‏
‏صندوق کمک‌های نقدی کولبران برای مناطق زلزله زده .یعنی اخر درس گذشت و انسانیت...
@Marematgar

بخشی از تنبور نوازی در « دالاهو »
بخشی از شهرستان کرند غرب از توابع کرمانشاه
که چند روزیست بی شور مانده...
@Marematgar

VERNADOC
International Camp
Vernacular architecture and Heritage Documentation
22 November - 6 December, 2017
Iran- Yazd

VERNADOC
International Camp
Vernacular architecture and Heritage Documentation
22 November - 6 December, 2017
Iran- Yazd

کارگاه آموزشی و کمپ بین المللی ورنادوک در شهر تاریخی یزد
کارگاه آموزشی بین المللی ورنادوک با همکاری معاونت میراث فرهنگی کشور، اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان و موسسه آموزش عالی جواد یزد در شهر میراث جهانی یزد برگزار می شود. به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان یزد، "ساشا ریاحی مقدم" معاون میراث فرهنگی استان یزد عنوان کرد: این کار گاه آموزشی بین الملی با حضور معماران برجسته از سرتاسر جهان از تاریخ 30 آبانماه لغایت 15 آذرماه سال جاری برگزار می شود. او افزود: این روش مستندنگاری که در عین سادگی، بسیار دقیق، کم‌هزینه و کاربردی است از سال 2005 میلادی (و برای اولین بار توسط دکتر ماکو ماتیلدا) برای مستندنگاری بناها در کشور فنلاند به‌کار گرفته شده است و در حال حاضر با حمایت و پشتیبانی ایکوموس- سیاو (کمیته‌ علمی بین‌المللی ایکوموس در رابطه با معماری بومی) در حال گسترش و رواج است. در واقع این کمیته با همکاری کارگاه مستندنگاری بین‌المللی معماری بومی معمولاً سالیانه یک بار در کشورهای مختلف اقدام به برگزاری کنفرانس و کارگاه مربوطه می‌کند. هدف از اشاعه‌ی این شیوه‌ی مستندنگاری در قالب کارگاه و دوره‌های آموزشی و کاری، علاوه بر یادگیری مرحله به مرحله‌ی کار مستندنگاری، آشنایی با تخصص شرکت‌کنندگان و ایجاد ارتباطات بین‌المللی برای فعالیت بیشتر در این زمینه است. در نهایت حاصل این کارگاه آموزشی، طراحی‌هایی در مقیاس دقیق از بنایی تاریخی و نمایش آنها در نمایشگاه محل مستندنگاری در پایان دوره است. مدت زمان دوره‌ی مذکور دو هفته بوده که هفته‌ی اول به اندازه‌گیری دقیق و برداشت بنا و هفته‌ی دوم به طراحی دستی و نهایی نمودن طرح‌ها اختصاص می‌یابد.
هدف از برگزاری این دوره در ایران گوناگونی گسترده‌ی اقلیمی و شرایط آب و هوایی در کشور ایران سبب شده تا معماری آن هم به لحاظ مواد و مصالح به‌کار رفته و هم از جهت شیوهی ساخت و اجرا، و حتی رسوم و سنتهای هر منطقه، از تنوع و اهمیت و توجه ویژه‌ای در دنیا و منطقه برخوردار باشد. برگزاری چنین کارگاههایی در کشور که حضور و تعامل متخصصین خارجی و داخلی را به همراه دارد می‌تواند دامنه‌ی همفکری و تبادلات علمی و فرهنگی را گسترده‌تر و قدمی رو به جلو در جهت شناخت و معرفی فرهنگ و میراث معماری غنی ایرانی در جهان باشد. گذشته از آن، آموزش و اشاعه‌ی روش‌های مستندنگاری دستی که به‌دلیل کم هزینه‌تر بودن می‌تواند متخصصین علاقمند بیشتری را به خود جذب نماید، در صورت تداوم و آموزش کارورزان و دانشجویان علاقمند می‌تواند از لحاظ مستندنگاری و ثبت اطلاعات، بناهای تاریخی بیشتری را در کشور پوشش داده در نهایت به امر حفاظت میراث فرهنگی کشور کمک نماید.
https://t.me/marematgar

