"Autumn is a second spring when every leaf is a flower."

«پاییز، بهاری دوباره است؛ زمانی که هر برگ، یک گل است.»

پهلوی و قاجار

 
محمدامین مروتی
 
در زمان پهلوی بزرگداشت مشروطیت امری رایج بود و این در حالی بود که کشور به شیوه دیکتاتوری اداره می شد. کتاب های فراوانی در باب مشروطه چاپ می شد که گل سر سبدشان کتاب های فریدون آدمیت بود.
نقد قاجاریه و  تمجید از امیرکبیر و قائم مقام نه تنها آزاد بود که دامن زده می شد. در کتب دبیرستانی در باره قراردادهای گلستان و ترکمانچای و نهضت تنباکو و امتیازات به دول روس و انگلیس، به تفصیل سخن می رفت.
این نقدها تا حد زیادی وارد بود، ولی افراطی هم بود چون قلم در دست دشمن بود.
البته در مورد سرسلسله قاجار یعنی آقا محمدخان هم نقاط مثبت و منفی گفته می شد. از ضعف های شخصیتی اش انتقاد می شد ولی از کشورگشایی هایش تمجید می شد. اما نقاط مثبت ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه، کلاً نادیده گرفته می شد. محمدعلیشاه نیز از ابتدا مخالف مشروطه نبود تا وقتی که ترورش کردند. ناصرالدین شاه متوجه توسعه و ترقی دول اروپایی شده بود و می خواست ایران نیز به کشور توسعه یافته تبدیل شود. به همین دلیل به امیرکبیر وامثال او میدان داد، هرچند نهایتاً قتل امیر به فرمان او انجام شد. وی شاعر و اهل ذوق بود و در مجموع پادشاه بدخواهی نبود. فتحعلیشاه هم شاعر خوبی بود.
 
البته این شیوه همه سلسله های پادشاهی نسبت به سلسله قبلی بوده است. قاجاریه هم نسبت به زندیه شیوه خلف خود را داشتند.
اما هنر اهل تحقیق در نوشتن تاریخ این است که عیب و هنر می را با هم ببینند.
 
7 مهر 1405

مبانی فلسفی فاشیسم

 
محمدامین مروتی
 
"استبداد" واژه ای عام و در برگیرنده انواع حکومت های غیردموکراتیک است که می توانند موروثی باشند یا با توسل به زور به وجود آمده باشند که به آن ها "دیکتاتوری" می گوییم و اگر این استبداد و دیکتاتوری فردی باشد، موصوف به "خودکامگی" هم می شود.
اما اگر حکومتی درصدد کنترل تمام شئون شخصی و سبک زندگی مردم باشد، به حکومت های "توتالیتر یا تمامیت خواه" تبدیل می شود. در واقع نخستین بار موسولینی برای توصیف ایده خود از این واژه استفاده کرد.
 
"جووانی جنتیله" فیلسوف طرفدار موسولینی و فاشیسم، متاثر از تئوری دولت هگل است که به دولت در مقابل فرد اصالت می دهد. هگل دولت را سایه خدا روی زمین می دانست. آرزوی غلبه روح ژرمنی آریایی بر جهان داشت و جنگ را خیری می دانست که باعث پالایش اخلاقی جامعه می شود.
 
 موسولینی از سوسیالیسم آغاز کرد ولی به فاشیسم رسید. او معتقد بود فرد باید فدای جمع شود. دولت کالبد روح ملت است و یک ملت همبسته یک ملت سرفراز و زنده است. چنین ملتی از جنگ زنده تر می شود و جنگ از یک مرد یک آفریننده می سازد چنان که زایمان از زن. این جمله از اوست که خون چرخ های تاریخ را به حرکت درمی آورد. او خود را متاثر از افکار ماریتنّی، (بنیانگزار فوتوریسم) می دانست ماریتنّی هم مدافع سرسخت فاشیسم شد.
 
