#Savodxonlik

Bilib qoʻygan yaxshi

Bir sonidan katta barcha sonlar bilan birikkan otga koʻplik yasovchi -lar qoʻshimchasi qoʻshilmaydi.

Toʻrtta talabalar ❌
Toʻrtta talaba ✅

12 ta kitoblar ❌
12 ta kitob ✅

3 bogʻ koʻkatlar ❌
3 bogʻ koʻkat ✅

Lekin:
Yuzlab insonlar ✅
Minglab obunachilar ✅

©xatoliklar

📚 @kitoblar_pdf

#Nazmiy

📜 Bog‘ qo‘ynida ikki daraxt -
Bir-biriga intizor.
Sen - bir daraxt,
Men - bir daraxt,
Kuyib-kuyib o‘tdik, yor.

Ammo bahor kelganida
Ochilish kerak ekan.
Gulu meva, xazon bo‘lib,
Sochilish kerak ekan.

Shamollarga dilim yordim,
Gul-yaproqlar tilida.
Yel kaftida olib kelgan
Har shiviring dilimda.

Ammo bahor kelganida
Ochilish kerak ekan.
Gulu meva, xazon to‘kib,
Sochilish kerak ekan.

Yerga bog‘lab qo‘yilganman,
Ildizim yer ostida.
Kechalari shovullayman,
Boqib bo‘yi bastingga.

Ammo yashash kerak ekan,
Ochilmoq kerak ekan,
Gulu meva xazon to‘kib,
Sochilmoq kerak ekan.

Bog‘ qo‘ynida ikki daraxt -
Bir - biriga intizor.
Sen - bir daraxt,
Men - bir daraxt,
Kuyib-kuyib o‘tdik, yor!

✍️Usmon Azim

📚 @kitoblar_pdf

​​O’g’lim, sira bo’lmaydi urush

To’lisharmi o’lkada bahor,
Quyosh kezar osmon ko’ksida. Qaldirg’ochlar qanotmi qoqar,
Undan soya labi ustida.  

Mana, o’g’lim labi ustida
Qaldirg’ochning mayin qanoti.
O’spirinim toza ko’ksida,
Kunda oshar yangi his toti.  

Bo’yi oshib ketdi bo’yimdan,
Bosa olar ko’ksiga boshim.
Sevgim qurib bergan uyimda
O’sdi mening katta yo’ldoshim.  

Yurak to’la shodlik, mehr, baxt,
Uning ko’zlariga boqaman.
Nigohiday tiniq va yorqin
Orzu to’lqinida oqaman.

Orzulari qalbimga ziynat,
Hayotidir ko’zim qorasi.
O’kinaman, ba’zida faqat,
Yonida yo’q, uning otasi.  

Urush! Noming o’chsin jahonda,
Hamon bitmas sen solgan alam.
Sen tufayli ko‘p xonadonda
Ota nomli buyuk shodlik kam.  

Yulding ota demak baxtini,
Juda murg’ak go’daklarimdan.
Yaxshi ham bor shunday Vatani,
Dalda bo’ldi yuraklarimga.  

Ota bo’lib soldim men yo’lga,
Ona bo’lib mehrimga oldim.
Mana, yurtga o’g’il o’stirgan
Bir davlatmand boy bo’lib qoldim.  

Qancha ishonch, umid baxsh etar,
Ham Vatanga, ham menga bu dil,
Qoya kabi yonimdan chiqib,
Suyan, –deydi, –kiftimga dadil.  

Men onaman, mening yuragim Farzandlarim quvonchiga kon.
Dil orziqar, ba’zan tilagim
Vahimalar o’ragan zamon.  

Yo’q, urushning nomi ham o’chsin,
Mening o’g’lim kerak hayotga.
Istamayman, uning dudlari
Qo’nsin labi uzra qanotga.  

Bas, bas, ezgu onalar qalbi
Yashay olsin bexavf, baxt bilan.
Mehnatimiz, g’azab, sevgimiz
Tinchlik, deydi butun xalq bilan.  

