Административная юстиция и её роль в обеспечении верховенства права

◾️ В Астане состоялся традиционный форум «Административная юстиция и её роль в обеспечении верховенства права», ставший площадкой для открытого диалога между представителями судебной власти, государственных органов, бизнеса и инвесторов.

◾️ В мероприятии приняли участие казахстанские и зарубежные судьи, эксперты, руководители крупных компаний и представители международного делового сообщества.

◾️ С ключевым докладом выступил Президент Казахстана Касым-Жомарт Токаев. Глава государства подчеркнул значение эффективной институциональной среды как одного из главных факторов инвестиционной привлекательности страны. Особое внимание было уделено необходимости поддержания справедливого баланса между интересами государства и ожиданиями бизнеса и инвесторов.

◾️ Председатель Верховного Суда Асламбек Мергалиев сделал акцент на роли судебной системы и специализированных институтов в обеспечении прозрачности административных процедур, защите предпринимателей и эффективном разрешении споров, связанных с инвестиционной деятельностью.

◾️ Практическим опытом и взглядом инвесторов на развитие казахстанской юрисдикции поделились председатель Совета директоров Cove Capital Пини Альтхаус, управляющий директор Alstom в Западной и Центральной Азии Жером Бойе, глава Представительства германской экономики в Центральной Азии Эдуард Кинсбрунер и генеральный директор Freedom Holding Corp Тимур Турлов. Они обозначили актуальные вызовы, с которыми сталкиваются инвесторы, и отметили важность дальнейшего совершенствования правовых механизмов защиты бизнеса.

◾️ Тему формирования прозрачной и предсказуемой правовой среды продолжили председатель НПП «Атамекен» Канат Шарлапаев, генеральный директор ТОО «Тенгизшевройл» Уильям Лакоби, исполнительный директор UBM Kazakh Investment Золтан Нитрай и председатель Ассоциации инвесторов Казахстана Рустам Журсунов. Была подчеркнута необходимость снижения регуляторной неопределённости и укрепления доверия между государством и бизнесом.

◾️ Отдельное внимание участники уделили результатам работы административной юстиции, созданной по инициативе Президента Казахстана. О её эффективности и влиянии на инвестиционный климат рассказали региональный старший вице-президент компании Wabtec Канат Алпысбаев и генеральный директор Kazak Protein Коксал Салих Юлдыз.

◾️ В ходе форума представители высших судебных органов Казахстана, Узбекистана и Кыргызстана — Аслан Тукиев, Шухрат Полванов и Нургуль Бакирова, судья Верховного суда Азербайджана Сайяд Каримов, судья Конституционного Суда РК Роман Подопригора, руководитель отдела комплаенса GIZ Йорк Пуделька, депутат Мажилиса РК Марат Башимов и председатель Кассационного суда РК Берик Нажмиденов обсудили перспективы развития административной юстиции на евразийском континенте. В центре внимания находились вопросы совершенствования правоприменительной практики, судебных процедур и укрепления международного сотрудничества с учётом лучших мировых стандартов.

◾️ Подводя итоги, участники отметили высокий уровень экспертной дискуссии, атмосферу конструктивного взаимодействия и практическую значимость форума.

◾️ Было подчеркнуто, что дальнейшее развитие административной юстиции остаётся важным условием укрепления верховенства права, повышения инвестиционной привлекательности и устойчивого экономического развития Казахстана.

ZANGER журналында Әкімшілік істер жөніндегі кассациялық сот төрағасы Б.Т. Нәжімиденовтың әкімшілік әділеттің 5 жылдығына арналған мақаласы жарияланды

🔹Мақалада автор әкімшілік әділетті дамыту тек мамандандырылған әкімшілік соттарды құрумен шектелмегенін атап өтеді. Әкімшілік рәсімдік-процестік кодекстің реттеу аясына нормативтік құқықтық актілерге дау айту туралы дауларды енгізу әкімшілік сот ісін жүргізуді жетілдірудегі маңызды қадамдардың бірі болғаны көрсетілген. Бұрын мұндай істер өзге процессуалдық тәртіппен қаралатын, бұл сот арқылы қорғалудың белгілі бір деңгейде бөлшектенуіне әкелетін. Аталған дауларды әкімшілік сот ісін жүргізуге беру мемлекеттің нормашығармашылық қызметіне соттық бақылаудың неғұрлым қисынды әрі жүйелі моделін қалыптастыруға мүмкіндік берді.

