⚡️Yangi kosmik poyga o‘z “meva”sini bermoqda. The New York Times ma’lumotlariga ko‘ra, hozirda Yerga har hafta bir tonnadan ortiq orbital chiqindilarning parchalari qulamoqda va vaziyat faqat yomonlashib bormoqda.

Agar 10 yil oldin AQSh Kosmik kuchlari yiliga atigi 110 ta kosmik apparatning qulashi haqida ogohlantirgan bo‘lsa, o‘tgan yili bu ko‘rsatkich 820 taga yetgan.

To’g’ri, qulayotgan qismlarning juda katta qismi atmosfera qatlamlarida yonib ketadi. Biroq aerokosmik muhandislar yonilg‘i baklari va dvigatel qismlarini yaratishda tobora ko‘proq olovga chidamli qotishmalardan (titan, inkonel) foydalanishmoqda. Bu detallar haddan tashqari qizishga juda yaxshi bardosh beradi va ulkan tezlikda Yerga kelib uriladi. Yaxshiyamki, ularning aksariyati Tinch okeanida cho‘kib ketadi, lekin borgan sari ularning parchalari fermalar va aholi yashash joylaridan ko‘proq topilmoqda.

💠 @koinottilsimi

#hujjatli_film

Koinot: makon va zamon — Bilim qo'rquvni yenganda

4k

💠 @koinottilsimi

Tarixiy kun

O'zbekistonning birinchi sun'iy yo'ldoshi orbitaga muvaffaqiyatli uchirildi

💠 @koinottilsimi

#hujjatli_film #dunyo_boylab

Yulduz haqida

💠 @koinottilsimi

#hujjatli_film #dunyo_boylab
#kashfiyot #mega_dunyo

Voqelik oʻzi nima ?

💠 @koinottilsimi

#hujjatli_film #dunyo_boylab
#kashfiyot #mega_dunyo

Bermud uchburchagi?

💠 @koinottilsimi

🇺🇸 Pentagon NUJlar bilan to‘qnashuvlarning yangi tasvirlarini e’lon qilmoqda.

💠 @koinottilsimi

​​#qiziq

🌀 Nazariy fizikada golografik prinsipga nazar

Tasavvur qiling, siz bir xonada o‘tiribsiz va bu xonada sodir bo‘layotgan barcha hodisalar — jismlarning harakati, tovushlar, harorat va hatto sizning fazodagi joylashuvingiz — xonaning devorlariga yozib borilmoqda. Bu shunchaki ularning qisqacha mazmuni emas, balki barcha ma’lumotlarning to‘liq va aniq ko‘rinishi.

Golografik prinsip shuni ta’kidlaydi:

Fazoning ma’lum bir hududida sodir bo‘ladigan barcha narsalar haqidagi to‘liq ma’lumotni o‘sha hududning chegarasi, ya’ni uni o‘rab turgan sirtida saqlash mumkin.

Ammo bu g‘oya nima sababdan paydo bo‘lgan?

Gap qora tuynuklarni o‘rganishdan boshlangan. Fiziklar qora tuynuklarning entropiyaga ega ekanligini aniqladilar. Ammo kutilganidan farqli ravishda, bu entropiya qora tuynukning hajmiga emas, balki uning hodisalar gorizonti yuzasining maydoniga proporsional edi.

Bu juda g‘alati holat edi. Chunki odatda tizimdagi mumkin bo‘lgan holatlar soni uning hajmi bilan ortadi, deb hisoblaymiz, yuza maydoni bilan emas.

Shunda bir g‘oya paydo bo‘ldi:

> Balki butun tabiatda ma’lum bir hajm ichidagi mavjud axborot aslida o‘sha hajmni o‘rab turgan sirtga kodlangan bo‘lishi mumkin.


Qisqacha aytganda:

Agar fazoning ma’lum bir hududini ko‘rib chiqsak, undagi fizik axborotning umumiy miqdori hech qachon shu hudud chegarasining sirtida saqlash mumkin bo‘lgan axborot miqdoridan oshmaydi.

Bundan ham muhimi, o‘sha hajm ichidagi butun fizikani sirtidagi axborotdan qayta tiklash mumkin.

Ya’ni biz tajribada uch o‘lchamli deb qabul qiladigan fazo (va vaqtni ham hisobga olsak, hatto to‘rt o‘lchamli fazo-vaqt) fazo chegarasidagi ikki o‘lchamli ma’lumotlarning uch o‘lchamli tasviriga o‘xshash bo‘lishi mumkin — xuddi gologrammadagi kabi.

AdS/CFT va golografik prinsip

Yigirma yildan ortiq vaqt davomida fiziklar torlar nazariyasi doirasida ushbu g‘oyaning aniq matematik modelini ishlab chiqishdi.

1997-yilda Juan Maldacena tortishish kuchiga ega bo‘lgan besh o‘lchamli olam bilan uning chegarasida joylashgan, tortishish kuchiga ega bo‘lmagan to‘rt o‘lchamli olam o‘rtasida aniq ekvivalentlik mavjudligini ko‘rsatdi.

Bu munosabat AdS/CFT dualiteti deb ataladi.

