Жоғарғы Сот кезекті жалпы отырыс өткізді
 
Жоғарғы Сот Төрағасы Асламбек Мерғалиев жоғары сот органының кезекті жалпы отырысын өткізді.

◾️ Оның жұмысына Жоғарғы Соттың сот алқаларының төрағалары мен судьялары, ғалымдар, Сот әкімшілігінің, Бас прокуратураның, мемлекеттік органдардың, адвокатураның және нотариаттық палатаның өкілдері қатысты.

◾️ ЖС судьясы Нұрия Сисенова өз сөзінде ар-намысты, қадір-қасиетті және іскерлік беделді қорғау туралы істер бойынша нормативтік қаулының (НҚ) жобасы цифрлық ортаға бейімделген және сот практикасының біркелкілігін қамтамасыз етуге бағытталған сот қорғауының тұтас моделін қалыптастыратынын атап өтті.

◾️ НҚ-да кәмелетке толмағандардың; әрекетке қабілетсіз және қайтыс болған адамдардың құқықтарын қорғау мәселелері, сондай-ақ мәліметтерді таратқан адамды анықтау мүмкін болмайтын жағдайлар реттелді, бұл әсіресе интернет-кеңістікте өзекті.

◾️ Сот белгілейтін міндетті мән-жайлар нақты анықталған: таралу фактісі, мінезге нұқсан келтіру және шындыққа сәйкес келмеу. Сот қорғауының мәні болып табылмайтын фактілер мен бағалау пайымдауларының аражігін ажыратуға, дәлелдеу ауыртпалығын тараптар арасында бөлуге ерекше назар аударылады.

◾️ Шығындарды өтеу, моральдық зиянды өтеу мәселелері және өтемақы мөлшерін анықтау өлшем шарттары реттелді.

◾️ Сондай-ақ, НҚ-да БАҚ-қа талап қою үшін арнайы ескіру мерзімін сақтау тәртібі және оны өткізіп жіберуге құрметпен қараған жағдайда осы мерзімді қалпына келтіру мүмкіндігі түсіндірілді.

◾️ЖС судьясы Баян Тоқтарова соттардың мұрагерлік туралы заңнаманы қолдануының кейбір мәселелері туралы НҚ жобасын ұсына отырып, әртүрлі кезеңдерде бір мәселені әртүрлі құқықтық реттеуге байланысты соттар мұраны ашу уақытына байланысты құқық нормаларын қолдануы тиіс екенін атап өтті.

◾️ Мұраны ашу уақыты мұра қалдырушының қайтыс болған күні, ал оны қайтыс болды деп жариялаған кезде, егер сот шешімінде басқа күн көрсетілмесе, азаматты қайтыс болды деп жариялау туралы сот шешімі күшіне енген күн болып табылады.

◾️ Құжат мұрагерлік тәртібін түсіндіруді, оны қабылдау үшін мерзімді өткізіп алу себептерінің дәлелді тізбесін, қалаған мұрагерін анықтауды, мұрада міндетті үлеске құқығы бар адамдар тобын және т. б. қамтиды.

◾️ Сондай-ақ мұрагер мұра қалдырушының міндеттемелері бойынша кредитор туралы білген немесе білуге тиіс болған сәттен бастап есептелетін талап қоюдың жалпы мерзім ішегінде жауап беретіні, мұраның ашылу
уақыты атап өтілді.

◾️ ЖС судьясы Гүлнар Мергенова прокурордың, қылмыстық қудалау органдарының (ҚПК-нің 106-бабы) әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) және шешімдеріне шағымдарды соттардың қарауы туралы НҚ-ға өзгерістер мен толықтырулар енгізу сот практикасының біркелкілігін қамтамасыз етуге, құқық қолдануда туындайтын мәселелерді жоюға, азаматтар мен ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау деңгейін арттыруға, сотқа деген сенімді нығайтуға бағытталғанын атап өтті.

◾️ 2024 жылы тергеу соттарына 9 мың шағым, 2025 жылы – 11 мыңнан астам шағым келіп түскені атап өтілді. Бұл ретте мәні бойынша 3,7 мың шағым шығарыла отырып қаралды, 1 мыңнан астамы қанағаттандырылды, 2 мыңға жуығы қанағаттандырусыз қалдырылды, 7 мыңнан астамы кері қайтарылды, қараусыз қайтарылды.

◾️ Шағымдарды қараусыз қалдыру себептері олардың негізсіздігі, өтініш берушінің шағымды қайтарып алуы, прокурордың заңды бұзушылықтарды жоюы, өтініштердің мерзімінен бұрын болуы және шағым берудің процессуалдық мерзімдерін бұзуы деп аталады.

◾️ НҚ-да ҚПК-нің 106-бабының тәртібімен шағымдануға жататын адамның құқықтары мен бостандықтарын қозғайтын өзге де әрекеттерге (әрекетсіздікке) не шешімге қандай мән-жайлар жататыны түсіндіріледі. Бұл тізбе толық болып табылмайтыны және сотқа келіп түскен әрбір шағым НҚ және ҚПК 106-бабының талаптарына сәйкестігіне тексерілуге жататыны атап өтілді.

