O‘zbekiston xalq yozuvchisi Tohir Malikning 1999-yil, «Hurriyat» gazetasinining 12-18 may sonida bergan intervyusida e’lon qilingan "XX ASRNING ENG YAXSHI ASARLARIʼʼ ro‘yxati

🎯XX asr jahon adabiyotining 10 eng yaxshi asari deb qaysi asarlarni tilga olasiz?

1. Etel Voynich. «So‘na» (roman).

2. Mario Pyuzo. «Cho‘qintirgan ota».

3. Chingiz Aytmatov. «Asrga tatigulik kun» (roman).

4. Gabriyel Garsia Markes. «Yolg‘izlikning yuz yili» (roman).

5. Ernest Xeminguey. «Chol va dengiz» (qissa).

6. Kabo Abe. «Qumdagi xotin» (roman), «Quti odam» (roman).

7. Faqir Boyqurt. «Kaklik» (roman).

8. Rashod Nuri Guntekin. «Choliqushi» (roman).

9. Andrey Platonov. «Chevengur» (roman).

10. Jeyms Xedli Cheyz. «Dunyo cho‘ntakdadir» (roman).

XX asr o‘zbek adabiyotidagi eng yaxshi 10 asarni tilga oling.

1. Abdulla Qodiriy. «O‘tkan kunlar» (roman).

2. Oybek. «Navoiy» (roman).

3. Mirzakalon Ismoiliy. «Farg‘ona tong otguncha» (1-kitob)

4. Abdurauf Fitrat. «Abulfayzxon» (drama).

5. Cho‘lpon. «Buzilgan o‘lkaga» (she’r).

6. Gʻafur Gʻulom. «Shum bola» (qissa).

7. Erkin Vohidov. «O‘zbegim» (qasida).

8. Xudoyberdi To‘xtaboyev. «Mungli ko‘zlar» (roman).

9. Anvar Obidjon. «Meshpolvonning sarguzashtlari» (qissa).

10. Omon Matjon. «Beruniy» (dramatik doston).

📚 @kitoblar_pdf

#Tavsiya

Markaziy Osiyo — asrlar davomida dunyo xaritasining yuragi bo‘lib kelgan. XIX asrda bu zamin eng yirik imperiyalar — Rossiya va Buyuk Britaniya uchun eng muhim “shaxmat doskasi”ga aylangan. Piter Xopkirkning “Katta o‘yin” asari aynan shu dramatik davrni hikoya qiladi.

Kitobda josuslar, sarkardalar, sayyohlar va diplomatlardan iborat qahramonlar hayoti ochiladi. Ular Samarqand va Buxoroga yashirin kirib, o‘z hukumatlari uchun ma’lumot yig‘ishgan. Kimdir savdogar qiyofasida yurib, aslida razvedka qilgan. Kimdir esa o‘z jonini xavf ostiga qo‘yib, yangi hududlarni o‘rganishga bel bog‘lagan. Har bir bob — sarguzashtli tarixiy roman.

Xopkirk o‘quvchini o‘sha davrning murakkab siyosiy o‘yinlariga olib kiradi: ruslarning janubga yurishlari, inglizlarning Hindistondagi qo‘rquvlari, afg‘on tog‘laridagi janglar… Bularning barchasi Markaziy Osiyoning kelajagini belgilagan.

Eng qiziq tomoni — o‘sha davrdagi “katta o‘yin” bugun ham o‘z aksini topmoqda. Geosiyosiy kuchlar yana Markaziy Osiyo uchun kurashmoqda: gaz, neft, tranzit yo‘llari va siyosiy ta’sir uchun yangi raqobat avjida. Kitobni o‘qir ekansiz, tarixiy sahifalar bugungi xabarlarni eslatadi.

“Katta o‘yin” sizga nafaqat o‘tmishni, balki bugunni ham boshqacha ko‘rishga yordam beradi. Tarix qaytarilayotganini his qilasiz va bu safar o‘yin maydonida bizning rol qanday bo‘lishi kerakligi haqida o‘ylay boshlaysiz.

Kitob o‘zbek tiliga ancha oldin tarjima qilingan ekan. Siyosat va tarixga qiziqqan har bir hamyurtimizga tavsiya qilinadigan kitob.