Ya’ni tortishish kuchiga ega fazoda sodir bo‘layotgan jarayonlar chegaradagi, tortishish kuchi mavjud bo‘lmagan nazariya orqali to‘liq va aynan ekvivalent tarzda ifodalanishi mumkin.

🌌 Bizning olamimiz gologramma bo‘lishi mumkinmi?

Maldacena taklif qilgan model anti-de-Sitter (AdS) deb ataladigan fazoning o‘ziga xos turida qurilgan.

Holbuki, bizning Koinotimiz kuzatuvlarga ko‘ra de-Sitter (dS) fazosiga yaqinroq — ya’ni unda koinotning tezlashib borayotgan kengayishi mavjud.

Shunga qaramay, ko‘plab fiziklar golografik prinsip kvant gravitatsiyasini hamda fazo va vaqtning asl mohiyatini tushunish uchun muhim kalitlardan biri bo‘lishi mumkin, deb hisoblaydi.

Agar bu prinsip haqiqatan ham tabiatning fundamental xususiyati bo‘lsa, unda biz uch o‘lchamli deb boshdan kechirayotgan reallik aslida Koinot chegarasidagi ikki o‘lchamli ma’lumotlardan vujudga kelgan bo‘lishi mumkin.

Muhim eslatma: bu “biz yashayotgan Koinot oddiygina kompyuter ekranidagi 2D tasvirdir” degani emas. Golografik prinsip — kvant gravitatsiyasi va kvant nazariyalaridagi chuqur matematik dualitet haqidagi ilmiy g‘oya; bizning real koinotimiz aynan gologramma ekanligi hozircha isbotlangan fakt emas.

💠 @koinottilsimi

#quyosh

Quyosh tutilishidan lavha

💠 @koinottilsimi

Quyosh haqida faktlar.

Quyoshda oltin mavjud 0.000000000006qismi atomli oltindan iborat albatta bu siz uchun juda ham kichik son bo'lishi tabiiy,ammo bunday katta jismdagi oltin 1.2 milliard kg oltinni tashkil etadi.

Quyoshni chiroq singari o‘chirib qo‘yish imkoni bo‘lsa va bu imkoniyatdan foydalanilsa, bir hafta ichida Yerdagi harorat -18 darajaga, bir yil ichida esa -75 darajaga tushadi va jon saqlash mumkin bo‘lmay qoladi;

· Quyosh massasining 72 foizi vodorod va 26 foizi geliydan iborat. Qolgani arzimas miqdordagi boshqa elementlardir. Har soniyada 700 million (!) tonna vodorod yonib, geliyga aylanadi;


Hisob-kitoblarga ko‘ra, Quyosh o‘zining o‘rta yoshini yashamoqda. Astronomlar ma'lumotlariga qaraganda bu yulduz paydo bo‘lganiga 4,5 milliard yil bo‘lgan va yana taxminan 5 milliard yildan keyin u yonib bitib, avval qizil gigantga, keyin oq karlik yulduzga aylanadi;

💠 @koinottilsimi

#meteorit

Meteorit yomgʻiri

💠 @koinottilsimi

#qiziq

Quyoshning quvvati 384,6 yottavatt (3,8 x 10 ^ 26 Vt) ni tashkil qiladi. Bu son har soniyada Quyoshdan chiqariladigan energiyaning umumiy miqdori hisoblanadi.

Yotta eng katta o'nlik o‘lchov prekfisi hisoblanib, bu o‘nning 24-chi darajasiga yoki bir septillion yoki bir million million million millionga teng sondir.

Ammo bu energiyaning oz qismigina Yerga yetib keladi. Quyoshdan bizga har soatda 430 kvintillion joul energiya yetib keladi.Taqqoslash uchun, insoniyat hozirda yiliga 410 kvintillion joul energiya sarf qiladi.

💠 @koinottilsimi

#qiziq

Qiziqarli fakt

Kosmosdagi eng yaqin qo'shnimiz Proksima Sentavr (u Alfa Kentavr nomi bilan tanilgan uch yulduzli klasterning bir qismi) bizdan 4,2 yorug'lik yili uzoqlikda joylashgan - bu Yerdan Oyga sayohat qilishdan taxminan yuz million marta uzoqroqdir. Unga kosmik kemada borish uchun kamida 25 ming yil kerak bo'ladi. Keyingi qo'shnisi Siriusga ("it yulduz turkumi") erishish uchun yana 4,6 yorug'lik yili yo'l kerak bo'ladi.


💠 @koinottilsimi

#qiziq

Nima uchun Rossiya kosmik kemalari XKSga 3 soatda, qolganlari esa deyarli ikki kunda yetib boradi?

Raketani uchirish paytida kosmik kema va stansiya bir tekislikda bo'lishi kerak. Baykonur uchun bunday sharoitlar Kanaveral burnidagi kosmodromga qaraganda ancha yaxshi . Shunday qilib, Rossiya raketalarining XKS bilan bog'lanish rekordi atigi 3 soatdan ko'proqni tashkil qiladi va American Crew Dragon uchun ulanish vaqti taxminan 17 soatni tashkil qiladi.

Darhaqiqat, kosmik parvozlar mexanikasi juda qiziq va miyyani ancha urintirib qoʻyadigan fandir.

💠 @koinottilsimi