🔹Мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейту және сот төрелігін мемлекеттік тілде сапалы жүзеге асыру Азаматтық істер жөніндегі кассациялық сотының негізгі басым бағыттарының бірі.

🔹Осы мақсатта мемлекеттік тілде сот актілерін әзірлеу ерекшеліктері, құжат айналымы мен іс жүргізуді ұйымдастыру мәселелері бойынша практикалық және әдістемелік көмек көрсету тақырыбында судьялардың қатысуымен семинар өткізілді.

🔹Семинарда судьялар тарапынан нақты сот тәжірибесінен алынған мысалдар келтіріліп, мемлекеттік тілде сот актілерін әзірлеудің бірыңғай тәсілдерін қалыптастыруға бағытталған әдістемелік ұсынымдар беріліп, сот құжаттарын рәсімдеуде жиі кездесетін қателіктер мен кемшіліктер және басқа да өзекті мәселелері талқыланып, оларды шешу жолдары қаралды.

🔹Кассациялық сотпен мемлекеттік тілде қаралған істер бойынша жергілікті соттармен жіберілген кемшіліктерге тұрақты түрде назар аударылады. Ағымдағы жылдың 6 айында Кассациялық сотта қазақ тілінде барлығы 556 азаматтық іс қаралған.

🔹Сонымен бірге, «Сот төрелігін жүргізудегі мемлекеттік тілдің жалпы жағдайы, проблемалар және оларды шешу жолдары» атты ведомствоаралық кеңес хаттамасы аясында Қазақстан Республикасының сот әкімшілігіне мемлекеттік тілдің сот жүйесінде рөлін нығайту бойынша жасалуы қажет жұмыстар туралы ұсыныстар мен пікірлер білдірілді.

🔹Шара нәтижелері, бұл бағыттағы жұмыстардың одан әрі жүйелі түрде жалғасын табуы қажеттілігін көрсетті.

Азаматтық істер жөніндегі кассациялық соты

🔹Расширение сферы применения государственного языка и обеспечение качественного осуществления правосудия на государственном языке являются одним из приоритетных направлений деятельности Кассационного суда по гражданским делам.

🔹В этих целях с участием судей был проведен семинар, посвященный вопросам оказания практической и методической помощи по особенностям подготовки судебных актов на государственном языке, а также организации документооборота и судебного делопроизводства.

🔹В ходе семинара судьи привели примеры из реальной судебной практики, представили методические рекомендации, направленные на формирование единых подходов к подготовке судебных актов на государственном языке. Также были обсуждены наиболее распространенные ошибки и недостатки при оформлении судебных документов, другие актуальные вопросы и пути их решения.

🔹Особое внимание на постоянной основе уделяется недостаткам, допускаемым местными судами при рассмотрении дел на государственном языке, которые выявляются Кассационным судом. За шесть месяцев текущего года Кассационным судом на казахском языке было рассмотрено 556 гражданских дел.

🔹Кроме того, в рамках протокола межведомственного совещания на тему «Общее состояние использования государственного языка при осуществлении правосудия, существующие проблемы и пути их решения» были высказаны предложения и рекомендации в адрес Судебной администрации Республики Казахстан по вопросам дальнейшего укрепления роли государственного языка в судебной системе.

🔹Итоги мероприятия подтвердили необходимость дальнейшего системного продолжения работы в данном направлении.

Кассационный суд по гражданским делам

Кассациялық сот ар-намыс, қадір-қасиет және іскерлік беделді қорғау туралы істер бойынша барлық мән-жайларды жан-жақты зерттеу қажеттігін атап өтті

🔹 Азаматтық істер жөніндегі кассациялық сот азаматтың ЖШС-ге қарсы ар-намысын, қадір-қасиетін және іскерлік беделін қорғау туралы талап қоюы бойынша азаматтық істі қарады. Талап қоюшы жарияланған мәліметтерді шындыққа сәйкес келмейді деп тануды, жауапкерді мақаланы алып тастауға, теріске шығару жариялауға және моральдық зиян үшін өтемақы төлеуге міндеттеуді сұрады.

🔹 Бірінші және апелляциялық сатыдағы соттар «Масс-медиа туралы» Заңда белгіленген талап қою мерзімінің өткізіп алынғанына, сондай-ақ жарияланымның басқа дереккөзге сілтеме жасай отырып орналастырылғанына сүйеніп, талап қоюды қанағаттандырудан бас тартты.

