2020-yil mart oyi

Covid-19 virusining tarqalishi kuchaygan oy. Butun dunyo uyga qamalgan. Ko'chalar bo'shab qolgan. Komada yotgan tabiat qayta uyg'onishni boshlagan...

Insoniyatning musiqa deb atalmish buyuk ixtirosi ko'plar uchun ermak bo'lgan oy. "The power of music" ya'ni "Musiqa kuchi" deb atalgan ushbu video 2020-yilning mart oyiga, ya'ni roppa-rosa 1 yil oldingi voqealarga bag'ishlangan.

Musiqa uyg'unligidagi voqealar remiksi. Tomosha qiling.

👉 @Iqtisodplus

Bola boshidan...

Bu videoda sharqiy osiyolik bolalar o'rtasida arifmetik amallarni kallada hisoblash musobaqasidan jarayonni ko'rishingiz mumkin. Ularning hech birining ajdodi Al Xorazmiy yoki Mirzo Ulug'bek bo'lmagan. Shuning uchun ham hukumat tarixiy shaxslari bilan emas, bugungi yoshlari bilan maqtana oladi.


Bolalarning tezligiga shunchaki qoyil. Kalkulyatorda ham ulardan sekin hisoblasam kerak))

👉 @Iqtisodplus

​To'rtta "P" haqida

Marketing fani mutaxassislaring fikricha, marketing to'rtta "P" ustiga qurilgan va aynan shu to'rtalasi birlashganda marketing vujudga keladi. Bu to'rtta "P" quyidagilar:

— Product (mahsulot),
— Price (narx),
— Place (joy),
— Promotion (ilgari surish).

Lekin hozirda xizmat ko'rsatish marketingi degan tushuncha ham ommalashdi. Bu faoliyat bilan shug'ullanadiganlar uchun ham yana to'rtta "P" amal qiladi deyishadi. Bular:

— People (odamlar),
— People (odamlar),
— People (odamlar),
— People (odamlar),

Bu orqali marketologlar xizmat ko’rsatish marketingI har doim odamlarni o’ylashi lozimligini uqtirishadi. Agar siz ham xizmat ko'rsatish faoliyati bilan shug'ullansangiz shu qoidaga amal qiling. Chunki mijozlar manfaati birinchi o'rinda.

👉 @Iqtisodplus

​Tesla logotipi va mushukning burni

Ikki yil oldin twitter foydalanuvchisi Tesla logotipi va mushukning burni tasvirlangan rasmni o'z sahifasiga joylaydi. U Ilon Maskga "Tesla logotipi mushukning burnidan ilhomlanib yaratilgani rostmi?" qabilida savol qoldiradi. Bunga Mask "Ha" deb javob qoldiradi...

Lekin bu birinchi aprel hazili edi! Mask javob qoldirgan sana 1-aprel bo'lib, ko'pchilik buni jiddiy qabul qilgan va OAV da katta shov-shuvga sabab bo'lgan edi.

Agar kimdir Tesla logotipi va domeni haqida bilishni xohlasa, o'tgan yili kanalda bu haqida batafsil maqola yozganman, shu yerdan 👈 o'qishingiz mumkin.

👉 @Iqtisodplus

​Suvaysh kanali blokirovkasi raqamlarda

23-mart kuni Tayvanning EverGreen kompaniyasi konteynerovozi Suvaysh kanalini yopib qo'yganidan xabaringiz bor. Buning natijasida 450 ta kema tiqilib qolgan edi, logistikadagi kollaps esa millard dollarga yetdi.

Yo'qotishni aniq raqamlarda ko'rib chiqsak:

🔵 Dengiz savdosidagi yo'qotish:
— soatiga 400 mln dollar
— kuniga 9,6 mlrd dollar
— 6 kun ichida 57,6 mlrd dollar

🔴 Shuningdek:
— neft narxi 5,4 foizga oshdi
— Xitoydan Yevropaga yetkazib beriladigan har bir konteyner narxi 4 barobargacha o'sdi va 8 ming dollarga chiqdi.

Batafsil ma'lumotlarni quyidagi rasm orqali bilib olishingiz mumkin.

