🎉 BAYRAMONA AKSIYA! 🌌

@koinottilsimi telegram kanalida.

📢 REKLAMA NARXI BAYRAMONA AKSIYADA:

💰 Oldingi narx: 25 000 soʻm
🔥 Aksiya narxi: atigi 10 000 soʻm!

🚀 Koinot, ilm-fan va sirli mavzularga qiziqqan auditoriyaga reklama berish imkoniyati!

⏳ AKSIYA 31-DEKABR, 1-YANVAR KUNLARI AMAL QILADI.

📩 Murojaat uchun: @ClCADA3301

#qiziq

Koinotdagi eng g'alati elementar zarralar: fiziklar ularning mavjudligiga unchalik ishonmaydilar

Juda kichik miqyosda koinot juda g'alati joy bo'lib, uni bir xil darajada g'alati gipotetik zarrachalar bilan to'ldirish mumkin.

Olamdagi barcha moddalar kvarklar, protonlar, neytronlar, elektronlar va neytrinolar kabi asosiy zarralardan iborat. Bu zarralarning har biri o'ziga xos g'alati xususiyatlarga ega. Ammo shu qadar g'alati bo'lgan gipotetik zarrachalar ham borki, fiziklar hatto ularning mavjudligiga ham amin emaslar. Quyida koinotdagi toʻrtta eng g‘alati, eng kam uchraydigan faraziy elementar zarralar bilan tanishib chiqamiz.

QORONGʻI FOTON

Ehtimol, hamma oddiy fotonni biladi - bu yorug'lik zarrasi. Ammo fiziklarning fikricha, oddiy fotonga o'xshash qorong'u foton ham bor, lekin u shunchaki qorong'i. Qora rangli fotonlar noma'lum asosiy kuchning tashuvchisi hisoblanadi va qorong'u energiya va qorong'u materiyaning tarkibiy qismlari bo'lishi mumkin.

Qorong'u materiya deyarli har bir galaktika massasining ko'p qismini tashkil etuvchi materiyaning ko'rinmas shaklidir. Qorong'u energiya koinotning tez kengayishi uchun javobgardir. Birgalikda, qorong'u energiya va qorong'u materiya fiziklar tomonidan koinotdagi energiya va materiyaning ko'p qismini tashkil qiladi, deb hisoblashadi.

Fiziklar koinotning qorong'u tomoni deb ataladigan narsa oddiy materiya va energiya bo'lgan yorqin tomoni kabi murakkabmi yoki yo'qligini aniq bilishmaydi. Agar qorong'u tomon juda murakkab bo'lsa, unda koinotning faqat qorong'u materiya va yoki qorong'u energiya o'rtasida harakat qiladigan qo'shimcha asosiy kuchlari bo'lishi mumkin. Qorong'u fotonlar bu noma'lum kuchlarning tashuvchisi bo'lishi mumkin.

Hozircha olimlar qorong'u fotonlar mavjudligiga dalil topa olishmadi va ular faqat faraziy zarrachalar bo'lib qolmoqda.

KURVATON

Fiziklarning fikriga ko'ra, Katta portlashdan keyingi dastlabki daqiqalarda koinot kosmik inflyatsiya deb nomlanuvchi nihoyatda tez kengayish davrini boshdan kechirgan. Ushbu kengayish uchun shishiruvchi deb nomlanuvchi sirli zarracha mas'ul deb hisoblanadi. Ya'ni, bu qorong'u energiyaning juda kuchli versiyasi edi.

Bu keyinchalik paydo bo'lgan yulduzlar, galaktikalar va galaktika klasterlarining paydo bo'lishiga asos solgan kosmik inflyatsiya bo'lgan deb ishoniladi.

Fiziklar kosmik inflyatsiyani va u koinotning butun tuzilishiga qanday asos solganini to'liq tushunmaydilar. Shuning uchun olimlar inflatsiya bilan birga kurvaton deb ataladigan faraziy zarracha mavjudligini taxmin qilishdi.

