Eshitishimcha, O'zbekistonda jamiyatning eng og'riqli yaralaridan, eng jirkanch illatlaridan biri bo'lmish pedofiliya uchun umrbod qamoq jazosi tayinlanayotgan ekan. O'rinli qaror. Aslida ko'pimiz bundan qoniqmay jinoyatchining jismoniy butunligiga tahdidni ham oqlaydi. Men ham bunga qarshi emasman, lekin huquqiy jarayonda xato nasibi ham qoldirilishi kerak. Ya'ni, kimdir tuhmat bilan qamalsa, kun kelib oqlanishi mumkin, ammo qatl qilinsa, hech kim uni qaytarolmaydi. Natijada, hammaga ma'lum, sud tizimimiz doim ham holis ishlayvermaydi.

Shu o'rinda turmush yoshini ham qayta savol ostiga olish kerak.

Oxirgi marta borgan paytim yoshlar orasida turmush qurish vasvasasi aylanib yurganini ko'rdim. Negadir "Qiz qolmaydi" qabilida gaplar ko'payibdi. Avval bo'lajak qaynonalar universitet ostonasini supurgan bo'lsa, endi maktab o'qituvchilariga sarpo kiydiraman, deydi.
O'n olti yashar qiz ham qonunan bola hisoblanmaydimi?

Avval ham eshitardik, avom tabaqa orasida "Qizni kichkinaligidan tarbiyalab keyin uylan" degan gap bo'lardi. Bir ora bu yo'q bo'ldi, lekin yana tirilibdi. Hali burnini ham artolmaydigan yigirma yashar bolalar o'n to'rt yashar qizlarga ilakishyapti. Va, bu ota-onalar tomonidan ham o'ta tabiiy qabul qilinyapti. O'n sakkiz yoshga to'lganiga bir oy bo'lgan kishining o'n sakkiz yoshga to'lishiga bir oy qolgan kishiga gapirishi ham aslida jinoyat. Jamiyat sifatida buni anglashimiz kerak.

Va, yo'q, hech kim hech qayerga qochib ketayotgani yo'q. O'n to'qqiz yoshda uylangach Xudo he yo'q be yo'q seni boy qilib qo'ymaydi. Puling bo'lgan taqdirda ham hali o'zing bola bo'la turib bola ulg'aytirolmaysan. Ulg'aytirgan bolangdan jamiyatga foyda tegishi qiyin... O'zi shundog'am xuddi bir nimadan quruq qolgandek tug'ilgan bolalarning travmasi o'zbek jamiyati ongostida yiringdek irib yotibdi. Bu yiring isini esa biroz vazminlik, kutish, o'zini jilovlash bilan yo'qotish mumkindir balki.

Kimdir bu erta turmush vasvasasini tobora avj olayotgan muhofazakorlikka taqaydi. Bo'lsa bordir, lekin aytib qo'yay, biz hech qachon yangi kelgan qoidalarni tom ma'noda hazm qila olmaymiz. Umraga savob uchun bormaymiz. Hijobni ko'pincha oilaviy majburlashlar natijasi o'laroq taqamiz. Va, Allohning amri deb o'n sakkizda uylanmoqchi bo'lganlarning ko'pi bobosining mozorida Fotiha ham o'qiy olmaydi. Tan olaylik buni.

Bilmadim, ehtimol bu jamiyatdagi maqsadsizlikdan ham bo'lishi mumkindir... Qancha o'qima, qancha ishlama, baribir o'zing istagan odam bo'lolmaysan. Bu umidsizlik ichida balki oila qursam bari o'z iziga tushib ketar, degan puch istak...

Filologiyada "deus ex-machina" degan tushuncha bor. Ba'zan yozuvchi asarini shunchalik chigal voqealar bilan o'rab chirmaydiki, oxiri qahramonlarini qutqarish uchun yo'q joydan lop etib qandaydir chora yaratadi. Bu choraning mantiqli bo'lishi shart emas. Masalan, ertaklardagi shahzodani olaylik. Hech kim uning qayerdan kelgani, nega kambag'al qizga oshiq bo'lgani yo uni qutqarish istagini bilmaydi. Shunchaki shahzoda qutqaruvchi. Mana shu mantiqsiz holatni deus ex-machina deb ataymiz. Ya'ni, mashinadan chiqqan Xudo. Hech narsadan hech narsa yo'q namoyon bo'lgan najot.