👉 @Iqtisodplus

2021-yil mart

Bir necha kun oldingi videoda 2020-yilning mart oyi voqealarini eslab o'tgan edik. Ushbu video kechagina yakunlangan oyga bag'ishlanadi.

Yurtimiz uchun tinch va bir maromda kechgan (doim shunaqa bo'lsin) mart oyi global miqyosda unchalik ham sokin o'tmadi. Bunga musiqalar qorishmasi bilan boyitilgan ushbu videoni ko'rib amin bo'lishingiz mumkin.

Dunyoviy hodisalar va siyosat bilan qiziqib boradigan odam ushbu videodagi voqealardan bexabar emas albatta.

👉 @Iqtisodplus

​2022-yilgi Jahon Chempionati saralashida ko'ngilsiz holat

Kosovo davlati bir necha yillar oldin Serbiya tarkibidan chiqib ketgan va haligacha uni ko'plab davlatlar tan olishganliklari yo'q, jumladan Ispaniya.

Saralashdagi Ispaniya - Kosovo o'yinida ispanlar Kosovo davlati nomini kichkina harflar bilan ifodalashdi. Shuningdek o'yin davomida tabloda ham Kosovo so'zining qisqartmasi (Kos) kichkina harflar bilan yozildi.

Bu bilan Ispaniya davlati Kosovoni davlat sifatida tan olmasliklarini isbotlashga harakat qilishmoqda. Bunga asosiy sabab bor. U ham bo'lsa Ispaniyadan chiqib ketishga urinayotgan Kataloniya!

Agar mabodo ispanlar Kosovoni tan oladigan bo'lsa, Kataloniyada navbatdagi referendum harakatlari boshlanishi kutilmoqda.

👉 @Iqtisodplus

Robotlashayotgan Xitoy

Xitoyda har bir ish, xususan birinchilardan bo'lib og'ir mehnat talab qiladigan ishlar robotlashmoqda. Misol uchun yuk tashuvchi robotlar!

Endi omborxonadan yuk tashuvchilar u yerdagi hech narsani o'g'irlashmaydi, chekish uchun chiqib ketmaydi va oylik so'ramaydi. Omborxona logistikasi uchun yaratilgan avtomatizatsiyani tomosha qiling.

👉 @Iqtisodplus

Intellektual o'yinni ishdagi faoliyatga bog'lash

Intellektual o'yinlar, deylik Zakovat o'yini nima uchun kerak? Ba'zilar o'ylaydiki, bunday o'yinlar ortidan odam shunchaki "tirik ensiklopediya"ga aylanadi va miyasini hayotda keraksiz bo'lgan ma'lumotlar bilan to'ldiradi. Ayrimlar bu kabi o'yinlarni qo'llashadi va odam har bir sohadan nimadir bilishi kerak deb hisoblaydi. Lekin aslida zakovatdagi jamoa shakllanishi ham o'ziga xos mexanizm asosida qurilgan va buni hayotda ham, ishda ham qo'llash mumkin.

"Что? Где? Когда?" o'yini asoschisi Vladimir Voroshilov o'zining "O'yin fenomeni" nomli asarida har bir jamoada bo'lishi shart bo'lgan amplualarni sanab o'tadi. Bular:

— Lider;
— Fikr generatori;
— Erudit;
— Dispetcher;
— Zahira miya;
— Jamoa motivatori.

Bularga birma-bir to'xtalsak.

Lider — jamoa kapitani yoki ishingizdagi rahbar. U tashkiliy ishlarni hal qiladi, masala uchun kerakli yechimni tanlaydi. Intuitsiyasi kuchli shaxs.

Odatda savol berilganda birinchi yaxshi variantni "fikr generatori" beradi. Bu kabi insonlar birinchi temp o'yinchilari sanaladi.

Erudit — jamoaning "wikipediasi" hisoblanadi. Agar javob qanaqadir faktlar, sanalar, tarixiy shaxslarga borib taqalsa, u holda erudit o'yinchisi bo'lamagan jamoa u savolni topa olmaydi.

Dispetcher esa muhokama jarayonini to'g'ri yo'lga solib turadi, savolning asosiy so'ralayotgan formasini, ya'ni kalavaning uchini tutib turadigan odam.