Ko’krak suti va mehnat bilan
Biz jahonga berganmiz turmush,
Ona qalbi oyoqqa tursa,
O’g’lim, sira bo’lmaydi urush!

✍️ Zulfiya "Ko'zlaringda bormi yulduzing"

📚 @kitoblar_pdf

#Savodxonlik

Sarlavhada tinish belgilari. Qachon qoʻyiladi-yu, qachon qoʻyilmaydi?

1. Agar sarlavha ikki qismdan iborat boʻlsa, ular yuqoridagi misolga muvofiq nuqta yoki boshqa tinish belgisi bilan ajratilishi mumkin.

2. Gap shakli taqozo qilsa, sarlavha ichida istalgan tinish belgisini ishlatish mumkin:
Tinish belgilari — matnning asosi

3. Savol ekanligini koʻrsatish va unga urgʻu berish maqsadida sarlavha soʻngida soʻroq belgisini qoʻyish mumkin. Yuqoridagi sarlavha bunga misol boʻladi.

4. Sarlavha soʻngida undov belgisini ham qoʻyish mumkin, qachonki muallif oʻquvchilar eʼtiborini tortmoqchi boʻlsa. Lekin sifatli maqolada bunday yoʻl tutmagan maʼqul. Yutubda shok, diqqat, bunaqasi boʻlmagan degan soʻzlar bilan boshlangan va uchtalab undov belgisi qoʻyilgan sarlavhali videolar qalashib yotibdi, ichidagi mazmuni esa bir tiyinga ham arzimaydi.

©️xatoliklar

📚 @kitoblar_pdf

​Habib Abdullayev hikoya qiladi

Qadim zamonda kuni-tuni hammaga amr-farmon berib o‘tgan bir dilozor mansabdor mansabidan bekor bo‘ldi, bekor bo‘lganidan keyin uning amr-farmoniga hech kim quloq solmaydigan, hatto iti ham “yot!” yoki “qo‘lingni ber” desa irillaydigan bo‘lib qoldi. Mansabdor har yonga bosh urib ish chiqarolmaganidan keyin, nihoyat, xumorini yozadigan bir mashg‘ulot topdi: mahalladagi hovuz bo‘yiga qalin ko‘rpacha solib o‘tirib oldi-da, paqir ko‘tarib suvga kelgan har bir kishiga o‘shqirib:

– Paqiringni tushir! Paqiringni tort! – deb amr-farmon bera boshladi.

Bu mashg‘ulot uning xumorini ancha yozdi.

Bizning zamonimizda hovuz yo‘q...

Abdulla Qahhor,
“Haq so‘zning kuchi” kitobidan

1962-yil

📚 @kitoblar_pdf

#Nazmiy

📜 Naʼmatak

Nafis chayqladi bir tup na’matak
Yuksakda, shamolning belanchagida,
Quyoshga ko‘tarib bir savat oq gul,
Viqor-la o‘shshaygan qoya labida,
Nafis chayqaladi bir tup na’matak...

Mayin raqsiga hech qoniqmas ko‘ngil,
Vahshiy toshlarga ham u berar fusun.
So‘nmaydi yuzida yorqin tabassum,
Yanoqlarni tutib oltin bo‘sa-chun
Quyoshga tutadi bir savat oq gul!

Poyida yig‘laydi kumush qor yum-yum...
Nafis chayqaladi bir tup na’matak...
Shamol injularini separ chashmadak,
Boshida bir savat oq yulduz-chechak,
Nozik salomlari naqadar ma’sum.

