🌿Ilm o‘rganish va o‘rgatish haqida

   Muoz ibn Jabal ilm o‘rganish va o‘rgatish haqida aytadilar: «Ilm o‘rganinglar, zero, uni o‘rganish – Allohdan qo‘rqish, uni talab qilish – ibodat, muzokarasi – tasbih, uni izlash – jihod, bilmaganga o‘rgatish – sadaqa, uni o‘z ahliga bildirish – Allohga qurbatdir. Ilm tanholikda hamroh, xilvatda do‘st, to‘g‘ri yo‘l ko‘rsatuvchi dalil, xursandligu xafalik paytida ko‘makchi, do‘stlar oldida vazir, begonalar oldida yaqin do‘st va jannat yo‘lining minorasidir. Alloh ilm bilan qavmlarni yuksaltirib, yetakchi qilib qo‘yadi. Ular odamlarni yaxshilikka yetaklaydi, boshqalar ularning izidan yuradi, qilgan ishlari e’tiborli bo‘ladi. 
Har bir quruq va ho‘l narsalar, hattoki dengizdagi baliqlaru hasharotlar, yovvoyi va barcha hayvonlar, osmon va undagi yulduzlar ularning haqqiga istig‘for aytadi».
   Zero, ilm ko‘r qalb ko‘zini ochuvchi, qorong‘u zulmatda nur bag‘ishlovchi va zaif badanlarga kuch-quvvatdir. Ilm bilan banda abrorlar darajasiga ko‘tariladi, oliy martabalarga yetishadi. Ilm ustida tafakkur qilish kunduzi ro‘za tutganga, uni muzokara etish kechani ibodat bilan bedor o‘tkazganga tengdir. Allohga toat-ibodat, tavhidni anglash, Allohni ulug‘lash va taqvo qilish ilm bilan bo‘ladi. Ilm bilan qarindoshlik aloqalari bog‘lanadi, harom bilan halol ajratiladi. Ilm peshvo-imomdir, amal unga ergashadi. Ilmdan bahramand insonlar baxtli, mahrumlar esa, baxtsizdir.

📖 Imom G‘azzoliy, "Ihyou ulumid-din" kitobidan

📚 @ilm_duri

🌸Ilmni e’zozlash

Ilm bulog‘i va manbai kitobdir. Demak, kitobga ahamiyat berish, uni ozoda va ko‘rkam tutish, faxr bilan ko‘tarib yurish, pokiza va baland joylarga qo‘yish nafaqat uning hurmati, balki ilmni ulug‘lash hisoblanadi.
Shuningdek, kitobni asta varaqlash, imkon qadar bir ochishda kerakli sahifani ochish va zarur bo‘lganda kitobni varaqlash ham ilmni ulug‘lash jumlasiga kiradi.
Kitobni varaqlashda kitob varaqlarini g‘ijimlab, buklab, barmog‘iga tuflab varaqlash xunuk va nomaqbul ishdir. Kitob va daftar ustiga jild va g‘ilof tutish moʻtabar amal. Zero kitobni ulug‘lash ilmni ulug‘lash ekan, talaba kitobni har vaqt tahorat bilan ushlamog‘i kerak bo‘ladi. Bu ishga odatlanishi o‘ziga foydadir.
Imom Xalvoniy hazratlaridan hikoya qilinadi, u zot:
“Men bu ilmga faqat uni hurmat qilib erishganman! Qog‘ozni doim tahorat bilan olib, betahorat kitobga yaqin kelmas edim”, deganlar.
Shayxulislom Saraxsiy hazratlari kunlarning birida qorin og‘rig‘i kasalligi bilan og‘ridilar. O‘sha kechasi tahoratlarini takror-takror yangilaganlar. Xullas, o‘n yetti bora tahorat olgan ekanlar. Chunki u zot ilmlarini faqat tahoratda qaytarar edilar. Zero, ilm nurdir, tahorat esa poklik va nurdir. Ikki nur bir-biriga qo‘shilib, nurlar yanada ziyoda bo‘ladi. Tahoratning nuri ilm nurining ziyosini ko‘paytiradi.

