"Ko'rinishizda kitobni k sini o'qigan odamga o'xshamessakan oka" deydi taksist brat bir dunyo kitoblarni olib ketayotsam.
Keyin 30 daqiqa "miyasini yedim". Manzilimga yetib kelagimdan so'ng "Manzilingizga xush kelibsiz taqsir" deb eshikni ochib berdi. Kitobning kuchida bu ham))

Muqaddima — bu yerdagi postning izoh qismda:

Birinchi kun. Tong otishi hech qachon bunchalik sokin sodir bo'lmagandi. Odatda Toshkentdagi tong mashinalarning signal ovozi, pastdagi maktab tomondan keladigan bolalarning qiy-chuvi va shahar shovqini bilan boshlanardi. Bugun esa mutlaq sukunat. Deraza ortidan faqat vaqti-vaqti bilan qarg‘alarning qag‘illashi va qandaydir bo‘g‘iq, yirtqichlarga xos xirillash eshitiladi.
Bugun birinchi qiladigan ishim — inventarizatsiya. Elektr o‘chgan, demak, muzlatkichdagi narsalar tez orada sasishni boshlaydi. Gaz hozircha bor. Muzlatkichdagi bor go‘shtni qaynatib oldim. Qovurmadim, chunki qovurilgan go‘sht va yog‘ hidi ventilyatsiya orqali butun uyga tarqalib, istalmagan "mehmonlar"ni jalb qilishi tayin. Qaynatilgan go‘shtni tuzlab qo‘ysam, yana bir necha kun aynimaydi.

Uchinchi kun. Havoning keskin sovishi boshlandi. Oktyabrning oxiri o‘z kuchini ko‘rsatyapti. Markaziy isitish tizimi allaqachon ishdan chiqqan. Panel uylarning beton devorlari issiqlikni ushlamaydi, sovuqni o‘ziga shimib olib, xonani muzxonaga aylantira boshladi. Pechka yoki olov yoqishning iloji yo‘q — is gazi yopiq xonada meni uxlab yotgan joyimda o‘ldiradi, ochiq deraza esa tashqariga ovoz va yorug‘lik tarqatadi. Men yotoqxonaning o‘rtasiga stollarni tortib, ustidan qalin adyol va ko‘rpalarni yopdim-da, o‘zimga xona ichida kichik "chodir" yasadim. Uning ichida o‘tirganda, insonning o‘z tana harorati kichik joyni isitadi. Qorong‘i va zerikarli bo‘lsa ham, faqat shu yerda uxlayman.

Beshinchi kun. Oziq-ovqat va suv ratsionini qat'iy nazorat qilyapman. Lekin eng katta muammo ovqat emas, kanalizatsiya edi. Suvsiz hojatxonadan foydalanish tez orada butun uyda badbo‘y hid tarqatishi va bu hid yirtqichlarni mening eshigim tagiga yetaklab kelishi aniq. Uy egasining balkonda turgan katta tuvaklardagi gullarini yulib tashladim. Hojatxona unitaziga ikkita qalin axlat qopini kiydirdim. Ishni bitirgach, ustiga tuproq sepib, qopni mahkam tugaman va balkondagi og‘zi yopiladigan bochkaga tashlayman. Tuproq hidni o‘ziga yutadi. Omon qolish uchun ba'zida mana shunday jirkanchli ammo zarur ishlarni bajarishga majbursan.

Yettinchi kun. Pardaning tirqishidan hovlini kuzatishni o‘rgandim. Bizning maydonchada ulardan beshtasi aylanib yuribdi. Kecha qanaqadir daydi it hurib hovliga kirib kelgandi, o‘liklar xuddi o‘qdek it tomonga otildi. Ular kinolardagi kabi sudralib yuradigan gangir zombilar emas, aksincha, miyadagi cheksiz adrenalin hisobiga mashinadek tez yugurishadi. Ular tovushga juda sezgir. Tunda esa tovush kunduzgidan ko‘ra uzoqroqqa boradi. Panel uylarning akustikasi shundayki, tepadagi qadam ovozi pastga gumburlab eshtiladi. Shuning uchun men uy ichida ham qalin paypoqlarda yuraman. Uy ichida polda g‘ichirlamaydigan joylarni yodlab olganman va faqat o‘sha yerdan ohista bosib yuraman.