Taxminlarga ko'ra, kosmik inflyatsiya tugagandan keyingina kurvaton biz bilgan koinot tuzilishini yaratishga yordam bergan. Ushbu gipotezaning kamchiligi shundaki, kosmik inflyatsiyani tushuntirish uchun bitta faraziy zarra o'rniga ikkitasining mavjudligi taklif qilinadi. Bu zarracha ham topilmadi, ammo qidiruv davom etmoqda.

GLUEBALL

Olamning to'rtta asosiy kuchidan biri, ya'ni kuchli o'zaro ta'sirning tashuvchisi bu, to'qqiz xilda mavjud bo'lgan glyuon deb ataladigan zarradir.

Glyuonlar proton va neytronlarni tashkil etuvchi kvarklar o'rtasidagi kuchli o'zaro ta'sirning tashuvchisi hisoblanadi. Ikkinchisi barionlar bo'lib, uchta kvark va glyuonga ega, ammo mezonlar deb ataladigan zarralar guruhi ikkita kvark va glyuonni o'z ichiga oladi.

Ammo fiziklarning fikriga ko'ra, glueball deb ataladigan gipotetik zarracha butunlay kuchli kuch bilan bir-biriga bog'langan glyuonlardan iborat.

Glueballni shunchalik qiyin qiladigan narsa shundaki, u bir mikrosekunddan kamroq davom etishi mumkin.

X17

X17 nomli faraziy zarracha mavjudligi 2015- yilda vengriya fiziklari tomonidan e'lon qilingan edi. Olimlar qorong'u fotonlarni qidirish uchun moslama yaratdilar. U litiy-7 nishoniga protonlarni otdi, keyinchalik ular berilliy-8 yadrolariga aylandi, keyinchalik ular parchalanib, elektron va pozitron juftlarini hosil qildi. Agar fiziklar bu zarrachalarni kutilganidan ko'proq olgan bo'lsa, bu qorong'u fotonlarning mavjudligi bilan bog'liqligini ko'rsatishi mumkin.

💠 @koinottilsimi

Mars orbitasidan teleskop orqali Yerni kuzatsak u qanday koʻrinadi?🤔

Hozircha Marsda birorta ham odam bo‘lmagan, biroq bir nechta sun’iy yo‘ldoshlar qizil sayyora atrofida aylanib yuribdi. Ulardan biri, Mars Reconnaissance Orbiter yarim metrli asosiy oynaga ega teleskop bo‘lgan HiRISE kamerasi bilan jihozlangan. Aynan shu kamera yordamida ushbu foto suratga olingan.

Suratda Yerrdagi qit'alarni osongina ajratish mumkin: markazda Avstraliya, yuqori chap tomonda janubi-sharqiy Osiyo, pastda esa qorli Antarktida joylashgan.

Ta'kidlash joizki, tasvir sayyoramizni sun'iy rangda aks ettiradi: Qit'alar yashildan pushti rangga kiradi, chunki o'simlik xlorofili infraqizil nurni yaxshi aks ettiradi🌿

💠 @koinottilsimi

#kvant

💢 Kvant olamining mo'jizalari qatorida elektronlarning universal o'xshashligini qayd etishimiz mumkin.
Shunday qilib, olamda kamida bitta holatda bir-biridan farq qiladigan ikkita elektron topilmaydi.
Elektronlarning bunday haddan tashqari o'xshashligi va ular orasidagi farqning yo'qligi taniqli amerikalik fizik Jon Uilerning elektronning universal nazariyasini ilgari surishiga sabab bo'ldi va butun olam meta o'lchovli elektrondan tashkil topganligi ta'kidlanadi.Bu
,,vaqt va joy ma'nosiz va hamma joyda bir vaqtning o'zida mavjud bo'lgan elektronʼʼ nazariyasi hisoblanadi

💠 @koinottilsimi

Bizning dunyomiz 250 million yildan keyin qanday ko'rinishga ega bo'lishi mumkin‌‌

💠 @koinottilsimi

Yangi yil kuni YER😁

💠 @koinottilsimi

Yangi 13 800 002 026-yil Koinot uchun muborak boʻlsin. Eng katta mushakbozlik oʻshanda boʻlgandi