📚 @kitoblar_pdf

Jim turishliging, bir narsa bilmasligingni ifoda etmaydi. Ko‘p gapirishliging esa, ko‘p narsani bilishligingni ko‘rsatmaydi.

©️ Jaloliddin Rumiy

📚 @kitoblar_pdf

#Qiziqarli_malumotlar

Dunyodagi eng qimmat kitob «Lester majmuasi» deb nomlanib, Leonardo da Vinchi qalamiga mansub. Kitob kimoshdi savdosida Bill Geytsga 24 million dollarga sotilgan. Ajablanarlisi, ushbu kitobni ko’zgu yordamisiz o’qib bo’lmaydi.

©️Fakt

📚 @kitoblar_pdf

​​Ashaddiy kitobxonning belgilari

⚘Kitob javonlarni tartibga keltirishdan zavqlanadi.

⚘Unda o'qilishi rejalashtirilgan kitoblarni uzun ro'yhati bor.

⚘Film tomosha qilayotganda hayolan yoki ovoz chiqarib filmni  kitobi bilan solishtirmay ko'ra olmaydi.

⚘Yangi kitoblarni ifori ishtahasini qitiqlaydi.

⚘Yomg'irli kun -u uchun hamma ishni qo'yib kitob o'qish uchun yaxshi bahona.

⚘Qattiq muqovani yumshog'idan afzal ko'radi.

⚘Oxirigacha o'qilmagan kitoblari juda ko'p.

⚘Yurgan yo'lida va ovqat ustida kitob o'qish qobiliyatiga ega.

⚘Biror nimani uch daqiqadan ko'proq kutishga to'g'ri kelib qolsa darrov kitobini o'qishga tushadi.

⚘Chiroyli muqovani farqlash qobiliyatiga ega.

⚘Sevimli kitobini teshilib qolguncha o'qiyveradi.

⚘Yana faqat bir varog'gina o'qishni o'ziga vada berib tuni bilan uhlamay o'qib tugatadi.

⚘Sevimli kitobini keyingi qismi chiqquncha kutaverib ko'zi to'rt bo'ladi.

⚘Uyida mutolaa uchun qulay yumshoq o'rindiqli sevimli burchagi bor.

⚘Qog'oz kitoblarni elektron kitoblardan yaxshi ekaniga bir dunyo sabab keltira oladi.

⚘Katta chiroyli kutubxonalarni rasmini ko'rganda biroz ko'zi kuyadi.

⚘Mutolaa payti zo'r iqtiboslarni yozib olish uchun oldiga blaknot qo'yib oladi.

⚘Asarni tugatgach real hayotga qaytishi biroz qiyin kechadi.

📚 @kitoblar_pdf

​​Hozirgi kunda ko'p eshitadigan so'zlarimizdan biri bu "bestseller" so'zi bo'lib, ushbu atamaga kitob harid qilayotgan vaqtimizda juda ko'p martta duch kelamiz.

Xo'sh, bestseller so'zi qanday ma'noni bildiradi? Bugun shu haqida suhbatlashamiz.

Bestsellar so'zi aslida faqatgina kitob savdosiga nisbatan ishlatilmaydi. Keng ommalashgan, talabgir musiqa albomi, mobil o‘yinlari, filmlar ham bestseller bo‘lishi mumkin. Ya’ni bestseller – xit.

Inglizchadan so‘zma-so‘z tarjima qilganda “yaxshi sotilgan” degan ma’noni anglatsa-da, faqatgina sotuvning zo‘rligiga qarab emas, asosan kitobning ommalashganlik, qiziqish bildirilishi darajasiga qarab belgilanadi.

📗 Bestsellerlar ro‘yxati turlicha shakllantiriladi. Yirik nashriyotlar, kitob do‘konlari tarmoqlari, axborot portallari o‘z nazdidagi bestsellerlar ro‘yxatini tuzishi mumkin. Va ularning har biri turlicha mezonlar asosida ishlaydi.

Misol, Amazon faqatgina o‘z portalida mavjud va shu yerda sotilgan kitoblar statistikasi asosida ro‘yxatni tuzadi. Portalda odamlar qaysi kitobni ko‘proq izlayotganini algoritm avtomatik hisoblaydi.