O‘ninchi kun. Hammasi rejadagidek, bir tekis ketayotgan edi, toki tepadagi sakkizinchi qavatda yashovchi qo‘shnim xato qilmaguncha.
Kechasi soat uchlarda tepadagi kvartiradan qattiq taraqlagan ovoz eshtildi — talaba bolalardan biri sovuq qotib o‘tin qilish uchun mebel sindirdimi yoki qorong‘ida og‘ir shkafni ag‘darib yubordimi, bilmadim. Zarb ovozi butun podyezd bo‘ylab kuchli aks-sado berdi.
Besh daqiqa o‘tmasdan pastdan, birinchi qavatdan yovvoyi pishqirishlar, xirillash va yugurayotgan qadamlar eshitildi. Hovlidagi yirtqichlar ochiq qolgan podyezd eshigidan kirishibdi. Ular to‘ppa-to‘g‘ri ovoz kelgan tomonga, tepaga ko‘tarilib kelishdi. Men "chodir"im ichida hatto ovozimni chiqarishga ham qo'rqib yotar edim.

Zinadagi qadamlar mening eshigim oldida biroz sekinlashdi, ulardan biri temir eshigimni tirnalab ko‘rdi, keyin yana tepaga chiqib ketdi. Sakkizinchi qavatda eshikni taqillatish, urish boshlandi. Qo‘shnim vahimaga tushib, yordam so‘rab baqirdi. Bu uning oxirgi xatosi edi. Shovqin ularni butunlay quturib ketishiga sabab bo‘ldi.

Tongga yaqin tepada yog‘och eshikning gumburlab singani, poldagi qattiq urilishlar, stullarning sinishi va qisqa, yurakni ezuvchi qichqiriq eshitildi. 10 daqiqadan so'ng ventilyatsiya teshigidan qon hidi kela boshladi. Eng yomoni shundaki, o‘z ishini bitirgan o‘liklar pastga tushib ketishmadi. Ular tepadagi yo‘lakda va mening boshim ustida aylanib yurishibdi. Ularning ba'zilari mening qavatimga tushib, yana eshigim oldida turib qoldi. Suvim kamayib bormoqda, qamal esa endi boshlandi....

Davomi hali ancha bor...

Hech o‘ylab ko‘rganmisiz, bundan salkam 150 yil avvalgi yoshlarning dardi, maqsadi va muammolari qanday bo‘lgan? Ko‘pchilik klassik adabiyotni zerikarli yoki faqat maktab dasturi uchun kerak deb o‘ylaydi. Lekin Fyodor Dostoyevskiyning "O‘smir"romanini o‘qisangiz, 19-asrdagi yigitning o‘ylari bugungi kundagi zumerkalarning muammolari bilan qanchalik o‘xshash ekanidan hayron qolasiz.

Masalan 19 yoshli qahramon Arkadiyni olaylik. U tezda, juda ham boy boʻlib ketishni qattiq xohlaydi. Qanday usuldaligini umuman farqi yoʻq. Lekin unga pul maishat yoki dabdaba uchun kerak emas. U pul orqali odamlardan mustaqil bo‘lishni, jamiyatdan ajralib, yolg‘izlikda qolishni va o‘z qudratini his qilishni xohlaydi.

Arkadiyning bu maqsadi sizga bugungi ijtimoiy tarmoqlardagi "Hustle culture" (tinimsiz ishlash va boyishga intilish madaniyati)ni eslatmayaptimi? TikTok yoki Instagram'da "20 yoshda qanday qilib birinchi millionni topish mumkin?", "Kriptovalyuta va treyding" haqida bong urayotgan yoshlar aynan Arkadiyning zamonaviy nusxalaridir. Ular ham boylikni shunchaki qimmatbaho mashina yoki uy olish uchun emas, jamiyat qoliplaridan qochish, "matritsadan chiqish" va mutlaq erkinlik uchun istaydilar.

Siz bu borada nima deysiz zumerlar? Arkadiy bilan muammolaringiz oʻxshashmi?