Tog‘lar havosining feruzasidan
Mayin tovlanadi butun niholi,
Vahshiy qoyalarning ajib ijodi:
Yuksakda raqs etar bir tup na’matak,
Quyoshga bir savat gul tutib xursand

✍️OYBEK

📚 @kitoblar_pdf

Aslo xafa bo’lma! Alloh iroda qilsa, bo’lmaydigan ishning o’zi yo’q

📚 @kitoblar_pdf

MANTIQSIZ ISHQ

Yashamoq og‘irdir ishqqa umidvor,
Men daryo istadim, sen-da oqmading.
Men seni qalbimdan suydim telbavor,
Sen menga ko‘zingdan nari boqmading.

Seni suymoqqa-ku sig‘gandi haddim,
Sen kulding bog‘urur, achinolmading.
Men dilim tilida arzi hol etdim,
Sen tiling tilida tushunolmading.

Bilaman, senda yo‘q zarracha malham,
Lokin rohatlanib hajringda kuydim.
Sevgidan mantiqni topgandi kim ham,
Qancha tushunmasang, shuncha ko‘p suydim.

✍️Xayrulla Hamidov

📚 @kitoblar_pdf

#Savodxonlik

Сквозняк — bu yelvizak

Bolaligimizda “Bu yerda turma, сквазне ekan” degan gaplarni hammamiz eshitgan boʻlsak kerak. Rus tilidagi сквозняк soʻzi oraliq joydan oʻtib turadigan gʻurillagan shamolni ifodalaydi va oʻzbek tilida yelvizak deyiladi.

© xatoliklar

📚 @kitoblar_pdf

#Savodxonlik

Hordiq nima?

Hordiq — bu koʻpchiligimiz oʻylaganimizdek dam olish, tinim olish, orom olish degan maʼnolarni anglatmaydi. Aksincha, bu charchoq degani. Dam olish maʼnosini esa hordiq chiqarish (yaʼni charchoqni tanadan chiqarib tashlash) jumlasi hosil qiladi.

©xatoliklar

📚 @kitoblar_pdf

Agar insonlarni haddan ziyod qadrlasang, seni tark etishadi. Agar qadrlamasang ham tark etishadi. Xullas, insonlar baribir seni tark etishadi…

✍️ Berkutay Soysalning "Kelmasang ham kutaman" kitobidan

📚 @kitoblar_pdf

#Mutolaa

​​Kitob mutolaasi qanchalik muhim ekanligi ko‘p taʼkidlanadi. Kitobning ahamiyati haqida yana eslatishning hojati yo‘q. Lekin o‘ylantiradigani shuki, umuman hozir kitob mutolaasiga e’tiborsiz qatlam hajmi kitobxonlar qatlamiga nisbatan baribir anchayin ko‘pchilikni tashkil qilayotgani afsuski rost. Balki, bu masalaning bir yechimi sifatida kitob narxlarini arzonlashtirish kerakdir. Yoki odamlarning kitob o‘qishga vaqti yo‘qmi? Hayronman...

Aslida kitoblar qimmat emas, bu bahona bo‘lolmaydi. Qolaversa, kitobdek bebaho xazinaga qanchadir miqdorda pul sarflashga achinish men uchun kulgili holat. Kitob orqali hatto million dollar bilan ham erishib bo‘lmaydigan tajribaga ega bo‘lish mumkinligini kitobxonlar tasdiqlaydi.

Ba’zan pulimizni bo‘lmag‘ur narsalarga sarflashga ikkilanmayapmiz. Masalan, har xil maʼnan arzon konsertlarga sotilayotgan biletlar negadir odamlarga qimmat tuyulmayapti, bajonidil sotib olib, konsertga kirishyapti.
Vaqt yo‘qmi? Tan olaylik, o‘sha konsertlar videosi chiqishi bilan uni qayta-qayta tomosha qilishga vaqt topilyapti-ku! Televizorda qo‘yilayotgan bir tiyinga qimmat ayrim ko‘rsatuv va seriallarni ko‘rishga va boshqa foydasiz narsalarga vaqt topilyapti-ku!

