💢 فراخوان مسابقه ترجمه سالانه مرکز اسناد نجف اشرف برای سال ۲۰۲۵

مرکز اسناد نجف اشرف به منظور تألیف و انتشار اسناد و مدارک مرتبط با این شهر و علمای آن، مسابقه‌ای برای ترجمه متون از زبان‌های انگلیسی، فارسی، ترکی و سایر زبان‌ها به زبان عربی برگزار می‌کند. این فعالیت همزمان با هزار سالگی حوزه علمیه نجف اشرف انجام می‌شود.

👈 جزئیات

🆔 @ijtihadnetwork

💢 اشتباه در برداشت از روایت به علت تقطیع

✍️ محمد ذکاوت صفت

تقطیع روایت، به معنای برشِ بخشی از روایت است و نقلِ آن بخش که فعلاً مورد نیاز است. نویسندگان کتاب‌های روائی، پس از انتقال روایات از اصول اصلیِ آن و شروع به تبویب (باب بندی) روایات، مجبور به تقطیع روایات شدند.

گاهی نقلِ تقطیع ‌شده‌ی یک روایت، موجب برداشت نادرست از معنای اصلی روایت می‌شود. هرچند روایات تقطیع‌شده از جهاتی سودمند هستند، اما از دیگر سو، می‌توانند منجر به سوء تفاهم و انتقال ناقص پیام به مخاطب شوند. از همین رو، نویسندگانی که اقدام به تقطیع روایات می‌کنند، معمولاً با عباراتی به خوانندگان هشدار می‌دهند که متن روایت تقطیع شده و ناقص است.

یکی از کتاب‌هایی که نه تنها روایات را تقطیع کرده، بلکه در مواردی به تعویض مختصر و بعضاً غیرمضر آن نیز پرداخته، «کتاب من لا یحضره الفقیه» است. این اثر، با توجه به رویکردش به مخاطب عام، این روش را در پیش گرفته است؛ اما متأسفانه گاهی اهل علم را نیز به اشتباه می‌اندازد. نمونه‌ای از این نقلِ اشتباه انداز، روایت زیر است:

👈 بخوانید

🆔 @ijtihadnetwork

📚 اولویت‌های پژوهشی فقه سیاسی

✍ پژوهشگر: سید کاظم سیدباقری | همکاران: عباس عبادی و ابوالفضل عقاری

🔹 تهیه: معاونت پژوهشی حوزه‌های علمیه
🔹 مجری: انجمن مطالعات سیاسی

🔸 صفحات: ۱۸۲ | قم، نشر مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه ۱۳۹۵

🆔 @ijtihadnetwork

🎧 نشست علمی «فقهِ اخلاق»

🎙ارائه: استاد شیخ محمد سند

🗓 ١٥ رجب ١٤٤٦ - نجف اشرف - ديدار با گروه اساتید اخلاق قم

🆔 @ijtihadnetwork

💢 نظریه خطابات قانونیه توانست تحولی اساسی در فقه ایجاد کند/ پویایی فقه در گرو تقویت گفتمان اصالت و معاصرت

نشست هم‌اندیشی اساتید خارج حوزه علمیه خراسان با محوریت «اندیشه‌های فقهی و اصولی حضرت امام خمینی (ره) و نظریه خطابات قانونی» با حضور آیات و اساتید: مصطفی اشرفی شاهرودی، مهدی مروارید، محمد مروارید، محمدجواد فاضل لنکرانی، ابوالقاسم علیدوست، مهدی زمانی‌فرد، علی خیاط، محسن ملکی، غلامرضا باقری‌کیا، محمدجواد انصاریان، محمدحسن ربانی بیرجندی، حمید درایتی، سید علی دلبری، سید علی سجادی‌زاده، مرتضی اسکندری، مرتضی نوروزی و دیگر اساتید در موسسه آموزش عالی حوزوی ائمه اطهار (ع) مشهد برگزار شد.

در این نشست اساتید به تبیین ابعاد و محورهای دیدگاه حضرت امام (ره) درباره خطابات قانونیه پرداختند و در نهایت از کتاب «مکتب اجتهادی امام خمینی (ره)» و پوستر همایش ملی «خطابات قانونیه» رونمایی شد.

