Chinakam ustoz senga hamisha tarbiya beradigan kishi emas, mustaqil boʻlishingga yordam beradigan kishidir.

— Mixail Svetlov, rus shoiri

@oriftolib | Sahifalarimiz

Italiyaliklar nega Myunxenni “Monako” deydi?

Italiyalik sayyoh Germaniyaning mashhur Myunxen shahri haqida gapirib, “Monako”ni tilga olsa, hayron boʻlmang: italyanlar bu shaharni Monaco di Baviera, yaʼni Bavariya Monakosi deb ataydi.

Gap shundaki, 1158-yilga oid hujjatda hozirgi Myunxen joylashgan hudud forum apud Munichen – rohiblar huzuridagi bozor deb qayd etilgan. Shahar nomi shu munih, yaʼni rohib soʻzidan paydo boʻlgan. Italyanchada rohib monaco deyiladi, shu bois italyanlar nemis nomini tarjima qilib olgan.

Mitti davlat Monako nomida ham xuddi shu ildiz yashaydi: yunoncha monos – yakka, monachos esa tanholikda ibodat qiluvchi rohib.

👉 Toʻliq oʻqish

@oriftolib | Sahifalarimiz

Majburlab ochirilgan atirgulning hidi boʻlmaydi.

— Arman xalq maqoli

@oriftolib | Sahifalarimiz

“Ins-jins”ning siri

Ins-jins deganda jinlar yoki jin-ajinalarni tushunamiz. Jinsning erkak-ayollikka, yaʼni genderga aloqasi yoʻq. Jins soʻzi jin soʻzining oʻzgargan shakli. U oʻzidan oldingi ins taʼsirida shunday oʻzgarib qolgan.
 
Jinsning siri ochildi. Lekin ins nima? U oʻzimiz bilgan inson soʻzining ins qismi. Arabchada odamlar, odamzod degan maʼnoni anglatadi. Inson ana shu odamlar jamoasining bir vakilidir. Bu soʻzning oʻzakdoshi nos ham tilimizda bor. Yoʻq, u tamaki emas. Maʼnosi – odamlar degani. Bu soʻz Navoiy asarlarida uchraydi, bugun esa bitta xitobda yashab qolgan. Qadimda jarchilar “Ayyuhannos!”, yaʼni ey insonlar deb jar solgan, odamlarni shunday chaqirib, eʼtiborlarini tortgan. Biz bugun baqiriq-chaqiriq, dod-faryod bilan hamma yoqni boshga koʻtarishni ayyuhannos solish deb ataymiz.
 
Xullasi kalom: ins-jins degani aslida insonlar va jinlar maʼnosini beradi. Lekin bugun insonlar maʼnosi yoʻqolgan.

👉 Toʻliq oʻqish

@oriftolib | Sahifalarimiz

Qulay klaviatura terilmasi izlaganlar uchun

Oʻzgarishli alifbodagi ş, ç, ö, ğ harflarini qanday teramiz degan savollar koʻp berilgan edi. Aslida bu – juda tez hal qilsa boʻladigan muammo. Kanalimiz obunachisi oʻzgarishli lotin alifbosiga moʻljallangan maxsus terilma ishlab chiqib, kiritish.uz saytiga joylabdi.

Terilma ochiq manbali (open source) ekan, kodidan foydalanmoqchi boʻlganlar bemalol GitHubʼdan yuklab olishlari ham mumkin.

Yaxshi tomoni, terilma turli operatsion tizimlar uchun ishlab chiqilgan. Undan Android telefonda ham, makbukda ham, Windows yoki Linuxʼda ishlaydigan qurilmalarda ham foydalana olasiz.

👉 Yuklab olish: https://kiritish.uz

@oriftolib | Sahifalarimiz

⌨️ Windows kompyuterlar uçun klaviatura terilmasi

Uşbu terilmada ö, ğ, ş, ç harflari mos ravishda lotin alifbosidagi klaviaturaning [, ], \, ` belgilari örniga qöyilgan.

Yuqoridagi maxsus belgilarning özini yoziş uçun Ctrl va Alt tugmalarini birga bosish kifoya.

👉 Mana şu rasm orqali oson tuşunib olişingiz mumkin.

@AbdulazizIkrom

🇺🇿 O‘zbek tili bayrami muborak!

1989-yil 21-oktyabrda o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilgan. Ushbu sana munosabati bilan tilimizning boy yozuv tarixiga nazar tashlaymiz.

