مقصود فراستخواه

ضیافت سحرگاهی کلمات؛ تأملی بر کتاب مقصود فراستخواه

Forwarded from نشر همرخ

✍️ ضیافت سحرگاهی کلمات
🔸 به بهانه نشر کتاب «ضیافت کلمات» نوشته مقصود فراستخواه
احمد راسخی لنگرودی

اگر «کلمه‌»ها در جمع ما انسان‌ها زندگی نمی‌کردند، چه می‌کردیم؟ بدون کلمات چه می‌توانستیم کرد؟ اگر کلمه‌ها نبودند چگونه انسان هستی خود را در جهان می‌نمایاند؟ دل خود را می‌شکافت و معنا از آن بیرون میاورد. اگر کلمه‌ها نبودند، ‌شاید هیچ نبود. اسم نبود،‌ معنا نبود‌، اندیشه نبود، سخن نبود و هیچ‌گاه چهره حقیقت ظاهر نمی‌گشت و همچنان در لایه‌های پنهان و تودرتوی خود فرومی‌ماند.

کلمه پیوسته با آدمی است. تمام دانش‌ها و اندیشه‌ها، احساسات و نگرش‌ها به نحوی زاده کلمات‌اند. اگر کلمه‌ها نبودند، انسان مهمترین ویژگی خود را از دست می‌داد. هستی انسانی ما پنهان می‌ماند، راه گفتگو بسته بود، تفکری روی نمی‌داد. در آن صورت نه متکلمی بود و نه مخاطبی؛ نه گفتی بود و نه شنودی؛ نتیجتاً چیزی هم فهمیده و شناخته نمی‌شد. به تعبیر برخی فیلسوفان کلمه راهی برای ظهور وجود می‌گشاید و طبیعتاً آنجا که کلمه و کلام نباشد، گشودگی و انکشاف وجود هم نخواهد بود.

بی‌تردید زبان ما از ترکیب کلمات ساخته شده است و زبان نیز ویژگی بارز هستی ماست؛ چنان‌که فیلسوف آلمانی مارتین هایدگر به تأکید می‌گوید: هستی ما زبان‌گونه است و ما فقط در زبان زندگی می‌کنیم. هرگز نمی‌توانیم جایگاهی فراتر از زبان برای خود بیابیم و از آنجا به آن بنگریم، یا بیندیشیم، یا تلاش کنیم که تعریفش کنیم. نتیجه اینکه، حضور ما در این جهان به زبان و کلمات وابسته است. عبارت کوتاه اما به لحاظ مضمون بلند هایدگر در مقاله «خطابه یادبود»، روشنگر همین معناست: «زبان قرارگاه و خانه وجود است، انسان در خانه زبان سکونت می‌کند و متفکران و شاعران محافظان این خانه‌اند.»

باری، ما از کلمه‌ایم و کلمه از ماست. کلمه نیاز هستی ماست. ما با کلمه زنده‌ایم. خود را نمی‌یابیم مگر به واسطه کلمه. ما همواره چه بخواهیم و چه نخواهیم در محضر کلمه‌ایم. کلمه و کلام قواره آدمی را به نمایش می‌نهد. کلمه معرف شخصیت ماست. ما از طریق به کارگیری کلمات شناخته می‌شویم. در کلمه است که غنچه آگاهی می‌شکفد. از خواب جهالت بیدار می‌شویم و از دریچه آن با دیگران پیوند و نسبت برقرار می‌داریم. در کلمه است که ما خود و دیگران را بازمی‌یابیم و از تکوین و رویدادهای جهان هستی باخبر می‌شویم.

کتاب «ضیافت کلمات» نوشته مقصود فراستخواه دل واژه‌هایی سخت متأملانه است که می‌خواهد تأیید و تأکیدی بر این حقایق مسلم باشد. صاحب اثر در اوقات سحرگاهی و در هفتاد سالگی خود به پشتوانه تجربه چند دهه نوشتن به ضیافت کلمات می‌رود تا نقش برجسته اظهار «کلمه» را به مخاطب یادآور شود؛ «اظهار به کسی و اظهار به خود» و چه نقشی از این مهمتر و برجسته‌تر. آنچه که در این ضیافت با عباراتی کارشده قلمی می‌شود تقلایی است «برای رهایی از غربت تنهایی». «درب خانه کسی را زدن، به ضیافت کسی رفتن، با او سخن گفتن.»