Kitob o'qiydiganlar o'g'rilik qilmaydi, o'g'irlik qiladiganlar kitob o'qimaydi

Yaqinda Fransiyada ommaviy tartibsizliklar sodir bo'ldi. Yoshlardan iborat olomon orasida morodyorlik (o'g'rilik) holatlari ham ko'paydi. Ko'plab shaharlardagi do'konlar, dorixonalar buzib, ichidagi mahsulotlar ayovsiz talandi. Bu voqealar fonida esa bir fransuz kitob sotuvchisi esa noodatiy yo'l tutibdi. Ya'ni u o‘z do‘koni oldiga "Xush kelibsiz, kitob do‘koni ochiq" degan yozuvni joylashtirib uning oldida xotirjam qahva ichib o'tirdi.

Fransiyadagi namoyishlar paytida ko‘plab korxonalar talon-taroj qilingan bo‘lsa-da, uning kitob do‘koni omon qoldi. Birorta ham kitob o‘g‘irlanmadi.

Uning bu holati ijtimoiy tarmoqlarga tarqalib ko'plab foydalanuvchilarning olqishlariga sazovar bo'lmoqda.

Qiziq ish bo'pti.

UPD: fake xabar ekan. Videosini ko'rdim. AI ekan. Tarqalamiz

@kitob_ombori

Saudiyaga borganda boriş albatta şart bölgan joy nomlarini yozib ketinglar. Men bilganlarim:

Makkada:

Aqaba masjidi: Mino vodiysi yaqinida joylaşgan bu joy Islom tarixidagi eng buriliş nuqtalaridan biridir. Birinçi va ikkinçi Aqaba bay’atlari (yasribliklarning Islomni qabul qilib, Payğambarimizni himoya qilişga qasamyod qilişi) aynan şu yerda bölib ötgan. Bu joy Madinaga hijrat uçun siyosiy va ijtimoiy poydevor vazifasini ötagan.

Jannatul Mu’allo: Makkaning qadimiy qabristoni. Bu yerda Payğambarimiz (s.a.v.)ning suyukli rafiqalari Xadiça binti Xuvaylid (r.a.), bobolari Abdulmuttalib, amakilari Abu Tolib va ilk musulmonlardan köpçiligi dafn etilgan.

Hiro ğori: Islom tarixining boşlaniş nuqtasi. Ilk vahiy ("Iqro" surasining oyatlari) tuşgan joy. Toğga kötariliş jarayonida Rasululloh (s.a.v.)ning Makkadagi butparastlik jamiyatidan qanday qilib yiroqlaşib, tafakkurga berilganliklarini anglaş osonlaşadi.

Arafot toği: Odam (a.s.) va Momo Havo yer yuzida ilk bor topişgan va tavbalari qabul bölgan toğ. Eng muhimi, bu yerda Payğambarimiz (s.a.v.) 100 mingdan ortiq sahobalar oldida özlarining maşhur Vidolaşuv xutbasini qilib, Islom ahkomlarini yakunlaganlar.

Masjid al-Khayf: Mino vodiysining janubiy qismida joylaşgan. Rivoyatlarga köra, Payğambarimiz (s.a.v.) va ulardan oldin ötgan 70 ta payğambar namoz öqigan muqaddas makon. Vidolaşuv hajida Rasululloh (s.a.v.) aynan şu masjid örnida çodir tikkanlar.

Madinada:

Masjid al-Qiblatayn: Musulmonlar tarixidagi ulkan özgariş guvohi bölgan maskan. Namoz öqilayotgan vaqtda qiblani Quddusdagi Masjidul Aqsodan Makkadagi Masjidul Haramga özgartiriş haqidagi oyat aynan şu masjidda nozil bölgan.

Uhud toği va Kamonçilar tepaligi: Tarixdagi eng oğir janglardan biri bölgan Uhud jangi maydoni. Kamonçilar tepaligiga çiqib, butun jang xaritasini, Xolid ibn Validning qanday aylanib ötib zarba berganini kitoblarda öqiganingizdek tasavvur qilişingiz mumkin. Bu yerda Islomning buyuk pahlavoni Hamza (r.a.) va boşqa 70 nafar sahoba dafn etilgan qabriston bor.