📖 Imom Zarnujiy, «Ilm olish sirlari» kitobidan

📚 @ilm_duri

🌸Ilmni uch narsa uchun olinmaydi va tark qilinmaydi

Umar (r.a.) aytadilar:
“Ilmni uch narsa uchun olinmaydi va uch narsa uchun tark qilinmaydi. Uni tortishish, faxrlanish va riyo uchun o‘rganilmaydi. Talabidan uyalib, u to‘g‘rida zohidlik uchun va johillikka rozi bo‘lib tark qilinmaydi”.

📚 @ilm_duri

🌸Islom qanday ilmga chaqiradi?

Islom chaqirayotgan ilm qanday ilm o‘zi? Faqat diniy ilmmi? Yo‘q, bu ilm bilimsizlikni yo‘qotadigan barcha ilmlardir. Diniy ilmlar bo‘lsa ham, dunyoviy ilmlar bo‘lsa ham (tabiat ilmlari, psixologiya, tarix, jug‘rofiya, sotsiologiya va boshqa ilmlar), Alloh musulmonlarni mana shu barcha ilmlarni o‘rganishga qiziqtiradi.

Shoyadki, ushbu ilmlar orqali Allohning qudrati, ulug‘ligini chuqur tushunsalar. Bundan tashqari, o‘z hayotlarida shu ilmlardan manfaatdor bo‘ladilar. Qur’on oyatlarida tabiiy ilmlarni o‘rganishga chaqiriqlar bor.

Qur’on musulmon kishining ko‘z oldida turgan mavjudotlarni o‘rganishga chaqiribgina qolmay, avvalgi o‘tgan xalqlarning tarixi, ularning obodonchilik yo‘lida olib borgan ishlari, havoyi nafsga berilib, oqibatda halokatga uchraganlarini ham o‘rganishga undagan.

✍ Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf, "Iymon" kitobidan

📚 @ilm_duri

🌸Ilm talabi

Rabbingiz tomon ilm talabi bilan intiling, amal qiling!
Soqolni uzaytirish, ishtonni kaltalash, shippak kiyish, ko‘rinishga va ikkilamchi narsalarga e’tibor qilish bilangina emas.
Chunki Kitobingizda birinchi nozil bo‘lgan oyat - "O‘qi!", bo‘ladi..

Doktor Mustafo Mahmud

📚 @ilm_duri

🌸 Ilmning afzalligi

Ilm amaldan besh jihatdan afzaldir.
1. Ilm amalsiz ham bo‘lishi mumkin. Amal esa, ilmsiz bo‘lmaydi.

2. Ilm amalsiz ham foyda berishi mumkin. Lekin amal ilmsiz foyda bermaydi.

3. Amal lozim narsa, ilm esa, chiroqday nurli narsa.

4. Ilm payg‘ambarlarning maqomidir.
Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi vasallam) bu haqda bunday deganlar: "Ummatimning olimlari Bani Isroil payg‘ambarlari kabidirlar".

5. Ilm Allohning sifati, amal esa, bandalarning. Allohning sifati, albatta, bandalarning sifatidan ustundir ("Tafsirut taysir").

Durratun nosihiyn (Nasihatgo‘ylar duri) kitobidan

📚 @ilm_duri

🌸Ilmga yetishish

Tavoze’ hamda ustozni jon qulog‘i bilan tinglash bilangina ilmga yetishish mumkin. Zero, Alloh taolo: 
«Albatta, bunda uyg‘oq qalb egasi bo‘lgan yoki o‘zi hozir bo‘lib, quloq tutgan kishi uchun eslatma bordir» (Qof surasi, 37-oyat), deb aytadi.