اسکان های سریع.. نادر خلیلی... @Marematgar

انجمن علمی مرمت دانشگاه تهران، در چهارمین نشست از سلسله نشست‌های بررسی تجارب مرمت و احیای ابنیه و بافت‌های تاریخی میزبان جناب مهندس آرش مظفری است. در این جلسه به "بررسی و ارزیابی پروژه احیای باغ موزه قصر" می‌پردازیم.
مهندس مظفری فارغ التحصیل کارشناسی ارشد معماری از دانشگاه آزاد اسلامی در سال 1377 است.
کسب رتبه سوم جایزه معمار در سال1380 برای کار در "کارخانه نیکپو" در شهر صنعتی اشتهارد و کسب رتبه پنجم جایزه معمار در سال1384، طراحی/ ساختمان عصر دانش افزار و ساختمان سینما آزادی از جمله افتخارات و سوابق اجراییِ مهندس مظفری است.

اولین چیزی که آرش مظفری در مورد معماری خود می‌گوید، تجربی بودن آن است. او می‌گوید: شکل کار معماریِ ما تجربی است؛ معماریِ تجربی نه به آن معنای مصطلحی که در معماریِ ایران وجود داشته‌است، برای همین است که نام دفتر معماری ما "شاخه تجربیِ معماری" است. ما به دنبال یک جریان تجربی معماری هستیم. این نوع معماری بر پایه مقایسه کردن و آزمون و خطا شکل می‌گیرد و یک جریان جهانی در معماری است. مثلا دفتر معماری آیزنمن یا ام.وی.آر.دی.وی هم دفترهای معماری از نوع تجربی هستند.
این جلسه در روز چهارشنبه تاریخ 1396/9/1 ساعت 13-15 در دانشگاه تهران،پردیس هنرهای زیبا،دانشکده شهرسازی و‌معماری، سالن قضاوت دکتری شهرسازی برگزار خواهد شد.همچنین حضور عموم در این جلسه بلامانع است.

کارگاه مشترک گذار در معماري ايران ـ آلمان در پرديس هنرهاي زيبا دانشگاه تهران برگزار مي‌شود.

روش های سنتی کم کردن تنش فشاری و کششی در سقف های تیر پوش

هر یک از فرمهای ساختمانی بنا بر ضرورت خاصی ابداع شده و به تدریج در طول تاریخ تکامل یافته اند . ابتدایی ترین این فرمها ریال قاب متشکل از تیر و ستونی است که در آن تیذها بار سقف را با تحمل خمش ( فشار و کشش ) به ستونها منتقل می کنند و در نتیجه کشش ناشی از خمش برای اینگونه سازه ها همواره مشکل ساز بوده است که به این ترتیب استفاده از مصالح مقاوم در برابر کشش بعنوان اولین راه حل مطرح شده و چوب انتخاب خوبی برای این منظور بوده است. بطوریکه در ایران با اینکه مصالح چوبی در ناحیه مرکزی کمتر یافت می شده است در احداث تخت جمشید ( 581 ق.م ) با آوردن چوب های لازم از مناطق دیگر ، قصد جوابگویی به این نیاز را داشته اند .
دستیابی به تکنولوژی و استفاده از چوب در بعضی مناطق ، علاوه بر کمبود چوب ، مشکلات دیگری را پیش رو می گذارد، از جمله در دهانه های بزرگ استفاده از ستونهای متعدد ، فضای داخلی را مبدل به جنگلی از ستونها می کند ( مانند تخت جمشید ) . همچنین استفاده از تیرهای چهارتراش و با سطح مقطع کم تحمل لازم برای دهانه های بزرگ را ندارد .
بنابر این کشش ناشی از خمش باعث شد تا علاوه بر استفاده از مصالح مقاوم تمهیدات دیگری اندیشیده شود تا ضمن پاسخ به تنگناهای موجود ، در گسترشهای بعدی فضاها نیز کاربرد داشته باشند .
روش های جدید با بهره گیری از مصالح در دسترس از آغاز تا کنون مسیر تکاملی خود را پیموده و امروزه نیز از جمله سازه های قابل اطمینان برای پوشش فضاهاست و ابداع سقفهای پوسته ای و خرپاها هنوز هم حلال بسیاری از مشکلات سازه ای طراحان معماری پیشرو می باشد .
بررسی تاریخچه و سیر تکاملی سقف های پوسته ای بارها مورد توجه قرار گرفته است و عمدتاً محققین به بررسی انواع گنبدها و مسائل مربوط به آنها پرداخته اند. این بخش سعی دارد ضمن توجه به دیگر ابداع ( خرپا ) انواع روشهای مقابله با کشش ناشی از خمش را در سقف های تیرپوش چوبی مورد بررسی قرار دهد . ضمن اینکه به پاره ای از اقدامات انجام گرفته در خصوص بهینه سازی سقف های چوبی مخصوصاً برای مقابله با تنش های حاصل از خمش اشاره خواهد شد.

