💢 فقه و احکام اجتماعی: اشتباهات و نقدهایی بر دیدگاه‌های محقق داماد

✍️ میلاد کیانی

در یکی از مباحث مطرح‌شده، ایشان اشاره کرده‌اند که اجماع فقهی بر جواز فروش «ام ولد» است و ادعای خود را به صاحب جواهر اسناد می‌دهند.

مطابق نقل فقها، اجماع امامیه بر عدم جواز فروش و هبه «ام ولد» است. مضاف بر اینکه به مجرد فوت مولا، «ام ولد» منطلق گشته و حقوق مالکیتی او به فرزند مشترکش با مولا منتقل نمی‌شود. اسنادی که به صاحب جواهر می‌دهند نیز کاملا غلط و خلاف تصریح نویسنده است!

ایشان بقای فقه و حیات اجتماعی آن را در گرو سیال‌بودن آن در امور اجتماعی و تبعیت از اموری چون امور رائج میان بشر دانسته‌اند. اما امضائات شارع به معنای پذیرش بی قید و شرط مرابطات عقلایی نیست. بلکه شارع به عنوان یک قانون‌گذار وقتی یک امر عقلائی را امضا می‌کند به این معناست که حکمی مماثل آن یا به انضمام قیود و شرایطی جعل می‌کند.

در قالب یک استفهام انکاری فرموده‌اند مگر همه واجبات را باید تبدیل به قانون کرد؟ روشن است که تمامی واجبات و محرمات در قالب قانون الزام‌آور حاکمیتی در نخواهد آمد؛ لکن هر حکمی که جنبه اجتماعی داشته باشد و به بیان دیگر ملاکات اجتماعی داشته باشد، جنبه حاکمیتی خواهد داشت و تشخیص مصالح و مفاسدش بر عهده ولی امر خواهد بود.

👈 ادامه مطلب

🆔 @ijtihadnetwork

💢 نقدی بر دیدگاه محقق داماد؛ آیا عدالت عرفی می‌تواند معیار تغییر احکام شرعی باشد؟

🔸 اظهارات اخیر استاد محقق داماد درباره مسئله حجاب و جایگاه احکام شرعی در قانون‌گذاری، موجی از واکنش‌ها را در محافل دینی و علمی به همراه داشته است. وی با استناد به منابع تاریخی و فقهی، بر عدم اجبار قانونی حجاب در زمان پیامبر اسلام (ص) تأکید کرده و نسبت به پیامدهای الزام برخی احکام بدون مقبولیت اجتماعی هشدار داده است. این دیدگاه، نقدهای گسترده‌ای را از سوی شخصیت‌های حوزوی و پژوهشگران اسلامی برانگیخته است.

🔹 استاد محمدرضا زیبایی‌نژاد معتقد است: اشتباهات زیادی در تقریر استاد محقق داماد وجود دارد. اینکه آیا عدالت امری عقلی‌ است یا روانشناختی؟ عدالت عرفی امری روانشناختی و متاثر از فرهنگ‌های مسلطه بر خلاف عدالت عقلی، لهذا عدالت عرفی زمان‌مند است اما عدالت عقلی نه. اگر ایشان عدالت را عقلی می‌دانند لازمه حرف ایشان این است که شارع با حکم کردن به فروش کنیز (و … که ایشان معتقدند در صدر اسلام جاری بوده) احکام خلاف عدالت داشته باشد و اگر معتقدند که عدالت امری عرفی و زمانمند و تابع ادراک زمانه است دلیلی بر اعتبار چنین عدالتی آن هم به گونه‌ای که احکام را قید زده شود نداریم.

🔹 این ادراک در زمان معصوم هم بوده و توسط امام ردع شده است. ابان بن تغلب به امام صادق (ع) می‌گوید: در عراق به ما حکم تنصیف دیه در مازاد بر ثلث گفته شد و ما گفتیم چنین حکمی شیطانی است! امام به ایشان گفتند تند نرو دین خدا با این مظنه‌ها بدست نمی‌آید؛ این حکم پیامبر (ص) است.