Bir yarim ming yil davomida tilimiz beshta yozuvdan foydalandi:

𐰾𐰇𐰔 · سوز · so‘z · сўз · sɵz

📖 Toshbitiklardan bugungi klaviaturagacha bo‘lgan yo‘l haqida maqolamizni o‘qing: tilmoch.ai/21-oktyabr

🎁 Bayram sovg‘asi: pulli obunalar 21% arzonroq!

Chegirma Pro va Max’ning barcha (1, 3 va 12 oylik) tariflariga 27-oktyabr oxirigacha amal qiladi.

Bayramingiz muborak! 💚
Tilmoch jamoasi

Taʼlim va ilm-fan vazirligi kanalimizdagi savodxonlik testlari asosida oliy oʻquv yurti talabalari, texnikum oʻquvchilari uchun kichik videosinov tayyorlabdi.

Videoning sifatli variantini mana bu yerda ko‘rishingiz mumkin.

Savodxonlik testlaridan yana yechib koʻrmoqchi boʻlganlar uchun maxsus toʻplam mana bu yerda.

Qani, siz ham oʻzingizni sinab koʻring-chi. Nechtasiga toʻgʻri javob topa olarkansiz?

😎 – hammasini topdim
🔥 – sakkizta va undan koʻp
✍️ – oltita va undan koʻp

@oriftolib | Sahifalarimiz

Sotqin general rolini oʻynagandan koʻra yaxshi askar rolini oʻynagan afzal.

— Stiv Jobs

@oriftolib | Sahifalarimiz

Oʻzlari ham adashib qoladigan egizaklar

Slovakiya va Sloveniya – Yevropa xaritasidagi eng mashhur egizaklar. Ikkalasi ham slavyanlarning qadimgi umumiy nomi slověnedan kelib chiqqan. Bu ikki davlat bilan bogʻliq atamalarda chalkashlik avj pardalarga chiqqan: slovaklar oʻz tilini slovenčina, slovenlar esa slovenščina deydi, ikkala tilda ham oʻz millatiga mansub ayol slovenka deb ataladi. Slovakiyaning oʻz tilidagi nomi esa – Slovensko.
 
Nomning ildizi haqida olimlar bir fikrga kelmagan. Keng tarqalgan farazga koʻra, slověne nomi slovo – soʻz bilan bogʻliq. Yaʼni slovenlar – tushunarli soʻzlaydiganlar degani. Qoʻshni germanlarni esa slavyanlar nemets – soqov, gapi tushunarsiz deb atagan. Rus tilining mashhur etimologik lugʻati muallifi Maks Fasmer yozishicha, slavyanlar oʻz tillarini tushunmaydigan, goʻyo soqovdek koʻrinadigan barcha ajnabiylarga shunday nom bergan. Ammo slověne nomining oʻzini Fasmer slovo bilan emas, biror daryo yoki joy nomi bilan bogʻlashga moyil boʻlgan.
 
Slovakiya va Sloveniya bilan bogʻliq atamalardagi chalkashliklar sabab “Bu ikki davlat elchixonalari oyiga bir marta uchrashib, oʻzlariga adashib kelib qolgan xatlarni almashadi” degan latifa ham yuradi. Lekin bu gapning tagida bir chimdim haqiqat bor. 1990-yillarda Londondagi Sloveniya elchixonasida ishlagan diplomat Borut Zunichning aytishicha, u yerga adashib yuborilgan xatlar anchagina kelgan, xodimlar ularni katta konvertga yigʻib, Slovakiya elchixonasiga vaqti-vaqti bilan joʻnatib turgan.

👉 Toʻliq oʻqish

@oriftolib | Sahifalarimiz

Ikkita birni yonma-yon qoʻysang, oʻn bir boʻladi.

— Hind xalq maqoli

@oriftolib | Sahifalarimiz

Ob-tobidagi ob-havo

Kuniga necha marta ob-havoga qiziqamiz? Ertalab telefondan, kechqurun televizordan tekshirib qoʻyamiz. Havo – tanish soʻz. Lekin ob nima degani? Forschadan oz-moz xabari bor odam uning maʼnosini biladi – suv degani. Ob-havo soʻzma-soʻz suv va havo mazmunini beradi. Juftning yarmi forschadan, yarmi arabchadan kelgan.
 