Bestsellerning mashhur ro‘yxatlaridan yana biri The New York Times tomonidan tuziladi. U ko‘proq ulgurji savdoda kitoblarga bo‘lgan talab darajasiga asoslanadi.

Masalan, "Morrining seshanba darslari" asari bir necha oylab "The New York Time"ning bestsellerlik darajasida bo'lgan, juda katta nusxalarda sotilgan.

"Muvaffaqiyatli insonlarning 7 ko'nikmasi" asari esa 2011-yili "Time" jurnali tomonidan biznes boshqaruviga oid eng ta'sirli 25 kitob ro'yxatiga kiritilgan.

📗Shunday bookwormlar bo'ladi-ki, ular kitoblarni aynan bestsellerlik darajasiga qarab tanlashadi. Ulaning kitob tanlashdagi asosiy mezoni kitobning bestsellerligi hisoblanadi.

📚Siz ham kitoblar tanlashda uning bestsellerligiga e'tibor berasizmi? Yoki kamchilik o'qigan kitoblarni sinab ko'rasizmi?

👍 eʼtibor beraman
🔥 eʼtibor bermayman

📚 @kitoblar_pdf

Endi tushungandirsiz? Yoki yana izoh kerakmi? Men xotinimga «propiska», ya’ni Moskvada yashash huquqini qo‘lga kiritish uchun uylanganman. Sizga shuni aytmog‘im joizki, bu Ovrupoyu Amerika deganlarida boshdan-oyoq ahmoq odamlar yashaydi. Men ularga «propiska» nima ekanini tushuntirishga har qancha urinmay birontasi tushunmadi. «Propiska» degan narsaga hech kimning aqli yetmasa-ya! Men ularga kichkina bolalarga tushuntirganday qilib gapirib berdim, bo‘lmadi. Sovet Ittifoqining har bir yirik shaharlarida aqli zaif bolalar uchun ochilgan maktablar bor. Men shu bolalarga dars o‘tganday hijjalab tushuntirdim, foydasi bo‘lmadi. Aytdimki, biror joyda yashash huquqiga ega bo‘lmoq uchun avval mahalliy hokimiyatning ruxsatini olish kerak. Shundan keyingina milisiya sizni biror odamning turar joyiga yozib qo‘yadi. Negaki, siz o‘zingizning turar joyingizni topolmaysiz — hamma yoqda turarjoy bo‘hroni! Mahalliy aholi o‘n yillab uy olish uchun navbatda turadi. Kelgindilar haqida-ku aytmasa ham bo‘ladi?

"To‘xtating samolyotni, tushib qolaman" asaridan parcha

📚 @kitoblar_pdf

​#iqtibos

Ketishlari mumkin. Bizni yo’q deb hisoblasalar ham mayli. Hammasiga nuqta qo’yishlari ham mumkin.
Sevmasliklari mumkin. Behuda umid berishlari mumkin. Jonimizga azob berishlari mumkin. So’z berib, ustidan chiqmasliklari ham mumkin. Qo’ynimizni puch yong’oqqa
to’ldirishlari mumkin...

Faqat shuni yoddan chiqarishmasinki, ketgan joylarida biz ularni sevganimizchalik boshqa birov ularga muhabbat qo’ymaydi. Chunki biz undan avval hech kim sevolmaydiganchalik go’zal va besarhad sevdik. Chunki biz undan avval biron kim ular uchun bir tukini ham qimirlatmas ekan, katta javobgarliklarning, buyuk fidokorliklarning ostida qoldik.

✍️ Mirach Chag‘ri Oqtosh "To‘siqlarga qaramay sevdik"

📚 @kitoblar_pdf

#Savodxonlik

Toqqa yoki togʻga?

Kirill alifbosida
Ғ harfi bilan tugaydigan soʻzlarga -га, -ган, -ганча, -гунча, -гани kabi qoʻshimchalar qoʻshilsa, nutqda ham, yozuvda ham tovush almashishi (қ + қа) kuzatiladi:
Тоғ + га = тоққа
Боғ + га = боққа

Тоғга ❌
Тоққа ✅

—

Lotin alifbosida
Gʻ harfi bilan tugaydigan soʻzlarga -ga, -gan, -gancha, -guncha, -gani kabi qoʻshimchalar qoʻshilsa, faqatgina nutqda tovush almashishi kuzatiladi (q + qa), yozuvda esa aslicha qolaveradi (gʻ + ga):
Togʻ + ga = togʻga
Bogʻ + ga = bogʻga

Toqqa ❌
Togʻga ✅

©️xatoliklar

📚 @kitoblar_pdf

"Agar adib qalbini qalam uchi bilan teshib turmasa, u yorilib ketadi".