🔹 Кассациялық сот даулы жарияланымның 2014 жылы, яғни «Масс-медиа туралы» Заң күшіне енгенге дейін жарияланғанын анықтады. Сондықтан соттар арнайы талап қою мерзімінің қолданылуға жататынын тексеріп, сондай-ақ талап қоюшының азаматтық заңнама нормаларын қолдану туралы уәждеріне құқықтық баға беруі тиіс еді.

🔹 Сонымен қатар, кассациялық сот ақпараттың басқа дереккөзіне сілтеме жасау редакцияны жарияланған материалдың мазмұнын тексеру міндетінен босатпайтынын атап өтті. Осындай дауларды қарау кезінде сот таратылған мәліметтердің шындыққа сәйкестігін, олардың ар-намысқа, қадір-қасиетке және іскерлік беделге нұқсан келтіретін-келтірмейтінін, сондай-ақ олардың нақты фактілер туралы мәлімдемелер немесе бағалау пікірлері болып табылатынын анықтауға міндетті.

🔹 Төменгі сатыдағы соттар ұсынылған дәлелдемелерге тиісті құқықтық баға бермеген, даулы пікірлердің мазмұнын, олардың мәнін және талап қоюшының ар-намысына, қадір-қасиетіне және іскерлік беделіне ықпалын зерттемеген, сондай-ақ психологиялық-филологиялық сараптама тағайындау мәселесін шешпеген.

🔹 Осыған байланысты кассациялық сот қарау қорытындысы бойынша бірінші және апелляциялық сатыдағы соттардың сот актілерінің күшін жойып, істі апелляциялық сатыдағы сотқа жаңадан қарауға жіберді. Талап қоюшының кассациялық шағымы ішінара қанағаттандырылды.

Азаматтық істер жөніндегі кассациялық соты

Кассационный суд указал на необходимость полного исследования обстоятельств по делам о защите чести, достоинства и деловой репутации

🔹Кассационный суд по гражданским делам рассмотрел гражданское дело по иску гражданина к ТОО о защите чести, достоинства и деловой репутации. Истец просил признать опубликованные сведения не соответствующими действительности, обязать ответчика удалить статью, опубликовать опровержение и взыскать компенсацию морального вреда.

🔹Суды первой и апелляционной инстанций отказали в удовлетворении иска, сославшись на пропуск срока исковой давности, установленного Законом «О масс-медиа», а также на то, что публикация была размещена со ссылкой на другой источник.

🔹Кассационный суд пришел к выводу, что спорная публикация размещена еще в 2014 году — задолго до вступления в силу Закона «О масс-медиа». Поэтому судам необходимо было проверить, подлежит ли применению специальный срок исковой давности, а также дать оценку доводам истца о применении норм гражданского законодательства.

🔹Кроме того, кассационный суд отметил, что ссылка на другой источник информации не освобождает редакцию от проверки содержания опубликованного материала. При рассмотрении подобных споров суд обязан установить, соответствуют ли распространенные сведения действительности, носят ли они порочащий характер и являются ли утверждениями о фактах либо оценочными суждениями.

🔹Нижестоящие суды не дали надлежащей оценки представленным доказательствам, не исследовали содержание спорных высказываний, их смысл и влияние на честь, достоинство и деловую репутацию истца, а также не разрешили вопрос о назначении психолого-филологической экспертизы.

🔹Связи с чем, по итогам рассмотрения кассационный суд отменил судебные акты первой и апелляционной инстанций и направил дело на новое рассмотрение в суд апелляционной инстанции. Частично кассационная жалоба истца удовлетворена.

Кассационный суд по гражданским делам

▪️Қызылорда қаласында әйел адам мен оның кәмелетке толмаған балаларын жалдамалы тұрғын үйден шығару туралы атқарушылық іс қозғалды.

▪️Мемлекеттік сот орындаушысы жылу беру маусымы аяқталғанға дейін атқарушылық іс жүргізуді тоқтата тұру туралы қаулы шығарды.

▪️ Тұрғын үйден шығару туралы азаматтық іс бойынша талап қоюшы – «Қазақстан Тұрғын үй компаниясы» АҚ осы шешіммен келіспей, сот орындаушысының қаулысын заңсыз деп тану және оның күшін жою туралы әкімшілік талап қоюмен сотқа жүгінді.

▪️Талап қоюшы әйел адамның тұрғын үйдің меншік иесі емес екенін және пәтерде жалдау шартының негізінде тұрғанын, сондықтан, тұрғын үйден шығаруды кейінге қалдыруға негіз болмағанын көрсетті.