©️ @ Yumor_AI_81

💠 @koinottilsimi

Antarktidaning norasmiy poytaxti koinotdan shunday ko'rinadi 🛰

Umbra sun'iy yo'ldoshidan olingan ushbu radar tasviri MakMurdo stansiyasini ko'rsatadi. Bu yuzga yaqin binolardan iborat Antarktidadagi eng yirik aholi punktidir. Yozda bu yerda 1000 ga yaqin kishi ishlaydi, qishda esa xodimlar soni 250 kishigacha qisqaradi. Shuningdek, butun qit'ada yagona bankomat mavjud.‌‌

💠 @koinottilsimi

Lahaina Noon — bu tropik hududlarda yiliga ikki marta sodir bo‘ladigan astronomik hodisa bo‘lib, quyosh to‘g‘ridan-to‘g‘ri boshimiz ustida (zenitda) bo‘ladi va tik turgan narsalar hech qanday soyani tashlamaydi

💠 @koinottilsimi

#qiziq

Uch o'lchovli fazoda joylashgan mavjudot koinot egilishini qanday ko'radi?

Fermat prinsipi bo‘yicha yorug‘lik bizning koinotimizda geodeziklar bo‘ylab harakat qiladi. Geodeziklar — bu yuzadagi chiziqlar bo‘lib, ular ikki nuqta orasidagi eng qisqa masofadir. Masalan, tekis sathda to‘g‘ri chiziq geodezik hisoblanadi, chunki uning ustidagi nuqtalar bir-biridan eng qisqa masofada joylashgan.
Shunday qilib, har qanday kuzatuvchi uchun uning koinoti tekis ko'rinadi.

Geodezik — bu differensial geometriyada va fizikada egri chiziq bo‘lib, u ma’lum bir fazoda ikki nuqta orasidagi eng qisqa masofani ifodalaydi.

Tekis sathda:

Evklid geometriyasida tekis sathdagi geodezik oddiy to‘g‘ri chiziqdir,chunki ikki nuqta orasidagi eng qisqa masofa to‘g‘ri chiziq orqali o‘tadi

Egri yuzalarda:

Masalan, sfera (shar yuzasi) yuzasida geodeziklar katta doira (yer sharidagi ekvator yoki meridianlar kabi) bo‘ladi. Bu nuqtalar orasidagi eng qisqa yo‘lni beradi.

💠 @koinottilsimi

#qiziq

Turli xil tezlikda vaqtning kengayishi

▪️Yorugʻlik tezligining 50% da:

Barqaror kuzatuvchi uchun 1 soniya=siz uchun 0,866 soniyaga teng

▪️Yorug'lik tezligining 75% da:

Barqaror kuzatuvchi uchun 1 soniya=siz uchun 0,661 soniyaga teng

▪️Yorug'lik tezligining 99% da:

Barqaror kuzatuvchi uchun 1 soniya=siz uchun 0,141 soniyaga teng

▪️Yorugʻlik tezligining 99,999% da:

Barqaror kuzatuvchi uchun 1 soniya=siz uchun 0,0047 soniyaga teng

▪️Yorug'lik tezligida:vaqt = nolga teng

💠 @koinottilsimi

🛰️ Hatto kosmosda ham joy qolmayapti: SpaceX to‘qnashuvlar xavfini kamaytirish maqsadida minglab Starlink sun’iy yo‘ldoshlarining orbitasini pasaytiradi.

Jarayon butun yilga cho‘zilishi va 9400 ta qurilmadan 4400 tasiga ta’sir qilishi kutilmoqda. Ular asta-sekin 550 km balandlikdan 480 km gacha tushiriladi, u yerda boshqa sun’iy yo‘ldoshlar va kosmik chiqindilar kamroq.

💠 @koinottilsimi

#news

Kosmik parvozlar boʻyicha AQSh va Xitoy yetakchilik qilmoqda, Yangi Zelandiya esa uchirishlar soni bo‘yicha Rossiya bilan tenglashdi.