📚 @kitoblar_pdf

QANOAT

Asl aybim –
Tekis yo‘lda qoqinmoqdir.
Asl baxtim –
O‘zing ko‘rmay sog‘inmoqdir.
Yeru ko‘kdan mudom izlab
Xato qildim.
Seni topmoq yo‘li
Doim topinmoqdir.

✍️A’zam O‘KTAM

📚 @kitoblar_pdf

Kitob o‘qimaydiganlarning 🔝 bahonalar ro'yxati:

📘 Kitob o‘qishga umuman vaqtim yo‘q.
— Audio kitoblarni eshik qisganmi?

📘 Kitoblar juda qimmat.
— Lekin qo‘lingizdagi Iphone 13 juda arzon shundaymi? Audio va elektron kitoblar tekin ekanligini ham bilmasangiz kerak?

📘 Kitob o‘qish qiyin.
— Faqat non yeyish oson!

📘 Qanaqa kitob o‘qishni bilmayman.
— Kitob o'qishni bilasizmi, harf taniysizmi o‘zi?

📘 Kitob o'qisam uyqum keladi.
— Kitobni tinch qo‘ying, uyquchi bo‘lsangiz kitobda ayb yo'q.

📘 Yaxshisi kinosini ko'ra qolaman.
— Eh, dangasaning ming bir bahonasi bo‘lar ekan.

📚 @kitoblar_pdf

🌸Turmushga chiqayotgan qizga onasining nasihati

Ajoyib xabarlardan biri ona qiziga erga tegayotganida qilgan nasihati. Imom Gʻazzoliy «Ihyou ulumiddin» kitoblarida Asmo binti Xorija qizi turmush qurayotganida qilgan nasihatlarini hikoya qiladilar, Asmo qizlariga aytdilar: «Qizalog‘im, o‘sib­ ulg‘aygan uyingdan chiqding va o‘zing tanimaydigan va oldin yaqin bo‘lmagan kishining to‘shagiga ketding.
U uchun yer bo‘l, senga osmon bo‘ladi,
U uchun o‘rin bo‘l, senga ustun bo‘ladi.
U uchun cho‘ri bo‘l, senga u qul bo‘ladi,
Unga xiralik qilma, yoqtirmay qoladi.
Ya’ni, ha, deb undan har baloni talab qilaverma, zada bo‘ladi.
Undan uzoqlashma, esdan chiqarib qo‘yadi,
Senga yaqin bo‘lsa, unga yaqin bo‘l.
Sendan uzoqlashsa, undan uzoq bo‘l,
Uning burni, qulog‘i va ko‘zini muhofaza qilki, sendan faqat shirin hidlasin, faqat go‘zal so‘z tinglasin va sening chiroyingni ko‘rsin»

Bir kishi ayoliga aytdi:
Mendan afv ol, doimiy muhabbatimga erishib,
Va so‘zlama jahlimda, gar tutaqsam.
Va hadeb shikoyat qilma, xohishing ketidan ketib,
Qalbim yoqtirmay qolur, qalblar o‘zgaruvchan,
Va bildim men, sevgin qalbda aziyat­la ko‘rib
Jamlashsa sevgi ketur, zoillik bilan.

Nasoiy ayollar bilan muomala qilish haqida Ahmad va Hokimlarning Husayn ibn Hisnindan keltirganlarini, aytadilar: «Ammam menga aytib berdilar: «Bir yumush bilan Rasulullohning (s.a.v.) huzurlariga borgandim. «Ey, ering bormi?» deb so‘radilar. «Ha», dedim. Shunda: «Unga qanday munosabatdasan?» dedilar. Men: «Unga, ojizlik qilganimdan boshqa payt e’tiborsizlik, ya’ni, xizmatida noqislik qilmayman», dedim. Aytdilar: «Qara, sen unga qanday munosabatdasan. Chunki u sening jannating yoki do‘zaxingdir» (Gʻazzoliyning «Ihyou ulumiddin» kitobidan olindi)

Erining haqqi ulug‘ligi va sababli ayol jannat yo do‘zaxga kirishini bildik. Butun kuchini erining roziligi, uning saodati va Rahmonning roziligi uchun sarflasa, er­-xotin orasidagi saodat boqiy bo‘ladi.