Zahira miya o'yinchilar ham har bir jamoada bo'lishi shart. Odatda jamoa birinchi kelgan variantdan chiqolmay, o'sha atrofida o'ralashib qoladi. Zahira miya o'yinchilari esa muhokama uchun tub burilish yasab, hech kim e'tibor bermagan tomondan savolni o'ylab ko'radi va jamoani qobiqdan olib chiqadi.

Jamoa motivatori esa jamoa uchun kayfiyat hosil qiladi, o'yinchilarni ruhlantiradi, yutqazayotgan paytda jamoa uchun dalda bo'ladi va motiv berib turadi.

— 1/2 —

👉 @Iqtisodplus

Xo'p, yuqorida intellektual o'yin uchun jamoada qanaqa tarkib bo'lishini ko'rib oldik. Uni ishga qanday bog'lash mumkin?

Nikola Makiavellining shunday gaplari bor: "Begona bilan g'alaba qilgandan ko'ra, o'zingniki bilan yutqaz. Zero birovning quroli bilan qo'lga kiritilgan g'alaba — g'alaba emas!"

Hech bir jamoada birdaniga yuqorida sanab o'tilgan amplualar paydo bo'lib qolmaydi. U shakllanadi. Faqat buni jamoaning lideri taqsimlay olishi, aniqrog'i o'yinchilardagi (xodimlardagi) iste'dodni payqagan holda vazifalarni taqsimlay olishi zarur. Natijada jamoa a'zolari asta-sekin shakllana boradi va qachondir bu o'z samarasini beradi.

Jamoa uchun yuklatilgan har bir ish va topshiriq, bu xuddiki o'ylash uchun 1 daqiqa beriladigan savol kabidir. Topshiriqning ham o'z bajarilish muddati bo'ladi. Uni hal etishda vazifalar taqsimlanadi va bu jarayon xodimning ampluasidan kelib chiqqan holda lider (rahbar) tomonidan bo'lib beriladi.

Xulosa qilib aytganda, tezkor fikrlashga o'rgangan intellektual klub o'yinchisi ishda ham muammoni bartaraf etishda jonbozlik ko'rsata oladi, o'z vazifasini yaxshi uddalashga intiladi va muqobil variant qidiradi.

— 2/2 —

👉 @Iqtisodplus

​Bill Geytsdan master-klass

Ilgari ishlagan joylarimdan birida yosh rahbarimiz bor edi. Ishni noldan boshlagani uchun, uning har bir jarayonini yaxshi bilar, har qanaqa xodimning vazifasini kerak bo'lsa undan ham yaxshiroq bajara olar edi. Bill Geyts haqidagi mana bu ma'lumotni o'qib, shu rahbarimiz esimga tushib ketdi.

1989-yilda Microsoft kompaniyasi rahbari Bill Geyts texnik xizmat ko'rsatish bo'limiga kelgan qo'ng'iroqlardan biriga shaxsan o'zi javob beradi. Gap shundaki, mijoz bilan telefonda gaplashayotgan xodim o'rtasida tushunmovchilik ro'y beradi. Shunda Bill go'shakni qo'liga oladi va o'zini Uilyam deb tanishtirib, vaqtinchalik konsultant rolini o'ynaydi. U mijozning barcha savollariga xushmuomalalik bilan javob beradi. Mijoz undan shunchalik minnatdor bo'ladiki, suhbat chog'ida o'z hayoti haqida ham gapirib beradi.

Shu suhbatdan keyin taxminan 1-2 oy davomida qo'ng'iroq qilgan mijozlar konsultantdan Uilyamni chaqirib berishlarini so'rashgan ekan.

👉 @Iqtisodplus

404 haqida

Bugun 04.04 sanasi butun dunyoda "Internet kuni" sifatida nishonlanadi. Lekin ushbu audio bu kun haqida emas, balki "topilmagan sahifalar", aniqrog'i "atayin yo'q qilingan sahifalar"ga bag'ishlanadi.

Ne ne ma'lumotlarni o'z qa'riga g'arq qilgan, qanchadan qancha o'tkir qalam sohiblarini, ijod vakillarini shu 3 ta son ortiga berkitgan... barchamiz bilgan 404 Not Found haqida bu audio.