👈 گزارش تفصیلی + تصاویر

🆔 @ijtihadnetwork

🎥 کلیپ | نشست هم‌اندیشی اساتید خارج  فقه و اصول حوزه علمیه با محوریت بررسی اندیشه‌های اجتهادی امام خمینی (ره)

🆔 @ijtihadnetwork

💢 گستردگی دانش امام کاظم علیه‌السلام

✍️ استاد علی نصیری

اگر کسی به دنبال درک عمق و گستره دانش امام کاظم (علیه‌السلام) باشد، کافی است که فقط به کتاب مسائل علی بن جعفر (ره) که حاوی پرسش‌های ایشان از برادر خود؛ یعنی امام کاظم (ع) است، نظری بیافکند.

درنگریستن در زندگی، شخصیت علمی و اخلاقی علی بن جعفر نشان می‌دهد که او افزون بر منش اخلاقی و تقوایی ستودنی، فقیهی مبرز و دین شناسی جامع بوده است.

این امر از همه آن چه که در منابع رجال و تراجم درباره ایشان آمده هویدا است و افزون بر آن، خود پرسش‌های دقیق و پیوسته او از محضر امام کاظم (سلام الله علیه) گواه این مدعا است.

می‌دانیم که بسیاری از پرسش‌ها شفاهی و در حضور دیگران مطرح می‌شده و امام بدون هیچ درنگ، تامل یا تردیدی بلافاصله به آنها پاسخ می‌داده است؛ چنان که سیره همه اهل بیت چنین بوده است.

آیا چنین دانش دقیق، بی‌خطا، جامع و کامل در اختیار یک انسان معمولی و در عین حال ممحض در دین شناسی و فقه دانی هست؟!

ما اگر خدمت امثال شیخ انصاری ‌و کاشف الغطا برسیم که می‌گفت اگر تمام کتاب‌های فقهی را به دریا بریرند، من می‌توانم همه آنها را از سینه بنگارم، و این چنین پرسش‌هایی دقیق و فقط در زمینه فقه از آنان می‌پرسیدیم، آیا قادر بوده و هستند که بی درنگ و بی خطا پاسخ دهند؟! کلا و حاشا!

این‌ها بخشی از موهبت‌های الهی به اهل بیت است؛ چنان که امام کاظم (ع) خود جهات علوم ائمه را سه گونه دانسته است: ... و سألت عن مبلغ علمنا؟ و هو علی ثلاثة وجوه: ماض و غابر و حادث. فأما الماضی: فمفسر. و أما الغابر: فمزبور. و أما الحادث: فقذف فی القلوب و نقر فی الأسماع، و هو أفضل علمنا، و لا نبی بعد نبینا محمد صلی الله علیه و آله

🆔 @ijtihadnetwork

💢 کشف الغطاء عن کشف الغطاء
(کشف الغطاء قلمی از یک فقیه مجاهد متکلم)

✍️ سجاد علی بیگی

کتب فقهی و کلامی علمای مسلمان، گنجینه‌ای است از هزاران ایده و اندیشه و سوال و جواب که هر ذهن پویا و جوالی می‌تواند از این آبشخور ارزشمند، بهره‌های وافی و کافی را ببرد. «کشف الغطاء عن الشریعة الغراء» که از شیخ جعفر کاشف الغطاء می‌باشد، از بارزترین مصادیق این گنجینه‌هاست.

شاید بتوان گفت بهترین و مورد توجه‌ترین بخش این کتاب، «کتاب الجهاد» است. تزامن مصنف با حمله‌‌ی روس‌ها به بلاد اسلامی از جمله دلایلی است که وی علاوه بر تاکید مصداقی بر شقاوت روس‌ها و مصداق کافر حربی بودن آن‌ها در آن زمان، توصیه‌های خاصی به فتحعلی شاه قاجار جهت اداره‌‌ی جنگ داشته باشد. لذا اکثریت مطالب این یادداشت در همین راستا خواهد بود.

📝 بخوانید

🆔 @ijtihadnetwork

💢 سه فرضیه در ماهیت فقه معاصر

✍️ استاد احمد مبلغی

اخیراً در محافل فقهی و دانشگاهی، اخبار مربوط به «فقه معاصر» زیاد شنیده می‌شود. این اصطلاح زیبا در میان علاقه‌مندان به فقه در عصر ما، بسیار مورد توجه قرار گرفته است.