👈 ادامه مطلب

🆔 @ijtihadnetwork

💢تأملی در دیدگاه‌‌های قائلین پول‌طلا و نسبت آن با سرمایه‌گذاری در تولید
🔻تولید، مهمترین پشتوانۀ پول

✍️دکتر محمدرضا قائمی‌نیک

با تاکید و تصریح مقام معظم رهبری دربارۀ سرمایه‌گذاری در تولید و تحذیر ایشان از حرکتِ سرمایه‌ها به سمتِ بازار ارز و طلا، ابهامی دربارۀ مسئله‌ای است که چند وقتی است توسط جمعی از افراد به‌عنوان پول‌طلا پیگیری می‌شود مطرح شده است. ایشان تصریح دارند که «اگر سرمایه در راه تولید به کار رفت، دیگر به سمت کارهای مضر مثل خرید طلا، خرید ارز و امثال اینها نخواهد رفت و کارهای مضر، دیگر انجام نخواهد گرفت».

این در‌حالی است که قائلین به پول‌طلا، علی‌رغم تنوع دیدگاه‌هایی که دارند، اما معتقدند که مشکل اصلیِ اقتصاد ایران، پول اعتباری و بدون پشتوانۀ ریال است که با خلق بدون پشتوانۀ آن توسط بانک‌ها، امکان مهار تورم از میان رفته است؛ هواداران پول‌طلا در مقابل، راهکارهای مختلفی از جمله تعبیۀ طلا در اسکناس‌ها به‌عنوان نخ طلا در اسکناس، تعریف درهم و دینار شرعی مطابق حدیثی از امام کاظم (ع) مبنی بر تعریف دینار با ۱۸ نخود طلا یا تعریف طلا یا نقره به‌عنوان پشتوانۀ پول ملی (با ترجیح درهم و دینار) برای جلوگیری از خلق پول مخصوصاً ریال ارائه کرده‌اند.

در بین قائلین این دیدگاه، ریال به دلیل ماهیت استعماری‌اش که از دورۀ رضاخان پهلوی وارد دستگاه مالی ایران شده، باید کنار گذاشته شود و یکی از انواع پول فوق که عمدتاً همگی مبتنی بر طلا هستند، جایگزین آن شوند. طبیعتاً بر اساس این دیدگاه و قائلین آن که عمدتاً از ولایت‌مداران مقام معظم رهبری محسوب می‌شوند، برای عمل به فرمایش ایشان، سرمایه‌گذاری برای تولید نیز بایستی بر اساس طلا صورت گیرد و به همین دلیل، در اسرع وقت، طرفداران این دیدگاه شعار سرمایه‌گذاری طلایی برای تولید را ترویج داده‌اند.

با این‌حال به‌نظر می‌رسد تجربۀ بیش از یک‌صد سالۀ ایرانیان و حتی مسلمین از دنیای مدرن و همچنین تجربۀ خاص بعد از جمهوری اسلامی که محصول تعامل خاصی با دنیای مدرن است، چالش‌هایی را برای این دیدگاه مطرح ساخته که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت.

اساس این چالش‌ها بر دوگانۀ قبول یا رد پول اعتباری است؛ قائلین به پول‌طلا عمدتاً خلق پول را ناشی از اعتباری دانستن آن می‌دانند و در مقابل، پول‌طلا را فاقد وجه اعتباری می‌دانند که می‌تواند به واسطۀ اعتباری‌نبودن، ثبات کافی برای اقتصاد و مهار تورم ایجاد کند.

👈 بنابراین مهمترین چالش‌ها بر سر این است که ثبات ناشی از پول‌طلا چگونه تامین می‌شود؟ در این رابطه حداقل چهار دیدگاه، قابل طرح و چالش‌هایی نیز بر آنها وارد است...