▪️ Бірінші және апелляциялық сатыдағы соттар сот орындаушысының әрекеттерін заңды деп таныды және
- Бала құқықтары туралы конвенцияның ережелерін;
- балалардың мүдделерін басымдықпен қорғау қажеттілігін;
- ізгілік, әділдік және парасаттылық қағидаттарын негізге ала отырып, талап қоюды қанағаттандырудан бас тартты.

▪️ Әкімшілік істер жөніндегі кассациялық сот істі қарап, кәмелетке толмаған балалары бар отбасына қатысты атқарушылық іс жүргізу қозғалғанын анықтады.

▪️ Заң бойынша жылу беру маусымы кезеңінде халықтың әлеуметтік осал топтарын, кәмелетке толмаған балалары бар отбасыларды, сондай-ақ бірінші немесе екінші топтағы мүгедектігі бар адамдарды жалғыз тұрғын үйінен шығаруға жол берілмейді.

▪️ «Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы» заңда сот орындаушысына жылу беру маусымы кезеңінде азаматтардың осындай санаттарына қатысты тұрғын үйден шығару туралы атқарушылық іс жүргізуді тоқтата тұру міндеті жүктелген.

▪️ Кассациялық сот тараптар арасында бұрын тұрғын үйді кейіннен сатып алу талабымен жалдау шарты жасалғанын назарға алды, бұл отбасының дауланып отырған тұрғын үй-жайда ұзақ уақыт бойы және тұрақты тұрғанын растайды.

▪️ Сот атқарушылық іс жүргізуді тоқтата тұру уақытша сипатта екенін, сот актісін орындауға кедергі келтірмейтінін және кәмелетке толмаған балалардың құқықтарын қорғаудың заңда көзделген кепілдіктерін қамтамасыз етуге бағытталғанын атап көрсетті.

▪️Кассациялық сатыдағы сот істің барлық мән-жайларын ескере отырып, бірінші және апелляциялық сатыдағы соттардың шешімдерін күшінде қалдырды.

Материалдарды пайдалану, дәйексөз келтіру немесе қайта жариялау кезінде Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының ресми дереккөзіне міндетті түрде сілтеме жасау қажет.

https://t.me/kass_sud_kz

▪️ В Кызылорде было возбуждено исполнительное производство о выселении женщины и ее несовершеннолетних детей из арендного жилья.

▪️Государственный судебный исполнитель вынес постановление о приостановлении исполнительного производства до окончания отопительного сезона.

▪️ Не согласившись с данным решением, истец по гражданскому делу о выселении - АО «Казахстанская Жилищная Компания» обратилось в суд с административным иском о признании постановления судебного исполнителя незаконным и его отмене.

▪️ Истец указал, что оснований для приостановления выселения не имелось, поскольку женщина не являлась собственником жилого помещения и проживала в квартире на основании договора аренды.

▪️Суды первой и апелляционной инстанций отказали в иске, признав действия судебного исполнителя законными с учетом:
- положений Конвенции о правах ребенка;
- необходимости приоритетной защиты интересов детей;
- принципов гуманности, справедливости и разумности.

▪️Кассационный суд по административным делам, рассмотрев дело, установил, что исполнительное производство было возбуждено в отношении семьи, в составе которой имеются несовершеннолетние дети.

▪️ По закону, в период отопительного сезона не допускается выселение из единственного жилья социально уязвимых слоев населения, семей с несовершеннолетними детьми, а также лиц с инвалидностью первой или второй группы.

▪️ Законом «Об исполнительном производстве и статусе судебных исполнителей» на судебного исполнителя возложена обязанность приостанавливать исполнительное производство о выселении таких категорий граждан в период отопительного сезона.

▪️ Кассационный суд принял во внимание, что между сторонами ранее был заключен договор аренды жилья с последующим выкупом, что свидетельствовало о длительном и постоянном проживании семьи в спорном жилом помещении.

▪️ Суд отметил, что приостановление исполнительного производства носит временный характер, не препятствует исполнению судебного акта и направлено на обеспечение предусмотренных законом гарантий защиты прав несовершеннолетних детей.

▪️С учетом всех обстоятельств дела, кассационная инстанция оставила в силе решения судов первой и апелляционной инстанций.
 
При использовании, цитировании или перепечатке материалов обязательна ссылка на официальный источник — Верховный Суд Республики Казахстан

https://t.me/kass_sud_kz

Кассациялық сот түсіндірді: сатушы сатып алушыға үшінші тұлғалардың құқықтарынан бос автокөлікті беруге міндетті

🔹Азаматтық істер жөніндегі кассациялық сот азаматтың ЖШС-ға қарсы автокөлікті сатып алу-сату шартын бұзу және оның құнын өндіру туралы талап қоюы бойынша азаматтық істі қарады.

