💢 مقایسه نظریه تبعيت احکام از مصالح و مفاسد با مقاصد الشریعه

✔️ حجةالاسلام مهدی خیشه

🔻در تفاوت نظریه تبعیت احکام از مصالح و مفاسد و نظریه مقاصد شریعت می‌توان به چهار مورد به عنوان اختلاف بین این دو نظریه اشاره داشت:

🔹منجر شدن مقاصد به قیاس و استحسان.
🔹حکمت بودن مقاصد شریعت و علت بودن مصالح و مفاسد.
🔹عدم امکان کشف قطعی مصداق در فقه مقاصدي.
🔹منجر شدن مقاصد به اجتهاد در مقابل نص.

🔻همچنین، مصالح و مفاسد در استنباط احکام می‌‌تواند در موارد زیر می‌‌تواند دخیل باشد:

🔸در مواردی که عقل قطعی به درک مصلحت تامه یا مفسده تامه دست یابد. هر چند در چنین مواردی معمولا بیانی از شرع نیز رسیده است ولی در تطبیق کبریات بر مصادیق کلی از عقل می‌‌توان کمک گرفت و به استنباط حکم از این طریق رسید. همانند این که عقلای عالم در مورد واکسناسیون برخی از مریضی ها مانند فلج اطفال به تطابق آراء برسند و آن را ضروری تشخیص بدهند در چنین مواردی می‌‌توان طبق حکم عقل به لزوم شرعی آن حکم نمود.

🔸اگر مجتهد با تنقیح مناط قطعی به محوریت یک مصلحت یا مفسده در حکمی برسد می‌‌تواند حکم را بر اساس آن توسعه بدهد.

🔸اگر حکمی منصوص العلة باشد یعنی مصلحت یا مفسده آن به صراحت بیان شده باشد مجتهد می‌‌تواند بر اساس آن علت منصوصه مجتهد حکم را به موارد دیگر که آن مصحلت هست توسعه دهد.

🔸در باب تزاحم دو حکم در تقدیم یک حکم بر دیگری عمده راه همان تقدیم اهم بر مهم است که در کشف اهمیت یک حکم بر دیگری عمدتا بر سنجش ملاک آن دو نگاه می‌‌شود.

👈 گزارش تفصیلی

🆔 @ijtihadnetwork

💢 یادداشت استاد علیدوست درباره مناظره با سروش

✍️ بر این باورم که تراث‌ستیزی و فرهنگ‌سوزی را باید به دو شیوه گرم (و سرخ) و نرم (و سفید) تقسیم کرد: یکی شیوه‌ اسکندر مقدونی، مغولان و غزنوی‌ها که کتاب‌های یک تمدن را در آتش گرم سوزاندند و دیگری شیوه‌‌ نامحسوس و سفید اما تلخ و ویرانگری که با «خاکستر و کاهدان» معرفی‌کردن احادیث، به سوزاندن نرم این میراث غیرملموس همت کرده‌است. ناگفته پیداست که فرهنگ‌سوزی نرم بمراتب از فرهنگ‌سوزی گرم، ویرانگرتر و گمراه‌کننده‌تر است چون نسل جوان هدایت‌جو را با یک «نه» بزرگ از سرزمین احادیث بیرون می‌برد و در برهوت نامعرفت و سرمایه ازدست‌داده، حیرت‌زده رها می‌کند.

بد نیست جناب آقای دکتر سروش به مخاطبان خود بیاموزند معیار و سنجه نزد ایشان در انتخاب احادیث فراوانی که سالیانی، متکفل بسط و شرح آن در دروس نهج البلاغه، کیمیای سعادت، دین و قدرت و سلوک دین‌دارانه... بوده‌اند، چیست؟

این‌جانب از یک سو هماره مورد طعن برخی حوزویان بوده‌ام که هرگونه حرکت تکاملی دانش فقه را صرفا با خوف و نگرانی تحلیل می‌کنند و از سوی دیگر مورد عنایت سلبی روشنفکرانی بوده‌ام که با حقیقت معرفت دینی آشنایی کافی نداشته‌اند. با نگاشته‌ها و گفته‌های ناقابلم کوشیده‌ام هر دو گروه را به باوری که خودم از دانش فقه و ظرفیتهای گرانبهایش در گشودن گره‌های درهم‌تنیده‌ جهان معاصر، دارم با تاکید بر اصالت و معاصرت (پایایی و پویایی) نزدیک کنم اما گاه این گمان بر من غلبه می‌کند که...

