کاغذ – Telegram

(ادامه از پست قبل)

امروز سروش حبیبی پا به نودمین سال عمر گرانبهای خود گذاشت. دردا که زور پیری و کهنسالی بر شوق به ادبیات و ترجمه چربیده است و حبیبی دیگر مثل قبل کار نمی‌کند و این نکته‌ای نیست که بر علاقه‌مندانش پوشیده باشد. چند روز پیش که تصمیم گرفتم یادداشتی به مناسبت تولد او بنویسم، با خودم گفتم به کدامیک از ویژگی‌هایش اشاره کنم. از فصاحت کلامش بنویسم؟ این را که هر خواننده‌ای به سهولت درمی‌یابد. از اهمیت کتاب‌هایی که ترجمه کرده است بگویم؟ اهمیت شیاطین و ابله و جنگ و صلح و آناکارنینا که نیازی به گفتن من ندارد. نه، آنچه مرا به نوشتن این یادداشت برانگیخت سلوک حبیبی بود نه چیره‌دستی‌اش در ترجمه. سروش حبیبی نزدیک به نیم‌سده است خارج از ایران زندگی می‌کند. به گمانم آخرین بار بیست‌وچند سال پیش به ایران آمد تا مادرش را به خاک بسپارد. با جامعه‌ی فرهنگی ایران هم ارتباط چندانی ندارد و دایره‌ی آشنایانش به رفقای عهد شباب و ناشرانش محدود می‌شود. چندان اهل مصاحبه نیست، چند سال یک‌بار عکس تازه‌ای از او انتشار می‌یابد و فیلم یا ویدیویی هم از او پیدا نمی‌شود. سال‌هاست جایی در حوالی پاریس نشسته و ترجمه می‌کند. علت دشواری ارتباط با او که پیش‌تر بدان اشاره کردم نیز به همین انزوای خودخواسته برمی‌گردد. آدمی از خود می‌پرسد مگر می‌شود کسی بنشیند و یک سال با سختی و مرارت کتابی را ترجمه کند، بعد آن را تحویل ناشر بدهد و برود سراغ کتاب بعدی، بی‌آن‌که از بازخورد کارش باخبر باشد، بی‌آن‌که بداند مخاطبانش با چه شیفتگی‌ای آثار او را دنبال می‌کنند و چقدر قربان‌صدقه‌ی خودش و ترجمه‌هایش می‌روند. این‌ها که می‌گویم ابداً اغراق نیست. در سال‌هایی که در نشر ماهی مسئولیتی داشتم، هربار کتاب تازه‌ای از او منتشر می‌شد، به من می‌گفت بیست نسخه از آن را برایش بفرستم تا به دوستان و آشنایان غربت‌نشینش بدهد. بعد که کتاب تجدیدچاپ می‌شد و با او تماس می‌گرفتم تا بنا به وظیفه سهمیه‌اش را برایش ارسال کنم، می‌گفت مگر من این‌جا چند نفر را می‌شناسم که هم فارسی‌زبان باشند و هم کتابخوان، همان چاپ اول کفایت می‌کرد، سهمیه‌ام را بدهید به کتابخانه‌های مناطق محروم یا خیریه‌ها. بله، از میان خیل مخاطبان ترجمه‌های سروش حبیبی، او فقط با بیست تا سی نفرشان ارتباط بی‌واسطه دارد و با باقی‌شان مطلقاً بی‌ارتباط است. به‌راستی چه نیرویی در نهاد این مرد خانه کرده است که او را وامی‌دارد این‌گونه زندگی کند، روز و شب سرگرم کار برای کسانی که نه می‌بیندشان و نه با آن‌ها در ارتباط است. چندی پیش این را از خودش پرسیدم. گفت باباجان، من عاشق ایران و زبان فارسی هستم، عاشق جوانان ایرانی. عاشق که برای معشوقش چرتکه نمی‌اندازد. گفت بخت یار من بوده و شرایطی داشته‌ام که بتوانم بنشینم و کتاب بخوانم و چند زبان یاد بگیرم. زکاتش هم این است که این لذت را با کسانی سهیم شوم که به هر دلیلی این شرایط و فراغت را نداشته‌اند. بله، سروش حبیبی این‌گونه انسانی است، مردی عاشق وطنش، عاشق هموطنانش و عاشق زبان مادری‌اش، مردی بی‌اعتنا به شهرت و نام که ترجمه می‌کند چون عاشق ترجمه‌کردن است. او در نودسالگی کتابی هفتصدصفحه‌ای را در دست ترجمه دارد و آرزویی ندارد جز این‌که فرصت داشته باشد آن را به پایان برساند. پس ای شیفتگان حبیبی، بیایید در نودسالگی او آرزو کنیم پیرمرد سلامت باشد و کار کند و زمانی که ــ زبانم لال ــ او را از جهان خاموشان فرا‌می‌خوانند، هیچ ترجمه‌ی نیمه‌کاره‌ای نداشته باشد تا حسرتش بر دلمان بماند.
.

2.49K views16:28