🔹Автордың пікірінше, қаралатын істер санының артуы және олардың санаттарының кеңеюі әкімшілік әділеттің азаматтар мен заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғаудың тиімді тетігі ретінде танылғанын көрсетеді.

🔹Әкімшілік істер жөніндегі кассациялық сот төрағасы әкімшілік әділетті дамытудың оң үрдісі алдағы уақытта да жалғасатынын, ал келешекте оның қолданылу аясын одан әрі кеңейту және жария-құқықтық қатынастардағы сот арқылы қорғану тетіктерін жетілдіру күтілетінін атап өтті.

Әкімшілік істер жөніндегі кассациялық соты

***

В журнале ZANGER опубликована статья председателя Кассационного суда по административным делам Б.Т. Нажмиденова, посвященная 5-летию административной юстиции

🔹В своей публикации автор отмечает, что развитие административной юстиции не ограничилось только созданием специализированных административных судов. Одним из наиболее значимых этапов совершенствования административного судопроизводства стало включение в сферу регулирования Административного процедурно-процессуального кодекса споров об оспаривании нормативных правовых актов. Ранее такие дела рассматривались в ином процессуальном порядке, что создавало определенную фрагментарность судебной защиты. Их передача в административное судопроизводство позволила сформировать более логичную и последовательную модель судебного контроля за нормотворческой деятельностью государства.

🔹По мнению автора, рост количества рассматриваемых дел и расширение их категорий свидетельствуют о востребованности административной юстиции и признании данного механизма эффективным способом защиты прав и законных интересов граждан и юридических лиц.

🔹Председатель Кассационного суда по административным делам отмечает, что положительная динамика развития административной юстиции будет продолжена, а в перспективе ожидается дальнейшее расширение сферы ее применения и совершенствование механизмов судебной защиты в публично-правовых отношениях.

Кассационный суд по административным делам

https://krso.kz/storage/app/media/Zanger%2005.26.pdf

🔹Назарларыңызға тарап өкілінен азаматтық істер жөніндегі кассациялық соттың төрағасы Смайлов А.С. пен істі қараған сот құрамының атына жолданған алғыс хат ұсынылады.

🔹Кері байланыс пен сот қызметіне берілген жоғары баға үшін алғысымызды білдіреміз. Мұндай пікірлер азаматтардың сот жүйесіне деген сенімін нығайтып, құқық үстемдігін, заңдылық пен әділдікті қамтамасыз ету бағытындағы жұмысты одан әрі жетілдіруге ынталандырады.

🔹Благодарственное письмо, поступившее от представителя стороны в адрес Председателя кассационного суда по гражданским делам Смайлова А.С. и судебного состава, рассмотревшего дело.

🔹Благодарим за обратную связь и высокую оценку деятельности суда. Подобные отзывы служат подтверждением важности добросовестного исполнения профессионального долга и укрепления доверия граждан к судебной системе.

🔹Азаматтық істер жөніндегі кассациялық сот – жер қатынастары бойынша мемлекетті мекеменің азаматқа берген меншік иесінің өз бетінше салынған объектіні пайдалануға қабылдау туралы актісін, сатып алу-сату шартын жарамсыз деп тану туралы талап қоюы бойынша азаматтық істі қарады.

🔹Сот шешімімен талап қою қанағаттандырылған, қолданыстағы заңнамаға сәйкес Әкімдіктің қаулысымен бекітілген бас жоспары бойынша жасыл желек аумағы болып қарастырылғандығына қарамастан, жауапкерге даулы жер учаскесіне құқықты табыстағанын, сондықтан, Қазақстан Республикасы Жер кодексінің (әрі қарай – Жер кодексі) 109-бабының талаптарын өрескел бұзылып жеке тұлғаларға негізсіз табысталғандығын көрсеткен.

🔹Кассациялық сот аталған іс бойынша өз бетінше салынған объектіні пайдалануға қабылдау туралы акті жасалған кезде жаңа Бас жоспарға сәйкес даулы жер учаскесінің нысаналы мақсаты аз қабатты тұрғын үйлер аумағы деп бекітілген.