Hayotda deus ex-machina yo'q. Har bir harakatimizning natijasi, mantig'i bor. Biz uni rad qilganimiz sayin jamiyatda hech qachon ota rolini ko'rmay oxiri "menga hamma narsa mumkin" deb o'ylaydigan travma qoplari, hamma narsani yuzakilikdan iborat deb o'ylaydigan sohta shaxsiyat manqurtlari ko'payaveradi...

Qissadan hissa, pedofildan nafratlangan holda borib o'n besh-o'n olti yashar qizga ko'z olaytirmaylik. Biroz odam bo'laylik. Yigirmadan keyin farzandli bo'lsak ham hech kim bizni urib o'ldirmaydi. Gormonlarimizni din bahonasi bilan quturtirgandan ko'ra ularni nazoratga olsak, hammamiz nisbatan sog'lom jamiyatda yashaymiz.


Mirzohid
@bobil_kutubxonasi

•••

Ba’zan 6-qishni kutib olayotgan bu shaharimga la’natlar o’qib qolaman chin ko’ngildan. Insonning o’z tug’ulib-o’sgan yeriga teng kelmaydi hech qayer. Kindik qoning to’kilgan tuproq boshqacha bo’ladi.

Toshkentga kelgan paytlarim odamlarning metro va aftobusda xo’mrayib yurishidan ko’p shikoyat qilardim.

Merlin, “Afsungar” serialini bilmagan odam bo’lmasa kerak. Uni ilk marta olti yoshimda ko’rganman va hozirgacha juda ko’p marta qayta tomosha qildim. Hech qaysi kino yoki serial menga Merlinchalik yoqmagan. Bu safar o’tgan kuz chala qolgan joyidan boshlab davom ettirdim.

Bir qaraganda ertakka o’xshaydigan bu serailning asosiy markazida bir nechta qahramon turadi. Voqealar rivojida Merlin va Artur ishongan, qutqargan, sevgan insonlari har doim xiyonat qilishadi, Artur oxirida aynan ular tomonidan o’ldiriladi. Taqdir esa oldindan bashorat qilingan bo’ladi. Merlin hamma narsaning qachon va qanday sodir bo’lishini oldindan biladi, taqdirni o’zgartirish, Arturni saqlab qolish unga ishonib topshiriladi. Lekin hamma kurashlarga qaramasdan u hech nima qilolmaydi balki o’sha narsalar ro’y berishiga o’zi sababchi bo’ladi. Margananiyam, Mordiridniyam o’zi himoya qiladi eng boshida.

Shu payt bir nima qattiq o’ylantirdi: nega u ogohlantirilgan bo’lmasin doim o’z bilganidan qolmdi va so’ngida pushaymon bo’ldi. Axir ogohlantiriladi, kim nima qilishi unga aniq va ravshan aytiladi-ku. Yoki ming qilsayam qarshi turish, kurashish qo’lidan kelmasmidi? Yo’q, menimcha Merlin taqdirni o’zgartirishni judayam istar edi, bor kuchi bilan harakat ham qiladi. Biroq uning hammasini bilishi, ma’lum missiyani bajarishi ammo o’zgartirishi kerak bo’lmagan narsalarga aralasha olmasligiyam taqdirida bor edi.

Shaxsan o’zim juda ko’p vaziyatda oqibatlarni ko’rganman, oldindan bilganman biroq to’xtamaganman. Sababini esa ming o’lchab-bichganim bilan topolmayman. Shunchaki hayron qolaman. Aqlim yetmasmidi yoki to’xtay olmasmidim? Nega vaqtida tushuna olmadim? Qila olmagan yoki qilgan ishlarimni juda ko’p o’ylayman? Bajaragan harajatlarimdan mantiq izlayman. Biroq hech nima qo’limdan kelmaydi. Chunki bu mening qo’limda emasdi. Ba’zi narsalar rostdan ham o’zimizning qo’limizda emas. Uni bizdan ko’ra buyukroq Zot yaxshiroq biladi va tushunadi. Bir ortiqcha bosh qotirib yuramiz xolos.

@quyoshtaraflarda

Masalan, sen rad qilgan va rad qilayotgan nomzodlar haqida o‘ylab chiqasan. Natijada baribir to‘g‘ri qilganingga ishonasan)

Masalan, uni sog‘insangiz rasmiga qarang. Shunda yolg‘iz ekanligingizga shukur qilishni boshlaysiz.

Bugun nima yaxshilik qilding?

Dugonamni yigiti uchun to’rtdagi “Safiya” so’zini qirqib berdim)

Yonayotgan yurakcha bosganlar nima demoqchiligimga tushunmadi 😂