Oyatdagi «qalb egasi»dan murod ilmni qabul qiluvchi, fahmlovchi kishidir. Shogird ustozining tavsiyalariga quloq solmagunicha, qalbini ilm eshitish uchun hozirlamagunicha uni fahmlay olmaydi. Muallimning ko‘rsatmalarini go‘zal tarzda eshitishi, unga itoatda bo‘lishi, shukrini, xursandligini, minnatdorligini izhor etishi lozim. Talaba ustozga nisbatan yumshoq tuproqdek bo‘lishi kerak. Qachon yumshoq tuproqqa mo‘l yomg‘ir yog‘sa, darrov o‘ziga singdiradi. Xuddi shuning singari ustoz dars davomida biror narsaga buyursa, o‘z fikridan voz kechib, so‘zsiz unga itoat etish talabaning burchidir. 
Zero, ustozning yanglish so‘zi uning o‘z nazdidagi to‘g‘ri so‘zidan foydaliroq. Manfaati katta bo‘lish bilan birga, eshitilishi g‘aroyib sanalgan daqiq narsalar tajriba orqali bilinadi. Aslida tabib harorati baland kasalga ba’zan quvvatini oshirish uchun muolajani buzadigan darajada haroratni ko‘taruvchi dori bersa, tabobatdan xabari yo‘q kishi taajjublanadi.

Imom G‘azzoliy

📚 @ilm_duri

📓Ilmni tark etma

"Ey farzand! Ogoh bo‘l! O‘n yil kasbu hunarsiz, ovqatsiz qolsang ham ilmdan voz kechma! Zero, ilmdan yuz o‘girish barcha yaxshilikdan yuz o‘girishdir. Ilmdan qornim, mansabim yoki boshqa dunyo hojatlar deb ketishing og‘ir musibatdir. Balki hayoting yana ham tangroq, balo va ofatlar bilan mashaqqat girdobiga tortilishiga sabab bo‘ladi. Zinhor ilm tahsilini tark etmagin".

Imom Zarnujiy, «Ilm olish sirlari» kitobidan

📚 @ilm_duri

🌷Ilm va ilmsizlik

Bir yigit so‘radi:
- Ba’zilar ilm olib adashib ketishyapti. Men ham shundan cho‘chib ilm olmoqchi emasman. Shunga nima deysiz?
Abu Dardo (r.a)ning javobi shunday bo‘ldi:
- To‘g‘ri, ilmlilarning ba’zilari adashib ketgani rost gap. Biroq, ilmsizlarning hammasi adashadi, hammasi!

📚 @ilm_duri

🌷ILM

   Bir kishi imom Vaki’ ibn Jarroh rahimahullohni so‘kdi. U kishi indamadi. Kishilar imomdan:
- Nega indamadingiz?- deya so‘rashdi.
Imom:
- Ilmni nega o‘qidim?!- dedi.

📚 @ilm_duri

🌷Dunyoviy ilm olish

Savol: Assalomu alaykum! Dunyoviy ilm olish xususida shariat qanday qaraydi? Iltimos batafsilroq javob bersangiz.