فقه معاصر تلاش می‌کند تا کمال و زیبایی شریعت را در شرایط پیچیده و پیشرفته امروزه احیا کند و به دنبال راهی برای ترکیب اصالت فقه با تحولات شگفت‌انگیزی است که بر زندگی انسان‌ها تاثیر گذاشته است.

بنابراین باید از این مفهوم استقبال کنیم. اما سوال اینجاست که دقیقاً منظور از فقه معاصر چیست؟ اگرچه فقه معاصر، اصطلاح بسیار جذابی است؛ اما تعریف دقیقی از آن ارائه نشده است. بنابراین باید به دنبال شناخت دقیق ماهیت آن باشیم. سه فرضیه در مورد ماهیت فقه معاصر و مشخص کردن نیازها و الزامات رویکرد فقهی معاصر وجود دارد.

📝 در «اجتهاد» بخوانید

🆔 @ijtihadnetwork

📗دانشنامه امام موسی کاظم علیه‌السلام
📝 مولف: جمعی از نویسندگان
📖 صفحات: ۳۷۳
🔺 زبان: فارسی

✂️ این کتاب که به ترتیب حروف الفبا تدوین شده است به بررسی روایات، سیره و اتفاقات اجتماعی و سیاسی دوران امام موسی کاظم علیه‌السلام می‌پردازد.

🆔 @ijtihadnetwork

💢 معرفی یک مدل هوش مصنوعی آموزش‌دیده بر پایه‌ی تعالیم شیعه

به عنوان یک مدل پیشرفته‌ هوش مصنوعی، Hyder.ai با بهره‌گیری از منابع معتبر وگسترده‌ تعالیم شیعه توسعه یافته است. این ابزار نوآورانه قادر است به پرسش‌های مذهبی، اخلاقی و فقهی کاربران پاسخ دهد و دانش دینی را به شیوه‌ای ساده و قابل دسترس ارائه کند.

منابع مورد استفاده (براساس ادعای برنامه‌نویس، صدها منبع):
- قرآن کریم
- مجموعه‌های حدیثی شامل احادیث پیامبر اکرم (ص) و ائمه‌ معصومین (ع)
- آثار علما و فقهای شیعه
- متون تاریخی شامل تاریخ تشیع و زندگینامه‌ شخصیت‌های برجسته
- متون فقهی شامل اصول و فروع دین در فقه شیعه

سؤالات خود را می‌توانید به فارسی مطرح کنید، اما از آن‌جا که هسته‌ی اصلی این وب‌سایت مبتنی بر مدل‌های زبانی بزرگ (مانند GPT) نیست، بهتر است به زبان انگلیسی مطرح کنید.

نکته‌ی کلیدی این وب‌سایت، استفاده‌ی انحصاری از منابع شیعی است. برنامه‌نویس این پروژه Reza Merchant تأکید می‌کند که برای پرسش‌های فقهی، نمی‌توان به پاسخ‌های این وب‌سایت اعتماد کامل داشت.

🆔 @ijtihadnetwork

🎥 دو شاهد رسالت پیامبر أعظم صلّی الله علیه و آله

🎙 حجةالإسلام والمسلمین میرباقری

🆔 @ijtihadnetwork

💢 بحث مقاصد شریعت می‌تواند خطرناک باشد/ تضعیف علم اصول به تضعیف اجتهاد منجر می‌شود

👤 استاد مهدی هادوی تهرانی

اگرچه برخی از مباحث اصولی ممکن است کم‌فایده یا غیرضروری باشند، اما علم اصول به‌طور کلی برای اجتهاد ضروری است. تضعیف علم اصول می‌تواند به تضعیف اجتهاد منجر شود. بنابراین، باید به‌جای حذف کامل این مباحث، به اصلاح و بازنگری در آن‌ها پرداخت.

ما در شیعه، هم به عقل و هم به نقل توجه داریم. اما عقل مورد نظر ما، عقل محدود و مقید است، نه عقل مطلق. به نظر من، استفاده از عقل در استنباط احکام شرعی باید با احتیاط و در چارچوب مشخصی انجام شود.