📝متن کامل این یادداشت تحلیلی را در «اجتهاد» مطالعه نمایید: http://ijtihadnet.ir/?p=77649

🆔 @ijtihadnetwork

💢 سرمایه‌گذاری در تولید یا خرید طلا؟

✍️ هادی انصاری

فکر می‌کنید کل پولی که مردم در طلا آنلاین‌ها صرف خرید طلا کرده‌اند چقدر است؟ طبق گفته مسئولین حدود ۱.۵ تن طلا از سوی پلتفرم‌ها به بانک کارگشایی سپرده شده که حدود ۸۰ درصد از طلای فروخته شده توسط پلتفرم‌ها است. با یک محاسبه حدودی و دست بالا می‌توان ارزش کل این دارایی که تا کنون توسط مردم خریداری شده را در ابعاد حدود ۱۰ همت تخمین زد. نهایتا ۵.۷ همت وجوه سرمایه‌گذاری شده در صندوق‌های طلای بورسی را هم به این عدد اضافه کنید. چیزی تکان نمی‌خورد.

گمان می‌کنید کل نقدینگی‌ای که وارد سکوهای تأمین مالی جمعی شده و احتمالا سرمایه در گردش برخی کسب و کارها را فراهم کرده چقدر است؟ عددی حدود ۷ همت. حالا این اعداد را مقایسه کنید با حجم تسهیلات اعطایی بانک‌ها‌ در ۱۰ ماهه نخست سال ۱۴۰۳، عددی بالغ بر ۵۰۰۰ همت. معادله روشن است. اعدادی که مردم در تخصیص آن نقش جدی دارند در مقایسه با حجم تسهیلات اعطایی بانک‌ها‌ تقریبا به صفر میل می‌کند.

بخواهیم یا نخواهیم واقعیت این است که بخش تأمین مالی در اقتصاد ایران را بانک‌ها‌ مدیریت می‌کنند نه مردم. نقش مردم چه هنگامی که برای دریافت خودرو ثبت نام می‌کنند چه زمانی که به طلا آنلاین‌ها یا صرافی‌های رمز ارز هجوم می‌برند و چه حتی پولی که در بانک‌ها‌ سپرده می‌کنند به صفر میل می‌کند.

👈 پس در این میان رهبری چه چیزی را دنبال می‌کنند؟

🆔 @ijtihadnetwork

🔔 فراخوان همایش ملی بزرگداشت آیةالله‌العظمی میلانی (قدس سره)

⏳تاریخ ارسال چکیده آثار: ۱۵ فروردین ۱۴۰۴

🗓 تاریخ ارسال اصل مقالات: پایان خرداد ۱۴۰۴

☝️جزئیات بیشتر در پوستر

🆔 @ijtihadnetwork

💢 روایت‌های ناتمام از امام علی (ع)

✍️ حجةالاسلام مهراب صادق‌نیا

جامعه‌ی ایران این روزها در سال‌‌روز شهادت امام علی علیه‌السلام‌ داغ‌دار است. سخن‌ران‌ها بر بالای منبر از فضایل و اعجاز شخصیت ایشان می‌گویند و قصد دارند ایمان شیعیان را تقویت کنند.

در شرایط فعلی، سخن گفتن از امام علی و شاید بسیاری دیگر از شخصیت‌های دینی و حوادث تاریخی کار آسانی نیست. در باره‌ی این بزرگان هر چیز (درستی) نمی‌توان گفت. گاهی واکنش‌های تندی در پی دارد. توصیف‌ها بیش‌تر "جیب بلوزی" و دل‌بخواهانه‌اند. بخشی از شخصیت و سخنان امام را گفته و بخشی دیگر را پنهان می‌‌کنند.

علی علیه‌السلام در توصیف این سخنران‌ها یا درِوازه‌ی قلعه‌ی خبر را از جا می‌کند، یا شبی هزار رکعت نماز می‌خواند و یا کیسه‌ای از خرما بر دوش دارد و شب‌ها به صورت ناشناس به یتیمان کمک می‌کند. با این حال، نهج‌البلاغه‌ی علی علیه‌السلام نشان می‌دهد که این اوصاف، کم‌ترین چیزهایی است که از این "اقیانوس ایستاده بر زمین" می‌توان گفت.

آن‌چه علی را شایسته‌‌ی جانشینی پیامبر می‌کند هیچ‌کدام از این ویژگی‌ها نیست ....