Javob: «Zikr ahlidan so‘rang» hay’ati:
Va alaykum assalom! Ilm ikki qismga bo‘linadi. Farzi a’yn va farzi kifoya. Farzi a’yn bo‘lgan ilm har bir insonni o‘z zimmasiga farz qilingan ilmdir. Uni ilmi hol ham deyiladi. Ya’ni kim qaysi holatda bo‘lsin o‘sha holatining ilmini o‘rganishi farzdir. Masalan balog‘at yoshiga yaqinlashgan o‘g‘il va qizlarga, balog‘atga etganlaridan so‘ng zimmalariga farz bo‘ladigan amallarni zimmasidan soqit bo‘ladigan darajada ilmini o‘rganish farzi a’yndir. Bularning avvalgi safida iymon keltirish farz bo‘lgan narsalarni bilishi turadi. So‘ng qaysi holatlarda iymondan chiqib qolish mumkin bo‘lgan so‘z va amallarni bilish turadi. Shuningdek har bir kasb egasiga o‘sha kasbini halol va haromini o‘rganish ham farzi a’yn bo‘ladi. Qur’on va hadisda kelgan ilmdan murod shar’iy ilmlar ko‘zda tutilgan bo‘lib, dunyoviy ilmlar holatdan kelib chiqib farzi kifoya darajasiga ko‘tariladi. Ya’ni insonlar dunyoviy tomondan qaysi sohalarga ehtiyojligi bo‘lsa, o‘sha ilmlarni o‘rganish farzi kifoya darajasida bo‘ladi. Diniy ilmlar ham dunyoviy ilmlar ham farzi kifoya maqomida bo‘ladi, lekin diniy ilmlarning farzi kifoyaligi “Hasanun lia’ynihi” ya’ni bu ilm o‘zi go‘zal bo‘lganligi tufaylidir. Dunyoviy ilmlarning farzi kifoyaligi esa, “Hasanun lig‘oyrihi” ya’ni u ilmdagi go‘zallik odamlarning unga bo‘lgan ehtiyoji tufayli paydo bo‘lgan. Muhtojlik sezilmasdan avval unda go‘zallik yo‘q edi. Vaqtlar kelib odamlarning unga ehtiyoji qolmaganda yana o‘z holiga qaytadi. Bu haqida batafsil "Hadis va Hayot"ning 3-juzidan olishingiz mumkin. Unda quyidagi mavzulardan ma’lumotlar bor: Ilm kitobi. Ilm va ulamolar fazli haqida. Ilmni etkazish vojibligi va uni tarqatishning fazli haqida. Ilmni saqlash uchun yozib borish haqida. Ilm odoblari haqida. Ilm Alloh taolo roziligi uchungina bo‘lishi. Xotima. Ilmning asari abadiy qolajak. Ilm kitobiga ilova. «Madrasaga qatnaydigan xalq». Kitoblar va kutubxonalar. Kimyo ilmi. Fizika. Falakiyot. Ilmi hisob (matematika). Vallohu a’lam!

📚 @ilm_duri

🌷Amallarning afzali haqida

Rivoyat qilishlaricha, bir kishi Rasulullohdan (sollallohu alayhi vasallam): "Amallarning  qaysi biri afzalroq?" deb so'radi. Rasululloh: "Ilm", dedilar. U kishi ikkinchi, uchinchi bor so'radi. Rasululloh unga avvalgidek javob berdilar. Shunda u kishi: "Ey Rasululloh, sizga salomlar bo'lsin, men amal haqida so'rayapman", dedi. Nabiy (alayhissolatu vassalom): "Alloh amallarni ilmsiz qabul qiladimi?" dedilar.

Abu Lays Samarqandiy, "Bo'ston ul-orifiyn" kitobidan

📚 @ilm_duri

🌷Ilm fazli

Anas ibn Molikdan (r.a.) rivoyat: Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam aytdilar: "Kim do‘zaxdan ozod qilinganlarga qarashni yaxshi ko‘rsa, ilm oluvchilarga qarasin."

📚 @ilm_duri

🌷Ilm nurdir

Shar’iy ilmlar nurdir, ma’lumot emas. Mashoyixlarimiz: "Shar’iy ilmning rukni uni anglab, (ustoz huzurida) qo‘lga kiritishdir. Yodlash rukn emas, yod olish mukammallikning shartidir", deb aytishgan.

Ilm nur bo‘lib, qalblar orasida biridan ikkinchisiga ko‘chib yuradi. Shuning uchun ulamolar kitobdan shar’iy ilm olish joiz emas, deb aytishgan. Kitobni mutolaa sifatida ko‘z yugurtirib chiqiladi xolos. Shuning uchun shunchaki kitob o‘qib olgan kishi dars o‘tishi yoki fatvo berishi joiz emas. Dars o‘tish va fatvo berishning o‘ziga xos shartlari va ruknlari bor. Demak uning rukni – ilmni ustozlardan qabul qilib, uni yaxshi anglashdir.