بحث مقاصد شریعت، اگرچه در میان اهل سنت مطرح شده، اما حتی در میان آن‌ها نیز با مخالفت‌هایی روبرو است. به نظر من، این بحث می‌تواند خطرناک باشد، زیرا ممکن است باب تخمین‌ها و گمان‌ها را باز کند و به جای استناد به برهان‌های عقلی، به حدس‌و‌گمان متکی شود. من با طرح این موضوع مخالف نیستم، اما معتقدم باید با احتیاط بسیار با آن برخورد کرد.

هوش مصنوعی می‌تواند ابزار قدرتمندی برای پیشبرد تحقیقات دینی باشد، اما باید با احتیاط از آن استفاده کرد. متأسفانه، به دلیل کمبود منابع مالی، نتوانسته‌ایم در این زمینه به‌طور جدی پیش برویم. امیدوارم در آینده، امکانات لازم برای استفاده از این فناوری فراهم شود.

🆔 @ijtihadnetwork

💢 آیةالله سبحانی گفتند: اگر درس طلبگی را کنار بگذاری و خوشنویسی را ادامه دهی، نزد خدا حجت داری!

👤 احسان پورنعمان در گفتگو با «اجتهاد»:

مشکلی که وجود دارد به جهت روحیه اخباریگری علمای ما بوده است؛ یعنی تنها هنرهایی که شرع تجویز کرده است را قبول کرده‌اند.

شعر چون مجوز شرعی دارد، تلقی به قبول کردند و در مواردی که ان‌ قلتی وجود دارد موجب احتیاط شده است. مثلاً در برخی روایات هست که در شب جمعه شعر نخوانید، لذا احتیاط می‌کنند.

این ترس‌ولرز در موارد دیگر هنر هم از ناحیه علما وجود داشته است. مثلاً در مورد خوشنویسی، چون از سوی ائمه علیهم‌السلام سفارش شده، تلقی به قبول شده است؛ ولی خیلی هم دامنه جواز را وسیع نمی‌دانند؛ چون در بعضی موارد، مخالفت‌هایی در مورد بعضی از نگارش‌ها وجود داشته است مثل نگارش قرآن با طلا.

حدود هجده سال قبل به همراه دوستی که ایشان هم مثل خودم خوشنویس بودند، خدمت آیةالله سبحانی رسیدیم. من خدمت ایشان عرض کردم که من چند سالی است که طلبه شده‌ام و دغدغه‌ام این است که آیا باید خوشنویسی را کنار بگذارم و فقط به درس و بحثم برسم؟ یا اینکه در کنار درس، خوشنویسی هم انجام دهم؟ ایشان فرمودند: «اگر در این زمینه استعداد دارید حتی اگر درس را به‌طور کلی کنار بگذارید و به خوشنویسی بپردازید، در روز قیامت در مقابل خدای متعال حجت دارید. چون شما نمی‌دانید خوشنویسی چقدر در وجود مردم تأثیر دارد».

👈 متن کامل گفتگو

🆔 @ijtihadnetwork

💢 تأثیر عوامل اجتماعی بر اجتهاد فقیه

✍️ حسین نیک

فقه اسلامی همواره در تعامل با جامعه و تحولات آن بوده است. فتاوای فقهی بر اساس روش و منابع معتبر استنباط، پاسخ‌هایی به پرسش‌های روزمره در زمینه‌های مختلف زندگی است؛ اما آیا این پاسخ‌ها صرفا بر مبنای متون دینی و قواعد فقهی صادر می‌شوند، یا اینکه عوامل اجتماعی نیز در شکل‌گیری آنها دخیل هستند؟ به نظر می‌رسد عوامل اجتماعی، از جمله تجربه زیستی، تعلقات اجتماعی و علاقه‌های شناختی، به طور پیچیده‌ای بر فتواهای فقها تأثیر می‌گذارند. این عوامل می‌توانند باعث ایجاد تفاوت در تفسیر متون دینی و ارائه فتواهای مختلف شوند.