📝 متن کامل یادداشت

🆔 @ijtihadnetwork

🎥 اصرار مرحوم آیةالله شیخ مرتضی حائری یزدی بر کلمه «حقه» در قانون اساسی

🆔 @ijtihadnetwork

🌸 ولادت باسعادت امام محمد باقر علیه‌السلام و حلول ماه رجب مبارک‌باد.

🆔 @ijtihadnetwork

بعد از استقرار حکومت اموی، اینها دست به چندین خلاف زدند؛
هم مشکلات سیاسی ایجاد کردند
هم مشکلات عقیدتی و فکری ایجاد کردند
هم مشکلات اخلاقی ایجاد کردند
هم مشکلات اقتصادی ایجاد کردند
و وجود مبارک امام باقر (علیه‌السلام) به تنهایی باید این مشکلات را حل می‌کرد.

قانون اساسی اسلام قرآن کریم است و تفسیر این قانون اساسی به عهده اهل‌بیت (علیهم‌السلام) است. اینها اهل‌بیت (علیهم‌السلام) را منزوی کردند، خود به جای اهل‌بیت (علیهم‌السلام) نشستند، شدند مفسّر قانون اساسی، شدند مفسّر قرآن! این همان تفسیر قرآن به رأی است.

وقتی این ریشه اصلی، این قانون اساسی و این عنصر محوری دین، به دست دگراندیشان اموی و مروانی افتاد، از تفسیر به کلام سرایت کرد و این ویروس به کلام رسید، لذا
مسئله جبر پیدا شد،
مسئله تفویض پیدا شد،
مسئله ارجاء پیدا شد.

این گروه‌های مفوّضه و مجبّره و مرجئه، هر کدام برای دین آفتی بودند! وقتی کلام آسیب ببیند، اصول فقه و فقه هم از این آفت مصون نیستند؛ لذا مسئله قیاس در اصول فقه پیدا شد، مسئله قیاس در فقه پیدا شد.

وجود مبارک امام باقر (علیه‌السلام) اول قرآن را نجات داد، بعد کلام را نجات داد، بعد اصول را نجات داد، بعد فقه را نجات داد، بعد مسائل فکری دیگر را نجات داد.

وجود مبارک امام باقر (علیه‌السلام)، به تنهایی قیام کرد و همه این حوزه‌‌ها را درست کرد. امام باقر (علیه‌السلام)، سهم عظیمی دارد؛ او و فرزند بزرگوارش سهم عظیمی دارند!

گاهی از این امام پنجم و امام ششم (سلام الله علیهما) به عنوان «باقرَین» یاد می‌کنند، گاهی به عنوان «صادقَین» یاد می‌کنند؛ اینها نجات دادند و الآن ما در کنار سفره اینها نشسته‌‌ایم.

آیةالله جوادی آملی - درس اخلاق ۱۳۸۲/۶/۶

🆔 @ijtihadnetwork

🎧 بشنوید | اگر خون‌های پاک سلیمانی و یارانش نبود، امروز خبری از اعتاب مقدسه نبود؛ این خون‌ها هدر نرفت

🆔 @ijtihadnetwork

📹 روايت شنیدنی آيةالله جوادی آملی از ابلاغ پیام تاریخی امام خمینی (ره) به گورباچف

🆔 @ijtihadnetwork

📹 مرحوم آیةالله سیّد عزالدین حسینی زنجانی: «متعبّد شدن به دستورات شرع، خیلی مشکل‌تر از ریاضت!»