Xandaq jangi maydoni: Silsila toğlari etagidagi bu hududda Ahzob jangi bölib ötgan. Garçi hozir xandaq kömilgan bölsa-da, öşa paytda qömondonlik nuqtalari bölgan joylarda qurilgan masjidlar (Fath masjidi, Salmon Forsiy masjidi) saqlanib qolgan. Fath masjidi Payğambarimiz (s.a.v.)ning duolari ijobat bölib, ittifoqçilar qöşini mağlub etilgan joy hisoblanadi.

Jannatul Baqiy qabristoni: Masjidun Nabaviyning yonida joylaşgan qabriston. Bu yerda 10 mingdan ortiq sahobalar, jumladan onalarimiz (Oişa (r.a.) va boşqalar), Payğambarimizning qizlari Fotimay-u Zuhrodan tortib, uçinçi xalifa Usmon (r.a.) va imomlar dafn etilgan.

Yaxshi maqola o'qidim va uni sizlarga ham ulashishni lozim deb topdim:

https://kitobombori.substack.com/p/38-yoshli-insondan-20-30-yoshlilarga?r=5rym9p&utm_campaign=post&utm_medium=web&showWelcomeOnShare=true

Kam ye, tanangni chiniqtir, yugurib tur, chigil yoz va ibodat qil.

Yasa, sot, yoz, yarat, sarmoya kirit va egalik qil.

O'qi, tafakkur qil, sev, haqiqatni izla va jamiyatga e'tibor berma.

Bularni odatga aylantir. Qolgan barchasini rad et.

Qarz, qamoq, qaramlik, sharmandalik, qisqa yo'llar va mediadan uzoq yur.

Xotirjam bo'l. G'alaba kafolatlangan.

Bugun yakshanba, sizlardan ikki kunlik chiqmagan hikoya qarzim bor. O'zi buni o'qiyotganlar bormi?
Bor bo'lsa postni ❤️ bilan qizartiringlarchi. Qiziqish katta bo'lsa alohida vaqt ajrataman

Kech va sekin yuborayotganim uchun uzr. Qayta-qayta tahrirlayapman. Hozircha mana buni o'qib turinglar:

https://telegra.ph/Qoch-va-tirik-qol-ozbekcha-zombi-apokalipsis-10-25

Bugun dushanba... Endi sezdirishni boshladi

Pul saqlash uchun eng ishonchli variantlar:
1. Ayangiz;
2. Xotiningiz

Boshqa "invest"lar bekor bularning oldida

Chorsu atrofida oldinda ketayotgan yigitning orqa choʻntagida mana shu kitobni qistirib ketayotganini koʻrsangiz bilinki u menman.

Faqat menga sovgʻa qiling demasangiz boʻldi. Hali oxiriga yetkazmadim. Selfi va qahvaga yoʻq demayman lekin😅

Quriliş qilib, bozorga bordim. Taxta bozor. Ustalar "5*3 reka kerak", dedi. Bozordan reka qaradim. Narxi 5500 söm ekan. Bir sotuvçi aytdi "aka, sizga 5*3 kerakmi? Bular 5*3 degani bilan şunça çiqmaydi. Mana...", deb ölçab berdi. Haqiqatda 4*2 ekan. 5*3 oliş uçun 6*4 deganidan oliş kerak ekan. Rozi bölib, 6*4 oldim. Ustalar böyini 6 metrlik bölsin degan edi. 6 metrlik söradim. "Mana", deb darrov yuklaşni boşladi. Birdan kallaga fikr kelib qoldi. "uka, metrni oling", dedimda ölçadim. 6 metr deb sotilgan reka 5*70 ekan. Ham enidan, ham böyidan....

Yurtda baraka yöq. Savdo yöq. Qimmatçilik....

Ustalar bilan ğişt urişga şartnoma qildim. Ğiştni urganidan emas, maşinada kelganidan sanar ekan. Zilda kelgan ğiştni erinmay donalab sanadim. 2500 ta deyilgan ğiştdan insofligi 200 ta, standarti 350 ta kam kelar ekan. Usta şuni bilgani uçun urganidan emas, kelganidan Hisob olar ekan. Ham maşinada kelganidan, ham ustadan olib yeysiz.