🔹Сонымен бірге, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының «Мәмілелер жарамсыздығының және олардың жарамсыздығының салдарларын соттардың қолдануының кейбір мәселелері туралы» 2016 жылғы 7 шілдедегі № 6 нормативтік қаулысының 12,13-тармақтарының талаптарына сәйкес жауапкер адал алушы болып табылады.

🔹Жергілікті соттар жаңа Бас жоспар бойынша даулы жер учаскесі аз қабатты тұрғын үйлер аумағында орналасқанына назар аудармағандықтан және тиісті түрде құқықтық баға бермегендіктен, кассациялық саты сот актілерін күшін жойып,талап қоюды қанағаттандырусыз қалдыру туралы жаңа шешім шығарды.

Азаматтық істер жөніндегі
Кассациялық соты

🔹Кассационный суд по гражданским делам рассмотрел гражданское дело по иску государственного учреждения в сфере земельных отношений о признании недействительными акта о приемке в эксплуатацию самовольно возведенного объекта, выданного гражданину как собственнику, а также договора купли-продажи земельного участка.

🔹Решением суда иск был удовлетворен. Суд указал, что, несмотря на то, что в соответствии с генеральным планом, утвержденным постановлением акимата, спорный земельный участок был отнесен к территории зеленых насаждений, ответчику было предоставлено право на данный земельный участок. В связи с этим земельный участок был необоснованно предоставлен частному лицу с грубым нарушением требований статьи 109 Земельного кодекса Республики Казахстан (далее — Земельный кодекс).

🔹Рассматривая данное дело, Кассационный суд установил, что на момент оформления акта о приемке в эксплуатацию самовольно возведенного объекта целевое назначение спорного земельного участка в соответствии с новым Генеральным планом было определено как территория малоэтажной жилой застройки.

🔹Кроме того, согласно требованиям пунктов 12 и 13 Нормативного постановления Верховного Суда Республики Казахстан № 6 от 7 июля 2016 года «О некоторых вопросах применения судами недействительности сделок и последствий их недействительности», ответчик является добросовестным приобретателем.

🔹Поскольку суды нижестоящих инстанций не приняли во внимание, что в соответствии с новым Генеральным планом спорный земельный участок расположен в зоне малоэтажной жилой застройки, и не дали данному обстоятельству надлежащей правовой оценки, кассационная инстанция отменила судебные акты и приняла новое решение об отказе в удовлетворении исковых требований.

Кассационный суд по гражданским делам

Кассациялық сот: Анықтау мерзімдерінің бұзылуы сот актісінің күшінің жойылуына әкеп соқты

🔹Алматы облысында жүргізуші Б.-ға қатысты 2024 жылы жол жүрісі қағидаларын бұзып, абайсызда адам денсаулығына ауыр зиян келтіргені үшін ҚР Қылмыстық кодексінің 345-бабының 2-бөлігі бойынша қылмыстық іс қозғалған болатын.

🔹Бірінші сатыдағы соттың қаулысымен тараптардың татуласуына байланысты қылмыстық іс қысқартылып, Б. қылмыстық жауапкершіліктен босатылды.

🔹Прокурор кассациялық наразылық келтіріп, істі тергеу барысында қылмыстық процестік заңнаманың елеулі бұзылуына жол берілгенін көрсетті және осыған байланысты сот актісінің күшін жоюды сұрады.

🔹Кассациялық сот іс материалдарын зерделей келе, заңда көзделген анықтау мерзімі аяқталғаннан кейін сараптамалар тағайындалып, жүргізілгенін, процеске қатысушылардың жауап алынғанын, әрекеттің саралануы анықталып, айыптау актісі жасалғанын анықтады.

🔹Тиісінше, анықтау органы сотқа дейінгі тергеп-тексерудің заңда белгіленген мерзімдерін бұзған, ал іс бойынша негізгі дәлелдемелер осы мерзім өткеннен кейін жиналған.

🔹Қылмыстық іс жүргізу заңнамасының талаптарына сәйкес, мұндай дәлелдемелер жол берілмейтін деп танылады, сондықтан олар адамның кінәлілігі туралы тұжырымдарға негіз бола алмайды.

🔹Қорытындылай келе, кассациялық саты бірінші сатыдағы соттың қаулысының күшін жойып, Б.-ның әрекетінде қылмыстық құқық бұзушылық құрамының болмауына байланысты қылмыстық істі қысқартты (№ 6003-26-00-1к/752).

Қылмыстық істер жөніндегі кассациялық соты