👉 @Iqtisodplus

​Financial Times hazili

Dunyoga mashhur Financial Times gazetasining internet sayti ham 404 dan yiroq emas. Saytda ba'zi-ba'zida eskirgan ma'lumotlar yoki noto'g'ri statistikalar bilan bog'liq sahifalar o'chirilib turiladi.

Saytning o'chirilgan sahifalari esa yanada qiziq. O'sha o'chirilgan sahifada avval sizdan uzr so'rashadi, keyin esa bu sahifa nega topilmaganligi haqida ayrim iqtisodiy terminlar orqali qiziqarli javoblarni o'qiysiz.

Misol uchun,

▪️ Stagflyatsiya — Sahifaning narxi keskin ko'tarilishi bilan birgalikda uni tayyorlash jarayoni sekinlashmoqda;
▪️ Merkantilizm — Sahifa xorijiy veb-server tomonidan joylashtirilgan va shuning uchun o'z dasturiy ta'minotimizning ustunligini ta'minlash uchun ta'qiqlangan;
▪️ O'yinlar nazariyasi — Ushbu sahifani o'qimaslik orqali siz boshqalarning yaxshiroq sahifalar o'qishiga imkon berishingiz mumkin;
▪️ Marksizm — ushbu sahifaning yuklanmaganligi kapitalistik ishlab chiqarish jarayonidagi ziddiyatlarning natijasidir.

Shu kabi ayrim iqtisodiy terminlarning qiziqarli ta'riflarini FT ning mana bu "topilmagan sahifasidan" ko'rib olishingiz mumkin.

👉 @Iqtisodplus

​Mashhur brendning mash'um ishlari

Barchamiz ZARA brendini yaxshi bilamiz. 47 yil oldin Ispaniyada asos solingan ushbu brend o'zining kiyimlari bilan mashhur. Bu mahsulotlarni barcha mamlakatlarning supermarketlaridan topish mumkin. Lekin dunyo bo'ylab mashhurlikka erishgan ZARA dek yirik kompaniya ortida ham qing'ir ishlar bo'lishi mumkin ekan.

Barchasi 2016-yilda mijozlarning ZARA dan sotib olgan kiyimlari etiketkasidan boshlangan. ZARA ning ayrim filiallarida ishlaydigan tikuvchilar anchadan beri maosh olishmas, ayrimlari majburiy mehnatga jalb qilingan ishchilar edi. Natijada bu ishchilar vaziyatdan chiqishning original yo'lini topishadi. O'zlari tikayotgan kiyimlarning etiketkalariga majburiy va og'ir mehnatda ishlayotgani, mehnatlari uchun haq to'lanmayotgani haqida yozishadi va bu kiyimlar sotuvga chiqadi.

Natijada etiketkadagi bu xabarlar darhol mijozlarni jalb qiladi va ular tegishli muassasalar bilan bog'lanishadi. Shundan keyin ZARA rahbariyati ishchilarni qul sifatida ishlatayotgani, bolalar mehnatidan foydalanayotgani va qochoqlar ekspluatatsiyasida ayblanadi va sud ishlari boshlanib ketadi...

👉 @Iqtisodplus

​Noodatiy reklama

90-yillarda "Pizza Hut" kompaniyasi o'z reklamasini Oyga qo'yishni reja qilishgan edi. Yerdan turib ushbu reklamani ko'ra olish uchun reklama banneri Texas shtati kattaligida bo'lishi kerakligi va bu proekt yuz millionlab dollar talab qilinishini bilishganlaridan so'ng mutassaddilar bu fikrdan qaytishgan. Oyning pitsaga o'xshab ketishini hisobga olsak, ajoyib reklama bo'lar edi...

👉 @Iqtisodplus

​O'yinga aylangan gripp

2000-yillardagi "Parranda grippi" (Qush grippi) va "Cho'chqa grippi" qaysi mashxur o'yinning yaratilishiga turtki bo'lgan deb o'ylaysiz? — "Angry Birds"!

O'yinda Qushlar yordamida Cho'chqalarni nishonga olinishi ham bejiz emas. Yaqin orada ko'rshapalak sho'rva ichayotgan xitoyliklar haqida ham o'yin paydo bo'lsa kerak)

Ma'lumot uchun, ushbu mashhur o'yin ilk bor 2009-yilda Finlandiyaning Rovio kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan.

👉 @Iqtisodplus