صاحب اثر همچون ارسطو به درستی پرده از این حقیقت برمی‌دارد که «ما نیمه‌های گمشده یکدیگریم». در ضیافت کلمات «نیمه‌های گمشده خویش (را) در همدیگر می‌جوییم.» به زعم او در سپهر کلمه است که همه را به رسمیت می‌شناسیم و با یکدیگر پیمان دوستی می‌بندیم؛ «فارغ از هر نژاد و دیدگاه و عقیده و مذهبی که دارند یا ندارند.»

با خواندن «ضیافت کلمات» ما با این پرسش مواجه‌ایم که اگر به راستی «کلمه‌»ها در جمع ما انسان‌ها زندگی نمی‌کردند و ما آنها را برای مقاصد خود به کار نمی‌گرفتیم، چه می‌کردیم؟ تصور کنید اگر یک لحظه خورشید کلمات در سپهر سخن محو و خاموش می‌شد، چه حادثه‌ای در جهان انسانی رخ می‌داد؟ این پرسش زمانی جدی‌تر مطرح می‌شود که در ضیافت کتاب‌هایی از این دست قرار گرفته باشیم. آنجاست که می‌فهمیم کلمه‌ها در هست بودن ما چقدر ضروری و نقش‌آفرین‌اند.

https://hamrokh.com/dawn-feast-of-words/

همرخ

تأملی بر اهمیت کلمات در زندگی و اندیشه انسان، به بهانه انتشار کتاب «ضیافت کلمات» نوشته مقصود فراستخواه در انتشارات همرخ.

975 views06:57

2:24

🏫کودک؛ دانشمندی در گهواره!

به روایت:
«دکتر مقصود فراستخواه»؛
جامعه‌شناس و استاد دانشگاه

کاری از:
مرکز آینده‌نگاری آموختن (#مانا)

1.39K views01:36

1.02K views10:58

پوشه شنیداری سخنرانی دکتر فراستخواه در بیست وهفتمین همایش آموزش پزشکی

14 آبان 1405

موضوع : سودای مکالمه

1.06K viewsedited 14:40

0:59

مقصود فراستخواه در پراکسیس:
جامعه ایران شکست خورده نیست

📺 پانزدهمین قسمت «پراکسیس»، روایت مقصود فراستخواه، جامعه شناس، از شکاف ملت و دولت در جمهوری اسلامی

https://www.aparat.com/v/bnb5mh5

899 viewsedited 01:28

1:10

مقصود فراستخواه در پراکسیس:
ایرانی از اسب می‌افتد از اصل نه

📺 پانزدهمین قسمت «پراکسیس»، روایت مقصود فراستخواه، جامعه شناس، از شکاف ملت و دولت در جمهوری اسلامی

https://www.aparat.com/v/bnb5mh5

1.02K viewsedited 01:38

Forwarded from Bukharamag

798 views10:04

Forwarded from Bukharamag

شب لیشک
جنگلداری اجتماعی

نهصد و نود و یکمین شب از شب‌های بخارا به لیشک، جنگلداری اجتماعی اختصاص یافته است. این نشست توسط مؤسسۀ سبزکاران بالان و با همکاری مجلۀ بخارا و مجلۀ صنوبر در ساعت چهار و نیم بعدازظهر دوشنبه هجدهم آبان‌ماه ١۴٠۵ با سخنرانی مقصود فراستخواه، هادی کیا دلیری، آمال موسوی، عباس گلی جیرنده، محمد الموتی، نسرین امینیان و علی دهباشی در تالار مرکزی شهر رشت برگزار خواهد شد. اجرای موسیقی توسط گروه کر باران و رونمایی از کتاب «پروژۀ بانی جنگل» با ارائۀ محمود مرادی از دیگر بخش‌های این نشست خواهد بود.