بین الملل سوم، فاشیسم را وحشیانه و عریان ترین شکل سرمایه داری مالی تعریف می کرد، در حالی که فاشیسم بر پوپولیسم و خرده بورژوازی تکیه داشت. کمونیستها پس از این تحلیل، به غالب مخالفان خود انگ فاشیسم می چسباندند.
اما وبری ها (پیروان ماکس وبر نه خود او) فاشیسم را برآمدِ فئودالیسم و نظام اشرافی در مقابل سرمایه داری می دانستند.
 
به هر حال فاشیسم، ضدتجدد نبود. نهضتی پوپولیستی و جمع گرا بود که با فردانیت و دموکراسی و بازار آزاد مشکل داشت ولی از ابزارهای مدرن استفاده می کرد.
 فاشیسم نهضتی ایدئولوژیک بر مبنای ناسیونالیسمی افراطی بود و از این نظر بیشترین شباهت را با نازیسم داشت که رهبری کاریزماتیک (در ایتالیا با عنوان "فوچه" و در آلمان با نام "فوهرر") هدایتش می کرد. فاشیسم و نازیسم با بسیج ملی توانستند پیشرفت های مهمی در کشور ایجاد کنند اما خشونت و خونریزی ابزار کارشان بود و نباید کارنامه شان را به حساب فلاسفه بزرگی چون هگل و نیچه گذاشت. هگل و نیچه روحیات متفاوتی داشتند. در عین حال بعضی ایده هایشان پتانسیل تبدیل شدن به توتالیتریسم را داشت هیتلر خود را ابرمرد نیچه می دانست و موسولینی خود را نوک پیکان تکامل تلقی می کرد.
 
چنین نهضت هایی معمولاً در بستر هرج و مرج و ناتوانی حکومت ها از اداره کشور به وجود می آیند. در چنین شرایطی مردم امنیت را بر آزادی فردی ترجیح می دهند و راه را برای توتالیتاریانیسم باز می کنند.
 
منبع:
فوتوریسم، فرهنگ عاطفی، نشر نقد فرهنگ
 
12 مهر 1405

چرا خوشنویسی نوعی مراقبه است؟
اثر ارزشمند استاد جواری

‍📚 📚 📚

شانزدهم مهر - زادروز زنده‌یاد #ایرج_افشار
ستاره‌ای درخشان در آسمان فرهنگ و تاریخ ایران

ایرج افشار، نامی آشنا در عرصه فرهنگ و تاریخ ایران است. او پژوهشگری جامع‌الاطلاع، کتاب‌شناس، ایران‌شناس و یکی از چهره‌های شاخص فرهنگی قرن بیستم ایران به شمار می‌رود. افشار با تالیفات و پژوهش‌های گسترده خود، گنجینه‌ای ارزشمند از دانش و اطلاعات را برای نسل‌های آینده به یادگار گذاشته است.


زندگی و فعالیت‌های علمی

تولد و تحصیلات:
ایرج افشار در سال ۱۳۰۴ در تهران زاده شد. وی تحصیلات خود را در مدرسه‌های شاهپور و فیروز بهرام گذراند و سپس در رشته حقوق دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شد.

علاقه به کتاب و کتابداری:
از همان جوانی به کتاب و کتابداری علاقه‌مند بود و در کتابخانه دانشکده حقوق به عنوان کتابدار مشغول به کار شد.

تأسیس مجلات و نشریات:
افشار مجلات و نشریات متعددی را تأسیس کرد و سردبیری آن‌ها را بر عهده داشت. از جمله این مجلات می‌توان به «فرهنگ ایران‌زمین» اشاره کرد که یکی از معتبرترین نشریات در زمینه مطالعات ایرانی است.

تالیفات و پژوهش‌ها:
افشار آثار بسیار زیادی در زمینه‌های مختلف از جمله کتاب‌شناسی، تاریخ ایران، فرهنگ ایران، نسخه‌شناسی و فهرست‌نگاری تالیف کرده است. از جمله آثار مشهور او می‌توان به «کتابشناسی ملی ایران»، «آثار و احوال رجال ادب»، «تاریخچه کتابخانه‌های ایران» و «مطالعاتی در فرهنگ و تمدن ایران» اشاره کرد.

