​​#qiziq

Plankdan kichik miqyosida nima bo‘ladi?

Biz biladigan eng kichik o‘lcham — Plank uzunligi. Bu shunchalik kichikki, undan ham kichik masofani tasavvur qilish odam miyasiga sig‘maydi.
Agar bundan ham pastga tushsak, fazo ham, vaqt ham hozir bilganimizdek ishlamay qoladi.

Shunday boʻlsa-da plank shklasidan pastda nima sodir boʻladi?

Eng mashhur gipotezalar👇

🔹 1) Fazo “donador” bo‘lib qoladi

Bu g‘oyaga ko‘ra:

➡️ Fazo uzluksiz emas, juda mayda bo‘lakchalar — piksel kabi.
➡️ Ya’ni makon ham “pikselli ekran”ga o‘xshab qolgandek.
➡️ Bundan pastga tushib bo‘lmaydi — o‘lchashning o‘zi ma’nosiz.

Bu — “minimal uzunlik” deb ataladi.

🔹 2) Qora tuynuklar ichida “Plank yulduz” bo‘lishi mumkin

Qora tuynuk markazida cheksiz kichik nuqta (singulyarlik) bo‘ladi, deyilgan edi.
Ammo yangi fikrlarga ko‘ra:

➡️ Materiya Plank darajasida to‘xtaydi
➡️ “Super siqilgan yulduz” holatiga keladi
➡️ Keyin qayta kengayib ketishi ham mumkin

Xuddi singulyarlik portlab ketmay, ichida “Plank yulduz” hosil bo‘lgandek.

🔹 3) Fazo o‘lchamlari vaqtincha kamayib ketadi

Ba’zi gipotezalarda:

➡️ Juda-juda kichik miqyosga tushsak, fazo go‘yoki yassi bo‘lib qoladi
➡️ 3 o‘lchovli makon 2 o‘lchamga o‘xshab qolishi mumkin

Bu fazoni boshqacha tartibda ishlashiga olib keladi.

🔹 4) Fazo-zamon o‘zi paydo bo‘ladigan muhit

Bu fikr shuni aytadi:

➡️ Fazo va vaqt o‘zi “asl narsa” emas, balki kattaroq bir tizimning natijasi
➡️ Mozaykaning bo‘laklari singari mayda “elementlar” birlashib fazoni hosil qiladi

Ya’ni makon — bu natija, asosiy narsa emas.

🔹 5) Bizning fizika qonunlari o‘sha yerda buzilib ketadi

Plank uzunligidan pastda:

✔ Kvant mexanikasi ham, nisbiylik nazariyasi ham ishlamaydi
✔ Yangi qonunlar bo‘lishi mumkin
✔ Biz bilgan “masofa”, “vaqt”, “tezlik”, “zarracha” tushunchalar ma’nosini yo‘qotadi

Bu hududga “trans-Plank mintaqasi” deyiladi — fiziklar uni ko‘ra olmaydi, faqat matematik modellar bilan taxmin qiladi.

💠 @koinottilsimi

Fazogirlar Yerda

Vaznsizlik sharoitida uzoq muddat bo'lgan fazogirlarning aytishicha, oddiy hayotda ko'nikish eng qiyin bo'lgan holat bu, biror predmetni qo'yib yuborganda u tushib ketishi ekan. 😁

💠 @koinottilsimi

#saturn

Saturnning mashhur olti burchakli bo'roni

Ushbu atmosfera hodisasi soat miliga teskari yo'nalishda taxminan 320 km/soat tezlikda aylanib, 10 soat 40 daqiqada oʻz oʻqi atrofida bitta aylanishni amalga oshiradi. Olti burchakning o'lchami diametri 25 ming km ga yaqin. Ajablanarlisi shundaki, boshqa sayyoralardagi bo'ronlar o'zgarib, yo'q bo'lib ketsa-da, bu olti burchakli boʻron 40 yil davomida o'zgarishsiz qolmoqda

💠 @koinottilsimi

#voyajer

🔭 Cheksizlik sari sayohat…

Hatto bir million yil o‘tgandan keyin ham Voyager 1 zondining butun yo‘li Somon Yo‘li galaktikamiz fonida atigi rasmda koʻrsatilgan ingichka qizil chiziq bo‘lib ko‘rinadi.
U taxminan 17 km/soniya tezlikda harakatlanadi, shunga qaramay bu tezlik koinot miqyosida arzimas qadamdir.

💠 @koinottilsimi

🚀 Orbitada ham joy qolmayapti: tarixda birinchi bor XKSga birdaniga sakkizta kosmik kema biriktirilib, barcha shlyuzlar band qilindi.

Hozirda stansiyaga ikki dona «Soyuz» va ikkita SpaceX kapsulasi, shuningdek, Yaponiyaning HTV-X1 kemasi, Rossiyaning ikkita «Progress» yuk kemasi hamda AQSh'ning Cygnus (u ham yuk kemasi) ulangan.

Bortda jami 10 kishi (besh nafar rossiyalik, to‘rt nafar amerikalik va bir nafar yaponiyalik) bor, biroq 8-dekabr kuni ularning uchtasi «Soyuz» kemalarining birida Yerga qaytishadi.

💠 @koinottilsimi

#mars

Marsda vaqt Yerga qaraganda tezroq oʻtadi

💠 @koinottilsimi

#oy

Oy bizga juda yorqin ob'ektdek tuyuladi 🌔

Ammo, aslida, uning sirt albedosi ("aks aks ettirish" deb ataladi) atigi 13% ni tashkil qiladi, bu Yer albedosidan deyarli uch baravar kam.

Shuning uchun, deyarli barcha fotosuratlarda, Oyning yorqinligi yanada kontrastli bo'lishi uchun unga ishlov beriladi.