🆔 @ijtihadnetwork

💢 شیخ طوسی‌ام آرزوست!

✍️ حجةالاسلام محسن ابراهیمی

مرحوم شهید مطهری در مقاله «الهامی از شیخ الطائفه» شرایط امروز فقه شیعه را با دوران شیخ طوسی مقایسه می‌کند و امروز را همانند آن زمان می‌داند. دوران قبل از شیخ، چیزی به نام اجتهاد وجود ندارد. بلکه متون فقهی ما شبیه ترجمه و تبویب روایات است. اما شیخ طوسی اجتهاد، تفریع و استنباط مسائل جدید را بنا نهاد و فقه استدلالی را با کتاب مبسوط آغاز کرد.

فقه امروز با دو عنصری مواجه است که در تاریخ فقه شیعه بی‌سابقه است (دنیای فراگیر غربی، جمهوری اسلامی) لذا شیخ طوسی امروز، همانند شیخ طوسی قرن ۵ ، باید ابداع کند. او نه تنها باید اجتهادی بنا نهد که مسائل و فروعات جدید را پاسخ دهد، بلکه نیاز دارد او باید فقهی ارائه دهد که بتواند در دنیای امروز کارآمد بوده و با آن بتوان جامعه را اداره کرد.

👈 اهم ویژگی‌های شیخ طوسی امروز

🆔 @ijtihadnetwork

💢 میراث حدیثی امام هادی علیه‌السلام

👤 گفتاری از استاد سیّد احمد مددی:

امام هادی علیه‌السلام نقش مهمی در میراث روایی ما داشته‌اند که گمان می‌کنم علمای ما در این جهت حق ایشان را ادا نکرده‌اند.

روایت معروفی هست که امام هادی (ع) فرمودند که خمس از منصب امامت است. این هم حدیث صحیحی است متعلق است به ابو علی بن راشد (ابو علی بغدادی یا حسن بن راشد) ایشان وکیل مطلق حضرت هادی (ع) بودند، در بغداد بودند. شیعه‌ها به ایشان مراجعه می‌کردند. وجوهات را برای ایشان می‌آوردند که ایشان به ناحیه مقدسه سامرا که تقیه فوق العاده شدید بود می‌رساندند.

چون حضرت زیر نظر بودند، عده‌ای از شیعیان اموالشان را می‌آوردند بغداد و به وکلایی همچون «ابوعلی ابن راشد» می‌دادند که از علما و شخصیتی بزرگوار است. به او «ابوعلی بغدادی» هم گفته می‌شد.

در زمانیکه امام هادی و امام حسن عسکری علیهماالسلام در سامراء بوده‌اند، پایتخت را به سامراء بردند و بعدش دوباره به بغداد بازگرداندند. در این مدت که ایندو امام تحت حبس خانگی بودند، رابط مهم شیعه عده‌ای وکلا بودند که در بغداد بودند، هم سوال‌ها را دریافت می‌کردند و هم خمس و نذورات و.. یکی از بزرگترین شخصیت‌ها در این فترت زمانی همین ابوعلی راشد است که به او ابوعلی بغدادی هم می‌گویند.

برخی از معاصرین نوشته‌اند که مرجعیت شیعه از کجا شروع شد؟ اولین مرجع شیعه همین ابوعلی بغدادی است که مرد فاضلی بوده است. پس از اینکه ابوعلی معروف شد، خلیفه دستور داد ایشان را با دو نفر دیگه در دجله غرق کردند.

👈 مطالعه متن کامل

🆔 @ijtihadnetwork

💢 تاریخ زندگی ائمه را از احادیث ایشان بیشتر می‌توان فهمید/ دعوت به تحقیق و نوشتن درباره امام جواد، امام هادی و امام عسکری علیهم‌السلام

حضرت آیةالله خامنه‌ای با انتقاد از اینکه در منابر و کتاب‌ها از حضرت جواد، حضرت هادی و حضرت عسکری علیهم‌السلام کم یاد میشود، بیان داشتند:

شیعه در هیچ دوره‌ای به‌قدر دوره‌ی این سه امام از نظر کمیت و کیفیت گسترش نداشته است.