اگرچه تأثیرپذیری اجتهاد فقیه از تحولات اجتماعی، یک واقعیت انکارناپذیر است؛ اما چالش اصلی این است که چگونه می‌توان این تأثیرپذیری را به گونه‌ای مدیریت کرد که هم به فقه پویایی و حیات بخشد و هم از انحراف آن با رویکرد نسبی‌گرایانه جلوگیری شود.

📝 مطالعه متن کامل یادداشت

🆔 @ijtihadnetwork

💢 آیةالله شبیری: تعهدات خداوند نقض‌شدنی نیست / تلاش برای تدوین و تصویب قوانین بر اساس شریعت خدمت بزرگی به اسلام است

آیةالله سید موسی شبیری زنجانی با اشاره به اینکه تلاش حفظ اسلام و تدوین و تصویب قوانین بر اساس شریعت کار بسیار ارزشمند، نعمت و خدمت بزرگی به اسلام است، گفت: اگر فعالیت‌ها صرفا برای رضایت خداوند و با نیت خالص و خدمت به دین و مردم باشد، قطعا با برکت و منشاء خیر خواهد بود.

ایشان، در ‌این دیدار که رئیس و برخی محققان مرکز تحقیقات اسلامی مجلس حضور داشتند، یادآور شد: خداوند متعال وعده داده است که فعالیت کسانی که با انگیزه الهی برای خدمت به دین و مردم تلاش می‌کنند را هرگز بدون بهره و نادیده نمی‌گیرند و اینکه مرکز تحقیقات اسلامی مجلس برای حفظ اسلام و قوانین و قواعد اسلامی تحقیق و مطالعه می‌کند قطعا خداوند به شما کمک خواهد کرد و وظیفه ما نیز دعا کردن است.

👈 خاطره‌ای جالب از مرحوم علامه طباطبایی

🆔 @ijtihadnetwork

✍️ حجةالاسلام حامد کاشانی نوشت:

پنجاه و ششمین دوره نمایشگاه کتاب قاهره که می‌توان گفت، مهم‌ترین رویداد فرهنگی در جهان اسلام است، آغاز شده است. چند سالی است در تلاشیم شرکت کنیم ولی تاکنون میسر نشده است.

اینکه ما شیعیان در مهم‌ترین رویدادهای فرهنگ مکتوب جهان اسلام کم‌توجه و کم‌فروغیم و دغدغه زیادی نداریم، از غربت اهل بیت علیهم‌السلام و تقصیر ماست. بخشی از حقیقت مکتب اهل بیت در گفتگوهای علمی و رفت و آمدهای فرهنگی باید منتقل شود.

امید که روزی مراودات فرهنگی جهان اسلام بسهولت ممکن شود.

🆔 @ijtihadnetwork

💠 ویژه‌نامه «همایش بزرگداشت شهید صدر»

🗞 نشریه اجتماعی عمران دانشگاه رضوی

🔻 اندیشه‌های اجتماعی شهید صدر
🔹 متفکری برای تمام اعصار؛ محمدرضا قائمی‌نیک
🔹 اسلام راهبر زندگی؛ علی محمدی

🔻 اقتصاد اسلامی در نگاه شهید صدر
🔹 طلیعه موج سوم اقتصادی؛ علی نعمتی
🔹 اقتصاد اسلامی چیست؛ مرتضی مرتضوی کاخکی

🔻 نوآوری‌های فلسفی و کلامی شهید صدر
🔹 نظام فلسفی شهید صدر در گستره علوم انسانی؛ حسن لاهوتیان

🔻 نوآورهای فقهی و اصولی شهید صدر
🔹 امتداد فقه و اصول در جهان معاصر؛ مجتبی الهی خراسانی

🔻 اندیشه‌های تفسیری شهید صدر
🔹 دیدگاه تفسیری شهید صدر؛ محمدحسین ملک‌زاده

🆔 @ijtihadnetwork

🎥 مسئله جدید و کاربردی خمس

حجةالاسلام رضایی مسئله جدید درباره خمس و تفاوت دیدگاه امام راحل و رهبر انقلاب در آن موضوع را شرح می‌دهد.

🆔 @ijtihadnetwork

🎬 شیوه اشکال در درس خارج به روایت مرحوم آیةالله سیّد محمّدرضا گلپایگانی

🆔 @ijtihadnetwork