سقف های تیرپوش
سقف های تیرپوش در زمره ساده ترین و احتمالاً اولین اجزاء دست ساز باربر افقی می باشند که بار وارده را به جرزها منتقل می کند . این سیستم سازه ای افقی ، بار سقف را با تحمل خمش به جرزها انتقال می دهند . تغییر فرم تیر چوبی و نزدیک شدن شکل آن به کمانی از دایره باعث ایجاد تنشهای مختلفی در آن می شود که در محل تکیه گاه ها با نزدیک شدن تارها به هم «فشار» و در پایین با دور شدن تارها از هم «کشش» ایجاد می شود، به این ترتیب در مرکز تیر تارخنثی به همان اندازه سابق باقی مانده و «خمش» ایجاد می شود .
این تغییر شکل ها بندرت توسط چشم غیر مسلح دیده می شوند ، اما تنش های متناظر آنها قابل اندازه گیری هستند . نوع و کیفیت این تنشها می تواند کاملاً پیچیده و شامل بر دو تنش اصلی کشش و فشار باشند.
در بین مصالح بکار رفته در ساخت و سازهای پیشینیان، انتخاب تیر چوبی برای مقابله با تنش کششی – بسته به نوع و خصوصیات فیزیکی آن ، انتخاب مناسبی بوده است ، اما علاوه بر مسایل سازه ای که برای همة سازه ها وجود دارد ، تاثیر عوامل طبیعی همچون موریانه، رطوبت، پوسیدگی و آتش سوزی در تیرهای چوبی ضعف اساسی ایجاد می کند . بنابراین به رغم تنوع رویش جنگلی در استفاده از تیرهای چوبی محدودیت فراوانی وجود داشته است، بطوریکه در فلات مرکزی ایران استفاده از چوب گروه سپیدار تبریزی رواج بسیاری پیدا می کند .
در نظر گرفتن شرایط تکیه گاهی ، بار وارده و ترکیب اجزاء باربر کمک می کند تا ضمن افزایش مقاومت سقف های چوبی، شکل سازه به سمت بهینة خود که حداقل تنش را دارا می باشد، نزدیک شود . تمهیدات انجام گرفته باعث خلق برخی از فرم های ساختمانی جدید شد، که در اینجا به این تمهیدات اشاره می شود :
1- کاهش بار وارده به سقف
از آنجا که نیرو عامل تنش و مقدار آن متناسب است با مقدار تنش ، بنابر این کاهش نیروهای وارده بر سقف ، اولین راه حل مقابله با تنش می باشد، که به چند شکل امکان پذیر است :
1-1- سبک کردن سربار
با آنکه ایجاد فضاهای خالی در سقف های منحنی ( کونال ) با مصالح بنایی رایج است ، اما در سقف های تیر پوش این فضاهای خالی با تخته، ترکه، حصیر و گاه مصالح بنایی ایجاد می شود .
در خانه های روستایی گاهی نیز تیر ریزی بام با شیب سقف تنظیم شده و از مصالح سبک (خار، پوکه)برای شیب بندی استفاده می شود .
2-1- استفاده از سقف های دو پوش