🔹2021 жылы талап қоюшы жауапкерден 2019 жылы шығарылған автокөлікті сатып алған. Кейіннен аталған көліктің Ресей Федерациясының құқық қорғау органдарының іздеуінде жүргені анықталған. Осыған байланысты сатып алушы автокөлікті толық көлемде иелену, пайдалану және оған билік ету мүмкіндігінен айырылып, сотқа жүгінген.

🔹Бірінші сатыдағы сот талап қоюды қанағаттандырудан бас тартқан, ал апелляциялық саты соты бұл шешімді өзгеріссіз қалдырған. Соттар автокөлік сатылған кезде оған тыйым салынбағанын және сатушының да оның іздеуде жүргені туралы мәліметі болмағанын негізге алған.

🔹Алайда Кассациялық сот бұл қорытындылармен келіспеді. Сатып алушы автокөлікті адал ниетпен сатып алған және үшінші тұлғалардың қандай да бір құқықтарының бар екенін білмеген.

🔹Шартқа сәйкес сатушы автокөліктің кепілде, тыйымда тұрмағанына, сондай-ақ оған үшінші тұлғалардың құқықтары мен өзге де ауыртпалықтарының жоқ екеніне кепілдік берген. Алайда кейіннен сатып алушы сатып алған көлікті еш кедергісіз иелену, пайдалану және оған билік ету мүмкіндігінен айырылған.

🔹Кассациялық сот заңға сәйкес сатушы сатып алушыға үшінші тұлғалардың кез келген құқықтарынан бос тауарды беруге міндетті екенін көрсетті. Егер бұл талап бұзылса, сатып алушы шартты бұзуды және келтірілген залалдың өтелуін талап етуге құқылы. Бұл ретте сатушы мұндай құқықтардың бар екенін білгеніне немесе білмегеніне қарамастан жауапты болады.

🔹Істі қарау қорытындысы бойынша бірінші және апелляциялық сатыдағы соттардың сот актілері күшін жойып, талап қою талаптарын қанағаттандыру туралы жаңа шешім қабылданды.

Азаматтық істер жөніндегі кассациялық соты

Кассационный суд разъяснил: продавец обязан передать покупателю автомобиль, свободный от прав третьих лиц

🔹Кассационный суд по гражданским делам рассмотрел гражданское дело по иску гражданина к ТОО о расторжении договора купли-продажи автомобиля и взыскании его стоимости.

🔹 В 2021 году истец приобрел у ответчика автомобиль 2019 года выпуска. Позже выяснилось, что транспортное средство находится в розыске правоохранительных органов Российской Федерации. Из-за этого покупатель не смог в полной мере пользоваться и распоряжаться приобретенным автомобилем и обратился в суд.

🔹Суд первой инстанции отказал в удовлетворении иска, апелляционный суд оставил решение без изменения. Суды исходили из отсутствия ареста на момент продажи автомобиля и продавец также не располагал сведениями о его розыске.

🔹Кассационный суд с такими выводами не согласился.
Покупатель приобрел автомобиль добросовестно, не знал о наличии каких-либо прав третьих лиц.

🔹Договором продавец гарантировал, что автомобиль свободен от залога, ареста и иных обременений и прав других лиц. Однако, впоследствии покупатель лишен возможности беспрепятственно владеть, пользоваться и распоряжаться приобретенным транспортным средством.

🔹Кассационный суд указал, что по закону продавец обязан передать товар свободным от любых прав третьих лиц. Если это требование нарушено, покупатель вправе требовать расторжения договора и возмещения убытков. При этом продавец несет ответственность независимо от того, знал ли он о существовании таких прав или нет.

🔹По итогам рассмотрения дела судебные акты первой и апелляционной инстанций отменены, принято новое решение об удовлетворении исковых требований.

Кассационный суд по гражданским делам

🔷 Қылмыстық істер жөніндегі кассациялық сот 2026 жылдың бірінші жартыжылдығының сот төрелігін жүзеге асыру қорытындыларын шығарды

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының төрағасы Назгүл Рахметуллинаның төрағалығымен Қылмыстық істер жөніндегі кассациялық соттың 2026 жылдың бірінші жартыжылдығындағы сот төрелігін жүзеге асыру қорытындылары бойынша жұмыс кеңесі өтті.