📚 @kitoblar_pdf

​#Iqtibos

Inson miyasi XX asrda yashashda davom etyapti; ko‘p odamlarning qalbi (his-tuyg‘usi) esa haligacha tosh asri davridagidek. Inson ko‘p holatlarda mustaqil, aqlli, ob’yektiv bo‘lish uchun yetarli darajada voyaga yetmadi.

©️ Erix Fromm, "Ozodlikdan qochish"

📚 @kitoblar_pdf

​#iqtibos

"Aqli ila inson olamning Yaratuvchisi borligini idrok etadi, tushunadi, mantiqan anglaydi. Bu anglash uni ibodatga, dinga yetaklaydi. Biroq aql – adashuvchan. Agar mutlaqo aqlga suyansa, inson yanglishadi. Aqlning chegarasi bor. Aql o'zi qoniqmagan savol qarshisida shubhaga tushadi. Shuning uchun, Allohga insonni bog'laydigan a'zo – Ko'ngildir."

©️ Akrom Malikning "Hayrat ul-abror: matn, nasriy bayon, sharh, lug'at" kitobidan

📚 @kitoblar_pdf

"Bizda xotinlarni so‘kish faxr va g‘urur sanaladi. Urib mayib qilishni erkakchilik fazilati deb bilamiz. Olloh ayolni faqat shahvoniy orzularimiz va hayvoniy ehtiroslarimizni bosish uchun yaratgan deb o‘ylaymiz. Baxtsizligimiz va qoloqligimizning eng muhim sababi ham shundadir".

✍️Abdurauf Fitrat

📚 @kitoblar_pdf

#Savodxonlik

Bargga yoki barkka?

Kirill alifbosida
Oʻzagi Г harfi bilan tugaydigan soʻzlarga -га, -ган, -гача, -ганча, -гунча, -гани, -гудек kabi qoʻshimchalar qoʻshilsa, nutqda ham, yozuvda ham tovush almashishi (к + ка) kuzatiladi:
Барг + га = баркка
Тег + ган = теккан
Туг + гунча = туккунча

Баргга ❌
Баркка ✅

*Lekin oʻzlashgan soʻzlar aslicha qolaveradi:
Педагог + га = педагогга
Стоматолог + га = стоматологга

—

Lotin alifbosida
Oʻzagi G harfi bilan tugaydigan soʻzlarga -ga, -gan, -gacha, -gancha, -guncha, -gani, -gudek kabi qoʻshimchalar qoʻshilsa, talaffuzda tovush almashsa ham, yozuvda harflar aslicha yoziladi:
Barg + ga = bargga
Teg + gan = teggan
Tug + guncha = tugguncha

Barkka ❌
Bargga ✅

©xatoliklar

📚 @kitoblar_pdf

#taqriz

✍️Markus Zusakning "Kitob o‘g‘risi" asariga taqriz!

Asar haqida

Kitob o‘g‘risi – bu avstraliyalik yozuvchi Markus Zusakning 2005-yilda yozgan romani. Asar chop etilgach, 230 haftadan ko‘proq vaqt davomida The New York Times bestsellerlari ro‘yxatida turgan edi. Asar asosida 2013-yilda rejissor Brayan Persival tomonidan film suratga olingan. Roman o‘n qismdan iborat bo‘lib, ularning har biri o‘z nomiga ega. Yakuniy o‘ninchi bobning nomi esa kitob nomi bilan bir xil – “Kitob o‘g‘risi”.

Voqealar sujeti

Asar voqealari 1939-yil atsistlari Germaniyasida 9 yoshli Liza Meminger ismli qizaloqning oilasidan ajralishi va boshqa bir nemis oilasiga o'gay farzand sifatida qabul qilinishi bilan boshlanadi. Undan keyingi voqealar, yangi oiladagi hayot tarzi, qizaloqning qanday qilib "kitob o'g'risi" ga aylanishi bosh qahramonimizning ayanchli qismati bilan yakunlanadi.

