Жоғарғы Сот 2026 жылғы 9 айдағы соттардың жұмысын қорытындылады

▪️Жоғарғы Соттың төрағасы Асламбек Мерғалиев республиканың судьялар корпусымен кеңес өткізді. Онда 2026 жылдың тоғыз айындағы сот төрелігін іске асыру қорытындылары, сот практикасының негізгі үрдістері және сот төрелігінің сапасын арттыру жөніндегі одан арғы міндеттер қаралды.

▪️Соттардың азаматтық, қылмыстық және әкімшілік істер бойынша жұмысының нәтижелері, татуластыру рәсімдерін дамыту, баламалы жазалау шараларын қолдануды кеңейту және азаматтар мен бизнестің құқықтарын тиімді сот арқылы қорғауды қамтамасыз ету басты назарда болды.

▪️Кеңеске Жоғарғы Соттың азаматтық және қылмыстық істер жөніндегі сот алқаларының төрағалары Нұрсерік Шәріпов пен Назгүл Рахметуллина, Жоғарғы Соттың әкімшілік істер жөніндегі сот алқасы төрағасының міндетін атқарушы Ербол Өміралиев, Сот әкімшілігінің басшысы Наиль Ахметзакиров, сондай-ақ бейнеконференцбайланыс арқылы кассациялық, облыстық және оларға теңестірілген соттардың басшылығы қатысты.

▪️Кеңесті аша отырып, Асламбек Мерғалиев конституциялық реформалар сот билігінің тәуелсіздігін нығайтуға және азаматтардың құқықтарын қорғау деңгейін арттыруға жаңа мүмкіндіктер бергенін атап өтті. Осындай жағдайда сот шешімдерінің сапасы, сот практикасының бірізділігі және сот төрелігін жүйелі түрде жетілдіру ерекше маңызға ие.

▪️Азаматтық сот өндірісі бойынша істер санының 25%-ға артқаны атап өтілді (2026 жылдың 9 айында 1,6 млн іс пен материал қаралса, 2025 жылдың осындай кезеңінде бұл көрсеткіш 1,3 млн-ды құраған). Аяқталған істер санының шамамен 28%-ға өсуі сот төрелігінің тиімділігін көрсетеді.

▪️Татуласу көрсеткішінің де артқаны байқалады (45,9%-дан 47,5%-ға дейін). Мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттарда (МАЭС) әрбір екінші іс (89,6 мың) тараптардың бітімгершілік келісімге келуімен аяқталған.

▪️Аумақтан тыс соттылық тәртібімен 2 мыңнан астам іс бөлінген. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 27,9%-ға көп.

▪️Қылмыс деңгейінің төмендеуіне байланысты, қылмыстық сот ісін жүргізу аясында соттарға түскен қылмыстық істер саны 1,3%-ға азайған. Сотталғандар санының 0,3%-ға өсуі қылмыстық құқық бұзушылықтардың жаңа құрамдарының енгізілуіне байланысты.

▪️Соттар баламалы жазаларды тағайындау тәжірибесін белсендірек қолдануда. Айыппұл салу және қоғамдық жұмыстарға тарту түріндегі жазалардың үлесі 22,2%-ға дейін өскен. Аталған жазалар жалпы саны 22,6 мың сотталған адамның 5 мыңына тағайындалған.

▪️Жаңа Конституцияның қабылдануына орай жарияланған рақымшылық аясында 285 адам (бұған дейінгі көрсеткіш - 248 адам) жазадан босатылды.

▪️Күзетпен ұстауға санкция беру туралы өтінішхаттарды қанағаттандыру үлесінің төмендеу үрдісі сақталды (63,2%-дан 61%-ға дейін). Қамауға алудан бас тартылған жағдайда үйқамаққа алу шарасын қолдану 16,2%-ға артқан (3 650 адаммен салыстырғанда 4 241 адамға қатысты). Электрондық білезіктерді қолдану көрсеткішінің де айтарлықтай өскені байқалады - 76,1%-ға (3 мыңға жуық адамға қатысты).

▪️Шартты түрде мерзімінен бұрын босату туралы өтінішхаттарды қарау санының 5,8%-ға, жазаны неғұрлым жеңіл жаза түрімен ауыстыру туралы өтінішхаттар санының 5,7%-ға қысқаруы, сондай-ақ оларды қанағаттандыру көрсеткішінің тиісінше 45%-ға және 33,3%-ға дейін төмендеуі түрмедегі сотталғандар санының азаюымен және рақымшылықтан кейін сотталғандар құрамының өзгеруімен байланысты.