فعالیت‌های فرهنگی:
افشار در طول زندگی خود در فعالیت‌های فرهنگی مختلفی مشارکت داشت. او عضو شورای عالی مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی بود و در تأسیس و توسعه کتابخانه‌ها و مراکز فرهنگی نقش مهمی ایفا کرد.


اهمیت آثار ایرج افشار

تدوین منابع معتبر:
افشار با تالیف کتابشناسی ملی ایران، گامی بزرگ در جهت ساماندهی و معرفی منابع کتابخانه‌ای کشور برداشت.

معرفی چهره‌های فرهنگی:
او با نگارش کتاب‌هایی مانند «آثار و احوال رجال ادب»، به معرفی چهره‌های برجسته فرهنگی ایران پرداخت.

توسعه مطالعات ایران‌شناسی:
افشار با پژوهش‌های گسترده خود، به توسعه مطالعات ایران‌شناسی در سطح جهان کمک شایانی کرد.


میراث ماندگار
ایرج افشار با تالیفات و پژوهش‌های ارزشمند خود، میراثی ماندگار از خود به یادگار گذاشته است. آثار او همچنان مورد مطالعه و استناد پژوهشگران و دانشجویان قرار می‌گیرد.


برخی از ویژگی‌های بارز ایرج افشار:

پژوهشگری جامع‌الاطلاع:
افشار در حوزه‌های مختلفی از جمله تاریخ، ادبیات، فرهنگ و کتابداری تبحر داشت.

علاقه به فرهنگ و تاریخ ایران:
او تمام عمر خود را وقف مطالعه و پژوهش در زمینه فرهنگ و تاریخ ایران کرد.

دقت و وسواس در کار:
افشار در کارهای خود بسیار دقیق و وسواس به خرج می‌داد.

عشق به کتاب: کتاب برای افشار تنها یک شیء نبود، بلکه ابزاری برای کسب دانش و آگاهی بود.


روانش شاد - یاد و نامش جاوید


🆔 @XeradsarayeFerdosiYazd

«طاعون» اثر آلبر کامو

داستان شهری که ناگهان با شیوع طاعون روبه‌رو میشه؛ اما چیزی که کامو روایت می‌کنه فقط یک بیماری نیست، بلکه واکنش آدم‌ها در برابر ترس، مرگ و بی‌معناییه.

نزد عقاب تیز پرواز هوای پاک آسمانهای بلند چگونه زیستن مهم است نه چقدر زیستن (استاد هژار)

معرفی فیلم بهشت Paradise (2023 آلمان)
 
یک شرکت با فناوری پیشرفته ای امکان فروش و انتقال طول عمر بین افراد را فراهم می کند. النا، 40 سال از زندگی خود را برای پرداخت بدهی به این کمپانی می فروشد و همسرش تمام تلاش خود را بکار می گیرد تا راهی برای پس گرفتن آن بیابد.
بهشت یک فیلم ضدسرمایه داری هم هست. یک گروه چپ به مبارزه مسلحانه و ترور علیه این شرکت می پردازد و.....
 
بهشت فیلم جذابی است که بیننده را هشیار و متمرکز نگه می دارد.
 
 
 