Izoh: Hozirda ba’zilar, ilm bilan ma’lumot orasini ajrata olmay qolishdi. Haqiqiy ilm qalbda nur bo‘lib, u zulumotni yorug‘likka aylantiradi. Ma’lumot esa miyada bo‘lib, u odamlarga yorug‘lik ulasha olmaydi.
Alloh taolo Shu’aro surasining 193-195-oyatlarida: "(Ey Muhammad alayhissalom), Siz (Oxirat azobidan) ogohlantirguvchilardan bo‘lishingiz uchun qalbingizga uni (ya’ni, Qur’on ilmini) Ruhul-Amin — Jabroil ochiq-ravshan arabiy til bilan nozil qildi", deb aytgan.
Demak payg‘ambarlar olib kelgan ta’limot va ularning merosxo‘rlari bo‘lmish rabboniy ulamolar talqin qilayotgan ilm haqiqiy bo‘lib, qalbni nurga to‘ldiradi va u nur boshqalarni ham yo‘lini yoritadi.

Ahmad Mahmud Sharif Azhariy

📚 @ilm_duri

"Men kishi oʻrgangan ilmini qilgan gunohi tufayli esdan chiqaradi deb hisoblayman".

Abdulloh ibn Masʼud roziyallohu anhu

📚 @ilm_duri

🌷OILA TINCHLIGI

   "Ilmsiz ayol seni tushunmaydi. Sendan ilmliroq ayol ham seni tushunmaydi. Ilmda senga teng bo‘lgan ayoldan faqat erkakliging bilan ortiq bo‘lasan. U esa g‘ururi bilan sendan ortiq bo‘ladi. Erkaklik boshqaruvni taqozo qiladi. Gʻurur esa g‘alayonni taqozo qiladi. Boshqaruv bilan g‘alayondan oilaning baxtsizligi kelib chiqadi.
  Yaxshisi g‘urur g‘alayonini ilm bilan bostirish uchun xotiningdan ko‘ra ilmliroq bo‘l!".

Ayman Yog‘iy

📚 @ilm_duri

🌷Daraja

Ibn Abbos (r.a.) aytdilar: "Ulamolarning darajasi mo‘minlarning darajasidan yetti yuz daraja balanddir. Har darajaning o‘rtasida besh yuz yillik masofa bor".

"Durratun nosihiyn" kitobidan

📚 @ilm_duri

🌷Ilmdan mahrum bo'lish

Saforiniy rohimahulloh dedilar:

"Ilmdan mahrum bo'lish olti xil ko'rinishda bo'ladi:
⏺1. So'ramaslik.
⏺2. Yaxshi tinglamaslik va quloq osmaslik.
⏺3. Yaxshi tushunmaslik.
⏺4. Yaxshi yod olmaslik.
⏺5. Tarqatmaslik va o'rgatmaslik.
Kim ilmini zaxira qilgan bo'lsa-yu, lekin, tarqatmagan bo'lsa, Alloh jazo o'laroq, gunohiga muvofiq ravishda, ilmni unutish ofati bilan uni balolaydi.
⏺6. Amal qilmaslik. Zero, ilmga amal qilish va uni yodda saqlash, tadabbur qilish, rioya qilishga va uni muhokama qilishga sabab bo’ladi. Endi agar ilmni tashlab qo'ysa, uni unutib yuboradi".

📚 @ilm_duri

🌷Ilm odobi

Ato ibn Abi Raboh rahimahulloh aytadi:
"Menga bir kishi bir gapni gapiradi. U gapni xuddi oldin eshitmagandek eshitib jim turaman. Aslida u gapni u tug‘ilishidan oldin eshitgan bo‘laman. O‘zimni unga bu gapni xuddi hozir eshitayotgandek ko‘rsataman".

Ibn Kasir rohimahulloh.
"Al-bidoya van nihoya" kitobidan.

Inson bir masalani ming bor eshitdi. Ammo o‘zini birinchi bor eshitgandek ko‘rsatishi ilm odoblaridandir.

📚 @ilm_duri

Adashish ilmsizlikdan bo‘lsa uni tuzatish oson. Agar adashish ilmdan bo‘lsa uni tuzatish oson emas.

Ayman Yog‘iy

📚 @ilm_duri