ایشان با تأکید بر ضرورت پرداختن به زندگی و معارف این امامان در عرصه‌های مختلف تاریخی و هنری، ضمن انتقاد از نپرداختن به این سه امام بزرگوار در این عرصه‌ها گفتند:

متأسفانه در تاریخ‌نگاری، کتاب‌نویسی و حتی در منابر ما، به زندگی و معارف این سه امام بزرگوار کمتر پرداخته شده است. بسیار بجاست که پژوهشگران و هنرمندان در این زمینه کار کنند و آثار بیشتری خلق شود.

رهبر انقلاب همچنین با اشاره به یکی از رمان‌هایی که اخیراً مطالعه کرده‌اند و یکی از معجزات حضرت جواد علیه‌السلام در آن ذکر شده بود، تولید آثار هنری در این زمینه‌ها را کم توصیف کردند و خواستار توجه برای تولید آثار بیشتری در این مقوله شدند.

👈 مطالعه متن کامل بیانات

🆔 @ijtihadnetwork

🔺 سخنان مراجع عظام درباره مرحوم آیةالله مصباح یزدی

▫️آیةالله صافی گلپایگانی (ره)
▫️آیةالله سید محمدعلی علوی گرگانی (ره)
▫️آیةالله سید موسی شبیری زنجانی
▫️آیةالله ناصر مکارم شیرازی
▫️آیةالله عبدالله جوادی آملی
▫️آیةالله حسین نوری همدانی
▫️آیةالله جعفر سبحانی

🎥 فیلم سخنان رهبر معظم انقلاب

🆔 @ijtihadnetwork

💢 توجیه مهاجرت به اروپا و آمریکا این بار با هزینه کرد دین

▫️ نقدی بر یادداشت محمد سروش محلاتی

✍️ علی اشراقی

چندی پیش، نوشته‌ای از جناب آقای سروش محلاتی منتشر شده است که تلاش می‌کند برای مهاجرت از ایران توجیهی شرعی و دینی پیدا کند. در این نوشته با تغییر عبارت دارالاسلام و دارالکفر به دارالظلم و دارالحریه، درصدد القاء این مطلب است که هر چند کشور ما دارالاسلام محسوب می‌شود اما چون ظلم سراسر آن را فراگرفته است و امکان اصلاح و تغییر آن نیست، باید همانطور که مسلمانان در صدر اسلام از میان مشرکین مکه به حبشه مهاجرت کردند، از ایران به ... مهاجرت کرد! نکاتی در این زمینه عرض می‌شود:

1️⃣ مرحوم علّامه حلی در بحث هجرت بعد از ذکر آیه شریفه «إِنَّ‌ الَّذِينَ‌ تَوَفّاهُمُ‌ الْمَلائِكَةُ‌ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ‌ قالُوا فِيمَ‌ كُنْتُمْ‌ قالُوا كُنّا مُسْتَضْعَفِينَ‌ فِي الْأَرْضِ‌ قالُوا أَ لَمْ‌ تَكُنْ‌ أَرْضُ‌ الله واسِعَةً‌ فَتُهاجِرُوا فِيها» می‌فرماید: هجرت برای افرادی که به سبب ظلم کفار و مشرکین، نمی‌توانند دین خود را اظهار کنند و امکان هجرت دارند، واجب است. (تذکرة الفقهاء ج9 ص9) و نیز اگر در کشوری است که امکان اظهار شعائر اسلام را ندارد واجب است مهاجرت نماید. (ارشاد الاذهان ج1 ص343)

شهید ثانی نیز در حاشیه شرائع می‌فرماید: کسی که در بلاد کفر امکان اظهار شرائع اسلام مانند اذان و نماز و روزه ماه رمضان را ندارد باید مهاجرت نماید. (حاشیة الشرائع ص 306)