اول مهر 1405

اندر احوالات چایی

چای، قبل از این‌که نوشیدنی باشد، یک اتفاق است. اتفاقی که آرام می‌افتد، می‌نشیند، دم می‌کشد و عجله ندارد. ایران قبل از چای، قهوه‌خور بود. قهوه‌خانه داشت، قهوه‌چی داشت، قصه‌گو داشت. قهوه تلخ بود، تند بود، زود بالا می‌آمد و زود هم تمام می‌شد. امّا چای، ماندگار است؛ مثل درد، مثل حرف نگفته. می‌گویند چای از چین راه افتاد، از جاده‌ی ابریشم گذشت، در روسیه جا خوش کرد و بعد، یواش‌یواش، با سماورهای روسی، رسید به ایران. اولش اشراف می‌خوردند، دربار می‌خورد، آن‌هم نه از سر علاقه، از سر مد. بعد که راهش باز شد، افتاد توی دست مردم. مردم هم بلدند هر چیزی را مال خودشان کنند. چای شد نوشیدنیِ صبح، عصر، شب، غم، شادی، خواستگاری، ختم، قهر، آشتی. کاشف‌السلطنه را که یادت هست؛ مردی که جانش را گذاشت وسط تا چای را از انحصار واردات دربیاورد. در هند، با لباس کارگر، یاد گرفت چطور چای بکارند. برگشت، شمال را کاشت، رشت و لاهیجان را. و از آن‌جا به بعد، چای دیگر مهمان نبود؛ اهل خانه شد. در ایران، چای فقط نوشیده نمی‌شود؛ برگزار می‌شود. سماور که روشن می‌شود، یعنی هنوز زندگی جریان دارد. استکان کمر باریک یعنی «بنشین، عجله نکن». قند را دندان‌گیر کردن یعنی تلخی دنیا را باید کم‌کم خنثی کرد، نه حلش کرد. آداب دارد. چای اول مال بزرگ‌تر است. چای داغ یعنی احترام. چای کم‌رنگ یعنی یا حال نداری، یا دل نداده‌ای. چای پررنگ یعنی حرف هست، درد هست، شب طولانی است. در مراسم، چای همیشه جلوتر از حرف می‌آید. در ختم، قبل از تسلیت، چای می‌دهند. در خواستگاری، قبل از جواب، چای می‌چرخد. حتی وقتی قرار است «نه» بگویی، اول چای می‌نوشانی. چای، حائلِ خشونتِ کلمات است. و عجیب این‌که هیچ‌وقت تنها خورده نمی‌شود. حتی اگر تنها باشی، باز یک استکان اضافه کنار دستت هست؛ برای کسی که نیامده، برای خاطره‌ای که مانده، برای خودت، وقتی هنوز خودت را دوست داشتی. چای در ایران، نوشیدنیِ آدم‌های صبور است آدم‌هایی که می‌دانند بعضی چیزها نه حل می‌شوند، نه فراموش؛ فقط باید دم بکشند. و شاید به همین خاطر است که هر وقت حرف از درد می‌شود، یکی می‌گوید: «یه چای بریزم؟» چون ما بلد شدیم زندگی را جرعه‌جرعه تحمل کنیم.

فوتوریسم

 
محمدامین مروتی
 
فوتوریسم در بستری از ناامنی و هرج و مرج در ایتالیای پس از اتحاد 1860-61سربرآورد.
فیلیپو تومّاسو مارینتّی(1876-1944) در بیانیه فوتوریسم(1909) از سرعت و خشونت و ویرانی سنت و بازآفرینی دنیایی جدید که سرعت اتومبیل و هواپیما نماد آن است دفاع می کند.
از شور و شیدایی و سرمستی و اراده معطوف به هنر، تقدیس جنگ و میهن پرستی و تحقیر زنان سخن می گوید. وی در بیانیه گفته بود موزه ها گورستان هنرند و ایتالیا به سمساری آثار کهنه تبدیل شده. لذا همه مفاخر گذشته باید نابود و سوزانده شوند. فوتوریسم طغیانی علیه ذوق سلیم و هارمونی بود.
او که در کودکی مرگ و میر مادران هنگام زایمان را به وفور دیده بود، از آن استعاره ای برای ویرانی دنیای کهن و ساختن دنیایی جدید ساخت. به باور مارینتّی، ایتالیا هم باید از نو متولد شود.
 