📝 ادامه مطلب

🆔 @ijtihadnetwork

🎥 ببینید | مراسم دسته عزای علوی در روز شهادت امیرالمؤمنین علیه‌السلام، با حضور علمای اعلام، هیئات‌‌ مذهبی، زائران و مجاوران علی بن موسی الرضا علیهماالسلام

🆔 @ijtihadnetwork

🎙 چرا می‌گوییم قاتلان امیرالمؤمنین!

🆔 @ijtihadnetwork

🎙 بشنوید | صوت مراسم قرآن به سر گرفتن حضرت آیةالله خامنه‌ای در شب ۲۳ رمضان، سال ۱۳۵۳

🆔 @ijtihadnetwork

🎙 صوت‌ دعاهای‌ عالم‌ عامل‌ و فقیه‌ عارف مرحوم‌ آیةالله‌ میرزا‌ حسنعلی‌ مروارید (قدس‌ سره)

🗓 مشهد مقدس، مدرسه علمیه میرزا جعفر، مراسم احیای در شب قدر، بیست و سوم ماه مبارك رمضان (حدود نیم قرن پیش)

🆔 @ijtihadnetwork

💢 شعار سال ۱۴۰۴ و مسأله پول‌طلا

✍️ حجةالاسلام علی نعمتی

آنچه از اقتصاد اسلامی فهمیده می‌شود و بسیاری از اقتصاددانان غربی نیز برآنند لزوم احیای مجدد «پول حقیقی» در نظام اقتصادی است و مصداق آن را که طلا باشد یا نقره یا «مال»ی غیر از اینها مردم و بازار تعیین می‌کنند.

در خصوص طلا؛ آنچه مضر و مخل است مواجهه با طلا به عنوان یک دارایی فیزیکی سرمایه‌ای - در مقابل دارایی پولی - است که از دوران منحوس حکومت رضاخان با ضرب سکه‌های پهلوی آغاز شد، همان که پس از انقلاب با تبدیل نامش به «بهار آزادی»، مثل بسیاری دیگر از نهادهای استعماری دیگر تطهیر شد.

اگرچه با استدلال‌های مختلف فقهی و اقتصادی نشان داده‌ایم که پول اسلامی نمی‌تواند اعتباری باشد، اما به هر تقدیر، وقتی پول کشور اعتباری شد، ضرب سکه طلا چه با عنوان پهلوی و چه با عنوان بهار آزادی نمی‌تواند معنایی جز تبدیل کردن طلا به ابزار «کنز» و سفته‌بازی داشته باشد.

اما مسأله و آرمان پول طلا (پول حقیقی) به کلی از ساحت این آلودگی‌ها مبراست. واقعیت مهمی که متأسفانه عموم مسئولان بانک مرکزی و نهادهای مالی کشور (حتی دوستان امام ‌صادقی متخصص مدیریت مالی و مسئول در این نهادها) به فهم آن نایل نشده‌اند این است که تنها چیزی که طلا را از ابزار سفته‌بازی و سوداگری و کنز در گاوصندوق‌های خانگی نجات می‌دهد، تبدیل طلا از «دارایی فیزیکی» به «دارایی پولی» یا پول است. اگر طلا پول شود به جریان می‌افتد و مقدمه ورود آن به عرصه‌های بایسته اقتصاد (تولید) فراهم می‌شود.

📝 ادامه یادداشت

🆔 @ijtihadnetwork

💢 تسریع در پاسخ‌دهی به کاربران مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی با بهره‌گیری از هوش مصنوعی

حجةالاسلام محمدمهدی پورمدنی، رئیس اداره پاسخگویی فضای مجازی مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی:

🔹«دین‌دان» یا سامانه پاسخگویی هوشمند محصولی از مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم است که خدمات پاسخگویی مبتنی بر هوش مصنوعی را به مخاطبین ارائه می‌کند.

🔸در حال حاضر نسخه آزمایشی این سامانه در وب سایت سامانه پاسخگو به آدرس my.pasokhgoo.ir در دسترس مخاطبین هست.

🔹پاسخگویی فضای مجازی مرکز در سامانه جامع خدمات پاسخگو متمرکز شده و پرسشگران می توانند از طریق برنامه کاربردی پاسخگو که آدرس آن در ادامه می آید پرسش خود را مطرح و پاسخ خود را به دو صورت آنلاین و آفلاین دریافت نمایند.