🔹 Кеңеске Қылмыстық істер жөніндегі кассациялық соттың төрағасы Ақан Жұмағұлов, осы соттың судьялары, сондай-ақ Сот әкімшілігінің қызметкерлері қатысты.

🔹 2026 жылдың бірінші жартыжылдығындағы қылмыстық істер бойынша сот төрелігін жүзеге асыру қорытындылары туралы Қылмыстық істер жөніндегі кассациялық соттың төрағасы Ақан Жұмағұлов, судьялар Азамат Тілепов пен Ерлік Сералин баяндама жасады.

🔹 Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша сот төрелігін жүзеге асыру қорытындыларын судья Мирас Сатыбалдин таныстырды.

Кеңесте сөз сөйлеген Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының төрағасы Назгүл Рахметуллина заң талаптарын, Жоғарғы Соттың құқықтық ұстанымдарын және сот практикасын ескере отырып, құқық қолдану практикасының біркелкілігін қамтамасыз ету қажеттігіне назар аударды.

🔷 «Кассациялық саты заңсыз соттау фактілерін уақтылы анықтауға тиіс. Егер азаматтардың конституциялық құқықтарының бұзылуы төмен тұрған сот сатыларында жойылмаған болса, Жоғарғы Сот мұндай заңсыз сот актілеріне қатаң ден қойып, тиісті шаралар қабылдайды.

Кінәлі адамдарға қатысты жазаны даралау қағидатын сақтау қажет. Отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылық пен рецидивтік қылмыстылық қылмыстық-құқықтық ықпал етудің ең қатаң шараларын қолдануды талап етеді. Бұл — азаматтарымыздың қауіпсіздігінің кепілі.

Қылмыстық-процестік заң нормаларының сақталуына ерекше назар аудару қажет. Атап айтқанда, тараптардың татуласуына байланысты істі тоқтату істі мәні бойынша қарау болып табылмайды, өйткені дәлелдемелер толық көлемде зерттелмейді. Демек, адамның кінәсіздігі туралы уәждерді тексеру үшін іс жаңа сот қарауына жіберілуге тиіс», — деп атап өтті Н.Рахметуллина.

🔹 Талқылау қорытындысы бойынша алдағы кезеңге арналған басым міндеттер айқындалып, сот төрелігін жүзеге асырудың тиімділігі мен сапасын одан әрі арттыруға бағытталған бірқатар нақты тапсырмалар берілді.

🔷 Кассационный суд по уголовным делам подвел итоги отправления правосудия за первое полугодие 2026 года

Под председательством Назгуль Рахметуллиной, председателя судебной коллегии по уголовным делам Верховного Суда Республики Казахстан, состоялось рабочее совещание по итогам отправления правосудия Кассационным судом по уголовным делам за первое полугодие 2026 года.

🔹 В совещании приняли участие председатель Кассационного суда по уголовным делам Акан Жумагулов, судьи этого суда, а также сотрудники Судебной администрации.

🔹 С докладами об итогах отправления правосудия по уголовным делам за первое полугодие 2026 года выступили председатель Кассационного суда по уголовным делам Акан Жумагулов, судьи Азамат Тлепов и Ерлик Сералин.

🔹 Итоги отправления правосудия по делам об административных правонарушениях представил судья Мирас Сатыбалдин.

Выступая на совещании, председатель судебной коллегии по уголовным делам Верховного Суда Республики Казахстан Назгуль Рахметуллина акцентировала внимание на необходимости обеспечить единообразие правоприменения с учетом требований закона, правовых позиций Верховного Суда и судебной практики.

🔷 «Кассационная инстанция должна своевременно выявлять факты незаконного осуждения. Если нарушения конституционных прав граждан не были устранены нижестоящими судебными инстанциями, Верховный Суд будет жестко реагировать на такие незаконные судебные акты и принимать соответствующие меры.

В отношении виновных лиц необходимо соблюдать принцип индивидуализации наказания. Семейно-бытовое насилие и рецидивная преступность требуют применения самых строгих мер уголовно-правового воздействия. Это залог безопасности наших граждан.

Отдельное внимание следует уделить соблюдению норм уголовно-процессуального закона. В частности, прекращение дела в связи с примирением сторон не является рассмотрением дела по существу, поскольку доказательства не исследуются в полном объеме. Следовательно, для проверки доводов о невиновности лица дело надлежит направить на новое рассмотрение», — сказала Н.Рахметуллина.

🔹 По итогам обсуждения определены приоритетные задачи на предстоящий период и дан ряд конкретных поручений, направленных на дальнейшее повышение эффективности и качества отправления правосудия.