مارینتّی ملهم از برگسون و نیچه بود. برگسون که به زمان و مکان کمی قائل نبود و به جایش سخن از زمان و مکان کیفی و مستمر سخن می گفت که با شهود قابل دریافت است. در نقاشی های فوتوریستی، از ساده سازی های واقعیت به دایره و سایر اشکال هندسی استفاده می شود ولی بر تعداد این اشکال می افزایند تا القای حرکت کنند. فوتوریست ها به وزن در شعر هم باور نداشتند و "ولادیمیر مایاکوفسکی" روس نیز از طرفداران ایشان بود.
نیچه هم که پیامبر آینده گرایی بود.
در هنر سنتی اصل بر بازنمایی واقعیت عینی بود در هنر مدرن اصل بر بازنمایی ذهنیت هنرمند است، لذا بیان احساسات بعضا متناقض و دمدمی مزاجی هنرمند موضوعیت پیدا می کند.
در فلسفه کلاسیک و به خصوص افلاطونی، زیبایی نوعی نزدیک شدن به صورت مثالی اشیا است و بنابراین ذات و تعریف دارد. در هنر مدرن زیبایی ذات ندارد و تابع احوال هنرمند است. در هنر مسیحی و دینی، هنر جلوه گر و صورتگر مبانی اعتقادی آدمیان است. هنر مدرن در پی صورتگری نیست و شاید بیشتر به بازی شبیه باشد و مشروعیت فلسفی اش را نه از ذات انگاری که از بازی های ذهنی و زبانی می گیرد.
 
مارینتّی از ستایشگران فاشیسم شد و فاشیسم را بیانی از فوتوریسم می دانست و هنر را در خدمت سیاست قرار می داد.
چنین نهضت هایی معمولاً در بستر هرج و مرج و ناتوانی حکومت ها از اداره کشور به وجود می آیند. در چنین شرایطی مردم امنیت را بر آزادی فردی ترجیح می دهند و راه را برای توتالیتاریانیسم باز می کنند.
 
منبع:
فوتوریسم، فرهنگ عاطفی، نشر نقد فرهنگ
 
12 مهر 1405

اینجا ورودی اورژانس بیمارستان قلب کوثر شیراز است؛
جایی که به محض ورود با این صحنه مواجه می‌شوید: دستگاه کارتخوان برای پرداخت پول و رسیدهایی که از ۳۵ هزار تومان تا یک میلیون تومان.

به گزارش اطلاعات آنلاین، در دیوار مهربانی اورژانس بیمارستان قلب کوثر شیراز هر کسی در حد توانش کارت کشیده و رسید آن را چسبانده روی دیوار تا هر کسی بر اساس نیازش بردارد و کار خودش را راه بیندازد.

نکته جالب اینکه به دلیل زیاد بودن رسیدها، هم چسب تمام می‌شود، هم کاغذ رسید کارتخوان، اما مهربانی مردم تمام نمی‌شود. وقتی هم چسب نباشد، مردم رسیدها را از دستگاه می‌گیرند و همان‌جا جلوی چشم می‌گذارند و اجازه نمی‌دهند نماد و نشانه مهربانی روی زمین بیفتد.

دیدن این صحنه در این موقعیت جنگی، اجتماعی و اقتصادی و در این مکان که مخصوص بیماران قلبی حاد است، هر بیننده‌ای را منقلب و متأثر می‌کند و نشانه‌ای روشن از این است ایران هنوز فرسنگ‌ها تا رسیدن به مرحله موسوم به گسست اجتماعی فاصله دارد.

مولانا و عقل:

عقل در تن آدمی همچون امیری است. مادام که رعایای تَن مطیع او باشند، همۀ کارها به اصلاح باشد. امّا چون مطیع نباشند، همه به فساد آیند. نمی‌بینی که چون مستی می‌آید خَمر خورده از این دست و پا و زبان و رعایای وجود چه فسادها می‌آید؟ روزی دیگر بعد از هشیاری می‌گوید: "آه، چه کردم و چرا زدم و چرا دشنام دادم؟" پس وقتی کارها به صلاح باشند که در آن دِه ‌سالاری باشد و ایشان مطیع باشند.

فیه ما فیه/ مولانا

یونگ و فرهنگ ایرانی @drshiri