☎️ تلفن : ۰۹۶۴۰۰
📲 اپلیکیشن پاسخگو: mmps.ir/app
🌐 وب‌ پاسخگو: my.pasokhgoo.ir
☑️ چت‌بات دین‌دان: https://dindan.ssl.qom.ac.ir/
🤖 ربات بله: ble.ir/pasokhgoo_ir_bot
🤖 ربات تلگرام: t.me/pasokhgoo_ir_bot

🆔 @ijtihadnetwork

💢 علامه طباطبایی در بحث ولایت فقیه متأثر از میرزای نائینی است

✔️ حجةالاسلام احمدرضا یزدانی مقدم:

🔹علامه نظریه‌پرداز ولایت فقیه نیست ولی پیشتر از امام بحث کرده است؛ ایشان در ذیل آیه ملک، آورده است که الان شکل‌هایی از حکومت وجود دارد که در آینده تغییر می‌کند لذا وارد اشکال حکومت نمی‌شود و از ماهیت حکومت اسلامی بحث می‌کند بنابراین ما چیزی از ایشان ندیدیم که ایشان بگویند حکومت اسلامی فقط در قالب ولایت فقیه محقق است.

🔹امام بحث حکومت را در اشکال مختلف بیان کردند که علامه هم با امام مشترک است؛ مرحوم نائینی گفته است که ما در دوره غیبت نمی‌توانیم حکومت (اسلامی با رعایت احکام اسلامی) داشته باشیم و هر نوع حکومت غاصبانه است که شاید نظر وی از روی جدال است. معتقدم علامه طباطبایی تا حدودی متاثر از اندیشه میرزای نائینی بوده است.

👈 در این باره

🆔 @ijtihadnetwork

💢 نقد و بررسی کشف ملاک و حکم شرعی توسط عقل

✔️ استاد علیرضا اسلامیان:

🔹عقل را به هیچ عنوان نمی‌توان نادیده گرفت و کنار گذاشت. اصل وجود خدا و دین به وسیله عقل اثبات می‌شود. مباحث دیگری مانند الغاء خصوصیت، تنقیح مناط، تناسب حکم و موضوع، ارتکازات و... نیز چنانچه بر اساس ضوابط به نصوصیت یا ظهور برسد، قابل انکار نیست و مورد پذیرش است.

🔸نسبت به احکام مکشوف گفته شده است که عقل به جهت عدم احاطه، توان درک ملاک احکام مکشوف را ندارد. بر اساس همین نکته نمی‌توان پذیرفت که عقل در مورد احکام غیر مکشوف توان درک ملاک را داشته باشد و سپس حکم شرعی به تبع آن کشف گردد؛ زیرا علت عدم درک ملاک در احکام مشکوف، عدم احاطه عقل است و همین امر در احکام غیر مکشوف نیز وجود دارد و ممکن است عقل به تمام جوانب و امور مربوط به ملاک، احاطه نداشته باشد.

🔹با توجه به سابقه‌ای که از شرع مقدس وجود دارد، نمی‌توان احراز نمود که مصالح و مفاسدی که عقل احراز کرده است، ملاک حکم شرعی است؛ زیرا ممکن است اموری در ملاک حکم دخالت داشته باشد که عقل از درک آن عاجز است. با وجود پیشرفت‌های چشمگیری که بشر داشته است؛ اما هنوز بسیاری از زوایای مربوط به خود انسان، اعم از روحی، روانی، عاطفی، جسمی و... کشف نشده است. علاوه بر این، در مورد احکام الهی که برای تامین سعادت ابدی جعل شده است، عقل به طریق اولی توان درک و کشف آن را ندارد.

👈 بیشتر بخوانید

🆔 @ijtihadnetwork

💢 نقدی تفصیلی بر دیدگاه استاد رشاد در موضوع مقاصد الشریعه

استاد علی‌اکبر رشاد در سخنان خود، نظرات قابل تاملی درباره مقاصد الشریعه و تأثیر آن بر علوم اسلامی و انسانی مطرح کرده‌اند.