▪️Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істердің саны 2,4%-ға артып, 314 мыңды құрады. Арнайы құқықтан айыру жазасы 19%-ға, қамаққа алу 8,2%-ға, ескерту жасау 9%-ға жиі қолданылған. Қоғамдық жұмыстарға 7 мың адам тартылған.

▪️Заңдарға енгізілген түзетулерге байланысты сот практикасы өзгерген.

▪️Әкімшілік талап қоюлардың саны 15%-ға артқан (26 мыңнан 30 мыңға дейін өскен). Сот шешімдерінің 53%-ы азаматтардың пайдасына шығарылған.

▪️Бизнестен түскен талап қоюлардың саны 11%-ға өскен, (7,3 мыңнан 8,2 мыңға дейін).

▪️Қанағаттандырылған талап қоюлардың үлесі 2,3%-ға артып, 53,4%-ды құраған. Инвесторлардың талап қоюлары бойынша оларды қанағаттандыру көрсеткіші дәстүрлі түрде жоғары деңгейде (74,2%).

▪️Кеңесті қорытындылай келе, Асламбек Мерғалиев сот жүйесін одан әрі дамыту сот төрелігінің сапасына, сот практикасының бірізділігін қамтамасыз етуге және азаматтардың сотқа деген сенімін нығайтуға тұрақты назар аударуды талап ететінін атап өтті.

▪️Жоғарғы Сот Төрағасы судьяның кәсіби әдебі мен адамгершілік келбетіне ерекше назар аударып, жоғары этикалық стандарттарды сақтау және сыбайлас жемқорлықтың кез келген көріністеріне түбегейлі төзбеу қажеттігін атап өтті.

▪️Оның айтуынша, әрбір сот шешімінің заңдылығы мен негізділігі қоғамның сот жүйесіне деген сенімінің негізі болып қала береді.

#заңжәнетәртіп

Верховный Суд подвел итоги работы судов за 9 месяцев 2026 года

▪️Председатель Верховного Суда Асламбек Мергалиев провел совещание с судейским корпусом республики, на котором рассмотрены итоги отправления правосудия за девять месяцев 2026 года, ключевые тенденции судебной практики и дальнейшие задачи по повышению качества правосудия.

▪️В центре внимания были результаты работы судов по гражданским, уголовным и административным делам, развитие примирительных процедур, расширение применения альтернативных мер наказания и обеспечение эффективной судебной защиты прав граждан и бизнеса.

▪️В совещании приняли участие председатели судебных коллегий по гражданским и уголовным делам Верховного Суда Нурсерик Шарипов и Назгуль Рахметуллина, исполняющий обязанности председателя судебной коллегии по административным делам Верховного Суда Ербол Умралиев, руководитель Судебной администрации Наиль Ахметзакиров, а также руководство кассационных, областных и приравненных к ним судов в формате видеоконференцсвязи.

▪️Открывая совещание, Асламбек Мергалиев отметил, что конституционные реформы создали новые возможности для укрепления независимости судебной власти и повышения уровня защиты прав граждан. В этих условиях особое значение приобретают качество судебных решений, единообразие судебной практики и последовательное совершенствование правосудия.

▪️Отмечен рост на 25% дел гражданской юрисдикции (1,6 млн дел и материалов - за 9 месяцев 2026 года против 1,3 млн за такой же период 2025 года). Рост почти на 28% числа оконченных дел свидетельствует об эффективности правосудия.

▪️Стало больше и примирений (с 45,9 до 47,5%): в СМЭС каждое второе дело завершилось мировым соглашением (89,6 тыс.).

▪️По экстерриториальной подсудности распределено более 2 тыс.дел (на 27,9% больше чем в минувшем году).

▪️В уголовном судопроизводстве на фоне снижения преступности в суды поступило на 1,3% меньше уголовных дел. Рост числа осужденных на 0,3% числа обусловлен введением новых составов преступлений.

▪️Суды активнее назначают альтернативные наказания (до 22,2%) – штрафов и общественных работ (5 тыс. осужденным изобщих 22,6 тыс.). По амнистии в честь принятия новой Конституции от наказания освобождено 285 (248) лиц.