جنگل فقط درخت نیست، جنگل یک جامعه است.
بانی جنگل یک پروژۀ تنها نهال‌کاری نیست، بلکه یک مدل احیای اکوسیستم در ۹۱.۵ هکتار از جنگل‌های آسیب‌دیدۀ لیشک گیلان است.
سبزکاران با ایجاد فرصت مشارکت برای ایرانیان، ۲۰ هزار نفر از سراسر کشور را در این مشارکت اجتماعی فعال نموده و از ۸۵ هزار نهال کاشته‌شده مراقبت می‌کنند. همچنین ۲ قرق‌بان از جوانان بومی روستا بصورت دائمی مراقبت از حصارکشی، جلوگیری از ورود دام و مقابله با آتش‌سوزی را برعهده گرفته‌اند. بانی جنگل فرصت گسترش مسئولیت اجتماعی و شکل‌دهی جنگل‌داری اجتماعی در راستای مدیریت پایدار جنگل است.
این شب از شب‌های بخارا با هدف معرفی این الگو و جنگل‌داری اجتماعی برگزار می‌شود.

رشت، بلوار انصاری، خیابان احمدزاده، جنب بوستان ملت، تالار مرکزی رشت

902 views10:04

0:58

مقصود فراستخواه در پراکسیس:
بخشی از حاکمیت،بقای خود را در جنگ می بیند

📺 پانزدهمین قسمت «پراکسیس»، روایت مقصود فراستخواه، جامعه شناس، از شکاف ملت و دولت در جمهوری اسلامی

https://www.aparat.com/v/bnb5mh5

883 viewsedited 03:18

554 views01:38

Photo

کتاب فلسفۀ آموزش عالی با نگاهی به ایران منتشر شد

کتاب "فلسفۀ آموزش عالی با نگاهی به ایران" توسط دکتر مقصود فراستخواه استاد مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش‌عالی تالیف و از سوی انتشارات موسسه راهی بازار نشر شد.

به گزارش روابط عمومی موسسه مولف در مورد کتاب چنین آورده‌:
فلسفه، به معنای فاصله‌گرفتن از چیزی، اندیشیدن جدی به آن و پرسشگری درباب آن است؛ پرسش‌هایی عمیق. فلسفیدن، مستلزم آشنایی‌زدایی از اموری است که چه‌بسا ساده و بدیهی انگاشته شده‌اند. فلسفه یعنی به‌رخ‌کشیدنِ غموض و ابهامات امور. گویی تنشی در روح فلسفه هست و آن این است که کلمات آسان شده‌اند و زمان آن رسیده است که آنها را دشوار کنیم. اگر این تعریف از فلسفه را مفروض بگیریم، فلسفۀ آموزش عالی، به معنای پرسشگری جدی از آموزش عالی است. آموزش عالی در معنای عام آن، هر نوع آموزش، پژوهش و تعاملات علمیِ بالاتر از سطح عمومی آموزش را دربرمی‌گیرد. همچنین شامل مجموعه‌ای از پروتکل‌های سیاستی، برنامه‌ای، نهادی و شناسایی‌های معتبر دربارۀ معیارها، صلاحیت‌ها و مدارک آن می‌شود.