مرحوم صاحب جواهر نیز علاوه بر آیه فوق الذکر به آیه دیگری تمسک می‌نماید: «يا عِبادِيَ‌ الَّذِينَ‌ آمَنُوا إِنَّ‌ أَرْضِي واسِعَةٌ‌ فَإِيّايَ‌ فَاعْبُدُون» و با تکرار همان عبارت کتاب شرائع، این مساله را مورد اتفاق فقهایی که متعرض این بحث شده‌اند می‌داند. (جواهر الکلام ج21 ص34)

همانطور که از طرح این بحث توسط فقهای بزرگ شیعه روشن است بحث هجرت، حکمی برای حفظ دین و اظهار شعائر دینی است، به عبارت دیگر، مسلمان باید بتواند دین خود را حفظ کند و مناسک و شعائر دینی خود را حفظ نماید و صرف اینکه در کشوری زندگی می‌کند که حضور او در آن مکان، موجب سلب امکان تدین به اسلام و اظهار مناسک و شعائر دینی را دارد توجیه درستی برای کنار گذاشتن اسلام و شعارها و مناسک آن نمی‌باشد. بنابراین، مراد از ظلم، منع از دینداری است که بزرگ‌ترین ظلم‌هاست و حریت نیز به معنای آزادی برای مسلمان بودن است.

2️⃣ اکنون از نویسنده محترم این سوال مطرح است که آیا هجرت به کشوری که حامی برای قتل عام انسان‌های بیگناه در بسیاری از کشورهای اسلامی است و با حمایت مالی و تسلیحاتی و سیاسی، عملا شریک در خون این انسان‌های بیگناه است، هجرت به دارالحریه است یا به دارالظلم؟

آیا مسلمانان می‌توانند با آزادی، در آن کشورها از سایر مسلمانان بیگناه که در فلسطین و لبنان و عراق و افغانستان و یمن و ... کشته می‌شوند حمایت کنند؟

آیا دفاع از مظلوم از دستورات دین اسلام نیست؟

و اینکه آیا کشوری که دارای بالاترین آمارهای فساد و فحشا و فروپاشی خانواده است و اموری مانند همجنس بازی را قانونی می‌داند و به بهانه آزادی، هر نوع هرزگی و بی‌بندوباری را مجاز می‌شمارد، برای خانواده‌ای که می‌خواهد خود و فرزندانش متدین به اسلام باشد، دارالحریه است و می‌توان به راحتی در آن مسلمان بود؟

بله؛ اسلام دستور هجرت داده است اما به کجا؟ به چه غرضی؟ برای رهایی از فشارهای سیاسی یا برای حفظ دین؟ چرا دستورات دین دست‌مایه توجیه رفتارهای سیاسی عده‌ای شده است؟ چه می‌شود که بعد از حدود یک سال و نیم از تکه‌تکه شدن زن و بچه مسلمان، حامی اصلی و در حقیقت مسبب اصلی این ظلم بزرگ، دارالحریه می‌شود؟ آیا همین که در کشورشان، اجازه دهند عده‌ای هر چه می‌خواهند علیه کشور خود بنویسند، سبب شده است این ظلم بزرگ نادیده گرفته شود؟

🌐 تنبیه الأمة

🆔 @ijtihadnetwork

💢 فتواهایی که در روزگاری و شرایطی شبیه به امروز صادر شد

📝 سند کمتر دیده شده از فتاوی مراجع تقلید درباره حجاب

👈 متن فتاوای مراجع قم و نجف پیرامون حجاب، چاپ شده در روزنامه دنيای اسلام در دهه ۱۳۲۰ شمسی

🆔 @ijtihadnetwork

🎧 سخنرانی آیةالله وحید خراسانی در آستانه قیام ۱۹ دی قم در دفاع از ساحت مقدس امام خمینی

🌐 روزنه

🆔 @ijtihadnetwork

🎧 دفاع علّامه طباطبایی از امام خمینی در ماجرای اهانت روزنامه اطلاعات که به قیام ۱۹ دی قم ختم شد

🌐 روزنه

🆔 @ijtihadnetwork

💢 تأکید آیةالله شبیری زنجانی بر انجام فعالیت‌های علمیِ بر زمین‌مانده و احیای تراث علمی

آیةالله شبیری زنجانی، از محققان علوم دینی خواست، نسبت به نوآوری و ابتکار در فعالیت‌های علمی و انجام اموری که «روی زمین مانده» اهتمام داشته باشند.