Menimcha, gap kitob narxida yoki vaqt yetishmasligida emas, gap odamlarning kitobga bo‘lgan munosabatida, kitobxonlik madaniyatida va yuqoridagidek kitobni qo‘lga olishdan chalg‘itadigan omillar ko‘pligida. Shunday zamonga yetib keldikki, kitob do‘konlari huvullab, konsert zallari va turli shunga o‘xshash ko‘ngilochar joylar to‘lishni boshladi. Eʼtibor berilsa, ko‘p chet davlatlarida ham konsert zallari to‘la bo‘ladi, lekin shu bilan birga avtobus to‘la odam kitob yoki gazeta o‘qiyotganini ko‘rasiz. Biz shu balansni yo‘qotib qo‘yayotgandekmiz...
©️

📚 @kitoblar_pdf

O‘zbekiston xalq yozuvchisi Tohir Malikning 1999-yil, «Hurriyat» gazetasinining 12-18 may sonida bergan intervyusida e’lon qilingan "XX ASRNING ENG YAXSHI ASARLARIʼʼ ro‘yxati

🎯XX asr jahon adabiyotining 10 eng yaxshi asari deb qaysi asarlarni tilga olasiz?

1. Etel Voynich. «So‘na» (roman).

2. Mario Pyuzo. «Cho‘qintirgan ota».

3. Chingiz Aytmatov. «Asrga tatigulik kun» (roman).

4. Gabriyel Garsia Markes. «Yolg‘izlikning yuz yili» (roman).

5. Ernest Xeminguey. «Chol va dengiz» (qissa).

6. Kabo Abe. «Qumdagi xotin» (roman), «Quti odam» (roman).

7. Faqir Boyqurt. «Kaklik» (roman).

8. Rashod Nuri Guntekin. «Choliqushi» (roman).

9. Andrey Platonov. «Chevengur» (roman).

10. Jeyms Xedli Cheyz. «Dunyo cho‘ntakdadir» (roman).

XX asr o‘zbek adabiyotidagi eng yaxshi 10 asarni tilga oling.

1. Abdulla Qodiriy. «O‘tkan kunlar» (roman).

2. Oybek. «Navoiy» (roman).

3. Mirzakalon Ismoiliy. «Farg‘ona tong otguncha» (1-kitob)

4. Abdurauf Fitrat. «Abulfayzxon» (drama).

5. Cho‘lpon. «Buzilgan o‘lkaga» (she’r).

6. Gʻafur Gʻulom. «Shum bola» (qissa).

7. Erkin Vohidov. «O‘zbegim» (qasida).

8. Xudoyberdi To‘xtaboyev. «Mungli ko‘zlar» (roman).

9. Anvar Obidjon. «Meshpolvonning sarguzashtlari» (qissa).

10. Omon Matjon. «Beruniy» (dramatik doston).

📚 @kitoblar_pdf

#Tavsiya

Markaziy Osiyo — asrlar davomida dunyo xaritasining yuragi bo‘lib kelgan. XIX asrda bu zamin eng yirik imperiyalar — Rossiya va Buyuk Britaniya uchun eng muhim “shaxmat doskasi”ga aylangan. Piter Xopkirkning “Katta o‘yin” asari aynan shu dramatik davrni hikoya qiladi.

Kitobda josuslar, sarkardalar, sayyohlar va diplomatlardan iborat qahramonlar hayoti ochiladi. Ular Samarqand va Buxoroga yashirin kirib, o‘z hukumatlari uchun ma’lumot yig‘ishgan. Kimdir savdogar qiyofasida yurib, aslida razvedka qilgan. Kimdir esa o‘z jonini xavf ostiga qo‘yib, yangi hududlarni o‘rganishga bel bog‘lagan. Har bir bob — sarguzashtli tarixiy roman.

Xopkirk o‘quvchini o‘sha davrning murakkab siyosiy o‘yinlariga olib kiradi: ruslarning janubga yurishlari, inglizlarning Hindistondagi qo‘rquvlari, afg‘on tog‘laridagi janglar… Bularning barchasi Markaziy Osiyoning kelajagini belgilagan.