Yurtda baraka yöq. Savdo yöq. Qimmatçilik...

Ustalar hammasi "dom stroy"ga (quriliş materiallari sotadigan katta dökon) yetaklaydi. Ustalar u yerdan karta oçib olgan. Plastikka öxşagan. Uyni egasi borib savdo qiladi. Ustaga ön foiz kartasiga pul kelib tuşadi.

Yurtda baraka yöq. Qimmatçilik....

Bir aka antifriz çiqardilar. Antifriz qoğozda yozilgani kabi -20 gradus va -40 graduslik çiqdi. Bozordagi hamma mahalliy antifrizdan qimmat. Sababini tuşunmay, hamma antifrizlarni olib kelib, -5 gradus xolodilnikka qöyilgan. Uç soatda hamma antifriz taxta bölib qolgan. Işlab çiqaruvçilarga holat videoga olib yuborilgan. Hoji akalar parvoyiga ham olmagan.

Yurtda baraka yöq. Qimmatçilik.... ekanini aytişadi.

Örtoğim benzin zapravkada işlaydi. Eng insoflik zapravka öniga bir litr, qolganlari ikki litr urar ekan. "Meni bilganim urmaydigani yöq", deydi. Hamma bilar ekan şundayligini.

Yurtda baraka yöq, hammayoq qimmatçilik emiş.

Boşqa bir tanişimni işi porasiz, otkatsiz bitmas emiş. Pora bermasa, davlat taşkilotlari olmas emiş.

Aytişiça, Yurtda baraka yöq. Avvalgiday savdo yöq emiş.

Uyfuruşlarga uyingizni sotmoqçi ekanligingizni aytasiz. Böldi, naqdga özimiz olamiz, deb baholaydi. Tabiiyki siz qimmatroq narx xohlaysiz. Uyoğiga tuzoğiga tuşganingiz şu. Kanalida e’lon beradi uyingiz sotilişi haqida. Siz klient kutasiz. Uyingizni olmoqçi bölgan xaridor uyfuruşga telefon qiladi. Uyfuruş u uy sotilganini, istasa boşqa uy borligini aytadi. Sizga esa hamtovoğini jönatadi. Hamtovoq uyingizni körib, dastlabki uyfuriş aytgan narxdan ança past baho aytadi. Şu tariqa uçinçisi, törtinçisi kelib arzon narx aytaveradi. Toqatingiz toq bölib, birinçi aytgan narxingizga özingiz olib qöya qoling, deysiz. Hop, deydi deb öylaysizmi? Sodda bölmang. Endi uyingizni birov olmayotganini. Boşida berganda mayli deb olişini, hozir esa yana beş yuz yoki ming arzonga olib qolişini aytadi. Pul zarurligidan rozi bölib yuborasiz. Bu priyomni hammaga ham qilmaydi. Pul zarur, "pojar" degan odamlar "jirniy" klient.

Ha, aytgança, juma kuni makler akalarimiz işlaşmaydi. Dam oliş kuni.

Bozorda kabelçilar bor. Davlat muassasalariga, quriliş obyektlariga sim sotişadi. Ulgurji. Zavoddan kabelni olib, çözişadi. Xato eşitmadingiz. Eşiladi. 2*2.5 kabel, 2*2 yoki undan ham kamroqqa, metri köproqqa aylanadi. Zavodni upakovkasini qaytadan qilib, sizga berişadi. Butun boşli katta zavodlar qurib, kabel sotib yotişibdi. Sexda qilingan, birortasi aytilgan talabga javob bermaydigan kabellar. Lekin tonnalab, navbatga qöyib sotişadi. Otkat bor ekan, kabel sotilaveradi.

Lekin Avvalgiday savdo yöq. Baraka yöq ekan.