رشتۀ سخن، از فلسفۀ آموزش عالی در دنیای پیشامدرن آغاز شده است؛ از دورۀ کلاسیک یونانی (آکادمی و لیسه) تا فلسفۀ حوزۀ اسکندریه و موسئوم‌ها و درنهایت، فلسفۀ حوزۀ ایران و اسلام که نمونۀ نهادی آن گندی‌شاپور بود و مثال‌های عالی از محاضر علمی همچون بیرونی، بیهقی، ابن‌بطوطه، ابن‌خلدون و ابن‌رشد. ادامۀ بحث، به فلسفۀ مدرسی در اروپای مسیحی (اسکولاستیک) و سوماها کشیده شده است.
فصول بعدی کتاب، به آموزش عالی در دنیای مدرن اختصاص یافته‌اند؛ از فلسفۀ انقلابی آموزش عالی در فرانسۀ گرماگرم انقلاب و عصر بناپارتی تا فلسفۀ قاره‌ای آموزش عالی در آلمان عصر روشنگری و دورۀ اقتدار ویلهلم سوم، فلسفۀ لیبرال آموزش عالی در انگلستان عصر ویکتوریا و ایرلندِ در مواجهه با قحطی و درنهایت، فلسفۀ پراگماتیستی آموزش عالی در آمریکای پس از جنگ جهانی دوم.
آنچه در این کتاب، محل توجه و تأکید قرار گرفته است، چندپارادایمی‌بودنِ فلسفۀ آموزش عالی در جهان ماست. نه فلسفۀ آموزش عالی چین و نه حتی فلسفۀ قاره‌ای آموزش عالی، لزوماً تابع جریان اصلی آموزش عالی آنگلوساکسونی نبوده‌اند. فلسفه‌های پست‌مدرن آموزش عالی نیز حتی تا رهیافت «نا‌‌سازمانْ‌‌‌انگار» و آنارشیستی به علم پیش رفته‌اند.
ازسوی‌دیگر، در این اثر، فلسفه‌های آموزش عالی، به دو دستۀ «فلسفه‌های خیر» و «فلسفه‌های شرّ» یا «فلسفه‌های امید» و «فلسفه‌های بیم» دسته‌بندی شده‌اند.
پایان‌بخش کتاب نیز شکل‌گیری فلسفۀ آموزش و آموزش عالی در ایران است؛ در این قسمت، کانون درگیری ذهنی نویسنده، دوتایی «مادّۀ دانشگاه» و «ایدۀ دانشگاه» است؛ اینکه چرا ما در فلسفۀ آموزش عالی خویش کامروا نبوده‌ایم، چگونه زیر پای فلسفۀ آموزش عالی خالی است و چرا فلسفیدن، نیازمند ایستادن در جایی است؟

علاقمندان می توانند برای خرید کتاب با شماره ۲۳۵۱۷۱۶۷ تماس و یا اینجا کلیک نمایند.