2025-yilda orbital uchirishlar poygasi yaqqol ikki davlat o‘rtasida kechdi. AQSh raqobatchilaridan ancha ilgarilab ketib, 181 ta orbital uchirishni amalga oshirdi. Xitoy esa so‘nggi yillarda katta sakrash qilib, 2025-yilda 93 ta uchirish ko‘rsatkichiga yetdi.
Yangi Zelandiya hududidan orbitaga 17 ta raketa uchirilgan bo‘lib, bu ko‘rsatkich Rossiya bilan bir xil.

💠 @koinottilsimi

#qiziq

Agar okean sathi pasaysa, Yer qanday o'zgaradi‌‌

💠 @koinottilsimi

​​Ommabop notoʻgʻri tushunchadan farqli oʻlaroq, kosmos toʻliq vakuum emas. Kosmos toʻliq vakuumga yetarlicha yaqin, chunki kosmik fazoning 0,4 m³ ida kamida 1 atom mavjud.

💠 @koinottilsimi

#qiziq

Arximed Yerni ko'tarmoqchi bo'lgan !!!

Agar unga juda uzun hech qachon sinmaydigan biror-bir tayoq berilsa, u Yerni harakatga keltirishi mumkinligini aytdi. Bu nazariya ilmiy jihatdan to'g'ri.

Buni bajarishi uchun u dastlab Yerning og'irlik markazidan 1 metr masofada tayanch qo'yib,so'ngra qariyb 8,4 million yorug'lik yili bo'lgan yoki Yerdan Andromeda galaktikasigacha bo'lgan masofadan taxminan to'rt baravar uzunroq tayoqqa ega bo'lishi kerak edi. Keyin tayoqning ikkinchi uchiga o'tirib, Yerni 1 millimetrga siljitish uchun uni 10 000 yorug'lik yili pastga bosishi zarur edi‼‼

💠 @koinottilsimi

​​#paradoks #qoratuynuk

Qora tuynuklarda axborot yo'qotilishi paradoksi


Ushbu paradoks ayniqsa, aholining aksariyat qismiga ma'lum emas(Garchi Stiven Xoking bu borada oʻz nazariyasini taklif qilgan bo'lsa ham). Bu paradoks qora tuynuklarning xatti-harakatlarini o'rganishga asoslangan va umumiy nisbiylik nazariyasi va kvant mexanikasi elementlarini birlashtiradi.

Paradoks shundaki, jismoniy ma'lumotlar qora tuynuklarda butunlay yo'q bo'lib ketishi kerak: bu shunchalik kuchli tortishish kuchiga ega bo'lgan kosmik obʼyektki, hatto yorug'lik undan ham qochib qutula olmaydi. Bu shuni anglatadiki, hech qanday ma'lumot ulardan qochib qutula olmaydi, shunday qilib u abadiy yo'q bo'lib ketadi.Bundan tashqari, qora tuynuklar oʻzidan nurlanish chiqaradi, bu energiya qora tuynukning kichrayib borishini va keyinchalik yoʻq boʻlishini nazarda tutadi, chunki hamma narsa uning ichiga kirib ketgan narsa oxir-oqibat u bilan birga yo'qoladi.

Biroq, bu kvant fizikasi va mexanikasiga ziddir, unga ko'ra har bir tizimning ma'lumotlari, hatto uning to'lqin funksiyasi qora tuynukka qulab tushgan bo'lsa ham, kodlangan bo'lib qoladi. Bunga qo'shimcha ravishda, fizikada materiyaning yoʻqdan bor boʻlmasligi va bordan yoʻq boʻlmasligini taklif qiladi. Bu shuni anglatadiki, qora tuynuk tomonidan materiyaning mavjudligi va yutilishi kvant fizikasi bilan paradoksal natijaga olib kelishi mumkin.

Biroq, vaqt o'tishi bilan Xoking ushbu paradoksni tuzatib, ma'lumot qora tuynukda yo'q boʻlmasligini, aksincha fazo-vaqt chegarasida yaʼni voqealar gorizonti chegarasida qolishini taklif qildi.

Bizni instagramda ham kuzatib boring : https://instagram.com/koinot_tilsimi

🛰 @koinot_tilsimi