойда -- каттакон анҳор бўйида турганмишмиз. Ювинаман деб эгилсам, бошимдаги рўмолим сирғалиб тушиб, сувга оқиб кетибди. Ҳув бирда менга кўк шойи рўмол совға қилгандингиз-ку, ана ўша рўмолмиш... Қўлимни -- чўзсам, ҳеч етмасмиш...
"Эркин ака, қаранг-қаранг, рўмолим оқиб кетяпти", десам индамай туравердингиз. "Жон Эркин ака, тутиб беринг рўмолимни! Ахир, уни ўзингиз олиб бергансиз-ку... Қаранг, энди уни бошқа одам тутиб олади", десам, аразлаб бурилиб кетибсиз. Бирпасда сизни ҳам, рўмолимни ҳам йўқотиб қўйибман. Уйғонсам, ёстиғим ҳўл бўлиб кетибди... -- Холида лабларини қимтиб бошини қуйи солди. Шамол турди. Япроқларнинг ердаги сояси титрай бошлади. Анҳорга тўкилган чироқ нурлари чил-чил бўлиб кетди. Холида илкис бошини кўтариб, кўзларимга аянчли табассум билан тикилди.
-- Эсингиздами, Эркин ака, биринчи марта шу ерда, шу скамейкада ўтириб гаплашган эдик. Қизиқ, бирон марта бир-биримизнинг қўлимизни ҳам ушламаганмиз...
У бирдан қўлимдан ушлаб олди. Қўлларининг енгил титраётганини сезиб турардим. Вужудимни тентакларча бир эҳтирос қоплаб олди. Бирасда маст одамдек кўз ўнгим қоронғилашди.
Қизиқ, нима демоқчи у? Ахир, бу... бу... Борди-ю, пайти келиб менинг хотиним ҳам бировга шундай гапларни айтса... Холиданинг қўлини шахт билан силтаб ташладим. Силтаб ташладим-у, аламдан, изтиробдан, додлаб юборай дедим. У шунчалар маъюс, шунчалар аламли ўкинч билан тикилиб қолдики, кўзимни қаерга яширишимни билмай қолдим. Йўқ, бунақа тикилганидан кўра аямай тарсакилаб юборгани, дод солиб йиғлагани, минг марта афзал эди. Мен ундан нима бўлса ҳам бир нарса кутардим, аммо у ҳамон ҳайкалдек қотиб турарди. Анчадан кейин у ҳаво етишмагандек энтикиб-энтикиб гапира бошлади:
-- Сиз мени... Ўшанақа... ёмон хотин деб ўйлаяпсизми? Шунақами?
Холида бу сўзларни шивирлаб айтди. Аммо шу тўрт-беш оғиз сўз қулоқларимни батанг келтириб, чиппа битириб, қўйгандек бўлди.
-- Рост... -- Холиданинг кўзларида ёш йилтиллади. -- Рост. Мажбуран қурилган турмуш хиёнат қилишга олиб келса, эҳтимол. Лекин мен ўз номусимни ҳеч нимага, сизнинг муҳаббатингизга ҳам алишмайман...
Мен нимадир демоқчи бўлдим. Аммо сўз тополмадим. Холида ҳам менга навбат бериб ўтирмади.
-- Сиз мени... мени хиёнатчи, бевафо деб ўйлайсизми? Ўзингиз-чи?.. Ўзингиз нега менга шунақа бепарво қараб келдингиз?
Энди у йиғламасди. Мен бўлсам бир нима дейишга ожиз эдим.
-- Ўша... ҳаммаси учун битта мен айбдорманми? Йўқ, муҳаббатимизнинг уволини иккаламиз баравар бўлишиб оламиз! -- Холиданинг кўзлари ўт бўлиб чақнаб кетди. Аммо бир лаҳзадаёқ яна ўшандай маъюс бўлиб қолди.