▪️Сохранилась тенденция к снижению доли удовлетворенных ходатайств о санкционировании содержания под стражей (с 63,2% до 61%). При отказе в аресте назначение домашнего ареста стало больше на 16,2% (в отношении 4 241 лиц против 3 650). Заметен рост (на 76,1%) применения электронных браслетов (к 3 тыс. лицам).

▪️Сокращение числа рассмотренных ходатайств об УДО (на 5,8%), о ЗМН (на 5,7%) и снижение их удовлетворяемости (до 45% и 33,3%)обусловлены уменьшением тюремного населения и трансформацией его структуры после амнистии.

▪️Дел по административным правонарушениям 2,4% больше (314 тыс.).  Чаще практикуется лишение специального права (на 19%), арест (на 8,2%), предупреждение (на 9%). Общественные работы назначены 7 тыс.лиц. Практика изменена в связи с поправками в законы.

▪️Административных исков стало больше на 15% (30 тыс. против 26 тыс.). В пользу граждан вынесено 53% решений (с учетом СИ).

▪️Исков от бизнеса поступило на 11% больше (8,2 тыс. против 7,3 тыс.). Доля удовлетворенных выросла на 2,3% и составляет 53,4%. По искам инвесторов удовлетворяемость традиционно высока (74,2%).

▪️Подводя итоги совещания, Асламбек Мергалиев подчеркнул, что дальнейшее развитие судебной системы требует постоянного внимания к качеству правосудия, единообразию судебной практики и укреплению доверия граждан к суду.

▪️Особое внимание Председатель Верховного Суда уделил профессиональной этике и моральному облику судьи, отметив необходимость соблюдения высоких этических стандартов и принципиальной нетерпимости к любым проявлениям коррупции.

▪️Законность и обоснованность каждого судебного решения, подчеркнул он, остаются основой доверия общества к судебной системе.

#законипорядок

Судья межрайонного суда города Аксу Силантьева Юлия Вячеславовна в эфире программы «Заң және Біз» рассказала о причинах отказа в принятии иска по гражданским делам.
#законипорядок

▪️Павлодар қаласының тұрғыны сотқа жер телімінің нысандық мақсатын өзгертуден бас тартуды даулау және әкімдікті жер телімінің нысандық мақсатын өзгертуге міндеттеу туралы талап қоюмен жүгінді.
▪️Іс мән-жайларынан талап қоюшының саяжай телімінің меншік иесі екендігі белгілі болды.
▪️Талап қоюшының жер телімінің нысандық мақсатын «тұрғын үй құрылысы және оны ұстау» деп өзгерту туралы өтінішін әкімдік қанағаттандырусыз қалдырды.
Осыған байланысты талап қоюшы соттан бас тартуды заңсыз деп тануды және жауапкерді жер телімінің нысандық мақсатын өзгертуге міндеттеуді сұрады.
▪️Сот шешімімен бас тарту заңсыз деп танылды.
Сот әкімдікті жер телімінің нысандық мақсатын өзгерту туралы қолайлы әкімшілік акті қабылдауға міндеттеді.
▪️Талап қою мына негіздер бойынша қанағаттандырылды:
1. талап қоюшы сұрап отырған нысандық мақсат Павлодар қаласының бас жоспарына сәйкес келеді;
2. Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 109-бабы егжей-тегжейлі жоспарлау жобасы болмаған жағдайда қолданыстағы бас жоспарды басшылыққа алу қажеттігін көздейді.
▪️Шешім заңды күшіне еніп, орындалды.
#заңжәнетәртіп

©️Павлодар облысы МАӘС

https://t.me/Jogargy_sot

№ 5594-26-00-4/391
▪️Житель г.Павлодара обратился в суд с иском об оспаривании отказа и обязании акимат изменить целевое назначение на земельный участок.
▪️Из обстоятельств дела следует, что истец является собственником дачного участка.
▪️Обращение истца об изменении целевого назначения земельного участка на «строительство и содержание жилого дома» акимат оставил без удовлетворения.
В связи с чем, истец просил суд признать незаконным отказ и обязать ответчика изменить целевое назначение земельного участка.
Решением суда отказ признан незаконным.
▪️Суд обязал акимат принять благоприятный административный акт об изменении целевого назначения земельного участка.
▪️Иск удовлетворен по следующим основаниям:
1) испрашиваемое истцом целевое назначение соответствует генеральному плану города Павлодара;
2) статья 109 Земельного кодекса Республики Казахстан предписывает, что при отсутствии плана детальной планировки следует руководствоваться имеющимся генеральным планом.
Решение вступило в законную силу, исполнено.
#законипорядок