در این دیدگاه، مقاصد الشریعه، نه‌تنها به‌عنوان معیاری برای تمایز علوم اسلامی از غیر اسلامی مطرح شده، بلکه به‌ عنوان ابزاری برای مهندسی و تولید علوم انسانی اسلامی معرفی گردیده است.

با احترام به تلاش‌های استاد گرانمایه، موارد زیر به‌عنوان نقد و تحلیل مطرح می‌گردد.

👈 بخوانید

🆔 @ijtihadnetwork

✍ پیام استاد علی‌اکبر رشاد

سلام علیکم و تقبل الله اعمالکم
بزرگواری که عرایض ناقص و نارس حقیر را نقد کرده - آن مقدار که از این نوشته برمی‌آید - چندان که باید و شاید با مباحث علم دینی و علوم انسانی آشنا نیست، عرائض حقیر را نیز درست تلقی نفرموده، دست‌کم بحث حقیر در افتتاحیه همایش سالانه پژوهشگاه‌ها را که در هفته پژوهش امسال از سوی مجمع پژوهشگاه‌های علوم انسانی به توسط پژوهشگاه دفتر تبلیغات برگزار شد، ملاحظه بفرمایند.

🆔 @ijtihadnetwork

💢 جنایات رژیم صهیونیستی به اوج خود رسیده است / ملت‌ مسلمان در سراسر جهان اعلام نفرت خود را اظهار نمایند

✍ پیام آیةالله نوری همدانی به مناسبت روز جهانی قدس

بِسْمِ الله الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
جمعه آخر ماه مبارک رمضان حسب فرمایش امام راحل (رحمت الله علیه) بعنوان روز جهانی قدس است که با این دوراندیشی و تصمیم حکیمانه مستضعفان عالم همگی در یک روز معيّن از یک رژیم نامشروع صهیونیستی اعلام انزجار می‌نمایند‌، امسال نیز جنايات اين رژیم نامشروع به اوج خود رسیده است و در سکوت مجامع بین‌المللی و یا انجام ندادن اقدامی مؤثر از سوی آنان‌ مشغول تخریب و کشتار خصوصاً کودکان مظلوم هستند. ان‌شاءالله بار دیگر ملت مسلمان در سراسر جهان وحدت‌ و همبستگی خود را در مقابل جنایات این رژیم سفاک و اربابانش به نمایش بگذارند و اعلام نفرت خود را اظهار نمایند.

حسین نوری همدانی - ۵ فروردین ۱۴۰۴

🆔 @ijtihadnetwork

🌾 زکات فطره و کفاره‌ی افطار روزه مطابق فتوای آیةالله‌ شبیری زنجانی

▫️شخصی که پرداخت زکات فطره بر او واجب است باید برای خودش و کسانی که نان‌خور او هستند، هر نفری یک صاع (تقریبا ۳کیلو و ۶۰۰گرم به حساب گندم) از خوراکی‌های رایج در منطقه خود (مانند گندم، برنج و ...) یا مبلغ آن را به عنوان فطریه بپردازد.

▫️با توجه به اینکه قیمت گندم و برنج در شهرهای مختلف، ممکن است اندکی متفاوت باشد، لذا مؤمنین می‌توانند معادل مقادیر مذکور را بر طبق قیمت محل زندگی خود، محاسبه و پرداخت نمایند.

▫️کفاره افطار غیرعمدی برای هر روز، یک مد طعام (حدود ۹۰۰ گرم به‌ حساب گندم) است که باید به مسکین (فردی که معیشتش سخت‌تر از فقیر می‌گذرد) پرداخت شود و در صورت اطمینان می‌توان قیمت آن را به مسکین داد تا برای خودش این مقدار طعام بخرد.

▫️جهت تسهیل برای مؤمنین گرامی در انجام تکلیف شرعی و رسیدگی به نیازمندان محترم، بخش وجوهات دفتر آیةالله‌ شبیری زنجانی، مبالغ زکات فطره و کفاره را دریافت می‌کند و به مصرف شرعی آن می‌رساند.

🔗 پیوند پرداخت زکات فطره:
B2n.ir/m65602
🔗 پیوند پرداخت کفاره افطار عذری:
B2n.ir/q52111

🆔 @ijtihadnetwork