📚 Ibratli Hikoyalar 📚

-- Агар мени чиндан... ростдан ҳам яхши кўрганингизда атайлаб факультетингизга бориб, адрес топиб, Самарқандга ёзган хатларимга жавоб бермасмидингиз? Менинг нима учун ўқишга киролмаганимни, уйдагилар бунга йўл қўйишмаганини билдингизми? Охирги марта учрашувга боролмай қолган куним уйга совчилар келганини билдингизми? Ўшанда ёрдам бердингизми менга? Йўқ... -- Холида бирдан ўксиб-ўксиб йиғлаб юборди. -- Ўша куниёқ синглимдан уйингизга хат бериб юборгандим. Акам эшик олдида кўриб қолиб, хатни тортиб олибди... Ҳаммасини эшитдим... Ўша куни сиз уйга келган экансиз. Акам сизни хафа қилибди. Сиз бир гап билан аразлаб кетдингиз. Мен сизга ишонардим... Ўзимга ишонгандек ишонардим. Сиз бўлсангиз... Мен бир йўла ҳаммасидан айрилдим... Агар чиндан яхши кўрсангиз шунақа қилармидингиз?.. Кейин... кейин мен ҳеч кимга ишонмай қўйдим. Энди менга барибир эди.
Холида чуқур изтироб билан йиғлар, унинг ҳар бир сўзи юрагимни тилимлар, ҳар томчи ёши қалбим ярасига томар эди.
-- Ўтинаман, йиғламанг! -- дедим титраб-қақшаб. -- Холида, йиғламанг! Йиғламанг!
Холида чуқур уф тортди.
-- Майли, Эркин ака, ҳаммаси ширин тушдек ўтди-кетди. Энди қайтиб келмайди. Фақат, сиздан бир илтимос... Эндиги муҳаббатингизни -- бошқаларга насиб бўладиган муҳаббатингизни эҳтиёт қилинг...
Холида секин ўрнидан турди. Қизил сумкачасини билагига илди-ю, менга узоқ тикилиб қолди.
-- Эркин ака, эсингизда бўлсин. Мен, барибир, сизни яхши кўраман. Умримнинг охиригача яхши кўраман. Эшитяпсизми, охиригача, охиригача... -- У яна йиғлаб юборди. Кейин аста бурилди-ю, узоқ касалдан турган одамдай гандираклаб-гандираклаб юриб кетди.
Қаёққа? Нимага? Наҳотки, мен ёшлигимнинг умримнинг олтин дақиқалари билан абадий видолашсам! Даҳшат ичида ўрнимдан сакраб туриб кетдим.
-- Холида!
Мен бутун хиёбонни янгратиб ҳайқириб юбордим, деб ўйлагандим. Йўқ! Бу сўз юрагимнинг туб-тубидан бўғиқ, аламли бир нидо бўлиб чиқди. Муюлишдаги ўрик ёнида унга етиб, билакларидан маҳкам ушлаб олдим. У ҳам, мен ҳам терак баргидек қалтирардик...
-- Холида! Жоним. Қоракўзим. Сиз... Сиз...
Мен нима қилаётганимни ўзим ҳам билмас, нимадир дегим, алланималар деб ҳайқиргим келарди. Холида кўзларимга хотиржам тикилиб туриб, паст, аммо қатъий оҳангда гапирди:
-- Қўлингизни тортинг. Мен бировнинг хотиниман!
-- Холида, ахир тушунсангиз-чи! Мен...
Холида қўлимдан беҳолгина, силтаниб чиқди-ю, япроқлари оқшом шабадасида оҳиста силкиниб турган ўрик тагидан бурилиб, муюлишда кўздан ғойиб бўлди. Қарғашойи кўйлагининг этагини, ўнг билагига илиб олган қизил сумкачасини кўриб қолдим.
У кетди... У кетди-ю, ҳам ширин, ҳам аччиқ, ҳам қувноқ, ҳам аламли узуқ-юлуқ хотиралар қолди менда.
Шу хотиралардан бошқа нимам ҳам бор менинг? Ахир, мен муҳаббатимни эҳтиёт қилолмаган, асрай олмаган, ёлғиз яхши кўриш билан кифояланиб юрган одамман-ку! Шу бахтимни аввалроқ асрасам бўлмасмиди!
... Кўзларимда ёш қалқидими? Йўқ-йўқ. Нега? Эндими?

1964 йил

📚 Ibratli Hikoyalar 📚

Озиш осон эмас! 💪
Менга чидасангиз, қўшилинг.
14 кунда 5 кг натижа обераман, қаттиқ назорат қилиб, натижа кўрсатаман! 🎯
Ҳақиқий натижа хоҳласангиз, каналимга қўшилинг

диплом рақами N°043622‌‌

⚡Самарқанд бозорида ёш болакай АҚШ Экспорт-импорт банки раҳбари Жон Йованович билан унинг кимлигини билмай туриб савдолашди.

Болакайнинг ўзига ишончи ва меҳмоннинг камтарлиги атрофдагилар эътиборини тортди.

📚 Ibratli Hikoyalar 📚