©️СМАС Павлодарской области

https://t.me/pavoblsud

🔹️Бүгін Павлодар облысының Өңірлік коммуникациялар қызметінде Павлодар қаласы азаматтық істер жөніндегі ауданаралық сотының судьялары Айгүл Айткелдіқызы Хамитова, Жұлдыз Жақсыбекқызы Тілеуғабылова және Көркем Түлкібайқызы Хасенованың қатысуымен брифинг өтті.
🔹️Кездесудің тақырыбы: «Соттың 9 айдағы жұмысының қорытындылары және сот төрелігін жүзеге асыруға заманауи цифрлық технологияларды енгізу».
Брифинг барысында қатысушылар «Төрелік 2.0» ақпараттық жүйесінің мүмкіндіктерімен, оның ішінде азаматтық істерді қарау кезінде сот практикасын интеллектуалды талдау функционалын қолдану мүмкіндіктерімен танысты.
🔹️Судья А.А. Хамитова өз сөзінде сотқа түсетін талап қоюлар мен өтініштер санының тұрақты түрде артып келе жатқанын атап өтті.
🔹️2026 жылдың 9 айында сотқа 10 304 талап қою мен өтініш түскен. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 1 814-ке немесе 17,6%-ға көп (өткен жылы 8 490 талап қою мен өтініш түскен).
🔹️Сот практикасын интеллектуалды талдау мүмкіндіктеріне ерекше назар аударылды. Аталған функционал келіп түскен істердің материалдарын талдауға және мәлімделген талаптарды қарау нәтижелерінің ықтимал нұсқалары туралы талдамалық ақпарат ұсынуға мүмкіндік береді. Бұл функционалды пайдалану жұмыс процестерін оңтайландыруға және сот қызметінің тиімділігін арттыруға ықпал етеді.
🔹️Заманауи цифрлық шешімдерді енгізу сот жүйесін дамытудағы, сот практикасын жетілдіруге және сот төрелігін жүзеге асыру сапасын арттыруға бағытталған маңызды қадам болып табылады.
🔹️Брифинг соңында спикерлер журналистердің сұрақтарына жауап беріп, сот қызметінің өзекті мәселелері бойынша түсініктемелер берді.
#заңжәнетәртіп

©️Павлодар қаласы азаматтық істер жөніндегі ауданаралық соты

🔹️Сегодня в региональной службе коммуникаций Павлодарской области состоялся брифинг с участием судей Межрайонного суда по гражданским делам города Павлодара Хамитовой Айгуль Айткельдиновны, Тлеугабыловой Жулдыз Жаксыбековны и Хасеновой Коркем Тулкибаевны.
🔹️Тема встречи: «Итоги работы суда за 9 месяцев и внедрения современных цифровых технологий в отправление правосудия».
🔹️В ходе брифинга участники ознакомились с возможностями информационной системы «Төрелік 2.0», в том числе о применении функционала интеллектуального анализа судебной практики при рассмотрении гражданских дел.
🔹️Выступая судья Хамитова А.А. отметила устойчивую тенденцию к увеличению количества поступающих исков и заявлений.
🔹️Так, за 9 месяцев 2026 года в суд поступило 10 304 исков (заявлений) что на 1 814 или 17,6% больше чем в прошлом году (в прошлом году было 8 490)
🔹️Отдельное внимание было уделено возможностям интеллектуального анализа судебной практики. Данный функционал позволяет анализировать материалы поступивших дел и предоставлять аналитическую информацию о возможных результатах рассмотрения заявленных требований. Использование данного функционала способствует оптимизации рабочих процессов и повышению эффективности деятельности суда.
🔹️Внедрение современных цифровых решений является важным шагом в развитии судебной системы, направленным на совершенствование судебной практики и повышение качества отправления правосудия.
🔹️В завершении брифинга спикеры ответили на вопросы журналистов, представив разъяснения по актуальным вопросам деятельности суда.
#законипорядок

©️Межрайонный суд по гражданским делам города Павлодара

⚜️Павлодар облыстық сотында банкроттық мәселелері бойынша дөңгелек үстел өтті

⚜️В Павлодарском областном суде проведен круглый стол по вопросам банкротства