Obni yakka holda bugun deyarli ishlatmaymiz. Bu soʻz forschadan kirgan yaxlit atamalar ichida yashab qolgan: obihayot – hayot suvi, obirahmat – xayr-baraka suvi, yaʼni yomgʻir. Yigʻi-sigʻi, koʻzyosh qilish maʼnosidagi obidiyda ham forscha suv va koʻz soʻzlaridan tuzilgan – koʻz suvi degani.
 
Biror ish yoki narsa pishib yetilsa, ob-tobiga keladi. Bu soʻzning boshida ham oʻsha suv turibdi. Oldin suv bilan ishlagan, suv kuchi bilan yurgizilgan sholi oqlovchi qurilmalar boʻlgan, ular objuvoz deyilgan. Hozir ular elektr bilan ishlaydi, lekin nomida suv maʼnosi qolib ketgan.
 
Suv deganda odamning xayoliga serobchilik, moʻl-koʻlchilik keladi. Hatto serob soʻzining tomirlarida ham suv oqadi, uning lugʻaviy maʼnosi – suvi koʻp.
 
Ob soʻzi tilimizga chuqur singib ketganidan baʼzan ortiqcha qoʻllab yuborganimizni ham sezmaymiz. “Suv bu – obihayot” deymiz. Aslida bu gapimiz bilan “Suv bu – tiriklik suvi” degan boʻlamiz. Ammo u xato emas. Chunki bunday ifoda allaqachon gʻalati mashhurga aylanib ulgurgan. Gʻalati mashhur nima ekanini esa bilasiz.

👉 Toʻliq oʻqish

@oriftolib | Sahifalarimiz

Mardlik bu tub-tubigacha his etilgan masʼuliyatdir.

— Pyotr Pavlenko

@oriftolib | Sahifalarimiz

Oʻtga tushgan suvarakday yuguradi-ya!

— Meksikan xalq maqoli

@oriftolib | Sahifalarimiz

Milliy sertifikat imtihonida amaldagi alifbodan foydalaniladi
 
Ona tili va adabiyot fanidan milliy sertifikat imtihonlarida qaysi alifbodan foydalanilishi haqida rasmiy maʼlumot berildi.
 
2026-yil 24–26-oktyabr kunlari boʻlib oʻtayotgan sinovlarda test materiallari amaldagi lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosida tayyorlangan. Shuningdek, ochiq turdagi test topshiriqlarining javoblari va esselar ham amaldagi alifboda yozilishi kerak.
 
Bu qarorga yangilangan oʻzbek alifbosini joriy etish toʻgʻrisidagi qonun 6 oydan soʻng kuchga kirishi belgilangani asos qilib keltirilgan.
 
@oriftolib | Sahifalarimiz

Yangilangan imloga ötyapman
 
Bugundan kompyuterga terilma örnatdim va yangilangan alifboda yozişni boşladim. Töğri, baʼzan törtta harfni eskiça yozib yuboryapman. Lekin bu – vaqt masalasi, asta-sekin hammasi izga tuşadi.
 
Kanalda postlarni ham yangilangan imloda eʼlon qilaman.
 
Android uçun sifatli terilma çiqsa, telefonda ham ö, ğ, ş, ç bilan yozişga ötaman. Bitta harf bilan yoziş ançagina qulay, şu vaqtgaça qiynagan bir neçta muammo endi yöq. Biryöla h va x ni birlaştirib, tutuq belgisidan ham qutulganimizda zör bölardi. Ammo bunday bölmadi. Shunga qaramay, yangilangan alifbo amaldagisidan baribir afzal.
 
Siz yangilangan alifboga ötdingizmi?
 
😎 – ha, allaqaçon
✍️ – olti oydan keyin ötaman
 
@oriftolib | Sahifalarimiz

Juda köp ahmoqgarçiliklarni qilmaslik uçun bir neçta kerakli işni bajariş zarur xolos.

— Uorren Baffet

@oriftolib | Sahifalarimiz

macOS va Windows uçun yangi terilma tayyor!

Ö, Ğ, Ş, Ç harflari va tutuq belgisini boşqa harflarga tegmasdan, qulay tarzda joylaştirişga harakat qildik.

Örnatib köring: tilmoch.ai/terilmalar

Telefonlar (iOS va Android) uçun ham tez orada çiqadi.

Kambağal boyigan sari aqlliroq böladi, boy kambağallaşgani sari aqlsizlanadi.

— Fin xalq maqoli

@oriftolib | Sahifalarimiz