به نظر می رسد قدیمی ترین خرپای چوبی موجود متعلق به کارخانة قند کهریزک باشد که در سال 1313 هجری قمری ساخته شده است. اما شاید نمونه های قدیمی تر به صورت شبه خرپا در بناهایی چون خانة شیخ الاسلام قابل مشاهده باشند.
(شبه خرپای ایوان خانة شیخ الاسلام با توجه به ضعف موجود در آن خرپا به حساب نمی آید و دلایل این امر به شرح زیر است :
الف) تیر کش، یکپارچه عمل نمی کند،
ب) در تمام خرپاها، شاه تیر بصورت دوتکه ( در دو راستا ) میباشد که در این نمونه شاه تیر بصورت سه تکه ( در سه راستا ) ساخته شده است،
ج) اتصالات بسیار ضعیف و عموماً با پیچ یکپارچه شده اند.)
اجزاء خرپاها هریک عملاً در مقابله با نیروها کار خاصی را انجام می دهند که متناسب با این کارها نام خاصی بخود گرفته اند . ازمهمترین مسائل این اجزاء نحوة اتصالات آنهاست ، که در خرپاسازی از اهمیت بالایی برخوردار می باشد .
در مقابل نوع دیگری از خرپا ، خرپاهای اروپایی است که در شکل اختلافاتی با خرپای ایرانی دارد .
نگاهی به خرپاها و شیوة اجرای آنها مشخص خواهد ساخت که نجار خرپاساز در اصل متخصص سازه ای است که با آگاهی از دانش ساختمان به اجرای خرپا می پردازد ، ضمن آنکه او برای اجزای نیات خود نیاز به ابزار لازم دارد که تعدادی از آنها در شکل دیده می شود .

از آنجا که بخشی از سربار سقف های تیرپوش (خاک پوکه ) نقش عایق حرارتی دارند، با کاهش ضخامت، آنها این خصوصیت خود را از دست می دهند. بنابراین در مناطقی سردسیری که مقدار نزولات آسمانی بالا می باشد، کاهش سربار راه حل مناسبی نبوده و استفاده از سقف های دوپوش ضمن کاهش بار وارده بر تیرهای اصلی، دمای فضای داخلی را متعادل نگه می دارد.
دو نوع پیوسته و گسسته سقف های دوپوش در ایران متداول است :
1-2-1- دو پوش پیوسته
این روش پوشش بیشتر در مناطق خشک و سرد ایران استفاده شده است ، در خانه های تبریز ، لایة رویین سطح شیب دار کاه گلی و لایه زیرین مصالح بکار برده شده در داخل است که فضای معماری را می سازد به طوری که فضای خالی بین دو پوشش داخلی و خارجی به وجود می آید .
2-2-1- دوپوشش گسسته
در مناطقی بارانی، هدایت و دفع سریع آب باران از روی بام شیب تندی را می طلبد که در این صورت پوشش اول باشیب زیاد برای دفع آب و پوشش دوم بصورت تخت فضای معماری را می سازد . بکارگیری قطعات عایق جهت پوشش بام (سفال، گالی، پوشال برنج، لت، و حلبی) تیرریزی ویژه ای را می طلبد که شیب آن تابعی از مواد و مصالح بکار رفته بر روی آخرین لایه پوشش بام (سفال و لت و ...) و مقدار بارندگی است.
3-1- روش متناوب بارگذاری
برای پوشاندن سقف شبستان های چوبی با دهانه های برابر، از روش انتقال متناوب بار تیرها به تیرهای اصلی استفاده می شود. در این حالت بار وارده بر شاه تیر نسبت به در یک راستا به نصف تقلیل می یابد . بنابر این کاهش بار وارده به صورت مجازی صورت می گیرد.
2- بهینه سازی تکیه گاه ها
از آنجا که با وارده بر سقف به حالت عمودی از طریق جرزها و پایه ها به زمین وارد می شوند. لذا نحوة اتصال عناصر افقی و عمودی بعلت تمرکز تنشهای کششی و فشاری ، دارای اهمیت بسیاری است . به طوریکه با بهینه کردن این تکیه گاه ها، امکان مقابله با تنش های خمشی و مجاز کردن آنها فراهم می
شود ، بدین ترتیب روش های زیر اعمال می شود:

1-2- تبدیل تیر منفرد ساده به تیر سرتاسری
افزایش تعداد تکیه گاه ها باعث می شود تا تیر منفرد به یک تیر سرتاسری تبدیل شود . که عملاً 50% به توان خمشی تیر افزوده خواهد شد .
این روش عموماً بر روی تعدادی ستون و جرز انجام می پذیرد . در این گونه پوشش ها چند شاه تیر در طول هم قرار می گیرندو توری به هم اتصال پیدا می کنند که در یک تیرریزی متناوب محل اتصال هیچ دو تیری با هم مشترک نباشند.

2-2 ایجاد گیرداری در تکیه گاه ها
در این روش به منظور کاهش لنگر خمشی ایجاد شده در میانة تیر، تکیه گاه ها به صورت گیردار انتخاب می شوند تا با ذخیره نمودن لنگر منفی از پیدایش لنگر خمشی مثبت در وسط دهانه کاسته شود.
3-2- کم کردن دهانه
با ترکیب دو روش قبلی ، بناهایی چون پلها توانسته اند با تنش های خمشی مقابله کنند ، به طوریکه علاوه بر کنسول کردن دوسر تیرهای فرعی ، تیر اصلی دهانة کمتری را پوشش می دهد .
در مناطق جنگی و کوهستانی شمال ایران از تیرهای چوبی برای پل ها استفاده می شود . در شرایطی که دهانة رودخانه بزرگتر از طول تیرهای موجود باشد طبق کروکی زیر از دو سمت A و B ( کناره های رودخانه ) تعدادی تیر کنسول می کنند . بدین ترتیب که برای کنسول کردن تیؤها ، با ریختن سنگ، سنگین کرده تا با ایجاد ممان منفی، لنگر خمشی کاهش می یابد ، سپس تیرهای اصلی روی کنسول قرار می گیرند .
3- خرپا و شبه خرپا
در مناطقی که مقدار نزولات آسمانی زیاد است ، برای دفع سریع آبها، بام ها شیب تندی پیدا کرده اند . شیب های یکطرفه یا دوطرفه در معماری سنتی گیلان و مازندران ، در بوجود آمدن شبه خرپا در مناطق مرکزی ایران نقش داشته اند . سربار این گونه بام ها بسیار کم است ، اما پوشش آنها می بایست در مقابل نفوذ باران مقاوم باشند .
با آنکه از پیش از اسلام در معماری ایرانی استفاده از دهانه های وسیع در بناها مرسوم بوده است ، اما استفاده از پوشش های خرپا در سقف ها مرسوم نبوده است و تا قبل از ورود مؤسسات تمدنی جدید ، عموماً دهانه های وسیع ( گنبد خانه مسجد ، تیمچه و ... ) با مصالح بنایی پوشیده می شدند که خصوصیات خاص خود را دارا بودند ، اما با ورود فضاهای جدیدی چون کارخانه ها ، سینماها ، فرودگاه ، سالن های اجتماعات و ... فضاهای مسقف با وسعت زیاد ، امکان مراقبت دائم را نداشت .
بنابراین خرپا عملاً بعلت سرعت اجرایی هزینة کم و بار مرده اندک در معماری ایران حضور چشمگیری داشت .
با آنکه سابقة استفاده از خرپا در ایران به نظر طولانی است، اما با نگاهی به آن تعداد از شبه خرپاهای برجامانده از 170 سال پیش (مثلاًخانة شیخ الاسلام در اصفهان) دقیقاً فرمی از خرپا دیده می شود که بعدها به خرپای ایرانی مشهور شد .

🔺مدیرکل‌میراث فرهنگی استان تهران:به دلیل لزوم احداث ورودی خط ۶متروی تهران در معبر موزه فرش، طرحی مناسب با این محوطه تاریخی برای این نقطه،به تایید اداره کل میراث فرهنگی تهران رسید./ ایسنا