Asosiy qism

Kitob zamonaviy G'arb adabiyotining ajoyib yutug'i bo'lib, urush jirkanchliklarining oddiy insonlar taqdirida qanchalar fojiaviy iz qoldirishi, Gitler siyosatining begunoh qurbonlari, yoshgina Lizel va uning otasi Hans, onasi Rozalarning o'ta og'ir sharoitda ham insoniylikni yuksak o'rinlarga qo'ya olgani haqida hikoya qiladi.

Mutolaa davomida har bir kitobxonning alohida diqqat-e'tiborini tortgan jihati bu shunday og'ir damlarda ham kitob o'qishni kanda qilmagan "kitobxo'r" qahramonimiz Lizaning o'qish uchun kitoblarni qay tarzda "qo'lga kiritishi" jarayonidagi g'aroyib voqealar rivoji bo'lishi shubhasiz.

Xulosa qilib aytadigan bo'lsam, kitob o'quvchiga insoniy tuyg'ular, qadr-qimmat, oilaviy qadriyatlar, do'stlik rishtasi, mehr-muhabbat kabi insoniy tamoyillarni doimo qadrlash, asrab-avaylash, e'zozlashni o'rgatadi. Mutolaa davomida qalbingizda, shuuringizda, o'zligingizda turfa o'zgarishlar bo'layotganini, bu o'zgarishlar tasodifiy tarzda zohiringizda ko'z yoshlar, qahr-g'azab, tabassum, xushchaqchaqlik kabi ko'rinishlarda namoyon bo'layotganiga guvoh bo'lasiz. O'rganasiz, his qilasiz, ulg'ayasiz...©️

📚 @kitoblar_pdf

#Nazmiy

📜 Goho sizning borligingiz unutdim,
Yo‘llarimda zorligingiz unutdim.
Umidlari kesilgan bu dunyoda
Yolg‘iz umidvorligingiz unutdim.
Gʻanimatim, omonatim – onajon.

Oshno topdim, valekin do‘st topmadim,
Oqko‘ngilli bir qorako‘z topmadim.
Shamollarga sovurdim gul so‘zlarni,
Lekin Sizga bir shirin so‘z topmadim.
Gʻanimatim, omonatim – onajon.

Ba’zan falak menga bag‘ritosh keldi,
Ishonganim g‘animga yo‘ldosh keldi.
Omad ketsa, hamma kuldi ustimdan,
Faqat Sizning ko‘zingizga yosh keldi.
Gʻanimatim, omonatim – onajon.

Fursat o‘tib, sochga qirov qo‘narkan,
Sevgi otashlari asta so‘narkan.
Barcha tuyg‘u aldamchi va o‘tkinchi,
Ona mehri yolg‘iz sobit qolarkan.
Gʻanimatim, omonatim – onajon.

Xoki poyingizni ko‘zimga suray,
O‘zim yarim ko‘nglingizni to‘ldiray.
Bir chekkaga surib qo‘yib dunyoni,
O‘g‘il bo‘lib, yoningizda o‘ltiray.
Gʻanimatim, omonatim – onajon.

✍️Iqbol MIRZO

📚 @kitoblar_pdf

‍#iqtiboslar

🔸 Ba'zida biz o'lik deb hisoblagan narsalar uzoq vaqt tirik qoladi...

🔸 "Axloqsiz" deb nomlangan kitoblar - bu dunyoning yomonliklarini ko'rsatadigan kitoblar...

🔸 Men o'limdan qo'rqmayman - faqat uning yondashuvi qo'rqinchli.

🔸 Faqatgina cheklangan odamlar tashqi ko'rinishiga qarab hukm qilmaydilar. Dunyoning asl siri bu biz yashirgan narsa emas, balki ko'rib turganimizdir...

🔸 Siz barchani yaxshi ko'rasiz va barchani sevish, hech kimni sevmaslik degani...

🔸 Azob-uqubatlar menga hamdardlik bildirmaydi. Ular juda jirkanch, juda dahshatli, juda tushkun...

🔸 Yoshlik - bu himoya qilinishi kerak bo'lgan yagona boylik...

✍ Oskar Uayld "Dorian Greyning portreti"

📚 @kitoblar_pdf