Bu kabi işlarni sanoği yöq. Oddiy soda bor. Sovet davridan beri 500 gmlik qadoqda bölar edi. Grami kamayib, kamayib, 250 gmga tuşgan. Bilmagan "haqiqiysi falonçida qimmat ekan, mana bu arzon sotadi", deb olaveradi. Içi töla böladigan gugurt yarim bölib qolgan. Santimetrlab, milligramlab urilaveradi. Kamayaveradi.

Sementga qum qöşayotganlar, sutga suv qöşayotganlar heç kimga sir bölmay qolgan.

Maşina bozorga çiqsangiz hamma maşinani doktor yoki öqituvçi mingan. Işga borib kelgan böladi. Uç marta dumalagan maşinada ozgina petno böladi. Bozorda dumalagan, qattiq zarba yegan maşina yöq. Siz yöllarda körgan dumalab ketgan, paçoqlanib, majoqlanib ketgan maşinalar bozorga kirmaydi. Metallolomga ketadi.

Olx, avto e’lon kabi narsalar savdoni öldirganmiş. Baraka yöq emiş.

Qöqonda maşhur zapçast bozor bor. Bozorga çiqib, ulgurji sotadiganlardan narx sörasangiz, begonaga narx aytmay qöyibdi. Nimaga, deb tanişdan qiziqdim. Menga konkurentlarim odam yuborib, narx sörayapti. Narxni aytsam, Xitoyga borib, xuddi şu narsani sifati past, lekin narxi arzon qilib çiqarib kelib, tagimdan qöyyapti, deyapti.

Zapçastda ham avvalgiday baraka yöq emiş. Savdo ölgan emiş.

Men burnimni tiqmagan, yuqorida keltirmagan işlarni, sohalarni siz yaxşi bilasiz.

@kitob_ombori

Heç kim "juda band" bölmaydi, gap şunçaki prioritetda

Hamma bookbloger maqtayotgan, alqayotgan, oʻqiyotgan Dostoyevskiyning “Oʻsmir”ning bosh gʻoyasi nimada oʻzi? Kitob haqida ikki ogʻiz ma’lumot:

“O‘smir” — yozuvchi Fyodor Dostoyevskiyning mashhur beshta shoh asaridan to‘rtinchisi bo‘lib, uning eng yirik asari hisoblangan «Aka-uka Karamazovlar» romaniga olib boruvchi so‘nggi zinadir.

Romanning bosh qahramoni — Arkadiy Dolgorukiy ismli yosh yigit.

Uch qismdan iborat bo‘lgan bu asarning boshida u dunyodagi eng boy odam bo‘lishni orzu qiladi (tarixdagi ilk millarder Rotshild kabi).

Ikkinchi qismda u dabdabali hayot va qimor o‘yinlari girdobiga tushib, aristokratlar hayotida yashab ko'radi.

Uchinchi qismga kelib esa, Arkadiy asta-sekin o‘z xatolarini anglab yetadi, tavba qiladi va barcha qilmishlarini ochiq tan olishni boshlaydi (ha, ha. Roskolnikov, Mishkin kabi u ham evriladi).

Endilikda uning ongidagi faqatgina boylikka intilish o‘rnini iymon, e'tiqod hamda insoniylik hissi egallaydi. Yigit aynan mana shu tariqa ruhan ulg‘ayadi.

Romanning oʻquvchiga beradigan message faqatgina bir insonning emas, balki butun insoniyatning eng katta fojiasini ko‘rsatib berishdir. Bu fojia — odamlarning bir-biridan va Yaratgandan uzoqlashgani, o‘rtadagi mehr-oqibat va ma'naviy rishtalarning uzilib qolganidir.

Yozuvchining xulosasiga ko'ra, faqatgina ana shu yo‘qolgan ishonch va mehrni tiklash orqali butun insoniyat ruhan ulg‘ayishi va aqli kirmagan “jamoaviy o‘smir” holatidan qutulishi mumkin.

Xoʻsh, bir soʻz bilan aytganda bu kitob oʻqishga arziydimi? Ha, arziydi ammo romanning asl magʻzini chaqishga faqat sabrli, mulohazali va e’tiqotli oʻquvchigagina nasib qiladi.

Yana bilmadim.

Sizga roman qiziq tuyilyaptimi oʻzi?