🛢Мұнай тасымалдау тарифтері

Көрші елдерде бензин бағасы

🇺🇿Өзбекстан
Өзбекстанда жанармай бағасы Орталық Азиядағы ең жоғары деңгейде. АИ-92 бензині шамамен 498 теңге, бұл Қазақстаннан екі еседен астам қымбат.

Мұның бірнеше негізгі себебі бар:

Біріншіден, Өзбекстан жанармай нарығын біртіндеп толық нарықтық модельге көшіріп жатыр. Мемлекет бағаны тікелей ұстап тұрмайды, ал субсидия көлемі Қазақстанмен салыстырғанда әлдеқайда аз. Бірақ АИ-80 маркалы бензиннен бас тарта алмай келеді.

Екіншіден, салық жүктемесі жоғары. Акциздер мен қосылған құн салығы жанармай бағасының айтарлықтай бөлігін құрайды. Бұл бюджет кірістерін тұрақтандыру үшін әдейі таңдалған саясат.

Үшіншіден, Өзбекстан мұнайды толық көлемде өз ішінде өңдей алмайды. Импортқа тәуелділік бар, ал импортталған жанармай валюта бағамына тікелей байланған.

Нәтижесінде Өзбекстанда жанармай бағасы әлеуметтік фактор емес, бюджеттік және нарықтық құрал ретінде қарастырылады.

🇰🇬Қырғызстан: импортқа тәуелді елдің шынайы бағасы
Қырғызстандағы АИ-92 бағасы 444 теңге деңгейінде. Бұл Қазақстаннан шамамен 87% қымбат.

Қырғызстандағы жағдайдың ерекшелігі:

Импорттық тәуелділік. Елде ірі мұнай өңдеу зауыттары жоқ, жанармайдың басым бөлігі Ресей мен Қазақстаннан импортталады. Кейбір бөлігі шекара арқылы бізден (сұр) импортталады. Бұл автоматты түрде логистика, сақтау және транзит шығындарын қосады.


Мемлекеттік бақылаудың шектеулігі. Қырғызстанда Қазақстандағыдай кең ауқымды қолдан реттеу жоқ. Баға көбіне нарықта қалыптасады. Мысалы Ресейдегі жанармай дағдарысы көрші елге тікелей әсер етуде.

🇷🇺Ресей: мұнай өндіруші елдегі парадокс
Көпшілік үшін ең түсініксіз жағдай – Ресей. Мұнай қоры мол, ірі экспорттаушы ел бола тұра, АИ-92 бағасы 403 теңге деңгейінде, яғни Қазақстаннан едәуір қымбат.

Бұл парадокстың бірнеше түсіндірмесі бар:

Салық және акциз саясаты. Ресейде жанармайға салынатын акциздер өте жоғары. Бұл бюджет кірісінің маңызды бөлігі.

«Кері акциз» және демпфер жүйесі. Ресейде ішкі нарық пен экспорт бағасын теңестіру үшін күрделі механизмдер бар. Мұнай компаниялары экспорттан көбірек табыс табады, ал ішкі нарықтағы айырмашылық бюджет есебінен өтеледі.

Аймақтық логистика. Ресейдің аумағы өте үлкен, ал ішкі тасымал шығындары жанармай бағасына тікелей әсер етеді.

Ресей үшін жанармай бағасы – әлеуметтік емес, фискалдық және индустриялық саясаттың бөлігі.

АИ-92 маркалы көп елдерде “әлеуметтік бензин” болып есептеледі. Бізде де сол. Оның бағасын ұзақ жылдар бойы “қолдан реттеп” келді.

2018-2025 жж аралығындағы жанармай бағасының орташа бағасы
2025 жыл (орташа емес)

Көрші елдердегі жанармай бағасы

GDP 2030
C+5 🇰🇿🇺🇿🇰🇬🇹🇯🇹🇲

Бір жылда 53 пайызға өскен

Алтынның кезекті рекорды

2025 жылғы 22 желтоқсанға қараған түні алтынның бағасы тарихи ең жоғары деңгейін жаңартып, бір трой унциясы үшін 4 435,15 деңгейіне көтерілді. Күмістің желтоқсан айындағы фьючерстері де рекордтық мән көрсетіп, унциясы 69,515-ке дейін өсті.

Геосаяси жағдай

Геосаяси шиеленістің күшеюі бағалы металдардың позициясын нығайта түсті. Америкалық танкердің басып алынуы туралы хабарлар және Израильдің Иранға ықтимал шабуылдары қорғаныш активтеріне деген сұраныстың артуына жағдай жасап отыр.

АҚШ Федералдық резерв жүйесінің шешімі

АҚШ Федералдық резерв жүйесі негізгі пайыздық мөлшерлемені 25 базистік пунктке төмендетіп, оны 3,5%–3,75% диапазонында белгілеу туралы шешім қабылдады. Бұл шара жұмсақ монетарлық саясат жағдайында алтын мен күмістің баламалы инвестиция ретіндегі тартымдылығын арттырды.

Ал теңгемен есептесек жағдай басқаша

Бір грамм алтынның құны қазан айында орын алған рекордты қазіргі өсім жаңартпады. Себебі ол кезде доллардың құны 537-539 теңге болатын.

Дәл қазір 1 гр алтын- 74 223 теңге

Қазақстан осы аптада ең қысқа күндерден өтуде.

Алматы қаласында бір тәулікте күннің ұзақтығы 9 сағаттан да аз.