◾️ ҚПК-нің 106-бабының тәртібімен қандай шағымдар қарауға жатпайтыны айқындалды, қадағалаушы прокурордың шешімдеріне шағымды қарау тәртібі түсіндірілді және т. б.

◾️ Жалпы отырысқа қатысушылар НҚ қабылдауға дауыс берді.

◾️ Олар ҚР нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкінде және ЖС сайтында «Заңнама» бөлімінде жарияланады.

Верховный Суд провел очередное пленарное заседание

◾️ Председатель Верховного Суда Асламбек Мергалиев провел очередное пленарное заседание высшего судебного органа.

◾️ В его работе приняли участие председатели судебных коллегий и судьи Верховного Суда, ученые, представители Судебной администрации, Генеральной прокуратуры, госорганов, адвокатуры и нотариальной палаты.

▪️ Судья ВС Нурия Сисенова, выступая, отметила, что проект нормативного постановления (НП) по делам о защите чести, достоинства и деловой репутации формирует целостную модель судебной защиты, адаптированную к цифровой среде и направленную на обеспечение единообразия судебной практики.

◾️ В НП урегулированы вопросы защиты прав несовершеннолетних; недееспособных и умерших лиц, а также ситуации, когда установить лицо, распространившее сведения, невозможно, что особенно актуально в интернет-пространстве.

◾️ Четко определены обязательные установлению судом обстоятельства: факт распространения, порочащий характер и несоответствие действительности. Особое внимание уделено разграничению фактов и оценочных суждений, которые не являются предметом судебной защиты, распределению бремени доказывания между сторонами.

◾️ Урегулированы вопросы возмещения убытков, компенсации морального вреда и критерии определения размера компенсации.

◾️ В НП также разъяснен порядок соблюдения специального срока исковой давности для исков к СМИ и возможность восстановления этого срока в случае уважительности его пропуска.

◾️ Судья ВС Баян Токтарова, представляя проект НП о некоторых вопросах применения судами законодательства о наследовании, подчеркнула, что ввиду различного правового регулирования одного и того же вопроса в различные периоды суды должны применять нормы права в зависимости от времени открытия наследства.

◾️ Указано, что временем открытия наследства является день смерти наследодателя, а при объявлении его умершим – день вступления в силу судебного решения об объявлении гражданина умершим, если в решении суда не указан иной день.

◾️ Документ содержит разъяснения порядка наследования, перечень уважительности причин пропуска срока для его принятия, определение отпавшего наследника, круг лиц, кто имеет право на обязательную долю в наследстве и др.

◾️ Отмечено также, что наследник отвечает по обязательствам наследодателя в пределах общего срока исковой давности, исчисляемого с момента, когда кредитор узнал или должен был узнать о времени открытия наследства.

◾️ Судья ВС Гульнара Мергенова, отметила, что внесение изменений и дополнений в НП орассмотрении судами жалоб на действия (бездействие) и решения прокурора, органов уголовного преследования (ст.106 УПК) направлено на обеспечение единообразия судебной практики, устранение вопросов, возникающих в правоприменении, повышение уровня защиты прав и законных интересов граждан и организаций, укрепление доверия к суду.

◾️ Отмечено, что в 2024 году в следственные суды поступило 9 тыс.жалоб, в 2025 году – более 11 тыс. При этом по существу рассмотрено с вынесением решения 3,7 тыс.жалоб, более 1 тыс. удовлетворены, около 2 тыс. оставлены без удовлетворения, более 7 тыс. отозваны, возвращены без рассмотрения.

◾️ Причинами оставления жалоб без рассмотрения названы их необоснованность, отзыв заявителем жалобы, устранение прокурором нарушений закона, преждевременность обращений и нарушение процессуальных сроков подачи жалобы.

◾️ В НП разъясняется, какие обстоятельства относятся к иным действиям (бездействию) либо решению, затрагивающим права и свободы лица, подлежащим обжалованию в порядке статьи 106 УПК.

◾️ Подчеркнуто, что этот перечень не является исчерпывающим и каждая поступившая в суд жалоба подлежит проверке на соответствие требованиям ст.106 УПК и НП.

◾️ Определены, какие жалобы не подлежат рассмотрению в порядке статьи 106 УПК, разъяснен порядок рассмотрения жалобы на решения надзирающего прокурора и др.

◾️ Участники пленарного заседания проголосовали за принятие НП. Они будут опубликованы в Эталонном контрольном банке нормативных правовых актов РК и на сайте ВС в разделе «Законодательство».

🎥 Жоғарғы Сотта ар-намысты, қадір-қасиетті және іскерлік беделді қорғау туралы істер бойынша нормативтік қаулы қабылданды

🎥 “24kz” телеарнасы

🎥 Жоғарғы Сотта мұрагерлік туралы нормативтік қаулы қабылдады

🎥 “24kz” телеарнасы

🎥 В Верховном Суде приняли нормативное постановление о некоторых вопросах применения судами законодательства о наследовании

🎥 телеканал “24kz”

🎥 Жоғарғы Сотта прокурордың, қылмыстық қудалау органдарының әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) және шешімдеріне шағымдарды соттардың қарауы туралы нормативтік қаулы қабылданды

🎥 “24kz” телеарнасы