https://irphe.ac.ir/content/5472/140508181

626 viewsedited 01:38

Bukharamag

Photo

قصه درختانی که تنها نماندند؛
روایت لیشک در شب‌های بخارا
لیلا پورابراهیمی

نهصد و نود و یکمین شب از شب‌های بخارا به لیشک، جنگلداری اجتماعی اختصاص پیدا کرد. این نشست توسط موسسه سبزکاران بالان و با همکاری مجله بخارا و مجله صنوبر، دوشنبه هجدهم آبان‌ماه ۱۴۰۵ با سخنرانی مقصود فراستخواه، آمال موسوی، عباس گلی جیرنده، محمد الموتی، نسرین امینیان، اجرای علی دهباشی و با حضور جمع زیادی از علاقمندان به حوزه محیط‌زیست، گروه‌های مردم نهاد و جامعه محلی در تالار مرکزی شهر رشت برگزار شد. رونمایی از کتاب «پروژه بانی جنگل» با ارائه محمود مرادی از دیگر بخش‌های این نشست بود.
***
ایران فقط یک دولت و کشور نیست، بلکه یک ایده تمدنی است
«مقصود فراستخواه»، جامعه‌شناس و عضو هیات علمی موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی در ابتدای این همایش در سخنانی بیان داشت: ایران سرزمین بزرگی است؛ فلاتی پهناور با تاریخی طولانی و تمدنی عظیم، اما در عین حال سرزمینی که همواره با بلایا و دشواری‌های بسیاری روبه‌رو بوده است.
موقعیت جغرافیایی، گستردگی و شرایط خاص این سرزمین آن را در معرض مخاطرات گوناگونی قرار داده است. با این حال، در طول تاریخ، همواره نیروهایی در این سرزمین وجود داشته‌اند که بلاگردان ایران شده‌اند و در بزنگاه‌های تاریخی، آن را از خطر زوال و فروپاشی نجات داده‌اند.
وی افزود: زمانی که ایران به تصرف درآمد و خلافت بنی‌امیه و سلطه خلافت عربی بر این سرزمین گسترش پیدا کرد، از دل همین جامعه و اصناف، جنبشی اجتماعی و برابری‌خواه شکل گرفت که در برابر فراموشی هویت ایرانی ایستاد و به حفظ ظرفیت‌های فرهنگی این سرزمین کمک کرد. این جنبش را می‌توان یکی از بلاگردانان ایران دانست.
مقصود فراستخواه عنوان کرد: وقتی به تعداد و استمرار شب‌های بخارا فکر می‌کنیم، درمی‌یابیم که پشت این حرکت، چه میزان کار و پیگیری وجود دارد؛ کاری که هفته به هفته و ماه به ماه ادامه پیدا کرده است. این نشان می‌دهد که ایران تنها یک دولت و کشور نیست، بلکه یک ایده تمدنی است. حتی اگر ظلمات و تاریکی همه‌جا را فرا بگیرد، باز هم نور و استعدادی از این سرزمین خواهد درخشید و کاری خواهد کرد که وفاداری تمدنی در ایران تداوم پیدا کند.
وی ادامه داد: جنبش‌هایی مانند جنبشی که امشب در حضورشان هستیم، نیروهایی هستند که در برابر زوال این خاک، زوال جنگل‌ها، زوال زیستی این سرزمین و مرگ مادر زمین ایستادگی می‌کنند. این نیروها نمی‌گذارند خورشید بمیرد و جنگل از میان برود. آن‌ها نیز بلاگردانان این سرزمین هستند.
فراستخواه پروژه «بانی جنگل» را ستایش و از موسسه سبزکاران بالان نیز به دلیل تلاش‌هایش در این زمینه قدردانی کرد و گفت: طبیعت خودش یک اجتماع است و در دل این اجتماع، دانشی وجود دارد که ما باید از آن بیاموزیم. طبیعت دانشی در خود دارد که بر اساس آن توانسته است طی سه میلیارد و هشتصد میلیون سال، حیات خود را حفظ کند. در این طبیعت، نیروهای خلاقی وجود دارند که امکان تداوم زندگی را فراهم کرده‌اند.
وی با بیان این‌که آن‌چه طبیعت را حفظ می‌کند، لزوما پروژه‌های بزرگ و مداخلات گسترده نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از پروژه‌های کوچک و شبکه‌ای از کنش‌های خرد است ابراز کرد: هر دانشی بر پایه نوعی دانش ضمنی و پیشین شکل می‌گیرد و هیچ دانشمندی از نقطه صفر آغاز نمی‌کند. همواره ذخیره‌ای از دانش وجود دارد که خلاقیت‌ها و انقلاب‌های علمی بر مبنای آن شکل می‌گیرند و به اکتشافات بزرگ می‌رسند.

وقتی کنشگران محیط‌زیست جای خالی نهادها را پر می‌کنند

عضو هیات علمی موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی ادامه داد: در دنیای امروز که دانش با سرعتی بی‌سابقه در حال گسترش است و بنا بر برخی برآوردها، بخش بزرگی از اطلاعات موجود جهان در دهه اخیر تولید شده، اگر به این روایت از دانش و به دانش ضمنی نهفته در دل طبیعت بی‌توجه باشیم، از جای خود کنده خواهیم شد.
از این رو، وقتی دوستان ما در موسسه سبزکاران بالان چنین پروژه‌هایی را دنبال می‌کنند، اهمیت کار آن‌ها دوچندان می‌شود. باید تسهیل‌گری کنیم تا دانش درونی طبیعت بتواند با ما سخن بگوید. باید بیاموزیم که چگونه در طبیعت سکونت کنیم و چگونه این دانش را به نسل‌های آینده منتقل کنیم. https://moroor.org/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%84%DB%8C%D8%B4%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%A8%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%A7/

654 viewsedited 06:10