Eng qiziq tomoni — o‘sha davrdagi “katta o‘yin” bugun ham o‘z aksini topmoqda. Geosiyosiy kuchlar yana Markaziy Osiyo uchun kurashmoqda: gaz, neft, tranzit yo‘llari va siyosiy ta’sir uchun yangi raqobat avjida. Kitobni o‘qir ekansiz, tarixiy sahifalar bugungi xabarlarni eslatadi.

“Katta o‘yin” sizga nafaqat o‘tmishni, balki bugunni ham boshqacha ko‘rishga yordam beradi. Tarix qaytarilayotganini his qilasiz va bu safar o‘yin maydonida bizning rol qanday bo‘lishi kerakligi haqida o‘ylay boshlaysiz.

Kitob o‘zbek tiliga ancha oldin tarjima qilingan ekan. Siyosat va tarixga qiziqqan har bir hamyurtimizga tavsiya qilinadigan kitob.

📚 @kitoblar_pdf

Jim turishliging, bir narsa bilmasligingni ifoda etmaydi. Ko‘p gapirishliging esa, ko‘p narsani bilishligingni ko‘rsatmaydi.

©️ Jaloliddin Rumiy

📚 @kitoblar_pdf

#Qiziqarli_malumotlar

Dunyodagi eng qimmat kitob «Lester majmuasi» deb nomlanib, Leonardo da Vinchi qalamiga mansub. Kitob kimoshdi savdosida Bill Geytsga 24 million dollarga sotilgan. Ajablanarlisi, ushbu kitobni ko’zgu yordamisiz o’qib bo’lmaydi.

©️Fakt

📚 @kitoblar_pdf

​​Ashaddiy kitobxonning belgilari

⚘Kitob javonlarni tartibga keltirishdan zavqlanadi.

⚘Unda o'qilishi rejalashtirilgan kitoblarni uzun ro'yhati bor.

⚘Film tomosha qilayotganda hayolan yoki ovoz chiqarib filmni  kitobi bilan solishtirmay ko'ra olmaydi.

⚘Yangi kitoblarni ifori ishtahasini qitiqlaydi.

⚘Yomg'irli kun -u uchun hamma ishni qo'yib kitob o'qish uchun yaxshi bahona.

⚘Qattiq muqovani yumshog'idan afzal ko'radi.

⚘Oxirigacha o'qilmagan kitoblari juda ko'p.

⚘Yurgan yo'lida va ovqat ustida kitob o'qish qobiliyatiga ega.

⚘Biror nimani uch daqiqadan ko'proq kutishga to'g'ri kelib qolsa darrov kitobini o'qishga tushadi.

⚘Chiroyli muqovani farqlash qobiliyatiga ega.

⚘Sevimli kitobini teshilib qolguncha o'qiyveradi.

⚘Yana faqat bir varog'gina o'qishni o'ziga vada berib tuni bilan uhlamay o'qib tugatadi.

⚘Sevimli kitobini keyingi qismi chiqquncha kutaverib ko'zi to'rt bo'ladi.

⚘Uyida mutolaa uchun qulay yumshoq o'rindiqli sevimli burchagi bor.

⚘Qog'oz kitoblarni elektron kitoblardan yaxshi ekaniga bir dunyo sabab keltira oladi.

⚘Katta chiroyli kutubxonalarni rasmini ko'rganda biroz ko'zi kuyadi.

⚘Mutolaa payti zo'r iqtiboslarni yozib olish uchun oldiga blaknot qo'yib oladi.

⚘Asarni tugatgach real hayotga qaytishi biroz qiyin kechadi.

📚 @kitoblar_pdf

​​Hozirgi kunda ko'p eshitadigan so'zlarimizdan biri bu "bestseller" so'zi bo'lib, ushbu atamaga kitob harid qilayotgan vaqtimizda juda ko'p martta duch kelamiz.