ایشان در دیدار مسئولان برگزاری «کنگره بین‌المللی میرزای نائینی» با ایشان تصریح کرد: مرحوم والد ما می‌فرمود باید کارهای علمی بر زمین مانده را پیگیری نمود و از انجام کارهای تکراری پرهیز کرد. باید کارهای زمین مانده شناسایی و علت روی زمین ماندن آن بررسی شود و کارها به انجام برسد.

آیةالله شبیری زنجانی به تلاش برای رونمایی از یک موسوعه چهل جلدی در کنگره بین المللی میرزای نائینی اشاره کرد و گفت: همین که چهل جلد موسوعه منتشر می‌شود و برخی از آثار علمی مرحوم نائینی برای اولین بار چاپ می‌شود، یعنی این کار از کارهای روی زمین مانده، بوده و باید تا الان چاپ می‌شده ولی به خاطر موانعی انجام نشده است. این اقدامات جای تقدیر و تشکر دارد. حوزه‌های علمیه باید محل تحقیق و پژوهش باشد و تدوین این نوع موسوعه‌ها، کمک زیادی به محققان می‌کند.

ایشان افزود: وقتی یک باب پژوهشی باز می‌شود، به مرور سایر امور مربوط به آن باب، تکمیل می‌شود و لذا آغاز یک روند، امر مهمی است و می‌تواند خیرات زیادی را در پی داشته باشد.

🆔 @ijtihadnetwork

💢 استفتائات جدید از رهبر انقلاب

جدیدترین استفتائات مطابق با فتوای حضرت آیةالله خامنه‌ای منتشر شد. متن ذیل، ۱۱ سؤال و جواب در موضوع عبادات و معاملات است که توسط بخش استفتائات دفتر مقام معظم رهبری پاسخ داده شده است.

◻️شبیه‌سازی صوت دیگران توسط هوش مصنوعی
◻️تعیین جنسیت جنین
◻️مالکیت معنوی
◻️تغییر کاربری وقف
◻️راه رفتن هنگام اذان و اقامه
◻️ملاک تبعیت از امام‌ جماعت
◻️تبعیت از امام جماعت در افعال نماز
◻️کودک نابالغ و اتصال در جماعت
◻️استفاده از اموال مسجد در هیأت
◻️وصیت به تقسیم ارث بین بعضی از ورثه
◻️مسئولیت پرستاران نسبت انجام فرائض دینی بیمار

👈 بخوانید

🆔 @ijtihadnetwork

🎧 نظریه سیاسی اسلام در اندیشه مرحوم آیةالله مصباح یزدی

🎙 ارائه: حجةالاسلام علی مصباح

🗓 پنج‌شنبه ۲۰ دی ۱۴۰۳، سالن گلستان شهدای اصفهان

🆔 @ijtihadnetwork

آیةالله جوادی آملی:

اگر شما بزرگواران توفیق به اعتکاف پیدا کردید که «طوبی لکم و حسن مآب»، نشد اگر مقدورتان بود به هر حال روزه این سه روز را فراموش نکنید.

.

درس خواندن گوشه‌ای از کارهاست، قسمت مهم فیض و توفیق مخصوصاً در ماه پُربرکت رجب همین در روزه‌‌گرفتن‌‌هاست.

.

این اعتکاف را که خدا به برکت تلاش و کوشش امام و شهدا و جانبازان و ایثارگران نصیب این امت کرده است، این اعتکاف چه پایگاهی دارد خدا می‌داند.

درس تفسیر ۹۶/۱/۲۶

🆔 @ijtihadnetwork