🛰 @koinot_tilsimi

#qiziq

Kosmosga eng yaqin mamlakat qaysi?

💠 @koinottilsimi

#kometa

3I/ATLAS kometasining Quyosh tizimi bo'ylab harakatlanish traektoriyasi‌‌

💠 @koinottilsimi

#quyosh

Quyosh yuzasidagi granulalarining eng batafsil surati

Daniel Inoue teleskopi nafaqat Quyosh fotosferasidagi granulalarni, balki photospheric striations ("fotosfera oluklari") deb nomlanuvchi shakllanishlarni ham ko'rish imkonini beradi.
Bu granulalardagi oq ingichka chiziqlar. Ular magnit tabiatga ega va kengligi atigi 20 km ni tashkil etadi.

💠 @koinottilsimi

#qiziq

🌏 🍩 Agar Yer Donut shaklida bo'lsa, oy orbitasi qanday bo'lar edi?

Ehtimol, Oy Markaziy teshikka tortilgan bo'lar edi va u o'sha "teshik"ichida yuqoriga va pastga siljiy boshlagan bo'lar edi.

Boshqa bir stsenariyda, bunday "Donut" ning tashqi chetining tortishish kuchi unga ko'proq ta'sir qilishi mumkin edi, bu esa orbitani noto'g'ri bo'lishiga olib keladi-masalan, sakkizburchakka yaqin.

💠 @koinottilsimi

#qiziq

Kosmik kema sayyora yaqinida uchganda, u sayyoraning orbital tezligini sekinlashadi, lekin bir ozga. U impulsning saqlanish qonuniga asosan shunchaki uning tezligining bir qismini "o'g'irlaydi".

“Voyadjer 1” kosmik zondi Yupiter yaqinida uchganida u 16 km/s tezlashdi va sayyora tezligi 0,0000000000000000001 m/s ga kamaydi.

Shuningdek, harakatlanayotgan avtomobilning old bamperiga tashlangan to‘p uning tezligini biroz pasaytiradi.‌‌


💠 @koinottilsimi

🎊 Bugun @koinottilsimi kanalida aksiya:

1 soat top va 2 kun lenta reklama taʼrifi atigi 15 ming soʻm.

📞 Chegirmadan foydalanib qolishga shoshiling.

⌛️Joylar cheklangan.

Murojaat uchun: @ClCADA3301

#galaktika

Qorong'u materiya mavjudligining yana bir isboti

Agar spiral galaktikalar oddiy ko'rinadigan materiyadan iborat bo'lsa, ularning tashqi chetidagi yulduzlar, galaktika markazida joylashgan ichki yulduzlarga qaraganda sekinroq aylanishlari kerak.(Quyosh sistemasidagi sayyoralar kabi)

Ammo 1970-yillarda ikki amerikalik astronom Vera Rubin va Kent Ford bunday bo'lmasligini aniqladilar: Andromeda galaktikasi ichidagi barcha yulduzlar, xoh tashqarida, xoh ichkarida bo'lsin, galaktika atrofida bir xil tezlikda aylanishadi.

💠 @koinottilsimi

#qiziq

Agarda siz 64 yorug'lik yili uzoqligida televizoringizni yoqsangiz 1961-yilgi teleko'rsatuvlarni ko'rgan bo'lardingiz.

💠 @koinottilsimi

#mars

Mars qutblarini sirli tebranish siljitmoqda

Tadqiqotchilarning xabar berishicha, Marsning qutblari o‘yinchoq volchok (gir-gir aylanadigan o‘yinchoq) kabi tebranadi. Bunda qutblar sayyoraning aylanish o‘qidan har 200 kunda taxminan 10 sm ga og‘adi. Mars insoniyatga ma’lum bo‘lgan, bunday hodisa kuzatiladigan ikkinchi sayyoradir. Qiziq tasodifki, bunday hodisa kuzatilgan birinchi sayyora — Yer hisoblanadi. Yerda qutblar har 433 kunda taxminan 9 metrga siljiydi.

💠 @koinottilsimi

#oy

Oy tufayli Yer kuni uzunligi oshadi ⏱

Yerning o'z o'qi atrofida aylanishi to'g'ridan-to'g'ri tabiiy yo'ldoshgacha bo'lgan masofaning o'zgarishiga bog'liq. 1,5 milliard yil oldin Oy bizdan 340 ming km uzoqlikda edi va kun atigi 18-19 soat davom etgan.

Oy bugungi kungacha bizdan uzoqlashishni to'xtatmaydi. Har yili bizning tabiiy yo'ldoshimiz 3,82 sm ga bizdan uzoqlashadi. Shunga ko'ra, har 100 yilda Yer kuni taxminan 0,002 soniyaga oshadi. Shunday qilib, 200 million yil ichida kun 25 soatdan iborat bo'ladi (mehnatkashning orzusi).‌‌

💠 @koinottilsimi

#nostalgiya

NOSTALGIYA

💠 @koinottilsimi

#tabrik

Qayerdandir tugʻilgan kunim isi kelmoqda 😎

#oy

Oy tuprog'ida Yer atmosferasining izlari bo'lishi mumkin 🌔

Apollon missiyalari astronavtlari 1970-yillarda olib kelgan regolitda suv, karbonat angidrid, azot, geliy, argon topilgan. Azot konsentratsiyasi esa juda yuqori ekanligini aniqlangan va u qayerdan kelib chiqqanligi haqidagi savol hanuzgacha sir boʻlib qoldi.

Yangi tadqiqot shuni ko'rsatdiki, zarrachalarning oyga o'tishiga Yerning magnit maydoni yordam bergan.‌‌

💠 @koinottilsimi