Xo'sh, bestseller so'zi qanday ma'noni bildiradi? Bugun shu haqida suhbatlashamiz.

Bestsellar so'zi aslida faqatgina kitob savdosiga nisbatan ishlatilmaydi. Keng ommalashgan, talabgir musiqa albomi, mobil o‘yinlari, filmlar ham bestseller bo‘lishi mumkin. Ya’ni bestseller – xit.

Inglizchadan so‘zma-so‘z tarjima qilganda “yaxshi sotilgan” degan ma’noni anglatsa-da, faqatgina sotuvning zo‘rligiga qarab emas, asosan kitobning ommalashganlik, qiziqish bildirilishi darajasiga qarab belgilanadi.

📗 Bestsellerlar ro‘yxati turlicha shakllantiriladi. Yirik nashriyotlar, kitob do‘konlari tarmoqlari, axborot portallari o‘z nazdidagi bestsellerlar ro‘yxatini tuzishi mumkin. Va ularning har biri turlicha mezonlar asosida ishlaydi.

Misol, Amazon faqatgina o‘z portalida mavjud va shu yerda sotilgan kitoblar statistikasi asosida ro‘yxatni tuzadi. Portalda odamlar qaysi kitobni ko‘proq izlayotganini algoritm avtomatik hisoblaydi.

Bestsellerning mashhur ro‘yxatlaridan yana biri The New York Times tomonidan tuziladi. U ko‘proq ulgurji savdoda kitoblarga bo‘lgan talab darajasiga asoslanadi.

Masalan, "Morrining seshanba darslari" asari bir necha oylab "The New York Time"ning bestsellerlik darajasida bo'lgan, juda katta nusxalarda sotilgan.

"Muvaffaqiyatli insonlarning 7 ko'nikmasi" asari esa 2011-yili "Time" jurnali tomonidan biznes boshqaruviga oid eng ta'sirli 25 kitob ro'yxatiga kiritilgan.

📗Shunday bookwormlar bo'ladi-ki, ular kitoblarni aynan bestsellerlik darajasiga qarab tanlashadi. Ulaning kitob tanlashdagi asosiy mezoni kitobning bestsellerligi hisoblanadi.

📚Siz ham kitoblar tanlashda uning bestsellerligiga e'tibor berasizmi? Yoki kamchilik o'qigan kitoblarni sinab ko'rasizmi?

👍 eʼtibor beraman
🔥 eʼtibor bermayman

📚 @kitoblar_pdf

Endi tushungandirsiz? Yoki yana izoh kerakmi? Men xotinimga «propiska», ya’ni Moskvada yashash huquqini qo‘lga kiritish uchun uylanganman. Sizga shuni aytmog‘im joizki, bu Ovrupoyu Amerika deganlarida boshdan-oyoq ahmoq odamlar yashaydi. Men ularga «propiska» nima ekanini tushuntirishga har qancha urinmay birontasi tushunmadi. «Propiska» degan narsaga hech kimning aqli yetmasa-ya! Men ularga kichkina bolalarga tushuntirganday qilib gapirib berdim, bo‘lmadi. Sovet Ittifoqining har bir yirik shaharlarida aqli zaif bolalar uchun ochilgan maktablar bor. Men shu bolalarga dars o‘tganday hijjalab tushuntirdim, foydasi bo‘lmadi. Aytdimki, biror joyda yashash huquqiga ega bo‘lmoq uchun avval mahalliy hokimiyatning ruxsatini olish kerak. Shundan keyingina milisiya sizni biror odamning turar joyiga yozib qo‘yadi. Negaki, siz o‘zingizning turar joyingizni topolmaysiz — hamma yoqda turarjoy bo‘hroni! Mahalliy aholi o‘n yillab uy olish uchun navbatda turadi. Kelgindilar haqida-ku aytmasa ham bo‘ladi?

"To‘xtating samolyotni, tushib qolaman" asaridan parcha

📚 @kitoblar_pdf